skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1500 artikelen over gezondheid!

De invloed van voeding en microbiotica bij bacteriële vaginose

De belangrijkste functie van het spijsverteringskanaal is de voedselvertering, de absorptie van voedingsstoffen en het uitscheiden van afvalstoffen. Daarnaast huisvest het maagdarmkanaal een belangrijk deel van het immuunsysteem (GALT, gut-associated lymfoïde weefsel).

Het maagdarmkanaal (met een contactoppervlak van 300 tot 400 m2) wordt bevolkt door meer dan 2000 soorten aërobe en anaërobe bacteriën, gisten en schimmels met een gezamenlijk gewicht van 1 tot 1,5 kilogram. De microbiële flora(darmflora) is belangrijk voor de voedselvertering en heeft invloed op allerlei fysiologische, immunologische en neurologische processen.

Dysbiose

Verstoring van het normale evenwicht tussen de verschillende micro-organismen (dysbiose), al dan niet veroorzaakt door een infectie, kan uiteenlopende gezondheidsklachten veroorzaken.(2,3)
Dysbiose ((onevenwichtige microbiële flora) kan gepaard gaan met (maag-darm)klachten zoals winderigheid, een opgeblazen gevoel, buikpijn, krampen, constipatie, diarree, candidiasis en halitose (slechte adem).

Dysbiose kan de barrièrefunctie van de darmwand verminderen (verhoging darmpermeabiliteit of leaky gut) en de weerstand tegen infecties verlagen. Dysbiose is geassocieerd met meer dan 25 (chronische) aandoeningen. Of dysbiose bijdraagt aan het ontstaan en de progressie van een aandoening of eerder het gevolg is ervan, is niet altijd duidelijk. Onderzoek naar mogelijke causale verbanden is in volle gang. Daarbij is het definiëren van een (on)evenwichtige microbiële flora al een enorme opgave.(2)

Bacteriële vaginose

De belangrijkste klacht van bacteriële vaginose is een onaangenaam (visachtig) ruikende, overvloedige (grijs)wittige afscheiding; in veel gevallen veroorzaakt bacteriële vaginose geen klachten (5). Onder meer vaginale douches, het wassen met zeep, het dragen van een spiraaltje en het gebruik van antibiotica kunnen bacteriële vaginose bevorderen. Bacteriële vaginose is niet helemaal onschuldig; de kans op besmetting met een seksueel overdraagbare aandoening is toegenomen en zwangere vrouwen hebben een verhoogd risico op vroeggeboorte (5,6).

Bacteriële vaginose is een van de belangrijkste oorzaken van vaginale klachten bij seksueel actieve vrouwen. Bij bacteriële vaginose is sprake van een verstoorde balans tussen micro-organismen die van nature in de vagina voorkomen. Hierbij is de zuurgraad hoger dan normaal (pH boven 4,5) en krijgen Gardnerella vaginalis, Mycoplasma hominis en bepaalde anaërobe bacteriën de kans zich sterk te vermeerderen, ten koste van de normaliter overheersende (melkzuurproducerende) lactobacillen (4).

Behandeling met een antibioticum mag in eerste instantie succesvol zijn, de klachten komen vaak snel terug. In humane studies is aangetoond dat orale suppletie met Lactobacillus rhamnosus GR-1 (0,5-2,5 miljard cfu/dag) en Lactobacillus reuteri RC-14 (0,5-2,5 miljard cfu/dag) gedurende 14 tot 60 dagen zorgt voor significante verbetering van de vaginale flora, zowel bij pre- als postmenopauzale vrouwen (5,7, 10). De kans op (recidivering van) bacteriële vaginose neemt hierdoor af.

In een Nigeriaanse studie met 40 vrouwen was suppletie met GR-1 en RC-14 gedurende 5 dagen duidelijk effectiever tegen bacteriële vaginose dan het tweemaal daags vaginaal inbrengen van metronidazolgel gedurende 5 dagen (11). Negentig procent van de vrouwen die lactobacillen innamen, hadden geen last meer van bacteriële vaginose tegenover vijfenvijftig procent in de metronidazolgroep.

Studies laten zien dat suppletie met GR-1 en RC-14 naast een antibioticum aanmerkelijk effectiever is tegen bacteriële vaginose en vaginale infectie met de gist Candida albicans (vulvovaginale candidiasis) dan een antibioticum alleen(6, 7, 12, 13). In een Italiaanse studie met 48 vrouwen met bacteriële vaginose/vaginitis resulteerde behandeling met een antibioticum en daarnaast GR-1 en RC-14 gedurende 15 dagen bij 46 van de 48 vrouwen in volledige vaginale herkolonisatie met lactobacillen (7). De onderzoekers concluderen dat orale suppletie met GR-1 en RC-14 het vaginale microbiële evenwicht uitstekend kan herstellen, wat de kans op recidivering van klachten verkleint.

Vulvovaginale candidiasis

Vulvovaginale candidiasis is na bacteriële vaginose de meest voorkomende vaginale dysbiose. In een placebogecontroleerde klinische studie kregen 55 vrouwen met vulvovaginale candidiasis (dikke witte afscheiding, vaginale jeuk, branderig gevoel, dyspareunie, dysurie) gedurende 4 weken naast fluconazol (150 mg/dag) een (oraal) probioticum met GR-1 (1 miljard cfu/dag) en RC-14 (1 miljard CFU/dag) of placebo (12).

Na 4 weken waren de klachten in de probioticumgroep significant afgenomen en was Candida albicans significant minder vaak aantoonbaar in vaginale afscheiding, vergeleken met de placebogroep. De lactobacillen GR-1 en RC-14 doden gisten zoals Candida albicans en remmen aanhechting van Candida albicans aan vaginaal epitheel.

Commentaar NDN

Een gezonde darmflora geeft minder kans op vaginale dysbiose. De gezonde darmbacteriën worden gestimuleerd in groei door de juiste vezelverhouding. Bacteroïden bijvoorbeeld komen niet voor in probiotica. Ze vormen 50% van de totale darmflora. Het stimuleren ervan kan alleen met vezelrijke voeding. Bifidobacteriën worden ook gestimuleerd in hun groei door vezelrijke voeding.

Een ander belangrijk voordeel van voedingsvezels is dat ze de zuurtegraad in de darmen verlagen. Dit draagt bij aan (herstel van) een normale bacteriesamenstelling en een normale bacteriefunctie. De groei en het metabolisme van darmbacteriën is voor een groot deel afhankelijk van de aanvoer van voedingsvezels die daar onverteerd aankomen.

De belangrijkste voedingsmaatregelen zijn:
1. Het vermijden van suikers en geraffineerde koolhydraten.
2. Een verhoging van de vezelinname.
3. Het vermijden van gisten en schimmels, net als producten die door fermentatie worden geproduceerd.
4. Het vermijden van voedselallergenen. Testen op IgE en IgG geeft meer inzicht om welke voedingsmiddelen het gaat.

De reden hiervoor is dat ontstekingsreacties op het niveau van het darmslijmvlies moeten worden voorkomen of geremd. Ontstekingsreacties verstoren de barrièrefunctie van het slijmvlies, waardoor er ongecontroleerd contact tussen antigenen in de darminhoud en het immuunsysteem plaatsvindt.

Hierdoor wordt het normale mechanisme dat verantwoordelijk is voor het opwekken van tolerantie voor antigenen omzeild, en kunnen op diverse plaatsen in het lichaam, zowel binnen als buiten de darm (dus ook vaginaal), ontstekingsreacties optreden, met name in de slijmvliezen. Laag gradige ontstekingsreacties van de slijmvliezen geeft kans op slechte aanhechting van de juiste microbiële flora in darmen en vagina.

Voedingsinterventies

Bij onvoldoende waterstofperoxide producerende lactobacillen, raakt het vaginale ecosysteem uit evenwicht en ontstaan terugkerende infecties. Welke voedinginterventies zijn er om het vaginale ecosysteem te verzorgen?

1. Volg de top NDN top 10 voedingsregels.
2. Zorg voor een goed darm ecomilieu en darmflora. Ook deze kunt u nader onderzoeken met diverse soorten ontlastingtesten.
3. Zorg voor een goede hormonale balans.
4. Zie voor specifieke voedingsinterventies bij de menopauze, het NDN nieuws.
5. Neem geen suiker en suikerhoudende voedingsmiddelen. Neem genoeg essentiële suikers of glyconutriënten .
6. Neem voldoende essentiële vetzuren en vitamine D voor het versterken van de vaginale slijmvliezen en de hormonale balans (o.a voor de juiste prostaglandine aanmaak).
7. Neem voldoende antioxidanten en verminder uw stress (geeft verbetering van de darmflora).
8. Maak gebruik van specifieke voedingsadviezen bij schimmelinfecties.

Natuurdiëtisten en natuurvoedingstherapeuten kunnen u hierbij helpen.

Literatuur en links:

1. Iannitti T et al. Therapeutical use of probiotic formulations in clinical practice. Clinical Nutrition 2010;29:701-725.

2. de Vos WM, de Vos EA. Role of the intestinal microbiome in health and disease: from correlation to causation. Nutr Rev. 2012;70 Suppl 1:S45-56.

3. Kotzampassi K et al. Probiotics for infectious diseases: more drugs, less dietary supplementation. Int J Antimicrob Agents. 2012;40(4):288-96.

4. Dekker JH. Vaginale aandoeningen: candidiasis, bacteriële vaginose en trichomoniasis. Seksoa, juli 2011. http://www.soaaidsmagazine.nl/artikel_medisch_/1436#

5. Reid G et al. Probiotic Lactobacillus dose required to restore and maintain a normal vaginal flora. FEMS Immunol Med Microbiol. 2001;32(1):37-41.

6. Martinez RC et al. Improved cure of bacterial vaginosis with single dose of tinidazole (2 g), Lactobacillus rhamnosus GR-1, and Lactobacillus reuteri RC-14: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Can J Microbiol. 2009;55(2):133-8.

7. Cianci A et al. Efficacy of Lactobacillus Rhamnosus GR-1 and of Lactobacillus Reuteri RC-14 in the treatment and prevention of vaginoses and bacterial vaginitis relapses. Minerva Ginecol. 2008;60(5):369-376.

8. Petricevic L et al. Randomized, double-blind, placebo-controlled study of oral lactobacilli to improve the vaginal flora of postmenopausal women. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2008;141:54-57.

9. Reid G et al. Nucleic acid-based diagnosis of bacterial vaginosis and improved management using probiotic lactobacilli. J Med Food. 2004;7(2):223-8.

10. Reid G et al. Oral use of Lactobacillus rhamnosus GR-1 and L. fermentum RC-14 significantly alters vaginal flora: randomized, placebo-controlled trial in 64 healthy women. FEMS Immunol Med Microbiol. 2003;35:131-134.

11. Anukam KC et al. Clinical study comparing probiotic Lactobacillus GR-1 and RC-14 with metronidazole vaginal gel to treat symptomatic bacterial vaginosis. Microbes Infect. 2006;8(12-13):2772-6.

12. Martinez RC et al. Improved treatment of vulvovaginal candidiasis with fluconazole plus probiotic Lactobacillus rhamnosus GR-1 and Lactobacillus reuteri RC-14. Lett Appl Microbiol. 2009;48:269-274.

13. Anukam K et al. Augmentation of antimicrobial metronidazole therapy of bacterial vaginosis with oral probiotic Lactobacillus rhamnosus GR-1 and Lactobacillus reuteri RC-14: randomized, double-blind, placebo controlled trial. Microbes Infect. 2006;8(6):1450-4.

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen