skip to Main Content
Kenniscentrum met meer dan 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Voeding en galstenen

De rol van voeding bij galstenen

Nu met de mooie dagen de barbecue van zolder wordt gehaald en de alcohol weer rijkelijk vloeit is het misschien goed stil te staan bij de rol van voeding bij galstenen.

Kleinere galstenen verlaten ongemerkt met de ontlasting het lichaam. Meestal gaat het om galstenen die ontstaan als cholesterol in gal kristalliseert. Dit komt door een verstoorde balans tussen het cholesterol-, de galzuren- en het fosfolipiden(vet)gehalte in gal.

Gal wordt geproduceerd door de lever en opgeslagen in de galblaas. Gal bevat cholesterol dat in oplossing wordt gehouden door galzuren en fosfolipiden (voornamelijk fosfatidylcholine). Bepaalde stoffen zoals vet, alcohol, koffie, specerijen (geelwortel) prikkelen de galblaas waardoor deze zich samentrekt. Gal wordt daarmee in de darm uitgescheiden. Het vermengt zich daar met de voedselbrij en helpt dan bij de vertering van vetten.

Hoe ontstaan galstenen?

Er zijn diverse factoren die kans geven op galstenen namelijk:

  • oververzadiging van gal met cholesterol bij onvoldoende galzuren en fosfolipiden
  • een snellere cholesterol-kristallisatie door toegenomen slijmvorming (meestal ontstaat deze slijmvorming gevormd door het galblaasepitheel als gevolg van ontstekingsreacties in de galblaas).
  • een onvoldoende lediging van de galblaas door een zwakke galblaas-contractie (samentrekking.
  • vermindering van de darmperistaltiek, waardoor galzuren die in de darmen terecht zijn gekomen via de galblaas worden omgezet door darmbacteriën.
    Bij deze omgezette galzuren ontstaan de zogenaamde ‘secundaire galzuren’. Deze worden vervolgens weer opgenomen door de darmen en komen opnieuw terug in de lever (kringloop). Daar zorgen ze ervoor dat de cholesterolomzetting stopt en de gal verzadigd wordt met cholesterol. De cholesterol moet als alles goed gaat omgezet worden in galzuren zodat de gal vloeibaar blijft. Deze kringloop gaat mis bij darmvertraging.

Cholesterol-galstenen Cholesterolgalstenen (die naast cholesterol ook nog bestaan uit bilirubine en calciumzouten) beginnen als kleine kristallen die met gemiddeld 1 millimeter per jaar aangroeien en soms pas na twintig jaar klachten geven. Ongemerkt worden galsteentjes geloosd, maar soms gaat het mis en dan blijven ze in een galgang vast zitten (obstructie). Laproscopische verwijdering van de galblaas is de eerste keuze van behandeling bij symptomatische galstenen (galkoliek door obstructie, galblaasontsteking, geelzucht, alvleesklierontsteking).

Voorkomen van galstenen

Is er een manier om galstenen te voorkomen? Ja dat kan door voedingsveranderingen.
Voeding draagt voor een belangrijk deel bij aan het ontstaan van galstenen. Bepaalde voedingsstoffen kunnen zorgen voor het vloeibaar houden van de gal, andere juist niet.

Uit studies is gebleken dat de volgende voedingsfactoren een risico vormen voor galstenen namelijk:

  1. Een hoge calorie inname, dat tot overgewicht leidt.
  2. Geraffineerde (enkelvoudige) suikers die de kans vergroten op insulineresistentie. Bij insulineresistentie worden vaker galstenen aangetroffen.
  3. Verzadigde dierlijke vetten, transvetten, gedeeltelijk gehydrogeneerde plantaardige oliën.
  4. Onbalans tussen omega 6 en omega 3 vetzuren. Te weinig omega 3 vetzuren (visolie) geeft verhoogde triglyceriden (bepaalde vetten in het bloed). Hyper-triglyceridemie (teveel triglyceriden)gaat samen met een toegenomen cholesterolsecretie in gal en verminderde galblaascontractie.
    Uit onderzoek blijkt dat visolie suppletie de galzuurproductie opvallend verhoogt, voor een betere galblaascontractie zorgt en ook de triglyceriden verlaagt. Daarnaast zorgt visolie voor verlaging van de secretie van mucusglycoproteinen (slijm) door het galblaasepitheel. Slijmvorming in de galblaas is een cruciale stap in de vorming van galstenen. Men ziet meer arachidonzuur (arachidonzuur geeft ontstekingsreacties) in de gal van mensen met galstenen.
    Een anti-ontstekingsdieet geeft minder kans op galstenen. Dit is een voeding met o.a. extra knoflook, geelwortel, veel fruit en groenten, voldoende vitamine D, voldoende vezels, suikervrij, ruim omega3, gember, olijfolie, avocado, groene thee, eliminatie van voedselallergie/intoleranties.
  5. Onvoldoende vezels. Onoplosbare vezels uit volle granen (haver), peulvruchten, zaden (lijnzaad) en noten (walnoten) en oplosbare vezels (inuline) verlagen het totale- en het LDL cholesterolgehalte.
    Ze stimuleren de omzetting van cholesterol in galzuren, remmen de cholesterol aanmaak in de lever, verlagen de triglyceriden en verhogen de insulinegevoeligheid. Daarnaast versnellen ze de darmpassage waardoor er minder secundaire galzouten worden gevormd. (deze geven weer meer cholesterolverzadiging in de gal). Allemaal effecten die aangeven dat de juiste vezels minder kans geeft op galstenen.
  6. Onvoldoende plantaardige eiwitten leiden tot verhoging van triglyceriden. Plantaardige eiwitten hebben een remmend effect op de kristallisatie van cholesterol.

Commentaar NDN

Als de barbecue weer in de tuin komt denkt u dan eens aan de bovengenoemde risicofactoren.

Gezonde recepten
van de Natuurdiëtisten

Voorkom een zwartgallige avond en neem in plaats van vlees vette vis, vervang de Franse stokbroden voor volkoren stokbrood en maak de dipsausen van een yoghurtsaus en verse tuinkruiden. Ook een avocadodip met fijn gesneden gemberstukjes of humus (kikkererwten) met wat geelwortel en knoflook is een weldaad voor uw gal.

Diverse groentesalades (waaronder witlof die rijk is aan inuline) gemaakt met olijfolie (recepten) zijn lekker fris bij de vis. De alcohol is te vervangen voor een gekoelde Amé of druivensap. Als toetje kunt u sojayoghurt met verse bosbessen en een schepje lecithinegranulaat serveren. Afgemaakt met fijngehakte amandeltjes.

De koffie met likeur maakt plaats voor groene thee met een haverkoek zonder suiker uit de natuurwinkel. De gebruikelijke snacks wisselt u om voor verse noten. Noten bevatten namelijk verschillende gezonde bestanddelen (onverzadigde vetten, vezels, fytosterolen, ellaginezuur, flavonoiden, lutrolinr, tocotrienolen, magnesium) die bescherming kunnen bieden tegen galstenen en zijn nog lekker ook.

Laat de zwoele zomeravonden nu maar komen.

Literatuur en links

Referenties:
1. Preventie van galstenen; Selma Timmer; blad; Arts & Apotheker no. 4 2006.
2. Abel M et al. Fish oil (eicosapentaenoic acid) inhibits two pathways of mucos glycoprotein secretion in gallbladder epithelial cells. Gastroenterology 2000;118:A714.

3. Cuevas A et al. Diet as a risk factor for cholesterol gallstone disease. J. Am Coll Nutr. 2004;23(3):187-96.

4. Grundy Sm. Cholesterol gallstones a fellow traveller with metabolic syndrome? Am J Clin Nutr.2004;80(1):1-2.

5. Jonkers IJ et al. Gall bladder dysmotility:risk factor for gall stone formation in hypertriglyceridaemia and reversal on triglyceride lowering therapy by bezafibrate and fish oil. Gut. 2003;52(1):109-15.

6. Tsai CJ et al. The effect of long-term intake of cis unsaturated fats on the risk for gallstone disease in men: a prospesctive cohort study. Ann Intern Med. 2004;141(7):514-22.

7. Tsai CJ et al. Long- term intake of dietary fiber and decreased risk of cholecystectomy in women. Am J Gastroenterol. 2004;99(7):1364-70.

8. Tsai CJ et al. Dietary protein and the risk of cholecystectomy in a cohort of US women: the Nurses Health Study. Am J Epidemiol. 2004;160(1)11-8.

9. Tsai CJ et al. Frequent nut consumption and decreased risk of cholecystectomy in women. Am J Clin Nutr. 2004; 80(1):76-81.

10. Tsai CJ et al. Long-term intake of trans-fatty acids and risk of gallstone disease in men. Arch Intern Med. 2005;165(9):1011-5.

11. Tsai CJ et al. Glycemic load, glycemic index, and carbohydrate intake in relation to risk of cholecystectomy in women. Gastroenterology. 2005;129(1):105-12.

12. Tsunoda K et al. Prevalence of cholesterol gallstones positively correlates with per capita daily calorie intake. Hepatogastroenterology. 2004;51(59):1271-4.

13. Yago MD et al. Effect of the type of dietary fat on billary lipid composition and bile lithogenicity in humans with cholesterol gallstone disease. Nutrition.2005;21(3):339-47.

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen