skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1000 artikelen over gezondheid!

Voeding bij slaapproblemen

Volgens onderzoekers van een slaapstudie geeft een gebrek aan diepe slaap en te veel slapen (meer dan 9 uur) een groot risico op het ontstaan van diabetes 2.

Verschillende wetenschappelijke studies tonen een verband aan tussen het gebrek aan een kwalitatieve slaap en zwaarlijvigheid. Volgens onderzoekers van de hier onderaan genoemde onderzoeken is het lichaam door weinig slaap waarschijnlijk niet in staat om glucose op de juiste manier te verwerken. Te veel slapen is mogelijk een teken van andere gezondheidsproblemen die tot diabetes kunnen leiden.

Slaappatronen

Slapen is een buitengewoon intrigerend fenomeen. Het is één der sterkste krachten in het leven. Veel factoren, zoals stress, maar ook verkeerde voedingsgewoonten kunnen een gezonde slaap verstoren. Het normale evenwicht tussen waken en slapen is het resultaat van twee in functioneel opzicht antagonistisch (tegenstelde) werkende neurofysiologische systemen in de hersenstam.

De rormatio reticularis, die door het limbische systeem in de hersenen wordt aangezet en aldus gezamenlijk het “waaksysteem” (het Reticulair Activerend Systeem (R.A.S.)) vormen en de Raphé nuclei (in het Bulbair Synchroniserend Gebied oftewel BSG) als het “slaapsysteem”.
Noradrenaline als neurotransmitter van het limbische systeem bevordert het waken, terwijl serotonine, de neurotransmitter van de Raphé nuclei, in een toereikende concentratie aanwezig moet zijn om slaap mogelijk te maken.

De normale slaap kent stadia of fasen die een aantal keren per slaapperiode optreden. Hierbij onderscheidt men naast de R.E.M.-fasen (Rapid Eye Movement), die gekenmerkt worden door het optreden van snelle oogbewegingen), de vier N.R.E.M.-stadia (Non Rapid Eye Movement), die juist worden gekenmerkt door de afwezigheid van de snelle oogbewegingen.
Stadia 1 en 2 vormen samen de lichte slaap. Stadia 3 en 4 vormen de diepe slaap; de “slow wave sleep”.

De lichte en de diepe slaap

Aan de slow wave sleep, de slaapfase waarin o.a. het herstel van de cellen plaatsvindt, wordt een steeds groter belang toegekend. Groter of op z’n minst vergelijkbaar met dat van de R.E.M.-slaap, waarin zich voornamelijk het droomleven afspeelt. De behoefte aan slaap en de verhouding N.R.E.M.- tot R.E.M.-slaap verschilt afhankelijk van de levensfase. Een volwassenen mens slaapt per nacht gemiddeld zeven tot acht uur. Hiervan wordt ongeveer 80% in de langzame slaapperiode (N.R.E.M.-fasen) doorgebracht.

Veranderingen tijdens de slaap

Heel opvallend zijn de veranderingen die tijdens de slaap zijn waar te nemen. De hartslag blijkt te dalen (soms met ca. 30%). Ook de longen en de darmen reageren respectievelijk met een daling van de ademhalingsfrequentie en een afname van de peristaltische bewegingen.

Spelbrekers van slaap; voeding en pijn

Een hoge mate aan prikkels, pijn of depressie, maar ook slechte voeding (alcohol, suiker, gebakken vetten, E-nummers, etc.) verstoort het samenspel van de neurotransmitters, waardoor slaapstoornissen ontstaan. Helaas komt deze situatie in de praktijk van alle dag regelmatig voor. Sterker nog, het aantal mensen met functionele slaapstoornissen is groot. Het valt daarbij op dat de diagnose “slaapstoornissen”, procentueel gezien, voor een groter deel bij oudere mensen wordt gesteld, maar nu ook bij jongeren steeds vaker voor komt.

Gewoonlijk worden er drie vormen van insomnia onderscheiden:
– moeilijk in slaap komen,
– gemakkelijk inslapen, maar in de loop van de nacht wakker worden
– of ‘s ochtends vroeg ontwaken en daarna niet meer kunnen inslapen.

Vanzelfsprekend zijn er tussen deze drie vormen allerlei combinaties mogelijk. Bovendien kan ook de slaapkwaliteit in het geding zijn. Daaronder vallen subjectieve bevindingen als o.a. wel of niet uitgeslapen, uitgerust, fris en/of actief zijn.
Ongeacht de vorm waarin het slaapprobleem zich manifesteert leidt het vrijwel altijd tot een onhoudbare situatie. Iedere nacht zonder slaap brengt het lichaam, omdat het zich zowel geestelijk als lichamelijk niet kan herstellen, verder in een negatieve spiraal.

Veroorzaakt slecht slapen diabetes?

Een groep onderzoekers, verbonden aan de universiteit van Chicago, voerden tijdens slaapperiode, bloedglucose- en insulinetesten uit op een aantal vrijwilligers in de leeftijdscategorie tussen 20 en 31 jaar. Aan deze studie werkten 9.000 Amerikaanse volwassenen mee. Men onderging twee slaapproeven. Eerst mocht iedereen genieten van een volledige nachtrust die 8.5 uur duurde. Nuchtere bloedglucose en de insulinegevoeligheid werden achteraf genoteerd.

Daarna kregen de proefpersonen drie nachten waarin de diepe slaap werd weggenomen door gedurende de nacht lawaai te maken in de slaapkamers (dit zonder de mensen wakker te maken). Het lawaai was vergelijkbaar met een drukke straat, waar ‘s nachts veel verkeer passeert. Na de drie nachten zonder diepe slaap bleek dat de proefpersonen een insulineresistentie van 25 procent hadden opgebouwd, terwijl hun bloedglucose 23 procent hoger lag dan bij een gezonde, diepe slaap.

Volgens de onderzoekers van een andere slaapstudie geeft een gebrek aan diepe slaap en te veel slapen (meer dan 9 uur) een groot risico op het ontstaan van diabetes 2. Men adviseert dagelijks zeven tot acht uur slaap. De mensen met de meeste kans op suikerziekte van het type 2, waren diegenen die minder dan vijf uur en meer dan negen uur slaap per nacht kregen.

Commentaar Natuur Dietisten Nederland

Bij de behandeling van slaapstoornissen rijzen nog altijd veel vragen. Zo is de kennis over de wijze waarop hypnotica de slaap opwekken nog ontoereikend. Bovendien hebben alle bekende slaapmiddelen naast een gewenste invloed op het slaapgedrag (verkorten van de inslaaptijd, verlenging van de slaapduur en vermindering van het aantal waakperioden) ook op enigerlei wijze een ongewenste invloed (verandering of verstoring) op de kwaliteit en/of het verloop van de slaapfasen.
Ook brengt het inzetten van slaapmiddelen over een langer tijdsbestek risico’s als gewenning, verslaving, bijwerkingen en/of interacties met zich mee. Vooral bij oudere patiënten, die veelal tevens andere aandoeningen hebben waarvoor medicatie wordt gebruikt, moet dat risico zo laag mogelijk worden gehouden. Aan zowel de effectiviteit als het risico van het te gebruiken middel worden daarom hoge eisen gesteld.

Fytotherapie

Binnen de fytotherapie is het moeilijk planten te vinden die voldoende tot in het narcotische gebied werkzaam zijn. De meeste kruiden die op dit terrein benut worden leiden als (milde) sedativa en/of spasmolytica de slaap hooguit enigszins in. Voorbeelden daarvan zijn o.a. Passiflora, Valeriaan, Humulus lupulus, Avena sativa en Melisse.
Toch bestaan er ook binnen de plantengeneeskunde krachtig werkzame middelen, die een goed alternatief bieden voor de synthetische hypnotica. Van de Eschscholtzia californica, waarvan de Nederlandse naam heel toepasselijk “het slaapmutsje” is en de Corydalis cava (holwortel) zijn namelijk, naast de bovengenoemde rustgevende en krampstillende effecten, tevens hypnotische en narcotische eigenschappen beschreven.

Beide planten vormen een typisch voorbeeld van plantaardige sedativa en hypnotica die, hoewel op grond van de structuren van de inhoudstoffen hypnotische en narcotische werkingen te verwachten zijn, als een veilig preparaat kunnen worden beschouwd bij de gebruikelijke doseringen.

Daarnaast zijn voedingsadviezen die positieve effecten op de neurotransmitters hebben aan te bevelen.

U kunt daarvoor terecht bij natuurdietisten, natuurartsen, therapeuten genoemd op onze adressenlijst.

Referenties:

1. Tasali E, Leproult R, Ehrmann DA, Van Cauter E. Slow-wave sleep and the risk of type 2 diabetes in humans. Proc Natl Acad Sci U S A. 2008 Jan 22;105(3):1044-9.

2. Gangwisch J, Heymsfield S, Boden-Albala B, Buijs R, Kreier F, Pickering T, Rundle A, Zammit G, Malaspina D. Sleep duration as a risk factor for diabetes incidence in a large U.S. sample. Sleep. 2007 Dec 1;30(12):1667-73

3. Meditatie Slaap CD: goed ontspannen, goed slapen; zie www.zinvolmediteren.nl

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen