skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1000 artikelen over gezondheid!

Darm microbiotica is voor ieder mens uniek

Iedereen heeft zijn eigen unieke darm microbiotica. Ook wel darmflora genoemd, maar darm microbiotica is een betere benaming omdat het vooral om bacteriën gaat. Flora betekent plantenwereld, hier vallen de bacteriën in je darm niet onder. Darm microbiotica is een verzamelnaam voor miljoenen bacteriën die leven in de darm. Het gaat hier zowel om de nuttige als (mogelijk) schadelijke bacteriën.

De schadelijke bacteriën kunnen pas klachten veroorzaken wanneer zij zich vermenigvuldigen, ook wel koloniseren genoemd. Voor kolonisatie moet het evenwicht van de microbiotica verstoord zijn. Dit kan verschillende klachten veroorzaken. Bijvoorbeeld doordat bacteriën giftige stoffen (toxinen) produceren. Hiervan kunt u ziek worden.

Ziek door verstoorde darm microbiotica

Een verstoorde darm microbiotica wordt in verband gebracht met obesitas, insulineresistentie, hart- en vaatziekte, metabool syndroom, clostridium difficile (veel voorkomende bacterie in de darm, die in grote getale schadelijk kan zijn) en lever ontsteking.
Bij sommige mensen is de darm microbiota zo verstoord, dat ze nooit uit zichzelf kunnen genezen. Pathogene bacteriën hebben dan teveel kans om telkens weer uit te groeien. ‘Poeptransplantatie’ oftewel transplantatie van de darmmicrobiota kan soms de oplossing zijn. Voor transplantatie van de darm microbiota wordt de darm van een patiënt eerst leeg gespoeld. Vervolgens wordt de darm microbiota uit de feces van een gezonde donor via een neussonde in de darm gebracht.

Onderzoek naar hardnekkige darmontstekingen en poeptransplantaties

Dr. Erwin Zoetendal, universitair docent microbiologie aan de Wageningen UR geeft aan dat ‘poeptransplantatie’ effectief werkt tegen hardnekkige darmontstekingen ten gevolge van Clostridium difficile. Deze conclusie is getrokken op basis van de eerste gecontroleerde studie op dit terrein. Deze studie is gecoördineerd door artsen van het AMC Amsterdam, waar Dr. Erwin Zoetendal met enkele collega’s aan heeft bijgedragen. De resultaten zijn gepubliceerd in The New Engeland Journal of Medicine.

Het onderzoek is uitgevoerd bij 42 patiënten met terugkerende darminfecties met de bacterie Clostridium difficile. Groep 1 kreeg de gangbare behandeling met antibiotica. Groep 2 kreeg antibiotica en daarbij ook een darmspoeling (zonder transplantatie). Groep 3 werd behandeld met een darmspoeling met daarna transplantatie van de darm microbiota.

Bij 81% van de patiënten uit deze transplantatiegroep verdween de diarree, tegenover 23% uit de groep met gangbare behandeling en 31% uit de groep met darmspoeling. Het experiment is voortijdig gestopt omdat de resultaten zo positief waren dat het niet ethisch was om de andere patiënten de transplantatie te onthouden.

Momenteel zijn er onderzoeken gaande om te kijken of deze behandeling ook gunstig is bij andere chronische darmziektes, zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa.

Academisch Medisch Centrum Amsterdam zet slanke donoren in

Onderzoek van de afdeling interne geneeskunde van het Academisch Medisch Centrum Amsterdam laat zien dat de overdracht van de in het darmkanaal levende bacteriën van donoren met een slanke lichaamsbouw de gevoeligheid verhoogt voor insuline bij mensen met het metabool syndroom.

Zij bestudeerden de effecten van ‘poeptransplantatie’ van slanke donoren op mannelijke ontvangers met het metabool syndroom. Bestudeert werd de samenstelling van de microbiota en het glucose metabolisme. De proefpersonen werden willekeurig toegewezen aan één van de twee groepen, waarbij de ene groep de eigen darm microbiotica kreeg toegediend en de andere groep de darm microbiotica van de slanke donoren.

Na ze weken was in de groep met de darm microbiotica van de slanke donoren de insulinegevoeligheid verhoogd (gemiddelde snelheid van glucose verdwijning veranderd 26,2 tot 45,3 pmol / kg / min; P <0,05) met niveaus van butyraat producerende darmflora. De conclusie is dat het interessant is om in het darmkanaal levende bacteriën te ontwikkelen die ingezet kunnen worden als therapeutische middelen om de gevoeligheid voor insuline bij mensen te vergroten.

De darmmicrobiotica en zijn rol bij overgewicht

Er zijn verschillende verklaringen voor overgewicht. De eerste wordt gezocht in de efficiëntie van de darm microbiota om energie uit ons voedsel te halen. Het zou zo kunnen zijn dat mensen met overgewicht een efficiëntere darm microbiota hebben. Dit betekend dat de darm van dikke mensen meer calorieën uit de onverteerde resten haalt dan slanke mensen. Een andere verklaring gaat over de signaalmoleculen (dragen informatie over) die microbiota uitscheiden.

Hier reageert het lichaam op door bijvoorbeeld vet op te slaan of juist af te breken. Er zijn ook aanwijzingen dat de hersenen signalen uit de darm kunnen oppikken en terugsturen. Deze complexe communicatie tussen bacteriën en het lichaam wordt ook wel de hersen-darm as genoemd.

Arts-onderzoeker Froukje Verdam beschreef in haar proefschrift (waarop ze 1 juni 2012 promoveerde aan de Universiteit van Maastricht) dat mensen met overgewicht een specifieke samenstelling van darmbacteriën hebben. Deze gaat gepaard met lokale ontsteking in de darm en ontsteking die over het gehele lichaam verspreid zijn. Dit is meetbaar in het bloed.

Afwijkende Panethcellen bij obesitas

Verdam ontdekte ook verschillen in de zogenoemde Panethcellen, gespecialiseerde cellen in de dunne darm die mede verantwoordelijk zijn voor de samenstelling van de darm micorbiota. Bij mensen met obesitas blijken de Panethcellen minder antimicrobiële eiwitten te bevatten.

Daarnaast ontdekte Verdam dat er ook darmgerelateerde verschillen zijn tussen obese mensen met en obese mensen zonder diabetes type 2. Zij verschillen met name in een bepaald type darmcellen (enterocyten). Er zijn aanwijzingen dat mensen met overgewicht en suikerziekte meer dunne darmcellen hebben. Dit zou de karakteristieke hoge glucosespiegels na een maaltijd bij diabetes type 2 kunnen verklaren.

Onderzoek naar relatie tussen voedselverwerking in darm en lever

UMC St Radboud onderzoekt de interactie tussen de opname van voedsel in de darm en de opslag en verwerking ervan in het vetweefsel en de lever. Het vetweefsel en de lever van veel obese patiënten zijn ontstoken en de algemene ontstekingsfactoren in het bloed zijn licht verhoogd. Zij vragen zich af welke rol die processen spelen in het ontstaan van de milde, maar chronisch ontsteking.

Hierbij wordt specifiek naar het zogenoemde aangeboren afweersysteem gekeken, de belangrijkste eerste verdedigingslinie tegen vreemde stoffen en organismen. Het samenspel tussen de bacteriën in de darm en het aangeboren afweersysteem in darm, vet en lever kan een centrale rol spelen in het ontstaan van hart- en vaatziekten als gevolg van overconsumptie.

Diabetes gaat gepaard met meer schadelijke bacteriën

Uit onderzoek, uitgevoerd door Europese en Chinese onderzoekers en gepubliceerd in Nature blijkt dat mensen met diabetes type 2 meer schadelijke bacteriën en minder goede bacteriën in hun darmen te hebben dan gezonde mensen. Het onderzoek is uitgevoerd onder 345 Chinezen, waarvan de helft diabetes type 2 had.

De onderzoekers weten nog niet of de veranderingen in de darmflora de oorzaak of het gevolg zijn van diabetes type 2. In vervolgonderzoek willen ze gaan kijken of de darmflora ook al abnormaal is bij mensen met een verhoogd risico op diabetes. Ook zullen ze de darmbacteriën van mensen met diabetes transplanteren naar muizen en kijken of dat leidt tot ontwikkeling van diabetes.

Onderzoek naar verband darm microbiotica en hart- en vaatziekten

UMC St Radboud onderzoekt of de darmflora en chronische ontstekingen aanjagers zijn van hart- en vaatziekten. Een milde, maar progressieve ontsteking is vaak aanwezig bij risicofactoren voor hart- en vaatziekten zoals overgewicht, diabetes, hoge bloeddruk en een hoog cholesterolgehalte. Specifieke aandacht krijgt het zogenoemde aangeboren afweersysteem in de darm, vet en lever. Het samenspel daarvan met de bacteriën in de darm kan een centrale rol spelen in het ontstaan van hart- en vaatziekten als gevolg van overconsumptie.

Van vette leverziekte tot leverontsteking

Vette leverziekte is een aandoening die begint met relatief onschuldige leververvetting, maar kan leiden tot ernstige leverontsteking, falen van de lever, en leverkanker. Het bloed van mensen met leverontsteking bevat hogere concentraties van antilichamen gericht tegen bacteriële producten die voorkomen in de darm.

Commentaar NDN

De Wageningse microbiologen hebben in The New England Journal of Medicine met een groep Amsterdamse artsen verklaard dat hardnekkige darmontstekingen (darminfecties met de bacterie Clostridium difficile) genezen met poeptransplantaties. Dit smaakt naar meer aangezien andere onderzoeken laten zien dat bij obesitas, hart- en vaatziekte, vette leverziekte en leverontstekingen de darm microbiotica bacteriën bevat die ongewenst zijn.

Het darm milieu is vaak niet in een optimale conditie. Nader onderzoek moet uitwijzen of ook hier ‘poeptransplantatie kan worden ingezet. Een interessant vraagstuk voor de toekomst.

Op dit moment zijn natuurdiëtisten en natuurvoedingskundigen aangewezen op voeding die het darm milieu versterkt. Essentiële koolhydraten (glyconutriënten) kunnen o.a. ingezet worden als juiste voedingsbodem voor de darm microbiotica. Daarnaast kan de juiste microbiotica suppletie worden ingezet. Bij microbiotica suppletie is het van belang dat u de stammen slikt die passen bij uw problematiek. Daarbij kan nader onderzoek door middel van een ontlasting test zinvol zijn. De natuurdiëtist en natuurvoedingskundigen kunnen u helpen bij een advies op maat.
Judith Rolf

Voedings- en laboratoriumtesten

Laboratoriumtesten urine bloed ontlasting en speekseltesten Natuurdiëtisten kunnen als geen ander uw voedingsstatus inschatten en adviezen geven op het gebied van voeding in relatie tot ziekte en gezondheid. Dit doen ze aan de hand van laboratoriumtesten.

Met laboratoriumbepalingen is de natuurdiëtist in staat uw voedingsstatus te bepalen en de dieetadviezen op maat te maken en door laboratoriummonitoring te evalueren en zo nodig bij te stellen.

Wij werken samen met de Duitse fabrikant van laboratoriumtesten Medivere. Medivere levert laboratorium diagnostische diensten waarbij de conventionele geneeskunde als ook aanvullende (complementaire) medische diagnostica en therapieën optimaal worden gecombineerd.

Op onze pagina over voedings- en laboratoriumtesten kunt u alle Medivere testen bekijken en bestellen.

Afdeling Interne Geneeskunde, Academisch Medisch Centrum, Amsterdam, Nederland.
Erratum in Gastroenterology. 2013 Jan; 144 (1): 250.
Dr. Erwin Zoetendal, The New England Journal of Medicine.
Promotie mw.drs. Frouwina J. Verdam, Faculty of Health, Medicine and Life Sciences
Titel: “Is the gut the key to obesity? The involvement of the intestine in obesity, type 2 diabetes mellitus and fatty liver disease in man”
Junjie Qin, Yingrui Li, Zhiming Cai, Shenghui Li, Jianfeng Zhu, Fan Zhang, Suisha Liang, Wenwei Zhang, Yuanlin Guan, Dongqian Shen, Yangqing Peng, Dongya Zhang, Zhuye Jie, Wenxian Wu, Youwen Qin, Wenbin Xue, Junhua Li, Lingchuan Han, Donghui Lu, Peixian Wu, Yali Dai, Xiaojuan Sun, Zesong Li, Aifa Tang, Shilong Zhong, Xiaoping Li, Weineng Chen, Ran Xu, Mingbang Wang, Qiang Feng, Meihua Gong, Jing Yu, Yanyan Zhang, Ming Zhang, Torben Hansen, Gaston Sanchez, Jeroen Raes, Gwen Falony, Shujiro Okuda, Mathieu Almeida, Emmanuelle LeChatelier, Pierre Renault, Nicolas Pons, Jean-Michel Batto, Zhaoxi Zhang, Hua Chen, Ruifu Yang, Weimou Zheng, Songgang Li, Huanming Yang, Jian Wang, S. Dusko Ehrlich, Rasmus Nielsen, Oluf Pedersen, Karsten Kristiansen, Jun Wang. A metagenome-wide association study of gut microbiota in type 2 diabetes. Nature, 2012; DOI: 10.1038/nature11450 http://www.sciencedaily.com/releases/2012/09/120926133113.htm
UMC St Radboud, http://www.umcn.nl/OverUMCstRadboud/NieuwsEnMedia/archief/2013/Februari/Pages/Darmfloraenchronischeontstekinghart-envaatziekten.aspx