skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1000 artikelen over gezondheid!

Essentiële vetzuren helpen bij PMS en PCOS.

Essentiële vetzuren zijn vetzuren die het lichaam niet zelf kan aanmaken uit andere vetzuren, terwijl het lichaam ze wel nodig heeft om normaal te kunnen functioneren. Dit betekent dat ze via de voeding moeten worden ingenomen.

Er zijn twee essentiële vetzuren, namelijk de Alfa-linoleenzuur en de linolzuur. De Alfa-linoleenzuur komt slechts in enkele oliėn in relatief grote hoeveelheden voor, waarbij de meest bekende lijnzaadolie is (circa 57% alfa-linoleen). Minder goede bronnen zijn: walnootolie (circa 10%), saffloerolie (10%) en hennepolie (1-4%). De Linolzuur komt o.a. in saffloerolie (circa 75%), zonnebloemolie (circa 65%) en sojaolie (circa 50%) voor.

Deze twee vetzuren kunnen in het lichaam niet worden aangemaakt omdat de enzymen ontbreken, die nodig zijn voor de synthese van deze vetzuren. Uit alfa-linoleenzuur en linolzuur kan het lichaam twee groepen langere en sterker onverzadigde vetzuren synthetiseren: respectievelijk de omega-3 en de omega-6 vetzuren.

Symptomen PMS

PMS is een combinatie van symptomen die gedurende de tweede helft van de menstruatiecyclus optreedt en weer verdwijnt zodra de nieuwe cyclus begint. Deze symptomen herhalen zich elke maand volgens een vast patroon. Er zijn meer dan 150 symptomen gerelateerd aan PMS, maar de meest voorkomende zijn: geïrriteerdheid, gespannenheid, gezwollen borsten, opgeblazen gevoel, depressiviteit, wisselende stemmingen, dwangmatige eetlust en hoofdpijn.

40% Van de vrouwen zoekt medische hulp om de maandelijkse symptomen van het premenstrueel syndroom (PMS) te verlichten. PMS wordt zelfs gezien bij meisjes voor hun eerste menstruatie, maar normaal gesproken wordt PMS vastgesteld bij vrouwen in hun vruchtbare jaren. Het is gebleken dat hormonale veranderingen het verminderen of verergeren van PMS beïnvloeden. Persoonlijke omstandigheden als puberteit, zwangerschap, het innemen van een anticonceptiepil, sterilisatie en de menopauze kunnen ook hun invloed hebben op de mate van PMS.

Wat zijn de oorzaken van PMS?

Meestal wordt de meest voorkomende vorm van PMS toegeschreven aan een overmatige aanwezigheid van het hormoon oestrogeen en een tekort aan het hormoon progesteron gedurende de premenstruele fase. In een beperkt aantal gevallen is echter juist een te lage concentratie oestrogeen de oorzaak. De verhouding en het evenwicht van deze twee belangrijke hormonen bepalen het voorkomen van PMS. De aanmaak van deze hormonen is afhankelijk van het voorkomen van prostaglandines.

Een prostaglandine is een hormoonachtige stof die op lokaal niveau werkzaam is in het reguleren van een fysiologisch proces. Het lichaam gebruikt de vetzuren uit de voeding ondermeer als grondstof voor de aanmaak van deze prostaglandines en andere verwante hormoonachtige stoffen als tromboxanen, leucotriėnen en prostacyclinen. Alleen al van de prostaglandines zijn er tot nu toe meer dan 50 verschillende soorten ontdekt. Deze kunnen in drie verschillende hoofdgroepen worden onderverdeeld (PgE1, PgE2 en PgE3). Een verstoring van de verhouding van de aanmaak van deze drie groepen kan de aanmaak van geslachtshormonen veranderen en daardoor menstruatieklachten veroorzaken.

Borrageolie (GLA) helpt bij PMS

Aan een studie met vetzuren namen 120 vrouwen deel. 40 Van hen kregen alleen een placebo, 40 een capsule met 1 gram vetzuren en 40 vrouwen gebruikten twee capsules met de vetzuren per dag. De gebruikte vetzuurcapsules bevatten per gram 210 mg GLA (gamma-linoleenzuur), 175 mg oliezuur, 345 mg linolzuur, 250 mg overige meervoudig onverzadigde vetzuren en 20 mg vitamine E (een vetzuursamenstelling van borrage-olie). Deelneemsters aan de studie gebruikten de preparaten gedurende 180 dagen (6 maanden). Gedurende de studie vulden de vrouwen dagelijks een uitgebreide vragenlijst in om de ernst van de klachten vast te stellen.

Minder klachten na gebruik van GLA

Zowel na 3 als na 6 maanden bleken de vrouwen die de vetzuren hadden gebruikt, beduidend minder klachten te hebben dan de placebogroep, waarbij de beste resultaten behaald werden met de hoogste dosis (2 gram per dag). Er werd gedurende de studie geen directe invloed op hormoonspiegels (prolactine) gevonden. De onderzoekers hielden prostaglandine E1, dat indirect wordt gevormd uit gamma-linoleenzuur, verantwoordelijk voor deze positieve effecten. Inname van borrage-olie, samen met vitamine E, kan een belangrijk en effectief hulpmiddel zijn bij PMS.

Verstorende factoren

Factoren die de aanmaak van prostaglandines uit vetzuren kunnen verstoren zijn ondermeer:
– pilgebruik
– koffie, thee en andere stimulantia
– stress (lichamelijk en geestelijk, door aanwezigheid adrenaline, cortisol)
– lichaamsvreemde, belastende stoffen (chemische verontreiniging, additieven, transvetzuren)
– overmaat aan alcohol, suiker
– afwijkende bloedsuikerspiegel (diabetes, suiker)
– medicijngebruik (vooral hormoonpreparaten, immunosuppresoren)
– veroudering
– straling (röntgen-, niet-ioniserende-, elektromagnetische-, UV- en andere stralingen)
– tekorten aan bepaalde nutriënten (zoals magnesium, zink, chroom, diverse vitamine B soorten zoals B 6 en B 3, vitamine C)

Welke voeding helpt bij PMS?

Uw dagelijkse voeding moet vooral uit groenten, fruit, zaden, noten, peulvruchten en volkoren producten bestaan. Ook vette vis, zoals haring, sardines, makreel en zalm zijn uitstekende voedingsmiddelen. De meervoudig verzadigde vetzuren die in deze voedingsmiddelen voorkomen, zijn onmisbaar om het lichaam in staat te stellen de zo belangrijke prostaglandines van het type I (PgE1) aan te maken. Voeding die u dient te vermijden zijn: alle suikerhoudende producten (inclusief honing), zout, koffie, varkensvlees, dierlijke vetten, geharde vetten, margarine, alle gebakken en gefrituurde voedingsmiddelen en alcohol.

Deze voeding, vooral alle verzadigde vetten, stimuleren de aanmaak van prostaglandines type II (PgE2), die een zeer ongunstige invloed op de hormoonbalans hebben. Gevogelte, mits afkomstig van biologisch dynamische of ecologische bedrijven (dus hormoonvrij) is toegestaan.

Omega 3

Het polycysteus ovariumsyndroom (PCOS) is een aandoening waarbij er sprake is van een verhoogde concentratie mannelijke geslachtshormonen in het bloed, wat gepaard gaat met een afwezige eisprong en dus onvruchtbaarheid. Tevens is er vaak sprake van insulineresistentie en een verhoogde kans op het ontwikkelen van diabetes type 2. PCOS komt bij 5-10% van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd voor.

In een studie is allereerst gekeken naar de hoeveelheid omega-3 vetzuren in het bloed en de verhouding tussen omega-6 en omega-3 vetzuren. Hierbij werd gevonden dat vrouwen met een hogere verhouding omega-6 / omega-3 vetzuren meer mannelijke hormonen in het bloed hadden. Bovendien ging een lagere hoeveelheid omega-3 vetzuren gepaard met een slechter lipiden(vetten) profiel in het bloed.

Een gedeelte van de proefpersonen gebruikte gedurende 6 weken dagelijks 4 gram visolie met daarin 1.9 gram omega-3 vetzuren (1266 mg EPA en 633 mg DHA). Hierbij bleek dat in deze relatief korte tijd de hoeveelheid beschikbaar testosteron in het bloed duidelijk daalde, waarbij de grootste daling optrad bij proefpersonen die een hoge ratio van omega-6 / omega-3 vetzuren hadden. Inname van extra omega-3 vetzuren kan mogelijk helpen de hogere concentratie van mannelijke geslachtshormonen bij vrouwen met PCOS te verlagen.

Stress, een hoge cortisol en insulineresistentie

Chronische stress, met een hoog cortisolgehalte en labiele bloedsuikers, geeft effecten op de hersenen. Het glucoseniveau in de hersenen wordt verlaagd, er is een negatieve uitwerking op de neurotransmitters (serotonine, noradrenaline, adrenaline, dopamine, GABA, acetylcholine) en het kan leiden tot afsterven van hersencellen.

Chronische stress met een hoge cortisol gehalte heeft ook een uitwerking op de emoties doordat noradrenaline in het limbisch systeem wordt verlaagd. Dit systeem controleert de emoties. Ontregeling kan leiden tot depressie, angst en malaise. Een hoog cortisolgehalte heeft ook een uitwerking op de hersengolven, waardoor o.a. het concentratievermogen en de leerprestaties verminderen. De hersenen nemen verreweg het grootste deel van het bloedsuikergebruik voor hun rekening. Een hoog cortisolgehalte en een hoge bloedsuikerspiegel zorgen voor een overproductie van insuline. Meditatie en een goed dieet kunnen helpen de verstoorde balans te herstellen.

Lage carnitinespiegel bij PCOS

Bij vrouwen zonder overgewicht met het polycystisch ovariumsyndroom (PCOS) houdt een verlaagde carnitinespiegel mogelijk verband met hyperandrogenisme en insulineresistentie. Dit komt uit een studie met 27 vrouwelijke patiėnten en een controlegroep met 30 gezonde vrouwen van vergelijkbare leeftijd en gewicht. Bij alle vrouwen werden de concentraties cholesterol, nuchtere glucose, insuline en andere hormonen (gonadotrofinen en androgenen) en totaal L-carnitine bepaald. Daarnaast werd met behulp van de HOMA-IR (Homeostasis Model Assessment of Insulin Resistance) een schatting gemaakt van de insulineresistentie.

Bij de vrouwen met PCOS werden, vergeleken met de gezonde vrouwen, duidelijk hogere bloedwaarden gemeten. Het betrof hoge bloedwaarden voor verschillende androgenen, luteļniserend hormoon (LH), LDL-cholesterol, HDL-cholesterol en nuchtere insuline. Ook hadden ze een hogere insulineresisitentie en was de concentratie LH in verhouding tot de concentratie follikelstimulerend hormoon (FSH) hoger. De concentraties sexhormoonbindend globuline (SHBG) en ook het totaal L-carnitine lieten bij de PCOS-vrouwen duidelijk lagere waarden zien.

Er werd een verband aangetoond tussen de L-carnitinespiegel, de concentraties vrije androgenen en SHBG. Naarmate de L-carnitinespiegel hoger was, betekende dit een lagere concentratie vrije androgenen en een hogere concentratie SHBG. De concentratie SHBG blijkt een goede voorspeller te zijn voor de L-carnitine bloedspiegel.

N-acetylcysteine bij PCOS

PCOS treft ongeveer 10% van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd. De aandoening komt meestal aan het licht wanneer artsen de oorzaak van onvruchtbaarheid of een onregelmatige ovulatie onderzoeken. Een onderzoek toont aan dat suppletie met N-acetylcysteine (NAC) verschillende verbeteringen laat zien, waaronder een frequentere ovulatie. Wetenschappers van de Universiteit van Teheran behandelden 46 vrouwen met een NAC-supplement of een placebo gedurende een periode van zes weken.

De onderzoekers rapporteerden dan NAC-suppletie tot frequentere maandelijkse ovulaties leidde. Door de suppletie werden er ook significante verlagingen in gewicht, BMI en de verhouding tussen taille- en heupomtrek waargenomen. Bovendien daalden de nuchtere bloedsuikerspiegel en de concentraties van het totale cholesterol, LDL-cholesterol en HOMA-IR (een maat voor de insulineresistentie) in het bloed.

Ondertussen steeg de concentratie HDL-cholesterol, maar werden er geen veranderingen waargenomen in de concentraties van de vrouwelijke geslachtshormonen. Hoge concentraties mannelijke geslachtshormonen (hyperandrogenisme) belemmeren de eicelrijping bij vrouwen, aldus de onderzoeksleidster. De resultaten doen vermoeden dat NAC de eicellen in de eierstokken beschermt.

Commentaar NDN

Bij PCOS zijn de eierstokken vergroot en bevatten deze veel cystes. In een onderzoek bij gekweekte ovariumcellen, bleek dat toevoegen van anti-oxidanten als vitamine E of SOD aan deze celkweken een verminderd effect geeft van vrije radicalen. Dit is de eerste maal dat een groeistimulerend effect van oxidatieve stress op ovariumcellen wordt beschreven. De onderzoekers stellen dat verhoogde oxidatieve stress of een te lage hoeveelheid anti-oxidanten bij kunnen dragen aan het optreden van PCOS.

Voldoende anti-oxidanten in de vorm van verse groenten en fruit (en suppletie) kan naast een bloedsuiker regulerend dieet en essentiële vetzuren, een positieve bijdrage leveren bij de regulatie van PCOS. De natuurarts en natuurdiëtist kunnen u hierbij helpen.

Literatuur en links:

1) Edilberto A Rocha Filho et al. Essential fatty acids for premenstrual syndrome and their effect on prolactin and total cholesterol levels: a randomized, double blind, placebo-controlled study. Reproductive Health 2011, 8:2.

2) Niamh Phelan, Annalouise O’Connor, Tommy Kyaw Tun, Neuman Correia, Gerard Boran, Helen M Roche, and James Gibney. Hormonal and metabolic effects of polyunsaturated fatty acids in young women with polycystic ovary syndrome: results from a cross-sectional analysis and a randomized, placebo-controlled, crossover trial. Am J Clin Nutr 2011;93 652-662

3) Fenkci SM, Fenkci V, Oztekin O, Rota S, Karagenc N. Serum total L-carnitine levels in non-obese women with polycystic ovary syndrome. Hum Reprod 2008; 23(7):1602-6

4) Salehpour S, Tohidi M, [..], Amirzargar N. N Acetyl Cysteine, a novel remedy for poly cystic ovarian syndrome. International Journal of Fertility and Sterility 2009; 3(2):66-73

5) A.J. Duleba, N. Foyouzi, M. Karac, T. Pehlivan, J. Kwintkiewicz, and H.R. Behrman. Proliferation of ovarian theca-interstitial cells is modulated by antioxidants and oxidative stress. Hum. Reprod. published 3 June 2004

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen