skip to Main Content
Kenniscentrum met meer dan 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Beïnvloeding van gevoelens tussen honger en verzadiging

Sommige van deze processen worden gestuurd door de smaak en andere sensorische kenmerken van voedingsmiddelen, vooral van die in de mond. Andere processen vinden voor of na de opname in de darm plaats en weer andere processen spelen zich af in het lichaamsvet of in de weefsels. Er wordt nog veel onderzoek verricht naar wat verzadiging veroorzaakt.

Signalen van verzadiging door peptide hormonen

Veel verzadigingsprocessen worden gereguleerd door peptide (eiwitstructuur) hormonen, waaronder cholecystekinine, peptide YY, oxymoduline, GLP-1, amyline en insuline. Het vrijkomen van deze peptiden gebeurt door het eten van voedsel. Op hun beurt hebben deze peptiden weer een remmende werking op het eten van voedsel.

Er zijn aanwijzingen dat deze peptiden een functie hebben bij de regulering van de respons van maag en darm op de inname van voedsel en bij de vertering. Het systeem van remming van de eetlust door verzadigingshormonen is bij veel mensen met flink overgewicht niet actief genoeg. In deze tijd waar teveel gegeten wordt is er behoefte om signalen tot het eten van voedsel te beïnvloeden.

Individuele kenmerken

Mensen verschillen onderling in lichaamssamenstelling en in verzadigingsgevoel. Er zijn mensen met normale kenmerken zoals een grote of een kleine eetlust. Maar er zijn ook mensen met pathologische kenmerken zoals bij een eetstoornis.

Welke voedingsstoffen geven nu verzadiging? Eiwit leidt tot een aanzienlijke onderdrukking van honger en vet tot een relatief zwakke onderdrukking, terwijl het effect van koolhydraat ongeveer het midden houdt tussen dat van eiwit en vet. Verder lijkt het effect van vet later op te treden dan dat van de beide andere typen macronutriënten.

In een studie (3) kregen vrouwen met overgewicht (een crossover design ad libitum ) maaltijden met verschillende macronutriënt samenstellingen. Van de maaltijd die voornamelijk koolhydraat bevatte werd gemiddeld 600 kcal gegeten. Van de even smakelijke maaltijd op basis van vetbevattende voedingsmiddelen werd ongeveer tweemaal zoveel kcal gegeten. En deze extra energie-inname had hoegenaamd geen effect op de onderdrukking van de eetlust bij een volgende maaltijd.

Effecten van voedingsmiddelen op honger en verzadiging lopen dus niet alleen uiteen aan de hand van de macronutriënten samenstelling, maar ook aan de hand van fysiologische en wellicht ook psychologische kenmerken van iemand. Overigens nemen mensen van een vetrijke maaltijd weliswaar meer energie in, maar de hoeveelheid voedsel die ze eten is feitelijk minder dan uit een maaltijd die rijk is aan koolhydraten.

Verschillen verzadigend vermogen van vetzuren

Vetzuren met verschillende ketenlengte lijken verschillende effecten te hebben op onderdelen van het systeem van verzadigingssignalen. Zo lijken C12-vetzuren( C12-kokosolie en palmpitolie) in vergelijking met C10-vetzuren een sterker effect op de spiegels van cholecystekinine te hebben en sterker de honger en de voedselinname te onderdrukken.
Ook de verzadigingsgraad van vetzuren heeft invloed op het verzadigend vermogen (4). Meervoudig onverzadigde vetzuren hebben een zwakker verzadigend effect dan enkelvoudig onverzadigde of verzadigde vetzuren. Deze verschillen tussen vetzuren met verschillende verzadigingsgraad zijn onafhankelijk van de ketenlengte. Bij het interpreteren van bepalingen van de effecten van samenstelling van voedingsmiddelen op verzadiging is het van belang om rekening te houden met het verloop van het effect in de tijd. Sommige voedingsmiddelen hebben snel na de inname een groot verzadigend effect dat snel afneemt, terwijl andere voedingsmiddelen aanvankelijk een zwak effect hebben dat echter lang aanhoudt.

Commentaar NDN

Wetenschappers zijn er dus nog niet helemaal uit met welk voedsel u greep krijgt op uw verzadiging. Vele malen op een dag vinden er in veel hoofden van mensen discussies plaats over honger en trek. Gaat het om buikhonger, hoofdhonger, emotionele honger, spirituele honger of is het ordinaire trek?

Heeft u honger naar meer inzicht hierover kijk dan naar onze controlelijst bij eetproblemen.
U kunt ook op zelfonderzoek gaan door:
– waar te nemen bij welke soort maaltijd u zich verzadigd voelt. U kunt dit gaan bijhouden in een voedseldagboek.
– de tijd op te nemen hoe lang u verzadigd bent na het eten van diverse soorten maaktijden (eiwitrijk, vetrijk of koolhydraatrijk). Anders gezegd: hoe snel u weer aan eten denkt.

U zult dan ontdekken dat voedingsmiddelen met een lage glycemische lading, de juiste vetten, een eiwit bij elke maaltijd u de meeste verzadiging geven. Dus bijvoorbeeld verse noten, een roggeknäckebröd of roggebroodje met boter en hartig beleg tussendoor geeft meer verzadiging dan een eierkoek of een ontbijtkoek.
En verse groenten, met vis en wilde rijst en koudgeperste olie geeft meer verzadiging
dan een pasta gerecht.

Een goed stevig ontbijt als bijvoorbeeld een zacht gekookt ei, een meergranen boterham met kipfilet of humus of notenpasta geeft minder snel een hongergevoel dan een boterham met hagelslag, jam of gestampte muisjes.
Zijn er dan toch nog ‘muisjesnissen’ over die u wilt bespreken, dan kun dit altijd nog doen door advies te vragen aan een natuurdiëtist.

Literatuur en links:

1. L.Dye, J.E.Blundell (2002) Functional foods: psychological and behavioural functions. Br.J.Nutr. 88, suppl. 2,S1-S28

2. V.Drapeau, N.King. M.Hetherington et al (2007) Appetite sensations and the satiety quotient: predictors of energy intake and weight loss. Appetite 48,159-166

3. J.E.Blundell, G.Finlayson (2004) Is susceptibility to weight gain characterized by homeostatic or hedonic risk factors for overconsuption? Physiol. Behav. 82,21-25

4. C.L.Lawton, H.J.Delargy, J.Brockman et al (2000) The degree of saturation of fatty acids influences post-ingestive satiety. Br.J.Nutr. 83,73-482

5. G.Finlayson, N.King, J.E.Blundell (2007) Is it possible to dissociate ‘liking’ and ‘wanting’ for foods in humans? A novel experimental procedure. Physiol. Beav. 90,36-42

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen