skip to Main Content
Kenniscentrum - sinds 2005 - met ruim 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Lage testosteron bij mannen

De productie van testosteron neemt langzaam af bij het ouder worden. Doordat testosteron overal in het mannenlichaam aan het werk is, betekent dit dat een tekort aan het hormoon ook voor verschillende problemen kan zorgen.

Testosterondeficiëntie is geassocieerd met een grotere kans op diabetes type 2, cognitieve achteruitgang, dementie, metabool syndroom, hart- en vaatziekten en prostaatkanker.
Mannen kunnen zelf veel doen om hun testosteron te verhogen.

Wat is de functie van testosteron?

Testosteron is essentieel voor de mannelijke seksualiteit en vruchtbaarheid en heeft een positieve invloed op botten, spieren, hersenen (stemming, cognitie), prostaat, huid, bloeddruk, vitaliteit en glucose- en vetstofwisseling.
De testikels produceren uit cholesterol androgene hormonen (mannelijke geslachtshormonen), met name testosteron. Daarnaast maken de bijnieren een kleine hoeveelheid testosteron aan.

Verder heeft het hormoon een invloed op de kwaliteit van de erectie, de werking van de prostaat en de aanmaak van sperma. Testosteron is essentieel voor het libido en speelt ook een rol bij (het voorkomen van) depressies. Mannen ouder dan 35 krijgen te maken met een langzame daling van het testosteronniveau. Als het testosteronniveau te snel daalt kunnen klachten optreden zoals vermoeidheid, slaapklachten, botontkalking, erectiestoornissen, hart- en vaatziekten, het metabool syndroom en verlies van spierkracht.

Daling van testosteron

Als mannen de leeftijd van 35 jaar zijn gepasseerd, neemt de testosteronspiegel met gemiddeld 1-2% per jaar af door het minder goed functioneren van de hypothalamus-hypofyse-gonaden-as (HHG-as) en de testikels. De HHG-as (hypothalamus-hypofyse-gonaden-as) reguleert de productie van testosteron en zaadcellen.

Daarnaast vlakt het 24-uurs (circadiane) ritme van de testosteronsecretie af. Het is een zeer geleidelijk proces en de mate en snelheid van testosterondaling variëren sterk. Bij sommige (gezonde) mannen daalt de (totale) testosteronbloedspiegel vrijwel niet bij het ouder worden, terwijl anderen al op jonge leeftijd testosterondeficiënt zijn.

Lage testosteron bij mannenDoordat testosteron overal in het mannenlichaam aan het werk is, betekent dit dat een tekort aan het hormoon ook voor verschillende problemen kan zorgen. De mate van testosterondaling hangt mede af van de aanwezigheid van chronische stress (het stresshormoon cortisol remt de HHG-as) en aandoeningen zoals diabetes type 2, (abdominale) obesitas, metabool syndroom, chronische infectieziekten, hart- en vaatziekten en leverziekten.

Maar ook hebben alcohol, roken, slechte voeding, drugs, bestraling, medicijnen zoals cytostatica, opiaten, corticosteroïden en antidepressiva een negatieve invloed op de testosteronspiegel.

Grenswaarden voor lage (totale) testosteronspiegel

Met een test komt je te weten of er sprake is van een tekort. Testosteron komt zowel vrij in het bloed als gebonden aan eiwitten voor. Steroïdhormonen worden in het bloed vervoerd via transporteiwitten. Ongeveer 60-80% van het testosteron is gebonden aan sex hormone-binding globulin (SHBG) en 20-40% aan albumine. Slechts 2 tot 3 procent van het testosteron in bloed is aanwezig in de vrije, actieve vorm.

De American Urological Association, Endocrine Society, European Academy of Andrology en International Society of Andrology hanteren verschillende grenswaarden voor een lage (totale) testosteronspiegel. De ondergrens varieert van 230 tot 350 ng/dl (8,0-12,1 nmol/l).
Een normale totale testosteronspiegel bedraagt ongeveer 450-600 ng/dl (15,6-20,8 nmol/l).

De NHG-Standaard Seksuele klachten (richtlijn van het Nederlands Huisartsen Genootschap) vermeldt normaalwaarden voor de totale testosteronspiegel van 12-40 nmol/l (346-1153 ng/dl). Van testosterondeficiëntie is sprake bij een totale testosteronspiegel < 11 nmol/l (317 ng/dl).

In de European Male Ageing Study is bij 3200 mannen het totale en vrije testosteron gemeten. Het vrije testosteron bleek een goede voorspeller voor klachten. Mannen waarbij het vrije testosteron laag was hadden meer last van klachten dan mannen waarbij het totale testosteron laag was. Bij een laag totaal testosteron en een normaal vrij testosteron werden geen klachten geobserveerd.
Het komt vaak voor dat mannen met een normaal totaal testosteron, toch klachten ervaren. Het is bekend dat een laag vrij testosteron niveau eerder klachten veroorzaakt dan een laag totaal testosteron.

Dus hoewel een laag totaal testosteron je iets vertelt dat er misschien iets niet helemaal klopt met de productie van androgeenhormoon in het lichaam, kan een laag vrij testosteron niveau je helpen een mogelijke oorzaak van symptomen op te sporen.
De voorkeur gaat uit naar een vrije testosteron test uit speeksel. Deze test geeft inzicht in het vrije testosteron niveau. Het resultaat zegt iets over de bioactieve beschikbaarheid van het testosteron.

Vaak wordt er binnen de zorg gebruikt gemaakt van totaal testosteron metingen uit bloed. Het is niet mogelijk om een vrij testosteron speekseltest te vergelijken met een totaal testosteron bloedtest. Wanneer je de uitslag wilt vergelijken met het resultaat van een eerder testosteron onderzoek is het nodig om voor dezelfde verschijningsvorm van testosteron te kiezen.

Waarom is het zinnig om vrije testosteron te meten?

Lage testosteron bij mannenEen verlaagd vrij testosteron niveau blijkt de beste voorspeller voor klachten. Mannen waarbij het vrije testosteron laag was hadden meer last van klachten dan mannen waarbij het totaal testosteron niveau laag was. Bij een laag totaal testosteron en een normaal vrij testosteron werden niet meer klachten geobserveerd. Hieruit kan worden opgemaakt dat de oorzaak bij klachten gerelateerd aan een testosterontekort sneller wordt opgemerkt door te kijken naar de hoeveelheid vrij testosteron.

Overigens testosteron lijkt misschien iets voor alleen mannen maar vrouwen maken ook kleine hoeveelheden testosteron aan. Lage testosteronwaardes bij vrouwen komt vaak voor en kan leiden tot klachten zoals verminderd libido, moeite met afvallen, menstruatieklachten en vermoeidheid. Ook het opbouwen van spieren zal heel erg moeilijk gaan bij een te laag testosterongehalte.

Aandoeningen en symptomen en een testosterontekort syndroom

De volgende aandoeningen en symptomen kunnen wijzen op een testosterontekort syndroom:

Fysieke symptomen en aandoeningen:
Lage testosteron bij mannengebrek aan energie,
lusteloosheid,
veel zweten/zweetaanvallen
laag uithoudingsvermogen,
afname werkprestatie,
daling spiermassa en spierkracht (afname vetvrije massa),
overgewicht (toename vetmassa),
verlies van lichaamshaar,
minder baardgroei,
borstvorming (gynaecomastie),
onvruchtbaarheid,
onbegrepen (milde) bloedarmoede,
osteopenie/osteoporose,
hart- en vaatziekten,
metabool syndroom,
gewrichtsklachten.

Mentale symptomen en aandoeningen:
hersenenconcentratieproblemen,
gebrekkige motivatie,
geheugenproblemen,
prikkelbaarheid,
cognitieve dysfunctie,
depressie,
slaapproblemen.

Seksuele symptomen en aandoeningen:
libidodaling,
erectiele dysfunctie,
afname ochtenderecties.
3 seksuele symptomen (lagere frequentie ochtenderecties, lagere frequentie seksuele fantasieën, erectiele dysfunctie) waren In de European Male Aging Study het sterkst geassocieerd met een testosterontekort bij mannen boven de 40 jaar.

Ook een negatieve invloed op de testosteronspiegel hebben een aantal van de hieronder genoemde factoren.
Bij erectiele dysfunctie (dat bijna de helft van de mannen boven 65 jaar treft) kunnen diverse (risico)factoren een rol spelen.
Denk aan:
gebrek aan lichaamsbeweging,
alcoholgebruik en roken,
drugsgebruik,
Lage testosteron bij mannenmedicijngebruik waaronder bloeddrukverlagende middelen, antidepressiva, antipsychotica, maagzuurremmers, NSAID’s, statines,
overgewicht/obesitas,
afwijkende bloedlipiden,
diabetes mellitus, metabool syndroom,
obstructieve slaapapneu,
hoge bloeddruk,
urinewegklachten door (goedaardige) prostaatvergroting,
chronische prostatitis,
neurodegeneratieve ziekten,
polyneuropathie,
chronisch nierfalen,
schildklierklachten: hypo- en hyperthyroïdie,
vitamine D-tekort.

Natuurlijke testosteronregulatie

Lage testosteron bij mannen

Er zijn verschillende mogelijkheden om je testosteronniveau op een natuurlijk manier te verhogen om afname van de testosteronspiegel met het ouder worden te voorkomen.
Natuurlijke regulaties van testosteron zijn:
– een gezonde eet- en leefstijl (niet roken, beperkt alcoholgebruik, stressreductie, voldoende slapen, voldoende lichaamsbeweging),
– een goede nutriëntenstatus (waaronder voldoende vit D, zink, selenium, vitamine E, glutathion),
preventie van overgewicht,
– (kracht)training met gewichten met een goed voedingsplan en suppletieadviezen (natuurdiëtisten en sportdiëtisten kunnen je daarbij helpen).

Krachttraining is het meest effectief zowel voor de korte termijn als op lange termijn. Naast training is het ook belangrijk dat je voldoende en de juiste voeding binnen krijgt. Een
gebalanceerd voedingsplan met genoeg juiste eiwitten vetten en koolhydraten is cruciaal.

Uit verschillende publicaties weten we dat ongeveer de helft van alle Nederlanders in de winter een vitamine D tekort heeft. Daar komt nog eens bij dat als je net voldoende hebt je niveau nog niet optimaal is. Onder de 50 nmol/l heb je echt een tekort maar pas vanaf 80 nmol/l is je vitamine D niveau optimaal. Vitamine D heeft vele gezondheidsvoordelen, een belangrijk voordeel is dat het je testosteronniveau op natuurlijke wijze kan verhogen.

Voldoende slaap (8-10 uur per dag) kan positief bijdragen aan je testosteron niveau. Onderzoek heeft aangetoond dat mensen die kort slapen (5 uur per dag) gemiddeld een 15% lager testosteronniveau hadden. Daarnaast is het bekend dat mensen die maar 4 uur per nacht slapen gemiddeld genomen een testosterontekort hadden. Sommige mensen kunnen beter tegen weinig slaap dan anderen maar kort slapen kan effect hebben op je testosteronniveau.

Lage testosteron bij mannenZorg voor minder stress. Psychische stress en roken verhogen de kans op vruchtbaarheidsproblemen bij mannen. Het veelzijdige ashwagandha-wortelextract van de medicinale plant Withania somnifera, heeft een regulerende, regenererende en balancerende invloed op hersenen, zenuwstelsel, immuunsysteem, stofwisseling en hormonale systeem (adaptogene effecten). Bij mannen kan ashwagandha leeftijdsgerelateerde en/of stressgerelateerde testosterondaling, seksuele dysfunctie (afgenomen libido, erectiele dysfunctie), verminderde vruchtbaarheid en achteruitgang van de fysieke en mentale conditie tegengaan.

Belangrijke werkingsmechanismen bij ashwagandhagebruik zijn regulatie van het stressregulatiesysteem hypothalamus-hypofyse-bijnier-as en de geslachtsklieren, ontstekingsremming en verlaging van oxidatieve stress.
Vooral in combinatie met sport zorgt ashwagandha voor verhoging van de testosteronspiegel, toename van spiermassa en spierkracht. Maar ook voor afname van de vetmassa, verbetering van spiercoördinatie.

Net als ashwagandha is rhodiola een ‘stress‐response modifier’. Rhodiola is een kruid dat de niet-specifieke weerbaarheid tegen (mentale, emotionele, fysieke, chemische, biologische) stress verhoogt door het vermogen te verbeteren zich aan te passen aan veranderende omstandigheden (adaptatie). Rhodiola reguleert net als ashwagandha het stress-systeem. Een complex regelsysteem dat het lichaam beschermt tegen de schadelijke effecten van stress, waarbij psyche, zenuwstelsel, immuunsysteem en endocriene systeem betrokken zijn.

Er zijn aanwijzingen dat rhodiola-extract( preklinische en klinische studies), door het harmoniseren van het endocriene systeem, een gunstige invloed heeft op stressgerelateerde onvruchtbaarheid, seksuele dysfunctie (libidoverlies, impotentie, premature ejaculatie) en penopauzale klachten (zoals vermoeidheid, afgenomen libido, depressie, cognitieve achteruit- gang).

Daarnaast kan rhodiola-extract de schildklier en bijnieren activeren zonder hyperthyroïdie of bijnierhypertrofie te veroorzaken. Verschillende humane studies laten zien dat rhodiolasuppletie klachten van burn-out tegengaat en stressbestendigheid en veerkracht verbetert. Veel mannen die burn-out zijn hebben een lage testosteron. Ook is de mate van burnout te testen met een DHEA speekseltest of burnouttest).

Testosteron speekseltest

Testosteron speekseltestVerkoopprijs (incl. BTW): € 33,44
Koop deze test hier

DHEA speekseltest

DHEA speekseltestVerkoopprijs (incl. BTW): € 34,44
Koop deze test hier

Hormonen Man Basis speekseltest (DHEA, Testosteron)

Hormonen Man Basis speekseltest (DHEA, Testosteron)Verkoopprijs (incl. BTW): € 62,32
Koop deze test hier

Burnout Plus Combitest

Burnout Plus CombitestVerkoopprijs (incl. BTW): € 329,00
Koop deze test hier
Ter bepaling van de actuele neuro-endocrinologische situatie. Laboratoriumanalyse van adrenaline, het cortisol dagprofiel, DHEA, dopamine, noradrenaline, serotonine, testosteron, progesteron en oestradiol.

Referenties

Eisenegger C et al. The role of testosterone in social interaction. Trends Cogn Sci. 2011;15(6):263-71.
Cooke PS et al. Estrogens in male physiology. Physiol Rev. 2017;97(3):995-1043.
Rao A et al. Testofen, a specialised Trigonella foenum-graecum seed extract reduces age-related symptoms of androgen decrease, increases testosterone levels and improves sexual function in healthy aging males in a double-blind randomised clinical study. Aging Male. 2016;19(2):134-42.
Golan R et al. Age-related testosterone decline is due to waning of both testicular and hypothalamic-pituitary function. Aging Male. 2015;18(3):201-4.
Mehta A et al. Testosterone levels do not decline with age in healthy men. Open J Urol. 2013;3:173-8.
Mulhall JP et al. Evaluation and management of testosterone deficiency: AUA fuideline. J Urol. 2018;200:423-32.
Diver MJ et al. Diurnal rhythms of serum total, free and bioavailable testosterone and of SHBG in middle-aged men compared with those in young men. Clin Endocrinol (Oxf). 2003;58(6):710-7.
Mohammed M et al. Impact of metabolic syndrome factors on testosterone and SHBG in type 2 diabetes mellitus and metabolic syndrome. J Diabetes Res. 2018;2018:4926789.
Kataoka T et al. A review of foods and food supplements increasing testosterone levels. J Mens Health 2021;17(2):4-14.
Bouma J et al. NHG Standaard Seksuele klachten; 2015:M87.
Krzastek SC et al. Non-testosterone management of male hypogonadism: an examination of the existing literature. Transl Androl Urol. 2020;9(Suppl 2):S160-S170.
Wu FC et al. Identification of late-onset hypogonadism in middle-aged and elderly men. N Engl J Med. 2010;363:123-35.
De Nunzio C et al. Erectile dysfunction and lower urinary tract symptoms. Eur Urol Focus. 2017;3:352-63.
Vignozzi L et al. PDE5 inhibitors blunt inflammation in human BPH: A potential mechanism of action for PDE5 inhibitors in LUTS. Prostate. 2013;73:1391-402.
www.orthokennis.nl/artikelen/ashwagandha-koninklijk-kruid-uit-india
www.orthokennis.nl/artikelen/rhodiola-rosea%5B/vc_column_text%5D%5B/vc_column%5D%5B/vc_row%5D