skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1000 artikelen over gezondheid!

Technieken van de moleculaire biologie en genetica worden tegenwoordig ingezet in voedingsonderzoek. Onderzoek naar de relatie tussen genen, voeding en gezondheid heet ook wel ‘nutrigenomics’.
Voedingsstoffen kunnen van persoon tot persoon een verschillend effect hebben. Sommige mensen hebben een natuurlijke aanleg (constitutie) voor aandoeningen die met voeding samenhangen, zoals overgewicht, hoge bloeddruk of diabetes. Bekend is dat bepaalde voedingsstoffen dat ziektebeeld kunnen verergeren en andere stoffen dat juist voorkomen.
Andere mensen kunnen juist weer eten wat ze willen zonder dat ze ooit ergens last van krijgen. Het verschil zit in de genen; voedingsstoffen – nutriënten – beïnvloeden de werking van de genen.

Een zogenaamd ‘genenpaspoort’

Het ‘genenpaspoort’, de precieze samenstelling van de genen van een individu, verschilt van persoon tot persoon, en daarmee het effect dat die voedingsstoffen op een mens kunnen hebben. Een wetenschappelijke verklaring voor een oude wijsheid die de Ayurveda- en de Chinese geneeskunde al 5000 jaar toepassen. De Ayurvedische en Chinese voedingsleer werkt met constitutiekenmerken en geeft aan de hand van die kenmerken specifieke voedingsadviezen.

Biologische schakelaar: de aan- en uitknop voor ziekte

Bepaalde voedingsstoffen kunnen genen als een soort biologische schakelaar; ze kunnen activeren of juist uitschakelen. De nieuwe wetenschap Nutrigenomics, die zich hier mee bezighoudt, staat vol in de belangstelling. Nutrigenomics is geen techniek op zichzelf, maar het combineert de kennis van het erfelijk materiaal met de gegevens over leefgewoonten van mensen. Daarbij is speciale aandacht voor voeding. Vervolgens wordt biotechnologie ingezet om ziekten waarbij erfelijkheid en voeding een rol spelen te behandelen. Daarbij wordt gekeken naar twee ontwikkelingen: A) Een persoonlijk voedingsadvies Het erfelijk materiaal van iemand wordt onderzocht op erfelijke aanleg voor ziekten en aandoeningen. Vervolgens wordt een persoonlijk dieet gemaakt. B) Functionele voedingsmiddelen Een deel van het Nutrigenomics onderzoek bekijkt de mogelijkheid om voeding zo aan te passen dat het een positief effect op de gezondheid krijgt. Bijvoorbeeld door schadelijke stoffen uit voeding weg te laten of er juist iets aan toe te voegen.

Een omzet van 44 miljard dollar

Functionele voedingsmiddelen kom je steeds vaker tegen. Je kunt hierbij denken aan de bacteriën in yoghurtproducten ter versterking van de darmflora. Verrijking van voedingsmiddelen met vitaminen en mineralen. In sommige gevallen worden erfelijke eigenschappen van voedingsgewassen aangepast. Al die functionele voedingsmiddelen leggen de fabrikanten geen windeieren. Euromonitor schat dat er vorig jaar wereldwijd 44 miljard dollar is omgezet, waarvan 11 miljard in Europa.

Evidenced based

In Nederland werken universiteiten, onderzoeksinstituten en bedrijven die zich bezig houden met Nutrigenomics samen in het Nutrigenomics Consortium. Dit Consortium richt zich vooral op de risicofactoren die leiden tot het metabole syndroom. Dit laatste is een verzamelnaam voor aandoeningen die te maken hebben met overgewicht, hoge bloeddruk en insuline-ongevoeligheid, zoals diabetes.

Aan de Universiteit van Wageningen wordt onderzocht op wat voor manier voedingsstoffen de werking van genen precies beïnvloeden. Door de ontwikkelingen rond genomics te betrekken bij de voedingswetenschappen (nutrigenomics) zal beter worden begrepen welke de precieze effecten van componenten uit het voedsel in het lichaam zijn. Het gaat hierbij niet alleen om genetische verschillen in het metabolisme van voedingsbestanddelen (nutrigenetics), maar ook om hoe voedingsstoffen via effecten op genexpressie en -regulatie hun effecten in het lichaam uitoefenen.

Deze kennis is van groot belang voor de voedingswetenschap en zal meer dan nu ‘evidence-based’ voedingsadviezen mogelijk maken. Natuurdiëtisten zijn met nutrigenomics waarschijnlijk nog beter in staat om voedingsadviezen om maat te geven, waarmee de effecten van voeding op de gezondheid nog beter zullen zijn dan nu al het geval is.

Genetische screening heeft ook nadelen

Echter, al gaan de ontwikkelingen snel, een tijdperk van een individueel dieet op basis van de genetische constitutie, ligt nog ver in de toekomst, als het er al van komt. Het is weliswaar denkbaar dat het ziekterisico van een individu aan de hand van een groot aantal erfelijke eigenschappen en/of expressiepatronen veel beter kan worden ingeschat. Maar aan genetische screening kleven veel ethische, juridische en maatschappelijke bezwaren.
Bezwaren kleven er ook aan de functionele voedingsmiddelenbranche. Waren we lange tijd in de klauwen van de farmaceutische industrie, straks komt er nog een grootmacht bij namelijk de voedingsmiddelen industrie die medisch gaat ‘meedenken’ voor de consument.

Voorlopig moeten we het naar onze mening doen met de biologisch dynamische landbouw, het boerenverstand en de eigen voedingsintelligentie. Wij kunnen u hierin bijstaan!

Literatuur en links:

1. Dean Ornish, Mark Jesus M. Magbanua, Gerdi Weidner, Vivian Weinberg, Colleen Kemp, Christopher Green, Michael D. Mattie, Ruth Marlin, Jeff Simko, Katsuto Shinohara, Christopher M. Haqq, and Peter R. Carroll, Changes in prostate gene expression in men undergoing an intensive nutrition and lifestyle intervention

2. PNAS 2008 105: 8369-8374; published online on June 16, 2008 PNAS (Proceeds of the National Acadamy of Sciences)

3. Sander C. Genomic medicine and the future of health care. Science 2000; 287: 1977-1978

4. Mauron A. Is the genome the secular equivalent of the soul. Science 2001; 291: 831-832

Zie ook www.constitutietest.nl

Effecten van meditaties op de genen www.gottschalmeditaties.nl