skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1500 artikelen over gezondheid!

Weersverandering maakt kwetsbaar

Een verstoring in de elementen kan volgens de Ayurvedische en Chinese geneeskunde een negatief effect hebben op uw geest en emoties. Een eigenschap die hiermee in verband staat, zoals het tentoonspreiden van negatieve energie, komt voor als een element overmatig is. Als bij voorbeeld het ether-luchtelement is verstoord, kan iemand zich droevig, verward of bezorgd voelen, zonder dat daar direct een aanleiding voor is.

Een ether-luchtverstoring kan ontstaan bij het onderbreken van het slaapritme (laat naar bed gaan, jetlag) of bij lange tijd werken met de computer. TL-verlichting kan eveneens een verstorende invloed hebben. Ook emoties en negatieve gedachten kunnen een bepaald element verhogen. Emoties zoals verveling, hebzucht of obsessief gedrag kunnen het aarde-waterelement doen toenemen. Bij boosheid en jaloezie kan er een overmaat aan vuurelement ontstaan.

Vataconstitutie en het lucht-etherelement

Een ether-luchtverstoring komt eerder voor bij iemand met overwegend vata omdat dit element sterker in deze constitutie aanwezig is. De vata, oftewel het lucht-ethertype, heeft vaak een smal postuur, een lage lichaamstemperatuur, ruwe droge en breekbare nagels, krakende gewrichten, een droge dunne huid, droog haar en kleine lichtgevoelige ogen. Hij (lees ook: zij) is zeer beweeglijk, bij alles wat hij doet. Een vata loopt met vlugge pas. Hij praat veel en snel -met een ietwat hoge schorre stem- en is dan snel de draad van het verhaal kwijt.

Zijn idealistische ideeën verkondigt hij vol enthousiasme. Het vatatype besteedt aandacht aan zijn uiterlijk en ruikt fris. Een indringende zweetlucht zal je bij een vata niet snel aantreffen, zelfs niet na een fikse inspanning. Moet er iets structureels worden opgebouwd, waar veel tijd en geduld voor nodig is, dan kunt u dit beter niet aan een vata vragen. Werken volgens duidelijke regels, soms zelfs in een strak schema, ligt een vata wel. Als het moet, is hij in staat direct een beslissing te nemen.

Verkramping

De mens met een vataconstitutie vervalt bij geestelijke spanningen snel in een toestand van angst en zorgen. Ook slapeloosheid teistert hem, gecombineerd met levendige dromen en/of nachtmerries. Een vata is zeer sfeergevoelig, want hij staat open voor impulsen vanuit de buitenwereld. Werken in een positieve omgeving is van levensbelang voor een vata. Hij kan verschillende werkzaamheden tegelijkertijd verrichten, maar dit geeft wel de nodige spanningen. Het vatatype straalt vitaliteit, enthousiasme en levenslust uit en toont veel initiatieven.

Echter, slaat hij hier in door en doet hij te veel en teveel tegelijk, dan versnippert hij zijn energie. Als een pijl uit de boog schiet hij op diverse doelen af en kan zo in een keer zijn volledige energie verspillen. Hiermee kan hij de indruk geven snel moe te zijn. Alsof een vata minder energie dan de andere constituties zou hebben. Nadere beschouwing laat vaak zien dat een vata verhoudingswijs op een onrendabele manier met zijn energie omgaat! Verlammingen, krampen, pijnscheuten en darmklachten zijn de eerste tekenen van een vata uit balans.

Pittaconstitutie en het vuurelement

Het vuurelement is sterker aanwezig bij iemand met een pittaconstitutie. Een pitta, oftewel het vuurtype, heeft een normaal postuur. Door spanning kan hij gemakkelijk in gewicht toenemen. Zijn huid is roodachtig, stevig, met moedervlekjes, sproeten en eventueel acne. Hij heeft meestal dun haar, een beetje gele tanden en indringende ogen met geelrood oogwit. De nagels zijn doorgaans zacht en roze gekleurd. Eigenschappen als vastbeslotenheid, wilskracht, een scherp intellect en standvastigheid zie je veel bij een pitta. Dit uit zich in een scherpe stem en een duidelijke uitspraak.

Op andere mensen komt hij charmant over. Hij is trots op zijn verwerkelijkte ideeën en wil dan ook graag van anderen horen dat hij goede prestaties levert. De inzet van een pitta is groot, zijn ambitie ook. Daarom is hij dan ook vaak succesvol in werk en privé. Wie probeert hem hier van af te houden, vindt een agressieve tot arrogante pita op zijn pad. Zit het niet mee, dan kan hij snel boos worden, maar hij kan er ook weer snel overheen zijn en het voorval vergeten. Een pitta in balans strijdt voor rechtvaardigheid. Onrecht zal hij proberen uit te bannen. Door zijn scherpe verstand heeft hij diep inzicht in persoonlijke en zakelijke situaties.

Een pitta heeft een sterke spijsvertering en zijn lichaamstemperatuur is goed. Zonlicht kan leiden tot oververhitting omdat hij al zoveel vuur in zich heeft. Daarom houdt hij ook van koele, goed geventileerde vertrekken. Iemand met deze basisconstitutie heeft een stevige manier van lopen en u kunt hem dus meestal al van verre horen aankomen. Hij geniet van lichamelijke activiteiten, vooral als er wedijver bij komt kijken. Van nieuwe plannen (entrepreneurs) kan een pita echt genieten, vooral als het zijn eigen plannen zijn! Echter, de uitvoering in detail laat hij graag aan een vata over.

Een pitta kan een aardige hoeveelheid voedsel aan. Hij is vooral gek op eiwitrijke voeding als vlees, kip, ei, bonen. Kaas en koffie zijn twee zeer favoriete producten bij deze constitutie. En de wijn kan ook rijkelijk vloeien! De eigenzinnigheid en snelle irritatie van een pitta leidt er nogal eens toe dat hij denkt in termen van ‘niet goedschiks, dan kwaadschiks’. Een gestreste pitta kan snel kwaad worden. Hij laat zijn mening dan venijnig luid en duidelijk horen. Lichamelijke activiteiten voorkomen dat gevoelens uit de hand lopen. Het komt dus goed uit dat een pitta dol is op sporten, waarin hij zich overigens fanatiek gedraagt en veel transpireert.

Bij een disbalans kan de pittaconstitutie last krijgen van ontstekingen, hoofdpijn, hoge bloeddruk, huidklachten, eczeem, een rode jeukerige huid, acne, een brijachtige ontlasting, lever- en galblaasklachten en koorts. De balans kan hersteld worden door sporten, ontspannen –bij voorbeeld door met vrienden naar de film te gaan- minder genotmiddelen te gebruiken en gezonder te eten. Op een ander niveau komt hij meer in balans door te leren de zaken op hun natuurlijke beloop te laten en zich er niet telkens mee te bemoeien.

Kaphaconstitutie en het aarde-waterelement

Bij een kapha, oftewel het aarde-waterelement, is het water-aarde-element sterk vertegenwoordigd. Je herkent hem aan zijn –meestal- forse postuur. Hij is gezegend met kracht, uithoudingsvermogen en volharding. Hij beweegt traag en praat doorgaans langzaam. Is hij in balans, dan vergezellen eigenschappen hem als standvastigheid, evenwichtig handelen en een goed geheugen. Een kapha moet vechten tegen de neiging tot luiheid en de neiging om mensen en dingen te willen bezitten. Hij wil lekker en veel eten (zoetigheid, vettig eten en alcoholische dranken) en lang slapen. Hij is niet dol op bewegen, laat staan op sporten.

Kan hij zich hierin niet matigen, dan is het logisch dat hij een grote kans heeft om in gewicht toe te nemen. Vroeg opstaan en dagelijks een lichamelijke activiteit houdt een kapha in balans. Minder eten (vooral melk, vetten en brood minderen), wandelen in de bergen en het ondergaan van massages doen hem ook goed. Hij is gevoelig voor het ontwikkelen van bloedsuikerspiegelstoornissen, een slechte spijsvertering (verstopping, want de vertering werkt al traag), slijmvorming, het vasthouden van vocht, bijholte- en longontstekingen en ziekte aan de lymfeknopen. Hij kan een bleke huid krijgen en vettig haar; traag en besluiteloosheid worden en aan depressiviteit en hoofdpijn lijden.

Het type kapha is een persoonlijkheid die rust uitstraalt, die open staat voor andere ideeën. Hij is vriendelijk en oprecht en neemt zijn medemens serieus. Voor hij een beslissing neemt, gaat er enige tijd overheen. Is er een besluit gevallen, dan zal hij zijn koers niet snel wijzigen. In deze eigenschap van vasthoudendheid kan hij doorslaan. Dan klampt hij zich vast aan oude opvattingen en gewoonten. Een kapha heeft afwisseling en stimulans nodig, zowel wat betreft zijn voedsel als zijn bezigheden en vriendenkring.

Gedachten zijn krachten

Gedachten zijn krachten, dus wrok, haat of jaloezie kunnen leiden tot lichamelijk klachten. Dit, omdat er een elementenverschuiving plaatsvindt. Door te denken in de sfeer van de elementen kunt u hiermee dagelijks uw voordeel doen. Dit doet u door de kenmerken van uw stemmingen te rangschikken als ether-lucht, vuur- en aarde-waterelement. Wanneer u ongeduldig of kritisch bent, onderzoek of uw vuurelement uit balans is. Met zaken als meditatie, ontspanning, sport, een goede nachtrust, maar ook wat u qua voedsel tot u neemt, kunt u deze stemmingen corrigeren. Neem dan, zoals in het voorbeeld van een disbalans in het vuurelement, geen vuurprovocerende voeding als specerijen, rood vlees, alcohol, sterke koffie en zovoort(zie voeding vuurelement).

De uitdrukking ‘Die heeft Spaanse peper nodig’ is niet bedoeld voor het pitatype want die heeft al voldoende pit door al het aanwezige vuur. Zo’ n uitdrukking is meer bedoeld voor een traag en verveeld mens. Dit kan het geval zijn bij een overmatig aarde-waterelement. Dit kan bij voorbeeld ontstaan zijn door te lang slapen, te weinig bewegen, teveel suiker en vet eten en verveling op het werk. Er zijn uitdrukkingen in ons taalgebruik die het verband ‘gedachten en kwalen’ laten zien, maar waarbij de betekenis in lichamelijke zin bij de meeste van ons verloren is gegaan. Een paar voorbeelden met betrekking tot het maag-darmkanaal zijn:

  • Ik heb er mijn buik van vol (darmklachten)
  • Het ligt als een steen op mijn maag (maagklachten)
  • Ik spuugde daar toen mijn gal over (galblaasklachten)
  • Of ik iets op mijn lever heb? (leverklachten)
  • Ik doe het in mijn broek van angst (diarree)
  • Ik spring uit mijn vel van kwaadheid (slijmvliesontstekingen, huidontstekingen)
  • Ik kan dit niet verkroppen (verteringsklachten)
  • Er zit een prop in mijn keel (slikklachten)
  • Het beneemt me de adem (diafragma blokkade met eventueel darmklachten als gevolg)
  • Daar zit ik nou de hele tijd over te herkauwen (obstipatie)

Acupunctuur

Ook de acupunctuur kent het begrip ‘psychische disbalans’ en de weerslag daarvan in de diverse orgaansystemen. Bij hart/dunne darm (vuurelement) horen enthousiasme en optimisme. Is daar een verstoring, dan kan dit optimisme doorslaan naar een overmatig uitgelaten stemming. Bij milt/pancreas (aarde-element) hoort het vermogen tot concentratie en bij een verstoring zie je dan zorgelijkheid. Bij long/dikke darm (metaalelement) hoort het vermogen tot juist oordelen. Droefheid krijgt een kans, als in dat gebied een disbalans ontstaat.

Bij nier/blaas (waterelement) hoort wilskracht. Bij een verstoring slaat dit om in vrees/angst. Bij lever/galblaas (houtelement) horen eigenschappen als moed en levenslust. Niet gek dat dit bij een verstoring omslaat in woede. De acupunctuur zegt er het volgende over: Veranderen de energetische verhoudingen in de organen, dan veranderen ook de bijbehorende psychische eigenschappen. Deze veranderingen kunnen komen door een bepaalde ziekelijke aandoening van een orgaan maar ook door uiterlijke factoren om de mens heen. Ze leiden tot een reactie van woede, zorgelijkheid, vrees of verdriet en bij langer voortbestaan tasten zij altijd een of meerdere organen aan die voor een bepaalde psychische gesteldheid gevoelig zijn .

De elementen worden tevens beïnvloed door smaken (te zuur, te bitter, te zout, te zoet, te pikant eten), geuren, kleuren (bij voorbeeld rood activeert het vuurelement) en klimaat/weersomstandigheden. In de acupunctuur zien we dat het voorjaar bij het houtelement hoort, de zomer bij het vuurelement, de nazomer bij het aarde-element, de herfst bij het metaalelement en de winter bij het waterelement. In het voorjaar zijn dan ook veel mensen moe. De lever moet weer op krachten komen na een winter met zware kost. In een zomer met veel hitte zullen de vuurtypes het moeilijk hebben. Wind heeft invloed op het houtelement, vocht op het aarde-element, droogte op het metaalelement en kou op het waterelement. De Ayurveda combineert de elementen in drie stromen:

  • April, mei, juni: voornamelijk aarde-water (kapha)
  • Juli, augustus, september: voornamelijk vuur (pita)
  • Oktober, november, december, januari, februari, maart; voornamelijk ether-luchtelement. (vata)

Hieronder geven we u nogmaals de stemmingen en de elementen kort samengevat: Overmatig ether-luchtelement

  • Nerveuziteit en een opgejaagd gevoel
  • Bezorgdheid
  • Verwarring
  • Angst
  • Verdriet
  • Onzekerheid/besluiteloosheid
  • Humeurigheid

Overmatig vuurelement:

  • Boosheid
  • Afgunst
  • Faalangst
  • Haat
  • Jaloezie
  • Arrogantie
  • Twistziek
  • Kritisch
  • Kortaangebonden

Overmatig aarde-waterelement

  • Hebzucht
  • Bezitterigheid
  • Onvriendelijkheid
  • Obsessief gedrag
  • Slordigheid
  • Gebrek aan medeleven
  • Sloom/niet geïnteresseerd

De vijf klimaten

De Chinese geneeskunde ziet emoties, het klimaat en de manier van leven als de primaire bronnen van ziekteveroorzakende stress. Plotselinge veranderingen in het weer kunnen het lichaam kwetsbaar maken voor wind, warmte, vochtigheid, droogte en kou. Dit geldt ook voor aanhoudende blootstelling aan de elementen, zoals uren werken in een ruimte met airconditioning of in warme vochtige keukens; dit kan een verstoring van de Qi-circulatie geven.

Evenals intense, voortdurende en/of onderdrukte emoties als woede, tobben, verdriet of angst. Te veel werken, te veel zintuiglijke prikkels, langdurig zitten, te veel verkeerde voedingsmiddelen en teveel seks geven uitputtingverschijnselen en veranderingen aan het interne klimaat van het lichaam. Werkt u te hard, dan kan dit bij voorbeeld hitteverschijnselen (ontstekingen) geven. Neemt u te veel zuivel en suiker tot u, dan kan vocht (oedeem) een probleem geven.

Bij te veel zintuiglijke prikkels en veel snelle veranderingen wind (pijn). Bij te weinig water drinken en te gekruid eten droogte (droge stoelgang, obstipatie). Bij herhaalde blootstelling aan koude weersomstandigheden en te koude voedingsmiddelen (te veel rauwkost, ijs, koude frisdranken) ontstaat er een overmaat en koude (allergie, reumatische aandoeningen).

Wind

De uitdrukking ‘Er waait een kwade wind’ geeft de venijnigheid en onvoorspelbaarheid aan van de wind. Harde rukwinden, stormen, heen en weer zwaaiende bomen die breken als luciferhoutjes zijn beelden die we steeds meer zien in het tv-journaal. De aarde roert zich en bij het zien van deze beelden van weersinstabiliteit en verstoord evenwicht bekruipt ons de angst. Net zoals de wind zijn weg vindt door de kieren en spleten van deuren en ramen doet hij dit ook in het lichaam.

In het lichaam kan interne wind zich manifesteren als schokkerige bewegingen, coördinatiestoornissen, duizeligheid of symptomen die zich van het ene deel van het lichaam naar het andere deel verplaatsen (jeuk, pijn, gevoelige plekken, spiertrekkingen, rillen, stuipen) en zonder duidelijk patroon plotseling opduiken en weer verdwijnen. Aandoeningen van externe wind zoals verkoudheid en griep, kunnen hoofdpijn, verspringende pijnen in spieren en gewrichten en koorts veroorzaken. Lente- en herfststormen, te koud eten (ijs, koude dranken, te veel rauwkost), te veel zintuiglijke en emotionele prikkels geven de wind de kans om ons lichaam binnen te stormen.

Warmte

De uitdrukkingen ‘De warmte stijgt naar mijn hoofd’, ‘Rood van schaamte’ of ‘Paars aanlopen van woede’ geven blijk van inwendige warmte. Warmte die naar de oppervlakte beweegt uit zich in een rood gezicht, een rode nek en rode ogen, transpiratie, rode huiduitslag, zweren, steenpuisten en acne. Wanneer de warmte extreem wordt uit zich dat in roodheid, zwellingen, dorst, droogte, opgewondenheid, afkeer van warm voedsel en warme dranken, afkeer van warm weer, constipatie, ontstekingen en koorts. Bepaalde medicatie, suiker, koffie, alcohol, gekruid eten, dierlijke eiwitten, amfetamines, sommige vitamine B (niacine), schildklierextract en adrenaline produceren warmte. Als u al een teveel aan warmte heeft, kunnen deze stoffen de warmtetoestand verergeren.

Vochtigheid

De uitdrukking ‘Ik voel me zo zompig als een Michelinmannetje’ geeft aan dat de vochtigheid het lichaam is binnengetreden. Een abnormale opeenhoping van vloeistoffen of overtollige uitscheiding geeft een gevoel van zwaarte en volheid lokaal of in het hele lichaam. Vochtigheid uit zich in het lichaam door een vettige huid, onderhuids oedeem, zwellingen rond de gewrichten, vocht in de buik, aanwezigheid van slijm en een zwaar dof gevoel in hoofd en ledematen. Zuivelproducten, zetmeelrijke voeding en voedingsmiddelen met gluten (brood), steroïden, de anticonceptiepil en waterrijke vruchten en groenten wekken vochtigheid op. Vochtigheid komt meestal voor in combinatie met kou of warmte of wind.

Bij koude zien we circulatiestoornissen, afkeer van kou, stijfheid in de spieren en gewrichten en vermoeidheid. Bij warmte zien we rode pijnlijke zwellingen, dikke etterige afscheiding (pus), blaren zoals herpes of gordelroos en ontstekingen als blaasontsteking, geelzucht en bronchitis. Suiker, alcohol, vet of gefrituurd eten veroorzaken vochtige warmte. Vocht in combinatie met wind veroorzaakt zwellingen die opkomen, verdwijnen en zich verplaatsen zoals galbulten, gezwollen lymfklieren, ophoping van lucht in de maag of het maag-darmkanaal, slijm met belletjes en jeukende, lopende zweren en wonden. Toename van vocht met wind geeft stuipen, beroertes en neurologische aandoeningen door zwellingen in de hersenen.

Droogte

De uitdrukking ‘ Zo droog als gort’ geeft aan dat er droogte in het spel is en dat alles verschrompelt en verdort. Droogte beschadigt vloeistoffen en uit zich in symptomen van uitdroging zoals broze haren en nagels, gebarsten en gerimpelde huid en slijmvliezen, geïrriteerde ogen, droge stoelgang, gebrek aan transpiratie en weinig urinelozing. Hitte, overdadige transpiratie, aanhoudende diarree, overmatige urinelozing en bloedverlies kunnen allemaal leiden tot droogte. Warm weer, gekruid voedsel, opwekkende middelen, veel koffie, antihistaminica en andere samentrekkende medicatie die afscheidingen remmen kunnen droogte geven. Samen met inwendige wind (bij veel wind zie je ook planten verdrogen) geeft het duizeligheid en gezicht- en gehoorstoornissen. Tekort aan bloed (bloedarmoede) geeft ook droogteverschijnselen.

Koude

De uitdrukkingen ‘Ze hebben me in de kou laten staan’ en ‘Zo iets gaat je niet in je koude kleren zitten’ geven aan dat er veel warmte verloren is gegaan en de koude het lichaam is binnengeslopen. Aanhoudende stress, ziekte, gebrek aan juiste voeding of herhaaldelijke blootstelling aan koude gerechten (ijs, rauwkost, koude dranken), weersomstandigheden, stoffen en medicatie (onder meer aspirine, maagzuurremmers en antibiotica) kunnen allemaal leiden tot warmte-uitputting. Immers, de maag is afhankelijk van de kracht van het verterende vuur (spijsverteringsvuur) om voedsel af te breken en te verteren.

Commentaar NDN

De interacties zijn, zoals u ziet, zeer complex. Gun uzelf de tijd om de eigenschappen te leren kennen die ieder element uit zijn balans haalt. Leer uw constitutie ook goed kennen en begrijpen. Al doende leert men. Richt u in eerste instantie op uw meest hevige, aanhoudende of chronische symptomen. Kijk of de kwaal beschreven staat bij een overheersend element. Doe de constitutietest en zie of u overwegend een vata-, pitta- of kaphaconstitutie heeft.

Noteer wat u eet en onderstreep de voedingsmiddelen waarvan bekend zijn dat ze de elementen in negatieve zin kunnen verstoren. Bij voorbeeld: te veel koffie, thee, alcohol, chocola geeft teveel vuur. Suiker, vet en teveel eten geeft een overmatig aarde-waterelement. Onregelmatig eten geeft een ether-luchtverstoring. Natuurdiëtisten en natuurvoedingstherapeuten die gespecialiseerd zijn in Ayurvedische- en/of Chinese voedingsleer kunnen u hierbij helpen. U kunt meer zelfstudie doen door het boek ’ ‘t Went zo’n element’ te lezen. Emmy Fons

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen