skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1000 artikelen over gezondheid!

Voeding voor de Ogen

In onze huidige visuele maatschappij zijn goede ogen veel waard. Tot circa tachtig procent van de sensorische informatie ontvangt het lichaam via de ogen. Met het klimmen der jaren verslechtert het gezichtsvermogen echter vaak. Een veelvoorkomende aandoening is cataract. Wat kunt u zelf doen om een goede visus te behouden?

Cataract

Van alle weefsels in het menselijk lichaam bevat de ooglens de meeste vaste stof. De lens bestaat voornamelijk uit eiwitten zoals kristallijne vezels en enzymen, wat vetzuren en koolhydraten. De structurele organisatie van de kristallijne vezels in de lens is bepalend voor een heldere lens, het breken van het licht en de absorptie van straling. Bij cataract is er sprake van oxidatie van de lens vezels, waardoor de zwavelverbindingen in de proteïnen verstoort raken en het eiwit denatureert. Dit proces leidt tot vertroebeling van de ooglens waardoor het zicht vermindert.

Cataract, ook wel grijze staar genoemd, is een veelvoorkomende aandoening; meer dan de helft van de 75plussers krijgt ermee te maken. Roken, overmatige blootstelling aan UV licht en ioniserende straling, overgewicht en erfelijkheid zijn factoren die bijdragen aan het ontstaan van de aandoening.

Patiënten met diabetes mellitus lopen ook meer risico. Glucose uit de bloedbaan wordt door aldose reductase (een in de lens aanwezig enzym) omgezet in sorbitol, galactose of galactitol. De aanwezigheid van deze zogenoemde polyolen wijzigen de osmotische waarde in de lens waardoor zwelling en een disbalans in elektrolyten ontstaan. Deze disbalans stimuleert de vorming van cataract.
In proefdieren is daarnaast aangetoond dat stress cataract formatie stimuleert. Ook medicijngebruik kan bijdragen aan het vertroebelen van de ooglens. Stoffen die fotosensitiviteit veroorzaken kunnen het oog kwetsbaarder maken voor straling. Voorbeelden hiervan zijn het langdurige gebruik van Sint Janskruid, psoralenen en corticosteroïden. Op dit moment is de meest gebruikelijke behandeling het operatief plaatsen van een kunstlens.

Voedingsstoffen

Verschillende studies zijn uitgevoerd met kruiden en voedingssupplementen. Zo blijkt Curcuma (geelwortel) in proefdieren de formatie van cataract tegen te gaan. Er is tot op heden nog geen humane (op mensen) studie uitgevoerd met geelwortel. Epidemiologische studies laten zien dat mensen die meer luteïne in hun voeding eten, minder risico op het ontwikkelen van ernstige cataract hebben. Het is onbekend of het toedienen van luteïne in de vorm van een supplement hetzelfde effect heeft.
Suppletie met niacine lijkt het risico op cataract tegen te gaan, zo blijkt uit een grote prospectieve studie. Dit lijkt ook te gelden voor andere B vitamines, zoals riboflavine en thiamine en daarnaast vitamine A.

Ren hard weg voor oogaandoeningen

In een grote recente epidemiologische studie van het Amerikaanse Department of Energy’s Lawrence Berkeley National Laboratory werd ontdekt dat hardlopen mogelijk een beschermende werking heeft op cataract. Het materiaal is afkomstig uit de National Runner’s Health Study, een epidemiologische studie die gestart werd in 1991 en die ruim 41.000 hardlopers (mannen en vrouwen) gedurende meer dan 7 jaar volgde om de gezondheidseffecten van hardlopen in kaart te brengen. De resultaten lieten zien dat mannen die dagelijks ruim 9 kilometer hardlopen, een verminderd risico van 35% op het ontwikkelen van cataract hebben. In de groep vrouwelijke renners bleken te weinig vrouwen cataract te hebben ontwikkeld om analyses te doen.

Daarnaast werden gegevens over de fysieke fitheid van de mannen geanalyseerd. De fitste mannen bleken een verminderd risico van 50% te hebben op cataract. Om minder risico op LGMD te hebben hoef je veel minder ver te joggen. Mannen en vrouwen die tussen de 2 en 4 kilometer per dag hardlopen, blijken 19% minder kans op de ziekte te hebben. Wanneer ze boven de 4 kilometer per dag lopen, neemt het risico nog verder af, naar 50% minder risico.

De auteurs concluderen dat regelmatig hardlopen het risico op cataract  vermindert en vermelden dat de resultaten overtuigend zijn vanwege de grote studiepopulatie. De hardlopers overschrijden de norm voor gezond bewegen zoals deze momenteel is vastgesteld. Deze norm is vastgesteld op 5 dagen per week 30 minuten per dag stevig wandelen (of een equivalent hiervan), waarvan is aangetoond dat het gunstig is voor hart en bloedvaten. Er is hier dus sprake van intensieve lichaamsactiviteit. Waarom intensieve beweging van invloed is op het risico van oogaandoeningen, is hiermee nog niet ontrafeld.

Broccoli tegen cataract

Mannen die meer dan twee maal per week broccoli eten, verlagen hun kans op het krijgen van cataract met 23% ten opzichte van diegene die niet doen. De stof waar het in de broccoli om gaat namelijk de zogenaamde sulforaan is in staat om celweefsel van de retina te beschermen tegen chemische en foto- oxidatieve schade.

In de plant komt sulforaan alleen gebonden voor, als onderdeel van glucorafanine. Deze verbinding kan langs twee wegen worden omgezet in de krachtige stof sulforaan. De eerste weg is via het enzym myrosinase dat vrijkomt bij kneuzen en kauwen. De tweede weg is via een omzetting in de darmflora. Daar is een goede darmflora en een juiste PH bij nodig. Bij een PH hoger dan 5 wordt meer dan 80% van het glucorafanine om gezet in sulforafaan. De zure vorm van vitamine C (ascorbinezuur) werkt deze omzetting tegen. Vitamine C in de vorm van een mineraalascorbaat kent dit bezwaar niet.

Glucosinolaten

De gezondheidseffecten van broccoli en zijn andere familieleden zoals boerenkool, witte kool, spruitjes, koolrabi, Chinese kool, knolraap, radijs, tuinkers, waterkers, etc worden meestal toegeschreven aan de hoge concentraties glucosinolaten.
In de natuur komen meer dan honderd glucosinolaten. Deze dienen als een soort opslagplaats voor verschillende isothiocyanaten en indolen. Deze stoffen hebben een groot immuun versterkend vermogen en zijn dus ook goed tegen cataract. Als u goed op uw groenten kauwt worden de plantencellen verbrijzeld, waardoor de verschillende compartimenten (normaal gescheiden van elkaar) met elkaar worden vermengd.

Goed kauwen

De glucosinolaten die opgeborgen zitten in de compartimenten van bijvoorbeeld broccoli cellen komen dan zoals hierboven beschreven in contact met een enzym myrosinase vanuit een ander compartiment. Dit enzym breekt de moleculen van de glucosinolaten in stukken. Een stof (glucoraphanine) in de broccoli komt dan in contact met het enzym myrosinase en wordt omgezet in het krachtig sulforafaan.

De zwavelhoudende bestanddelen van de kruisbloemigen groenten kunnen dus pas vrij komen en actief worden als u de groenten goed kauwt. Het is ook belangrijk om te vermelden dat de glucosinolaten heel gemakkelijk in water oplossen (net zoals de stoffen zoals salvestrolen die alleen in biologische groeten voorkomen, zie elders op onze site). Als u kruisbloemige groenten met ruim water opzet dan zijn na 10 minuten het aantal glucosinolaten met de helft verminderd!

Het enzym myrosinase is ook nog erg gevoelig voor verhitting, dus als u de groenten lang kookt, met of zonder water, dan wordt de hoeveelheid isothiocyanaten die kan worden omgezet drastisch verminderd.

Stomen

Het beste behoud van deze stoffen is ze te stomen. (lees hier meer over gezonde kooktechnieken) Er kunnen dan geen glucosinolaten oplossen in het water. Diepvriesproducten worden tijdens het productieproces onder hoge temperatuur geblancheerd, waardoor hun gehalte aan glucosinolaten en aan myrosinase aanzienlijk achteruitgaat. Diepvriesproducten zijn dus een veel minder aantrekkelijke bron van deze stoffen dan verse groenten.

Ogen en de lever

In de natuurgeneeskunde is er een relatie tussen de ogen en de lever. Hoe beter de lever ontgift hoe langer uw ogen in goede conditie blijven. Gifstoffen in het lichaam worden door het leverontgiftingssysteem (in fase 1 en fase 2) klaargemaakt voor uitscheiding uit het lichaam. Sulforaan is een zeer krachtig detoxificerende stof en beschermt vooral cellen tegen diverse ziekten, met name die waarbij DNA irreversibel (onomkeerbaar) kan worden beschadigd.

Om deze reden staat sulforafaan en de groep isothiocyanaten onder grote farmaceutische belangstelling. Er zijn al diverse synthetische analogen ontwikkeld (o.a. oxomate en isoselenocyanaat). Maar de broccoli kent net als de rest van de familie (kruisbloemigen) meer interessante stoffen die samen een bijzonder palet vormen. We moeten oppassen het niet weer straks in pilvorm toegediend te krijgen. Er gaat tenslotte niets boven een heerlijk kort gestoomde broccoli, die samen met wat geelwortelpoeder (curcuma) ons de oogjes doet openen.

Literatuur en links:

Lees hier verder over Voeding voor de zintuigen

Referenties

1. Brown L, Rimm EB, Seddon JM, et al. A prospective study of carotenoid intake and risk of cataract extraction in US men. Am J Clin Nutr 1999;70:517-24.

2. Chasan-Taber L, Willett WC, Seddon JM, et al. A prospective study of carotenoid and vitamin A intakes and risk of cataract extraction in US women. Am J Clin Nutr 1999;70:509-16.

3. Cumming RG, Mitchell P, Smith W. Diet and cataract: the Blue Mountains Eye Study. Ophthalmology 2000;10:450-6.

4. DOE/Lawrence Berkeley National Laboratory (2009, February 14). Vigorous Exercise May Help Prevent Vision Loss, Investigative Ophthalmology and Visual Science

5. Moeller, S. M., Voland, R., Tinker, L., Blodi, B. A., Klein, M. L., Gehrs, K. M., et al. (2008). Associations between age-related nuclear cataract and lutein and zeaxanthin in the diet and serum in the Carotenoids in the Age-Related Eye Disease Study (CAREDS), an ancillary study of the women’s health initiative. Archives of Ophthalmology, 126(3), 354-364.

6. Gao X, Talalay P. Induction of phase 2 genes by sulforaphane protects retinal pigment epithelial cells against photooxidative damage. Proc Natl Acad Sci USA 2004; 101(28):10446-51.

7. Sharma A, Sharma AK, Madhunapantula SV, et al. Targeting Akt3 signaling in malignant melanoma using isoselenocyanates. Clin Cancer Res 2009;15(5):1674.85.

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen