skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1500 artikelen over gezondheid!

Natuurvoeding en Fodmapdieet

In het artikel “Het fodmap beperkte dieet” wordt beschreven wat het Fodmapdieet inhoudt, door wie het ontwikkeld is. Kort samengevat berust de werking op het verminderen van gasvorming door het weglaten van fermenteerbare koolhydraten. Hierdoor nemen het opgeblazen gevoel en pijnklachten af. Conclusie is dat het een goede ontwikkeling is dat er een dieet gekomen is voor mensen met PDS.

Prikkelbare darm syndroom (PDS)

Prikkelbare darm syndroom (PDS) is een ziektebeeld, waarbij de diagnose gesteld wordt door het uitsluiten van andere aandoeningen. Het behoort tot de zogenaamde functionele buikklachten. Dit zijn klachten die ontstaan door abnormale darmbewegingen. Bij regulier onderzoek door een huisarts of maagdarm leverarts worden geen afwijkingen gevonden.

Er is sprake van PDS als voldaan wordt aan de zogenaamde Rome III criteria. Dat wil zeggen; er bestaan meer dan 3 dagen per maand buikpijnklachten of een onaangenaam gevoel in de buik. Deze klachten bestaan langer dan 3 maanden. Daarnaast is er sprake van een afwijkend ontlastingspatroon (obstipatie, diarree of een wisselend ontlastingspatroon). Ook is het aantal keren ontlasting afwijkend; vaker of juist minder vaak dan normaal.

Mogelijke oorzaken

Erfelijkheid, hormooninvloeden, verhoogde gevoeligheid van de darmwand worden genoemd als mogelijke oorzaak voor PDS. Vaak ontstaat het na een stressvolle gebeurtenis; een operatie, bepaalde medicatie zoals antibiotica of een emotionele stressvolle gebeurtenis. PDS heeft te maken met een storing in de interactie tussen de hersenen en darmen.

De prikkeloverdracht in de hersenen verloopt dus anders dan bij mensen zonder PDS. Het lichaam reageert heftiger (stressvoller) en zo ontstaat er een actie-reactie-keten met allerlei klachten tot gevolg. Uit de literatuur blijkt dat op darmslijmvlies niveau vaak sprake is van:

  • Laaggradige ontstekingsprocessen. Door deze processen ontstaat er een verhoogde behoefte aan ontstekingsremmende factoren zoals antioxidanten, goede vetzuren, specifieke vitaminen en mineralen.
  • Verhoogde doorlaatbaarheid van de darmcellen. Hierdoor kunnen ongewenste stoffen de darmbarrière passeren, die het lichaam vervolgens weer kwijt moet raken. Dit is een belasting voor o.a. de bijnieren en lever.
  • Verhoogd aantal mestcellen in het darmslijmvlies. Dit zijn cellen die vol zitten met histamine. Deze histamine kan vrijgemaakt worden door specifieke voedingsmiddelen. Histamine verhoogt de doorlaatbaarheid van de vaatwand en binnen bepaalde grenzen blijven anders ontstaan klachten zoals brijige ontlasting, diarree of een opgeblazen gevoel
  • Verstoorde samenstelling van de microbiotica (goede en slechte darmbacteriën). Vaak een toename van minder gewenste bacteriën die de ziekmakende processen stimuleren.
  • Verminderde productie van bepaalde neurotransmitters (boodschapperstofjes). Dit heeft invloed op vele processen in het lichaam, bijvoorbeeld darmbewegingen, de gemoedstoestand etc.

Plus en minpunten van Fodmadieet

Ondanks dat veel mensen lijden aan PDS (10% van de bevolking) is er vaak onvoldoende kennis en begrip over deze complexe aandoening. Gangbare richtlijnen (goede voeding) bij PDS werken vaak onvoldoende. Het Fodmap dieet is op dit moment het enige dieet waar artsen enigszins bekend mee zijn. Als gangbare adviezen niet werken, wordt dit dikwijls geadviseerd. Het fodmap dieet kent plus- en minpunten.

Pluspunten Fodmap dieet

  • Het dieet biedt structuur en geeft duidelijk aan welke voedingsmiddelen men tijdelijk van het menu moet schrappen.
  • De vier tot zes weken van dit dieet zijn voor de meeste mensen goed te overzien.
  • Bij de start van het dieet hebben mensen vaak geen idee welk voedsel de klachten uitlokt. Na het dieet weten mensen precies welke voedingsmiddelen problemen opleveren.
  • De PDS-klachten nemen af waardoor de kwaliteit van leven stijgt. Dit is goed voor het zelfvertrouwen van mensen met PDS die vaak al jarenlang met vervelende klachten rondlopen.

Minpunten Fodmap dieet

  • Het dieet is vrij complex om zelfstandig uit te voeren. Alleen al door de termen van het dieet zoals Fructanen, Polyolen en GOS.
  • Het is een streng dieet. Zo moet tarwebrood vier tot zes weken vervangen door glutenvrij brood en graanproducten (rijst, haver, boekweit, gierst en quinoa). De zuivel wordt ingeruild voor lactosevrije zuivelproducten en bepaalde groente en fruitsoorten moet men tijdelijk laten staan. Dat geldt ook voor koek en taart.
  • Het lange termijn effect is nog niet bekend

Een mogelijk nadeel op de lange termijn is de afwezigheid van aan essentiële vezels. Juist groente- en fruitsoorten die rijk zijn aan essentiële vezels moeten weggelaten worden. Deze suikers spelen een belangrijke rol bij het in stand houden van een gezonde darmflora en de communicatie tussen darmen en hersenen. Zie ook het artikel ‘vezels houden de darmflora gezond’.

Om te voorkomen dat bepaalde essentiële vezels onterecht weggelaten worden is de reïntroductiefase van het Fodmapdieet belangrijk. Vaak zijn mensen slechts overgevoelig voor bepaalde fermenteerbare koolhydraten.

Aandachtspunten Fodmapdieet

Het Fodmap dieet kent ook een aantal aandachtspunten:

  • Bij het Fodmap dieet wordt gekeken naar één aspect: de fermenteerbare koolhydraten. Ook andere aspecten kunnen een rol spelen. Bijvoorbeeld mensen met een allergische aanleg of veel voedselovergevoeligheden zijn vaak gevoelig voor producten die rijk zijn aan histamine of zogenaamde histamine vrijmakers. Voorbeelden van deze producten die ook binnen het fodmapdieet kunnen: varkensvlees, spinazie, tomaten, bepaalde fruitsoorten zoals ananas bepaalde noten zoals walnoten. Voor deze groep mensen is het belangrijk om heel gevarieerd te eten en de histaminevrijmakende producten enigszins te beperken (om de 4 dagen bijvoorbeeld) en te kijken hoeveel van deze histaminerijke producten per dag genomen worden.
  • Het Fodmapdieet is lactosevrij, maar niet altijd koemelkvrij. Uit onderzoek blijkt dat 4% van de mensen met PDS een lactose-intolerantie heeft, terwijl 40% van de mensen geen koemelk verdraagt. Wellicht is het mogelijk dat het eiwitdeel niet goed verdragen wordt. Zie ook het artikel ‘Betacaseine type A1 koemelk; meer kans op allergie’ . Geeft het fodmap dieet toch nog klachten, dan kan de lactosevrije koemelk vervangen worden door lactose geitenzuivel of “graanmelk”.
  • Het Fodmapdieet is glutenvrij. Speltbrood wordt vaak beperkt toegestaan. Er zijn aanwijzingen dat 30% van de mensen met PDS glutensensitief zijn. Dit is niet het hetzelfde als coeliakie. Coeliakie kan aangetoond worden d.m.v. regulier onderzoek (bloedonderzoek en darmbiopt). Een glutensensitiviteit kan regulier nog niet aangetoond worden. Een goede anamnese door een (natuur)diëtist eventueel aangevuld met ontlastingsonderzoek kan voorkomen dat voedingsmiddelen onterecht weggelaten of gegeten worden.
  • Kans op een onvolwaardige voeding. Veel voorkomende knelpunten zijn onvoldoende inname van (oplosbare) vezels, zink, jodium, B-vitaminen, calcium, magnesium. Ook een (fodmaparme) voeding die niet past bij de constitutie kan tot klachten leiden. Een natuur- of orthomoleculair diëtist kan hierin adviseren. Kijk ook op www.voedingspiramide.nl voor de fodmapbrochure ontwikkeld door orthomoleculair werkende natuurdiëtisten.

Helaas (nog) niet dé oplossing

Het fodmap dieet biedt veel plus punten. De rust die het biedt is een goed uitgangspunt om naar een meer structurele oplossing te zoeken. Helaas bestaat dé oplossing (nog) niet. Wel bieden de bewezen afwijkingen op darm- en hersenniveau aanknopingspunten voor behandeling.

Aanvullend onderzoek via gespecialiseerde laboratoria geeft informatie over de toestand in de darm zoals mogelijke ontstekingsprocessen, histaminegevoeligheid, voedselintoleranties, conditie darmslijmvlies, samenstelling microbiotia. Met specifieke voeding en supplementen kunnen darm- en hersenprocessen positief beïnvloed worden. Raadpleeg hiervoor een deskundig natuurarts, natuurdiëtist of therapeut.

En last but not least is lifestyle een belangrijke factor bij de structurele oplossing. Bewezen werkzame therapieën bij PDS zijn o.a. hypnotherapie en meditatie.

Zie ook het artikel ‘Meditatie beïnvloedt hersenen blijvend’.

 

 

 

Marieke Lebbink – orthomoleculair en natuurdiëtist.

Voedings- en laboratoriumtesten

Laboratoriumtesten urine bloed ontlasting en speekseltesten Natuurdiëtisten kunnen als geen ander uw voedingsstatus inschatten en adviezen geven op het gebied van voeding in relatie tot ziekte en gezondheid. Dit doen ze aan de hand van laboratoriumtesten.

Met laboratoriumbepalingen is de natuurdiëtist in staat uw voedingsstatus te bepalen en de dieetadviezen op maat te maken en door laboratoriummonitoring te evalueren en zo nodig bij te stellen.

Wij werken samen met de Duitse fabrikant van laboratoriumtesten Medivere. Medivere levert laboratorium diagnostische diensten waarbij de conventionele geneeskunde als ook aanvullende (complementaire) medische diagnostica en therapieën optimaal worden gecombineerd.

Op onze pagina over voedings- en laboratoriumtesten kunt u alle Medivere testen bekijken en bestellen.

Bronnen:

Emma P. Halmos, Victoria A. Power, Susan J. Shepherd, Peter R. Gibson, and Jane G. Muir. A Diet Low in FODMAPs Reduces Symptoms of Irritable Bowel Syndrome Gastroenterology 2014;146:67–75

Heizer, Role of diet in symptoms of irritable bowel syndrome in adults; a narrative review, Journal of American Dietetic Association 2009 blz; 1204 -1214

Nederlands Huisartsen Genootschap; NHG-standaard, mei 2012, Prikkelbare darmsyndroom .

M.M. Wouters1, G.E. Boeckxstaens, Review, Neuroimmune mechanisms in functional
bowel disorders. Journal of Medicine February 2011

Ortiz-Lucas M., Saz-Peiró P. Sebastián-Domingo JJ. Review: Irritable bowel syndrome immune hypothesis. Part one: the role of lymphocytes and mast cells. Rev Esp Enferm Dig. 2010 Nov;102(11):637-47.

Ford AC, Talley NJ, a systematic review Mucosal inflammation as a potential etiological factor in irritable bowel syndrome: J Gastroenterol. 2011 Feb

Literatuur en links

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen