skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1000 artikelen over gezondheid!

Leverschade door choline tekort?

De choline-inname is voor veel mensen marginaal, ondanks dat deze voedingsstof in veel voedingsmiddelen voorkomt. Postmenopauzale vrouwen en mannen ontwikkelen leverstoornissen wanneer ze te weinig choline binnen krijgen. Een vervette lever (o.a. hoge triglyceridenwaarde in het bloed), maar ook spierschade (verhoogde creatinefosfokinas in het bloed) is een veel voorkomend probleem.

Choline maakt deel uit van het vitamine B-complex en is wateroplosbaar. Choline is geen echte vitamine, omdat het in geringe hoeveelheden door het lichaam zelf aangemaakt wordt. Choline is een van de weinige natuurlijke stoffen die in staat is de hersenbarrière te doordringen. In de hersenen produceert choline een stof die noodzakelijk is voor het goed functioneren van het geheugen. Choline houdt ook de cholesterolvorming onder controle en het verhindert dat cholesterol zich tegen de vaatwand afzet. De biosynthese van choline staat o.a. onder invloed van oestrogeen.

Oestrogeen is in staat om in de lever een gen aan te schakelen dat verantwoordelijk is voor de cholineaanmaak. Bij premenopauzale vrouwen met een juiste hormoonbalans (voldoende oestrogeen) komt leververvetting daarom minder vaak voor. Dat 40% van hen bij een cholintekort toch lever- en spierschade ontwikkelen, net zoals mannen en postmenopauzale vrouwen lijkt bij deze vrouwen te worden veroorzaakt door een gebrekkige respons van een gen in de lever op oestrogeen als gevolg van een zogenaamd polymorfisme (het voorkomen van variaties in het DNA).

Onderschat voedingsbestanddeel

Dr. Steven Zeisel van de University of North Carolina doet al jaren onderzoek naar choline. Zeisel laat voor choline zien wat genetische en epigenetische (epigenetica: studie van omkeerbare erfelijke veranderingen in de genfunctie) variatie betekent voor de dagelijkse behoefte.
Choline speelt een belangrijke rol bij de geheugenfunctie, de leercapaciteit, bij de aanmaak van de neurotransmitter acethylcholine, bij de methylering van DNA, de spierwerking, het voorkomen van leververvetting, reguleert de homocysteine ( dus daardoor is er ook minder risico op o.a. hart en vaatziekten en beroerte), is cruciaal bij een gezonde hersenontwikkeling van de foetus (neurogenese).

Mede door de onderzoeken van Zeisel wordt choline erkend als essentiële voedingsstof en moet ondanks het feit dat het lichaam het zelf aanmaakt in de gaten worden gehouden. Bepaalde risicogroepen moeten letten op een adequate choline inname via de voeding en desnoods bij aangetoonde tekorten onder deskundige leiding van o.a. een natuurdiëtist gesupplementeerd worden.

De Food and Nutrition Board heeft nu als standpunt dat voor de ontwikkeling van de foetus en de periode van de vroegste jeugd een verhoogde choline behoefte bestaat. De dagelijks aanbevolen hoeveelheid choline voor vrouwen, zwangere en zogende moeders is respectievelijk vastgesteld op 425, 450 en 550 milligram per dag. Gezien de belangrijke functie die choline heeft wordt dit voedingsbestanddeel tegenwoordig zwaar onderschat en moet de dagelijkse aanbevolen hoeveelheid ook bij postmenopauzale vrouwen omhoog.

Commentaar NDN:

Sommige mensen hebben dus door een gebrekkige respons van een gen in de lever op oestrogeen als gevolg van genetische variatie een hogere choline voorziening via de voeding nodig. Ook bepaalde stoffen zoals koffie en alcohol, maar ook medicatie zoals methotrexaat vragen om een hogere choline inname. Vegetariërs die geen eieren en melk nemen kunnen eveneens een te lage choline waarde hebben.
Belangrijke bronnen van choline zijn onder andere: eieren, melk, pindakaas, groenten, biologische runderlever, tarwekiemen, sojabonen en lecithinegranulaat ( afhankelijk van de kwaliteit maar soms 13% choline).

Literatuur en links:

1. Blusztajn, J.K. Choline, a vital amine. Science. 1998; volume 281: pages 794-795.
2. Zeisel, S.H. Choline and phosphatidylcholine. In Shils, M. Olson JA, Shike M, Ross AC, eds. Modern Nutrition in Health and Disease, 9th ed. Baltimore: Williams & Wilkins, 1999: pages 513-523.
3. Zeisel, S.H. Choline: an essential nutrient for humans. Nutrition. 2000; volume 16: pages 669-671.
4. Food and Nutrition Board, Institute of Medicine. Dietary Reference Intakes: Thiamin, Riboflavin, Niacin, Vitamin B-6, Vitamin B-12, Pantothenic Acid, Biotin, and Choline. Washington, DC: National Academy Press, 1998: pages 390-422.
5. Gerhard, G.T. & Duell, P.B. Homocysteine and atherosclerosis. Current Opinion in Lipidology. 1999; volume 10: pages 417-428.
6. Zeisel, S.H. & Blusztajn, J.K. Choline and human nutrition. Annual Review of Nutrition. 1994; volume 14: pages 269-296.
7. Fischer LM, daCosta KA, Kwock L, et al. Sex and menopausal status influence human dietary requirements for the nutrient choline. Am J Clin Nutr. 2007;85(5):1275-1285.
8. Resseguie M, Song J, Niculescu MD, da Costa KA, Randall TA, Zeisel SH. Phosphatidylethanolamine N-methyltransferase (PEMT) gene expression is induced by estrogen in human and mouse primary hepatocytes. Faseb J. 2007;21(10):2622-2632.
9. da Costa KA, Kozyreva OG, Song J, Galanko JA, Fischer LM, Zeisel SH. Common genetic polymorphisms affect the human requirement for the nutrient choline. Faseb J. 2006;20(9):1336-1344.
10. Kohlmeier M, da Costa KA, Fischer LM, Zeisel SH. Genetic variation of folate-mediated one-carbon transfer pathway predicts susceptibility to choline deficiency in humans. Proc Natl Acad Sci U S A. 2005;102(44):16025-16030.
11. da Costa KA, Niculescu MD, Craciunescu CN, Fischer LM, Zeisel SH. Choline deficiency increases lymphocyte apoptosis and DNA damage in humans. Am J Clin Nutr. 2006;84(1):88-94.
12. Jacob, R.A. et al. Folate nutriture alters choline status of women and men fed low choline diets. Journal of Nutrition. 1999; volume 129: pages 712-717.
13. Lundberg, P. et al. 1H NMR determination of urinary betaine in patients with premature vascular disease and mild hyperhomocysteinemia. Clinical Chemistry. 1995; volume 41: pages 275-283. (PubMed)
14. Olthof MR, Brink EJ, Katan MB, Verhoef P. Choline supplemented as phosphatidylcholine decreases fasting and postmethionine-loading plasma homocysteine concentrations in healthy men. Am J Clin Nutr. 2005;82(1):111-117.
15. Bidulescu A, Chambless LE, Siega-Riz AM, Zeisel SH, Heiss G. Usual choline and betaine dietary intake and incident coronary heart disease: the Atherosclerosis Risk in Communities (ARIC) study. BMC Cardiovasc Disord. 2007;7:20.
16. Pitkin RM. Folate and neural tube defects. Am J Clin Nutr. 2007;85(1):285S-288S.
17. Eskes TK. Open or closed? A world of difference: a history of homocysteine research. Nutr Rev. 1998;56(8):236-244.
18. Shaw GM, Carmichael SL, Yang W, Selvin S, Schaffer DM. Periconceptional dietary intake of choline and betaine and neural tube defects in offspring. Am J Epidemiol. 2004;160(2):102-109.
19. McCann JC, Hudes M, Ames BN. An overview of evidence for a causal relationship between dietary availability of choline during development and cognitive function in offspring. Neurosci Biobehav Rev. 2006;30(5):696-712.
20. Whitehouse, P.J. The cholinergic deficit in Alzheimers disease. Journal of Clinical Psychiatry. 1998; volume 59 (supplement 13): pages 19-22.
21. Higgins, J.P. & Flicker, L. Lecithin for dementia and cognitive impairment. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2000. 2:CD001015.
22. Zeisel SH, Mar MH, Howe JC, Holden JM. Concentrations of choline-containing compounds and betaine in common foods. J Nutr. 2003;133(5):1302-1307.
23. Hendler SS, Rorvik DR, eds. PDR for Nutritional Supplements. Montvale: Medical Economics Company, Inc; 2001.

24. Brunt EM. Nonalcoholic steatohepatitis:definition and pathology. Semin. Liver Dis 2001;21:3-16

25. Li Q, Guo-Ross S, Lewis DV, Turner D, White AM, Wilson WA, Swartzwelder HS. Dietary prenatal choline supplementation alters postnatal Hippocampa; structure and function. J Neurophysiol 2004; 91: 1545-55.

26. Zeisel SH. Gene response elements, genetic polymorphisms and epigenetics influence the human dietary requirement for choline. IUBMB life 2007;59(6):380-7.

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen