skip to Main Content
Kenniscentrum met meer dan 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Meditatie en yoga geven minder nitrosatieve stress

Nitrosatieve stress is een biochemische ontsporing van stikstofmonoxide. Analoog aan de oxidatieve stress, waarbij een overmaat aan vrije zuurstofradicalen ongewenste oxidatieprocessen bevordert, kan een overmatige vorming van stikstofoxide radicalen (NO) en zijn agressieve derivaten (zoals peroxynitriet en nitrotyrosine), op alle niveaus van de intra- en extracellulaire stofwisseling ernstige gevolgen hebben.

De meest uiteenlopende stressoren geven een verhoogde NO-synthese met de vorming van NO en stikstofoxiden. In fysiologische hoeveelheden speelt NO een belangrijke rol bij diverse processen. Soms kan er een tekort ontstaan aan NO, hetgeen tot lichamelijke problemen kan leiden. Zo kan een tekort aan NO bijvoorbeeld verkrampingen geven in bloedvaten.

Echter, de meeste problemen ontstaan als er teveel NO wordt gevormd. Diverse stressbelastingen, zowel lichamelijk als psychisch, kunnen de productie stimuleren. Deze NO-reactie wordt vooral geïnitieerd door ontstekingsreacties.

Proinflammatoire ontstekingsbevorderende eiwitten, cytokinen genaamd (IL-1‚ IL-6, IL-8, TNF-a, IFN-‘y), stimuleren de cellulaire afweerreactie. De hierdoor sterker geactiveerde macrofagen en leukocyten vergroten de NO-synthese via het zogenaamde iNOS. INOS (inducible nitric oxide sythase) is een enzym dat de productie van NO stimuleert. Van aanmaak van iNOS is alleen sprake in patho-fysiologische omstandigheden.

Signaalmoleculen van het immuunsysteem

Cytokinen, de signaalmoleculen van het immuunsysteem, vormen een factor voor affectieve stoornissen, zoals bijvoorbeeld depressies. De oorzaken hiervoor dienen vooral gezocht te worden bij een latent toegenomen activiteit van pro-inflammatoire cytokinen. Deze beïnvloeden vooral aandoeningen van psychische aard en vormen meestal een fundamentele oorzaak voor chronische vermoeidheid, burn-out, angst, depressies en fibromyalgie.

Deze aandoeningen geven op hun beurt ontstekingen (verhoogde productie van cytokinen) waardoor een vicieuze cirkel ontstaat. Dit houdt in dat zowel een chronische ontsteking de aanzet tot een affectieve stoornis kan zijn, als dat een niet-verwerkte ervaring ontstekingen kan veroorzaken. De trigger kan dus zowel oorzaak als gevolg zijn.

NO-vormende bronnen

Volgens de huidige inzichten kunnen de volgende situaties Nitrostress veroorzaken:
1. Blootstelling aan lichaamsvreemde stoffen (voornamelijk door chemicaliën, zware metalen), medicijnen (bijv. herhaalde antibiotica-therapieën, cytostatica, statines, langdurig gebruik van nitraten, potentieverhogende middelen), nicotine, fysieke en psychische stress, gebrek aan beweging en zware lichamelijke belasting met een verhoogd zuurstofverbruik.

2. Talrijke nitriet- en nitraatbronnen bevorderen de opeenhoping van NO: zoals stikstofhoudende meststoffen in de landbouw, toevoegingen aan levensmiddelen, conserveringsmiddelen in vlees en worstwaren, dranken, gedroogde melk, blad- en wortelgroente.

3. Virale, bacteriële en parasitaire infecties. Belangrijke veroorzakers zijn Borrelia (de veroorzaker van de ziekte van Lyme) en het Epstein Bar-virus (EBV), de veroorzaker van de ziekte van Pfeiffer. Maar ook het Cytomegalie-virus en diverse andere herpesvirussen zijn veroorzakers van Nitrostress. Met name het iNOS wordt door deze ziekteverwekkers gestimuleerd. De NO-productie kan hierbij wel tot het 30-voudige toenemen.

Hoewel het virus of de bacterie na enige tijd niet meer actief is, zijn de gevolgen van een dergelijke infectie nog steeds manifest door de Nitrostress die door deze micro-organismen in gang is gezet.

Dit is dan ook vaak de reden dat een opgelopen infectie zo lang klachten blijft geven zoals moeheid na Pfeiffer of een Borrelia-infectie. Door Nitrostress kunnen ook alle andere klachten en verschijnselen die bekend zijn bij bovengenoemde infecties manifest worden na een doorgemaakte infectie.

4. Zware stress zowel lichamelijk als psychisch. Deze situatie veroorzaakt vooral aan de slijmvliezen van de darmen ontstekingsachtige reacties (cytokinen), waardoor de doorlaatbaarheid van de darmen toeneemt, het zogenaamde ‘leaky gut syndroom’. Hierbij is er een grote kans op een voedselintolerantie.

5. Koolhydraatrijke voeding. Teveel koolhydraten ontregelen de citroenzuurcyclus.

6. Elektromagnetische straling door mobieltjes of dect-telefoons.

NO geeft energietekort

De effecten van een overmatige vorming van NO en de hieruit ontstaande bijproducten strekken zich, overeenkomstig de talrijke fysiologische functies van NO, uit over een groot aantal orgaanfuncties. Grote hoeveelheden NO remmen de enzymen van de mitochondriale ademhalingsketen.

Het hierdoor veroorzaakte ATP-verlies heeft vooral gevolgen voor cellen met een grote energiebehoefte, zoals de neuronale cellen, de musculatuur, de hartspier en de cellen van het immuunsysteem. Pathologisch verhoogde NO-concentraties wijzen op een chronisch energietekort.

Aminozuren, vetten en eiwitten kunnen niet meer in energie worden omgezet. Een extra versnelling van de stofwisseling (bijvoorbeeld bij lichamelijke/geestelijke stress, infecties of koolhydraatrijke voeding) zorgt voor een veelvoudige toename van de NO-synthese.

B 12 tekort door NO

Het indirecte gevolg van de nitrosatieve stress is een verhoogd verbruik van vitamine B12, dat van belang is als NO-vanger. Dit geeft een tekort aan vitamine B12. NO verhoogt de bevattelijkheid voor ontstekingen door het activeren van de cyclo-oxygenase-enzymen (COX-enzymen, enzymen van de prostaglandinesynthese).

Ontstekingsreacties treffen vooral de gewrichten, zenuwstelsel, ruggengraat en huid. NO verhoogt ook de vorming van histamine. Dit verklaart ook de toename aan histamineproblematiek. NO en histamine geven een verhoogde doordringbaarheid van de bloed-hersenbarrière.

Remming ontgiftingssysteem

Een verhoogde productie van NO heeft verder negatieve invloed op het ontgiftingssysteem. Diverse katalasen en cytochroom-P450 enzymen die betrokken zijn bij de ontgifting (detoxificatie), worden door NO geremd.

NO remt ook ATP-productie waardoor men extreem moe wordt, maar vermindert ook de glutathionsynthese. Deze synthese is namelijk sterk afhankelijk van het ATP. De glutathionproductie neemt af wanneer er minder ATP wordt geproduceerd.

Glutathion is een zeer belangrijke antioxidant in de mitochondriën. Bij een tekort aan glutathion ontstaat er weer een oxidatieve stress naast de al aanwezige nitrostress. Ook hierdoor neemt de ontgiftingscapaciteit in de cellen af.

Antioxidantcapaciteit

Hoe meer het lichaam de beschikking heeft over diverse soorten antioxidanten en nitrostress-verlagers hoe minder schade de oxidatieve- en nitrostress aanricht. Antioxidanten die een belangrijke rol spelen bij het wegvangen van oxidatieve- en nitrostress zijn caroteen, vitamine C, vitamine E, koper, mangaan, zink, selenium, Q10, carnitine en glutathion.

De volgende voedingsstoffen zijn betrokken bij het verlagen van nitrostress: magnesium, vitamine B12, E, Q10, Acetyl-L-Carnitine, S-Acetyl-Gluathion (passeert de hersenbarrière).

NO en psychische klachten

In urine kan men het afvalproduct van nitrotyrosin, het nitrofenylazijnzuur bepalen. Deze reactie tot nitrotyrosine heeft gevolgen voor de schildklierfunctie en ook voor de psyche omdat er onvoldoende tyrosine beschikbaar is.

De catecholamines adrenaline, noradrenaline en dopamine hebben het aminozuur tyrosine als uitgangsstof. Naast de productie van adrenaline en noradrenaline in de bijnieren komen deze stoffen ook voor in de hersenen.

De eerste stap is de vorming van dopamine uit het tyrosine en hieruit ontstaan dan adrenaline en noradrenaline. Deze catecholamines spelen in het centrale zenuwstelsel een belangrijke rol als neurotransmitters.

Nitrostress (NO’s) urinetest

Nitrostress (NO’s) urinetestVerkoopprijs (incl. BTW): € 92,95
Koop deze test op Yours-Healthcare.nl
Nitrostress kan een belangrijke oorzaak zijn voor storingen van de gemoedstoestand. Bij ernstige slaapstoornissen moet ook gedacht worden aan een onvoldoende productie van melatonine ten gevolge van nitrostress.

NO en multisysteemaandoeningen

Bij veel multisysteemaandoeningen speelt het NO (=stikstofmonoxide) een belangrijke rol. Problemen ontstaan als er teveel NO wordt geproduceerd en de overmaat aan NO ook nog een reactie aangaat met superoxide (een product van oxidatieprocessen). Deze twee stoffen gaan een reactie aan, waarbij het zeer giftige peroxynitriet ontstaat.

Talloze aandoeningen kunnen worden verklaard door deze verstoorde stofwisselingsprocessen, die zijn op te sporen door diverse laboratoriumonderzoeken. De behandeling bij nitrostress is gebaseerd op het opsporen van veroorzakers van de toegenomen productie en de eliminering hiervan.

Verder is het volgen van een dieet waarbij o.a. koolhydraten drastisch worden beperkt, een belangrijk onderdeel. Noodzakelijk is ook om tekorten aan vitamines en mineralen aan te vullen, die als co-factoren de stofwisselingsreacties verder ondersteunen.

Een bijzondere plaats neemt vitamine B12 in. Deze vitamine is bij uitstek in staat NO op te vangen. Daarnaast speelt deze vitamine ook nog een rol als co-factor bij diverse reacties in de mitochondriën.

Meditatie en yoga geven minder oxidatieve stress

Door meditatie [1-2] en yoga [12] daalt het NO, waardoor meditatie geschikt is voor veel ziekten. Meditatie heeft een grote toekomst volgens de schrijvers van een review ( Int. J Mol Med.2005 Oct; 16(4):621-30). M.a.w. als er minder NO wordt geproduceerd zijn er minder vrije radicalen en is er dus minder weefselschade.

Meditatie vergroot hersenvolume

Mensen die vaak mediteren, ontwikkelen aanzienlijk meer grijze massa in hun hersenen. Dat hebben Amerikaanse onderzoekers ontdekt. De onderzoekers van de universiteit van Californië maakten hersenscans van 44 mensen, waarvan de helft al enkele jaren regelmatig een vorm van meditatie beoefende.

De scans toonden aan dat de mediterende proefpersonen gemiddeld een grotere hersenomvang hadden dan mensen die nooit ontspanningsoefeningen uitvoerden. De resultaten van het onderzoek zijn gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift NeuroImage.

Meditatie stimuleert volgens de onderzoekers vooral de aanmaak van grijze massa in de hippocampus, de thalamus en de temporale kwab. Dat zijn hersengebieden die worden geassocieerd met het verwerken en uiten van emoties.

De wetenschappers geloven dan ook dat hun studie verklaart waarom mensen die veel mediteren vaak beter met tegenslagen kunnen omgaan. We weten dat mensen die consistent mediteren een bijzonder vermogen hebben om positieve emoties te koesteren, emotioneel stabiel te blijven en zich verstandig te gedragen, aldus hoofdonderzoekster Eileen Luders op de Amerikaanse nieuwssite ScienceDaily. De gemeten verschillen verklaren mogelijk waarom ze die eigenschappen hebben. (Bron: Supplement 10e jaargang nummer 7, juli 2009).

Individuele Nitrostress-therapie

Bij een individuele Nitrostress-therapie is een goede meditatie- en voedingsbegeleiding een belangrijke interventie om een overmatige vorming van stikstofoxide radicalen (NO) en zijn agressieve derivaten (zoals peroxynitriet en nitrotyrosine) te reguleren. Mediteren en gezond eten is daarbij ook nog goedkoop in vergelijking met het slikken van diverse supplementen om de NO te verlagen. Marijke de Waal Malefijt & Tessa Gottschal

Literatuur en links:

[1] Int. J Mol Med.2005 Oct; 16(4):621-30. Integrative medical therapy: examination of meditation’s therapeutic and global medicinal outcomes via nitric oxide (review) Stefano GB, Esch T.
[2] Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry, 2005 Feb;29 Effect of Zen Meditation on serum nitric oxide activity and lipid peroxidation. Kim DH, Moon YS, Kim HS, Jung JS, Park HM, Suh HW, Kim YH, Song DK.
[3] J. Altern Complement Med 2003 Oct;9(5):683-94. Psycho-endocrine-immune respons to mindfulness-based stress reduction in individuals infected with the human immunodeficiency virus: a quasiexperimental study. Robinson FP, Mathews HL, Witek-Janusek L
[4] Psychoneuroendocrinology.2004 May;29(4):448-74. Mindfulness-based stress reduction in relation to quality of life, mood, symptoms of stress and levels of cortisol, dehydroepiandrosterone sulfate (DHEAS) and melatonin in breast and prostate cancer outpatients. Carison LE, Speca M, Patel KD, Goodey E.
[5] Int. J Behav Med. 2005;12(4):278-85. Impact of mindfulness-based stress reduction (MBSR) on sleep, mood, stress and fatique symptoms in cancer outpatients. Carlson LE, Garland SN Bell DS. Cellular Hypoxia and Neuro-immune Fatigue. Livermore: WingSpan Press 2007.
[6] Gottschal, Tessa ‘Ik voel (n)iets voor verandering’ Uitg. Gopher 2008 isbn/ean 978.9051.7925.39 [7] Greenson, Ralph R. (1992) ‘Hate in the happy family (1970)’ in ‘On loving, hating and living well’ International Universities Press Press, inc. Connecticut
[8] Greenson, Ralph R. (1967) ‘, The technique and practice of psycho analysis’, volume 1.
[9] Schoenewolf, Gerald (1991) ‘The art of hating’, Jason Aronson Inc., London
[10] Suttie, I.D. (1935) ‘The Origins of Love and Hate’ London: Free Association Books, 1988 [11] Winnicott, D.W. ‘Hate in the countertransference’ in ‘Through paediatrics to psycho-analysis, pp. 194-203. New York: Basis Books.
[12] Effect of Yoga Practice on Levels of Inflammatory Markers After Moderate and Strenuous Exercise. J Clin Diagn Res. 2015 Jun;9(6):CC08-12. doi: 10.7860/JCDR/2015/12851.6021. Epub 2015 Jun 1. Vijayaraghava A1, Doreswamy V2, Narasipur OS3, Kunnavil R4, Srinivasamurthy N5.

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen