skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1500 artikelen over gezondheid!

Etherische oliën: positief effect op het darmmicrobioom

Etherische oliën hebben een positief effect op het darmmicrobioom en de potentie ontstekingen te verminderen. Dit concluderen wetenschappers op basis van een review. Aromatische bestanddelen worden door stoom of persing uit diverse bestanddelen, waaronder de wortels en bloesems van de planten gehaald.

Etherische oliën en hun bestanddelen hebben de kracht ontstekingsreacties tegen te gaan. De oliën blijken de productie van zuurstof- en stikstofradicalen te verminderen. Daarnaast remmen ze de productie van nuclear factor kappa-B (NF kappa-B), een eiwitcomplex dat de expressie van genen beïnvloedt. Genen die betrokken zijn bij de vorming van pro-inflammatoire cytokinen [1].

Veel gebruikte etherische oliesoorten zijn: Thymus vulgaris, Citrus aurantium, Piper nigrum, Nigella sativa, Zingiber officinale, Coriandrum sativum, Origanum vulgare, Mentha piperita, Rosmarinus officinalis, Foeniculum vulgare en Lavandula augustifolia. Ze zijn in staat zogenaamde lipopolysacchariden producerende (LPS) bacteriën in toom te houden.

Lipopolysacharide (LPS)

LPS-bacteriën zijn gramnegatieve bacteriën. Lipopolysachariden (LPS), komen voor in de buitenmembraan van deze gramnegatieve bacteriën. Het zijn endotoxinen, die een sterke immuunrespons veroorzaken. Endotoxinen geven na het binnendringen in de darmmucosa een activatie van ontstekingsprocessen. De activering van het immuunsysteem kan als consequentie een laaggradige chronische ontsteking (“silent Inflammation”) hebben.

Zijn de fysiologische omstandigheden verstoord, zoals bij een gereduceerde darmmicrobioom-diversiteit en sterk toegenomen bacteriën van de LPS-soorten zoals Escherichia, Klebsiella en Pseudomonas, dan kunnen de niet volledig verteerde voedingsbestanddelen in de bloedsomloop terechtkomen en potentieel pathogene immuunreacties veroorzaken.

Als een voorbeeld hiervoor kan de niet-coeliakie-tarwegevoeligheid en niet-coeliakie-glutensensitiviteit (NCGS) genoemd worden, die in klinisch opzicht zich zeer vergelijkbaar als coeliakie manifesteert. Belangrijke beschermingsmechanismen van de mucosale integriteit worden daarentegen door de mucosaprotectieve flora zoals Akkermansia muciniphila en Faecalibacterium prausnitzii ondersteund.

Salmonella en de kans op darmkanker

Een LPS-infectie die op de loer ligt, vooral in de lente en zomer, is de salmonella voedselvergiftiging. Mensen die een ernstige voedselinfectie oplopen van een specifieke salmonellabacterie, hebben tot drie keer meer kans om darmkanker te krijgen, aldus een onderzoek van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC), het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), het Antoni van Leeuwenhoek en het VU medisch centrum in Amsterdam[2].

‘Even ter vergelijking: rood vlees eten geeft een 1,2 keer hoger risico op het krijgen van darmkanker’, zegt Sjaak Neefjes. Hij is hoogleraar Chemische Immunologie van het LUMC. Het gaat om een besmetting met Salmonella enteritidis, een bacterie die voorkomt op kipproducten en rauwe eieren. ‘Als je je eten goed verhit, is er niks aan de hand’, aldus Neefjes.

Bij het landelijke onderzoek is gekeken naar de gegevens van zo’n 160.000 darmkankerpatiënten. Ongeveer 30.000 van hen liepen eerder voedselvergiftiging op door een salmonella-infectie. Uit het onderzoek bleek dat een gediagnostiseerde infectie met Salmonella enteritidis de kans dat iemand darmkanker krijgt tot driemaal verhoogt.

Gastrointestinale infecties voorkomen

Infecties voorkomen in het maag-darmkanaal is een ingewikkelde kwestie van balans houden tussen de goede en slechte soorten. Dit vraagt om een goede verzorging van het darmmicrobioom. Het bacteriële evenwicht herstellen en behouden kan door de juiste persoonlijke voeding, prebiotica, probiotica, kruiden, specerijen en etherische oliën.

Het effect van probiotica kan de natuurlijke samenstelling van een gezonde darmflora niet nabootsen. Het effect is beperkt als door regelmatige dieetfouten en weinig gevarieerde voeding een overgroei komt van LPS soorten en/of schimmels, gisten, virussen en parasieten.
Het gaat niet alleen om het verdringen van de slechte ziekmakende bacteriesoorten, maar ook om het kweken van de gezondheidsbevorderende bacteriesoorten.

Zaaien en wieden van bacteriesoorten

De rol van het darmmicrobioom wordt steeds meer gezien als een controlecentrum. Het onderhouden van een goede diversiteit en kwaliteit is daarom belangrijk. Vezelrijke (glyconutriënten) en gefermenteerde voeding ondersteunen de darmen, maar ook prebiotica en probiotica doen dat. Prebiotische vezels passeren intact de maag en het bovenste deel van de dunne darm. In het onderste deel van de dunne darm en in de dikke darm worden de vezels gefermenteerd door verschillende bacterie- en gistsoorten. In ruil voor deze vezelrijke voeding produceren ze een reeks van stoffen. De micro-organismen produceren onder andere verteringsenzymen, vitaminen, endocannabinoiden en korte keten vetzuren zoals butyraat(boterzuur), lactaat, acetaat en propionaat.

Op basis van de beschikbare onderzoeken kunnen galacto-oligosacchariden (alfa-GOS en bèta-GOS), arabinogalactaan en kefir beschouwd worden als de meest ultieme prebiotica. Ze zorgen voor een betere groei van de darmflora dan andere soorten prebiotica als fructo-oligosachariden (FOS), xylooligosachariden (XOS), soja-oligosachariden (SOS), inuline etc. GOS wordt zelfs zo goed verdragen dat het bij een FODMAP dieet gebruikt kan worden.

De bèta-GOS verscheen als eerste op de markt en daar is inmiddels veel ervaring mee opgedaan. Bèta-GOS wordt gewonnen uit lactose (bovine) met behulp van enzymatische hydrolyse. Daarnaast komen galacto-oligosacchariden in de alfa-GOS vorm van nature ook voor in peulvruchten, zij het in hun gefructosyleerde vorm (Raffinose Family Oligosaccharides, RFO’s). Het verschil tussen alfa- en bèta-GOS komt neer op de herkomst. Vanwege die herkomst zijn er verschillen in de configuratie van de moleculen. Bèta-GOS wordt nog altijd beschouwd als een referentieprebioticum. Echter vanwege zijn oorsprong (lactose-intolerantie) kwam er ook een stijgende vraag naar alfa-GOS.

specerijen

Prebioticasoorten complementeren de werking van probiotica. Dit is een natuurlijke mest waarmee de levensvatbaarheid en robuustheid van het darmmicrobioom wordt geoptimaliseerd. Het wieden van de slechte soorten (waaronder de LPS -, de sulfaatreducerende- en de methaanproducerende soorten) in de darmmicrobioomtuin gebeurt door o.a. specifieke etherische oliën, medicinaal werkende kruiden (bijvoorbeeld Ashwaganda, groene thee, lactoferrine) en specerijen (bijvoorbeeld curcumine).

Bacteriële balans houden

Een maat voor een verstoord darmmicrobioom noemt men de dysbiose-index. Bij een darmmicrobioomonderzoek wordt gekeken naar de diversiteit van bacteriën en de balans tussen de goede en slechte soorten. Te weinig is niet goed en teveel ook niet. Het betreft een gecompliceerde interactie tussen de dieetsamenstelling en de effecten op de groei en remming van bacteriefamilies [3-5].

Butyraat producerende bacteriën
Dergelijke bacteriën (de goede soorten) verminderen darmontstekingsprocessen door de vorming van regulerende T-cellen te bevorderen en door de vorming van pro-inflammatoire cytokinen van macrofagen en dendritische cellen te remmen. Butyraat verhoogt bovendien het zuurstofverbruik van de darmcellen (colonocyten) en verbetert het fenomeen van “fysiologische hypoxie” van het mucosa, dat bijdraagt aan de ondersteuning van de darmbarrièrefunctie. Butyraatvormende bacteriën zijn vooral: Faecalibacterium prausnitzii, Eubacteriumspp., Roseburia spp., Ruminococcus spp. en Butyrivibrio crossotus.

Akkermansia muciniphila
Een andere steeds beroemder wordende soort is de Akkermansia muciniphila. De hoeveelheid Akkermansia muciniphila bacteriën varieert per individu en vervolgonderzoek toonde aan dat in bepaalde situaties een ‘Akkermansia-tekort’ kan ontstaan. Deze bacterie leeft van volkorengranen zoals bruine rijst, haver, boekweit, gort, volkoren couscous, quinoa, volkoren pasta. Favoriet is ‘resistent zetmeel’; gekookte en afgekoelde aardappel, pasta of rijst.

Als er een tekort aan de bacterie is ontstaan, kan dat resulteren in een verlaagde darmbarrièrefunctie en een verhoogde vetopslag. Daarnaast blijkt dat deze bacterie de negatieve effecten van een vetrijk dieet vermindert en daardoor belangrijke gezondheidseffecten kan hebben voor patiënten met obesitas. Bij te hoge aantallen verstoren ze echter de darmbarrière.

Leaky gut syndroom en voedselintoleranties

De wetenschappelijke bevindingen over de oorzaken en gevolgen van de verhoogde doorlaatbaarheid van het darmslijmvlies spelen een steeds belangrijkere rol bij de diagnostiek en behandeling van gastro-intestinale klachten. Aan de overgang van bacteriële antigenen wordt een betrokkenheid aan metabole processen of auto-immuunziekten toegeschreven. De nieuwe inzichten tonen aan, dat een evenwichtige verhouding tussen de boterzuurproducerende en de mucineafbrekende bacteriën (mucosaprotectieverhouding) een belangrijke rol speelt.

Bij een verstoord evenwicht en verminderde darmmicrobioomdiversiteit kunnen de bacteriële lipopolysacchariden (LPS soorten zoals Escherichia, Klebsiella en Pseudomonas) in de menselijke bloedsomloop overgaan (transloceren) en tot ziekelijke aandoeningen leiden. Het regulerende eiwit Zonuline is een geschikte marker, om de doorlaatbaarheid van het darmslijmvlies beter te kunnen beoordelen.

Men spreekt van een ‘lekkende darm’ (verhoogde darmpermeabiliteit)- situatie bij een combinatie van verlaagde goede bacteriesoorten en verhoogde Acetaat-/Propionaatvormers, LPS vormende bacteriën en verhoogde Bacteroides. Daarnaast zijn een verhoogde Zonulin, verhoogde of verlaagde secr. IgA, verhoogde of verlaagde Betadefensin-2, verhoogde Alfa-1-anti-trypsine, verhoogde Calprotectine en Lactoferrine geen goed nieuws en vragen die om directe (dieet)maatregelen.

Activering van immuuncellen door endotoxine

Mononucleaire fagocyten (monocyten, macrofagen) van het immuunsysteem worden door vrij of eiwitgebonden LPS (endotoxinecomplex) geactiveerd. Na binding aan een LPS-receptor wordt een intracellulaire signaalroute actief, die de transcriptiefactor NF-kB activeert. Hierdoor worden verschillende ontstekingsmediatoren aangezet. De geactiveerde mononucleaire cellen produceren als gevolg grote hoeveelheden van pro-inflammatoire cytokinen (waaronder TNF-α, IL-1β, IL-6), zodat lokale of systemische ontstekingsreacties ontstaan.

De intacte darmwand zorgt voor een effectieve slijmvliesbarrière zodat bestanddelen van gramnegatieve bacteriën die LPS produceren(endotoxine stof) slechts in kleine hoeveelheden in het bloed terecht komen. Een verandering in de balans van het darmmicrobioom ten gunste van gramnegatieve bacteriën en hun stofwisselingsproducten (verhoogde aanmaak van LPS) en een verstoring van de barrièrefunctie van het darmslijmvlies, leiden tot een versterkte immunologisch respons, en een verhoogde darmpermeabiliteit.

Naast de darm is de mondholte een reservoir voor de kolonisatie van bacteriën. Bij gezonde parodontale omstandigheden bestaat de fysiologische mondflora voornamelijk uit grampositieve bacteriën. In het geval van gingivitis neemt de hoeveelheid gramnegatieve bacteriën in de tandplak daarentegen sterk toe. Mensen die lijden aan parodontitis hebben een verhoogd risico op translocatie van endotoxine LPS in het bloed via de orale mucosa.

Gunstige en ongunstige darmmicrobioom factoren

Een factor die naast de juiste voedingsadviezen belangrijk is voor het behoud van een gezonde darmflora is het vermijden van antibiotica, antivirale-, antiparasitaire- en antischimmelmedicatie. Wanneer het gebruik van deze antimicrobiële middelen onvermijdelijk is, wordt probioticasuppletie (met de juiste stamnummers) aangeraden.

Gunstige darmmicrobioom factoren zijn:

  • Vezelrijke voeding (glyconutriënten; check de tabel hieronder)
  • Prebiotica (GOS, arabinogalactanen, kefir)
  • Gefermenteerde voeding; melkzuurproducten, groentesappen met melkzuur(L+), yoghurt, miso, zuurkool, pickles en kefir.
  • Voeding rijk aan polyfenolen; groenten, fruit, noten, zaden, peulvruchten.
  • Voeding rijk aan omega 3 (oliesoorten) en respectievelijk de juiste omega 6 en omega 7 olie: borrage-olie, duindoornolie, die nodig zijn voor het voeden van het darmslijmvlies (secr. IgA).
  • Voeding rijk aan alfa- en bèta glucanen (medicinale paddenstoelen).

Ongunstige darmmicrobioom factoren zijn:

  • Regelmatig alcohol(mis)gebruik
  • Roken/drugs
  • Te weinig bewegen en te intensief sporten(overtraining)
  • Chronische stress
  • Bespoten en bewerkte voeding (met pesticiden, herbiciden, etc.)
  • Additieven in de voeding
  • Regelmatig bloot staan aan: milieutoxinen, xeno-oestrogenen, zware metalen, bisfenol A, Roundup, etc.
  • Te veel dierlijke, gebakken, niet biologische eiwitten en vetten (vooral bij slechte vertering ontstaat productie van endotoxinen)
  • Te veel geraffineerde koolhydraten en suikers en langdurige koolhydraat beperkte diëten
  • Extreme diëten waardoor de darmmicrobioomdiversiteit achteruit gaat.
  • Chemotherapie, medicatie, aspirine, maagzuurbeschermers, orale anticonceptiva, metformine, antipsychotica, immunosuppressiva, antidepressiva.
  • Keizersnede, geen borstvoeding gehad als baby.

 

 

 

Marijke de Waal Malefijt

 

 

Check in de hieronder staande tabel of u voldoende vezeltypen per dag (glyconutriënten ) binnen krijgt. Hoe meer vezeltypen hoe groter uw darmmicrobioom diversiteit.

Glyconutrienten of vezeltypen Vezeltypen in voedingsmiddelenCheck ja/nee of u deze binnen krijgt
1. CelluloseGroenten  400 gram/dag
Fruit           300 gram/dag
2. ArabinogalactaanCurcuma longa
Zwarte bonen
Bonen
Kokosmeel
Wortel
Peer
Tomaat
3. MannoseMedicinale paddenstoelen; shiitake, maitake
Peulvruchten
Linzen,
Aloë vera sap
Groenten: kool, Broccoli, Tomaten,
Fruit: bessen (zwarte, blauwe, rode, kruis- en veenbessen)
Perziken, appels, sinaasappels, ananas
4. N-Acetyl-Galactosamine (NAG)Medicinale paddenstoelen (shiitake, maitake, etc.)
Agar-agar
Kuzuwortel
Zeegroenten; Nori
Verse bouillon(biologische botten)
5. GalactosePeulvruchten
Bonen: sperziebonen, snijbonen)
Zuivel (geitenyoghurt, schapenyoghurt)
Groenten: broccoli, spruitjes, avocado, wortel, bloemkool, selderij, tomaat, prei, ui, pastinaak, pompoen, spinazie, biet, aubergine
Noten; hazelnoten
Fenegriekzaden
Gekiemde zaden
Fruit: Zwarte bessen, bosbessen, appel, pruim, abrikoos, banaan, mango, kiwi, peer, dadel, mandarijn/sinaasappel
6. InulineWitlof, Artisjok(harten), Asperge
Prei, Ui, Knoflook
Arrowroot
Zoete aardappel, Aardpeer
Cichoreiwortel
7. LignanenPeulvruchten
Groenten
Zaden:
Lijnzaad, Hennepzaden Pompoenzaad, Maanzaad,
Bessen
Haverzemelen
8. PectineAppel(met schil),
pruim,
kweepeer
9. N-acetyl-neuraminezuur (siaalzuur)Eieren
Colostrum
Wei-eiwit,
Rauwe melk
10. FucoseZeegroenten),
Zeekraal, lamsoren
Kelp,
Zeewier, Japanse bruine algen,
Zeekraalzilt Oceandesertfood, 30 gram
Zeekraalzilt is 100% gedroogde zeekraal
Salade du pecheur vlokken van Lima 40 gram
Verfijnde mengeling van zeewiervlokken
Ingredienten: Zeelatuw (Ulva lactuca), Dulse (Palmaria palmata), Nori (Porphyra umbilicalis)
Medicinale paddenstoelen (reiskhi, shiitake, maitake, coriolus vesicolor)
Zaden
11. XyloseErwten
Aubergine
Okra
Volle hele granen (haver, quinoa, wilde rijst)
Broccoli, Spinazie
Sperziebonen, Groene boon
Kool, Mais
Fruit: Guave, peren, bramen, frambozen, bessen
Kelp, Aloë vera,
Berkensap, Zaden
Psyllium

Referenties

Referenties
[1] de Lavor ÉM, Fernandes AWC, [..], da Silva Almeida JRG. Essential Oils and Their Major Compounds in the Treatment of Chronic Inflammation: A Review of Antioxidant Potential in Preclinical Studies and Molecular Mechanisms. Oxid Med Cell Longev 2018; 2018:6468593
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30671173
https://www.hindawi.com/journals/omcl/2018/6468593/
[2] Mughini-Gras, L., Schaapveld, M., Kramers, J., Mooij, S., Neefjes-Borst, E. A., Pelt, W. van, & Neefjes, J. (2018). Increased colon cancer risk after severe Salmonella infection. PLOS ONE, 13(1), e0189721.
[3] Abul Kalam Azad, Manobendro Sarker, Dan. Immunomodulatory Effects of Probiotics on Cytokine Profiles. Biomed Res Int. 2018; 2018: 8063647. Published online 2018 Oct 23. doi: 10.1155/2018/8063647
[4] Maier, Pruteanu, Kuhn, Zeller, Telzerow, Anderson, Brochado , Fernandez, Dose , Mori , Patil , Bork, Typas. Extensive impact of non-antibiotic drugs on human gut bacteria.
Nature. 2018 Mar 29;555(7698):623-628. doi: 10.1038/nature25979. Epub 2018 Mar 19.
[5] Surendran Nair, Amalaradjou, Venkitanarayanan. Antivirulence Properties of Probiotics in Combating Microbial Pathogenesis. Adv Appl Microbiol. 2017;98:1-29. doi: 10.1016/bs.aambs.2016.12.001. Epub 2017 Jan 28.

Darm Microbioom Plus ontlastingtest

Verkoopprijs (incl. BTW): € 289,95
Koop deze test hier

De microbioom plus ontlastingstest omvat de microbiologische analyse van aërobe en anaerobe sleutelbacteriën, alsook van schimmels en gisten (Candida albicans en Candida spp.), spijsverteringsresiduen en α-1-antitrypsine, calprotectine, galzuren, pancreas-elastase, secretorisch IgA en zonuline in de ontlasting. Verder wordt het menselijke intestinale microbioom bepaald door middel van sequentiebepaling van het genoom van de darmflora.

Het intestinale microbioom, het totaal van alle micro-organismen, die de darm koloniseren, is van vitaal belang voor de menselijke gezondheid. Een dysbiose van het darmmicrobioom wordt – zoals talrijke studies bewijzen – geassocieerd met verschillende ziekten: metabool syndroom, diabetes, inflammatoire darmziekten zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa, prikkelbare darmsyndroom, darmkanker, calciumoxalaat-nierstenen, cardiovasculaire ziektes, reumatoïde artritis, evenals neurologische aandoeningen.

De analyse van het intestinale microbioom wordt uitgevoerd door middel van DNA-sequentie (next-generation sequentie). Deze methode bracht een revolutie teweeg in de diagnostiek, omdat het de detectie van bijna alle tot dan bekende bacteriën mogelijk maakte. Door DNA-sequentie kunnen de effecten van afzonderlijke zeer complexe microbiota op de kolonisatieresistentie, spijsverteringsprocessen, opname van voedingsstoffen en vitaminen evenals op de immuniteit nauwkeuriger worden beoordeeld. In deze moleculair-biologische testmethode worden ook anaerobe bacteriën op het hoogste technische niveau gedetecteerd, die niet kunnen worden aangetoond via een bacteriecultuur (op kweek zetten).

Bovendien omvat deze test het Darmmicrobioom plus de parameters van de Gezondheidscheck Darm plus de Zonuline in de ontlasting. De Gezondheidscheck Darm omvat naast het onderzoek van de florastatus de beoordeling het spijsverteringvermogen en -capaciteit én de toestand en de functie van de intestinale mucosa en het darmgeassocieerde immuunsysteem.

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen