skip to Main Content
Kenniscentrum - sinds 2005 - met ruim 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Hormonale dans tussen de schildklier en bijnieren

De schildklier en de bijnieren hebben een nauwe relatie met elkaar. Een te traag of te snel werkende schildklier zorgt voor lichamelijke stress. Dit moet worden opgevangen door de bijnieren. De bijnieren maken dan cortisol en DHEA om deze stress op te vangen.

Schildklierproblemen putten de bijnieren uitschildklier

Bij langdurige schildklierproblemen wordt er voortdurend een beroep gedaan op de bijnieren om fysieke stress op te vangen. Hierdoor kan de bijnier uitgeput raken en deze maakt dan onvoldoende van de stressregulerende hormonen cortisol en/of DHEA aan. Een tekort aan DHEA/en of cortisol verergert de schildklierklachten en ontregelt de schildklierhormoonhuishouding verder. Zo houdt een ontregeling in de stresshormoonaanmaak in de bijnieren een ontregeling in de schildklierhormoonhuishouding in stand en visa versa.

Signalen die wijzen op bijnierproblemen zijn o.a. een verminderde stressbestendigheid, inspanningsintolerantie, infectiegevoeligheid, sterke zoutbehoefte, bloedsuikerschommelingen, verminderde concentratie en korte termijngeheugen, vermoeidheid, moeite met opstarten in de ochtend en doorslaapproblemen.
Een langdurig slaaptekort versterkt de ontregeling. Zo doet een slaaptekort van meerdere weken de plasmaconcentratie van het schildklierhormoon T4 en vooral T3 dalen, terwijl de TSH normaal blijft. [1]

Bijnierproblemen ontregelen de schildklierhormoonhuishouding

Problemen met de bijnieren kunnen schildklierhormoonhuishoudingsproblemen veroorzaken of verergeren. Door langdurige fysieke of emotionele stress raken de bijnieren ontregeld en produceren ze te veel of te weinig cortisol en/of te weinig DHEA.

Hormonale dans tussen de schildklier en bijnierenDit heeft de volgende effecten [2]:

  • Het remt de activiteit van het Thyroid Binding Protein (TBP), waardoor schildklierhormonen gebonden in het bloed blijven circuleren en niet in de cel kunnen worden opgenomen. Hierdoor ontstaat er in de cel een tekort aan schildklierhormoon.
  • Het remt de omzetting van het weinig actieve T4 schildklierhormoon naar het actieve, werkzame T3 schildklierhormoon [3,4,5]
  • Het verhoogt de ontgiftingsdruk (methylatie, sulfatie, COMT) op de lever. Cortisol moet via de lever worden afgebroken en afgevoerd. Bij een verhoogde ontgiftingsdruk neemt de afbraak en uitscheiding van schildklierhormoon via de lever toe en is er minder schildklierhormoon beschikbaar.
  • Het vermindert de gevoeligheid van de lichaamscellen voor de werking van schildklierhormoon.
  • Het vermindert de barrièrefunctie van de slijmvliezen van maag, darmen, luchtwegen en hersenen. Hierdoor verzwakt het immuunsysteem en neemt de immuunregulatie af. De kans op auto-immuunschildklieraandoeningen of verergering hiervan neemt toe [6,7,8]. Daarnaast neemt bij een verminderde barrièrefunctie in de darm de opname van schildklierondersteunende nutriënten in de darm af. Hierdoor kunnen er nutriëntentekorten ontstaan.
    Bij een slechter functioneren van de schildklier neemt de werking van het transporteiwit GLUT-5 in de darmwand af. Hierdoor vermindert de opname van fructose. Fructose blijft in de darm achter, wat leidt tot meer gasvorming (FODMAP).
  • Het stimuleert de omzetting van actief T3 schildklierhormoon naar het inactieve reversed T3 schildklierhormoon.
  • Het verlaagt de productie van progesteron [9]. Progesteron is nodig voor de productie van schildklierhormoon en het activeren van de gevoeligheid van schildklierhormoonreceptoren op de celwand.
  • Het verhoogt het oestrogeengehalte door een verminderde detoxificatie van oestrogenen door de lever. Hoe hoger het oestrogeengehalte, hoe meer Thyroid Binding Protein (TBP) er wordt geproduceerd. Hierdoor blijven schildklierhormonen gebonden in het bloed circuleren en kunnen ze niet in de cel worden opgenomen.
  • Het verhoogt de bloedglucosespiegel. Hierdoor ontstaat insulineresistentie. Insulineresistentie bevordert de omzetting van actief T3 naar inactief rT3 en stimuleert cellulaire schildklierhormoonresistentie. Lichaamscellen worden minder gevoelig voor de werking van schildklierhormoon.
  • Het put de hypofyse-hypothalmus-bijnieras uit. De hypofyse en hypothalmus zijn betrokken bij de regulatie van de schildklierhormoonhuishouding via de aanmaak van TSH.

SchildklierProgesteron, de bijnier en schildklier

Zoals hierboven al beschreven is één van de effecten van langdurige stress het dalen van de beschikbare hoeveelheid progesteron. Bij stress wordt progesteron als grondstof gebruikt voor de aanmaak van cortisol. Hierdoor is er minder progesteron beschikbaar om de vrouwelijke hormoonhuishouding én schildklierhormoonhuishouding te reguleren.

Progesteron verbetert de gevoeligheid van schildklierhormoonreceptoren van de cel (13) en stimuleert de productie van TPO. TPO stimuleert de aanmaak van schildklierhormoon uit thyroglobuline en jodium door de schildklier. Bij een tekort aan progesteron neemt de productie van TPO en schildklierhormoon T4 af.
Omgekeerd neemt bij een trage schildklierfunctie de gevoeligheid voor progesteron af. Het gevolg is dat de celgevoeligheid voor schildklierhormoon afneemt en de schildklierhormoonhuishouding verder ontregelt.[10]

Klachten die kunnen wijzen op een tekort aan progesteron of verminderde progesterongevoeligheid bij vrouwen zijn een korte menstruatiecyclus, spotting (tussentijdse bloedingen midden in de menstruatiecyclus), heftig vloeien tijdens de menstruatie, in- en doorslaapproblemen, onrust, wisselende stemmingen en pijnlijke, gespannen borsten.

Goede zelfzorg

Heeft u schildklierproblemen, zorg dan goed voor uw bijnieren.
Zo houdt u zowel uw bijnier- als uw schildklier- en geslachtshormoonhuishouding beter in balans en voorkomt u andere gezondheidsproblemen.

Enkele tips:Hormonale dans tussen de schildklier en bijnieren

  1. Zorg dat uw schildklierhormoonhuishouding goed is ingesteld.
    Hiermee voorkomt u onnodige druk op de bijnieren. Raadpleeg zo nodig een (natuur)arts of natuurdiëtist gespecialiseerd in schildklierproblematiek om u hierbij te helpen.
  2. Neem voldoende (nacht)rust.
  3. Bewaak de balans tussen inspanning en ontspanning. Beoefen yoga, mindfulness, tai-chi of meditatie om tot diepe ontspanning te komen.
  4. Voorkom voedingsstress door geen alcohol, cafeïnebevattende producten (koffie, zwarte en groene thee, cola, cacao) en suikers te gebruiken.
  5. Eet producten die rijk zijn aan bijnierondersteunende nutriënten: vitamine B5, vitamine C en zink.
    Rijk aan vitamine B5 zijn volle graanproducten, tarwekiemen, avocado, eidooiers, vis en biologische lever. Rijk aan vitamine C zijn koolsoorten, paprika, aardappels, bessen en citrusfruit. Goede zinkbronnen zijn gevogelte, rundvlees, ei, vis, schaal- en schelpdieren, noten en zaden.
  6. Breng eventueel uw hormoonhuishouding verder in kaart met bloed- en speekseltesten.
    Met behulp van de uitslagen van deze tests kan een in hormoonproblematiek gespecialiseerde (natuur)arts of natuurdiëtist voor u een behandeling op maat maken.

Hormonale dans tussen de schildklier en bijnieren

 

Tanja Visser, natuurdiëtist
www.dieetcare.nl

Hormonale dans tussen de schildklier en bijnierenOnderzoekopties voor de schildklier

 

Schildklierprofiel test € 65,00

De test bevat TSH / FT3 / FT4Hormonale dans tussen de schildklier en bijnieren

  • Zelf thuis afnemen / je hoeft niet naar prikpost
  • Testresultaten na 6 werkdagen bekend
  • Gevalideerd door biochemicus en arts
  • ISO 15189 gecertificeerd laboratorium

 

Cortisol Awaking Respons speekseltest (CAR)

Cortisol Awaking Respons speekseltest (CAR)Verkoopprijs (incl. BTW): € 78,70
Koop deze test hier

Zie een voorbeeld van een Duitse testuitslag van deze test. Uw uitslag wordt in het Nederlands vertaald.

Cortisol, een belangrijk stresshormoon dat in de bijnierschors wordt gevormd, heeft een sterk circadiaans ritme met hoge cortisol waarden in de eerste 60 minuten na het wakker worden in de ochtend en lage waarden in de avond. In het speeksel stijgen die cortisolwaarden in de ontwaakfase met wel 70 %. Omdat de bepaling van een cortisol dagprofiel voor de patiënt zeer tijdrovend was werd naar een meetmethode gezocht met een eenvoudigere monsterafname. Tegelijkertijd moest de test ook nog betaalbaar zijn. Met de „Cortisol Awakening Response“ (CAR) wordt aan deze eisen voldaan.

De „Cortisol Awakening Response“ (CAR) geeft een inschatting van de adrenale activiteit van de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as (HPA). De patiënt neemt daarbij binnen het eerste uur na het opstaan ‘s ochtends vijf speekselmonsters af ter bepaling van het cortisol.

O.W. Schweisthal (2007) heeft zowel meetmethodische aspecten, als mede de invloed van verschillende variabelen op de uitslagen van de CAR, in het kader van een kwantitatieve meta-analyse, nader onderzocht. Door berekening van verschillende statische kernwaarden werd de informatieinhoud van de CAR gespecificeerd. De AUCI-MAX (Aurea Under Curve) is bijvoorbeeld de kernwaarde van de adrenale reactiviteit op de stimulans van het ontwaken.Deze houdt rekening met de absolute toename, de mogelijke tijdzone vanaf het opstaan tot aan het bereiken van de maximale waarde, alsmede het individuele profiel na verloop van tijd (veranderingen in de mate van stijging na verloop van de tijd).

Indicaties:

– bij lichamelijke of mentale stress
– bij vermoeidheidstoestanden

Hormonen Basis speekseltest (DHEA, Estradiol, Progesteron, Testosteron)

Hormonen Basis speekseltest (DHEA, Estradiol, Progesteron, Testosteron)Verkoopprijs (incl. BTW): € 110,25
Koop deze test hier
De hormoondiagnostiek uit speeksel biedt in vergelijking met de bepaling vanuit bloed talrijke voordelen: de monsterafname is niet-invasief, pijnloos en kan op ieder gewenst tijdstip en op iedere plek plaatsvinden.
De hormoonbepaling uit speeksel (Saliva) is bijzonder zinvol omdat het beoogde vrije, biologisch actieve deel van de hormonen wordt bepaald.
Bij de beoordeling van de gevonden hormoonwaarden in het speeksel is op de eerste plaats de verhouding tussen de individuele hormonen van belang. Zijn de hormonen niet in balans of gaat de hormoonproductie achteruit, dan kan zich dit uiten in depressies, het gevoel nutteloos te zijn, slaapstoornissen, afname van het libido en erectie, prestatievermindering, bloeddrukschommelingen, hartritmestoornissen, vergeetachtigheid en gewichtstoename.

Referenties

[1] Obal en Krueger The somatroptropic axis and sleep Rev Neurol 2001 Nov;157 (11Pt 2): S12-5 Review.
[2] 301 Reversible subclinical hypothyroidsm in the presence of adrenal insufficiency. Endocr Pract 2006 sept-oct;12(5): 572
[3] LoPresti JS et al, Thyroid Response to critical illness. Endocrinology of Critical Disease. Human Press. 1997,pg 157-173
[4] Straksis CA et al, Neuroendocrinology and Pathophysiology of the Stress System, Ann NY Acad Sci Vol.771, 1995, pg 1-18
[5] tockigt JR et al, Update on the Sick Euthyroid Syndrome. Disease of the Thyroid Humana Press, 1997, pg 49-68.
[6] Guhad FA et al, Salivary IgA as a marker of social stress in rats. Neurosci lett 1996,216():137-40.
[7] Scott H et al, Scan J. Gastroenterol 1980;15:81.
[8] Stress as a risk factor in the pathogenesis of rheumatoid artritis. Neuroimmunnomodulation 2006;13(5-6):277-82.Epub 2007 aug 6.299 Cunningham-Rundies C et al, Proc nat Acada Sci USA 1978;75:3387.
[9] Chronic Stress, hormone profiles and estrus intensity in diary cattle. Hormon Beh 2008 Mar;53(3): 493-501. Epub 2007 dec 23.
[10] Mani S, Signaling mechanism in progesterone-neurotransmitter interactions, J Mol Endocrinol 2003;30(2):127-37

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen