skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1500 artikelen over gezondheid!

Migraine verlichten met voedingsinterventies

Migraine is één van de meeste voorkomende neurologische klachten. Mensen die regelmatig zo’n aanval krijgen, worden sterk gehinderd in hun dagelijks functioneren en ervaren moeilijkheden in hun sociale relaties, hun werk en hun gezinsleven. Migraine tast de levenskwaliteit ernstig aan. Ongeveer 2,5 miljoen Nederlanders hebben last van migraine.

Er zijn een aantal medicijnen die migraine kunnen verlichten, maar ze werken helaas niet bij iedereen even goed. Vaak worden ze niet goed verdragen, vooral bij langdurig gebruik. De middelen kunnen ernstige bijwerkingen hebben, waaronder reuk en smaakstoornissen (zie pdf hieronder).

Bij schoolkinderen komen migraine en spanningshoofdpijn veel voor. Pijnstillers en andere medicatie zijn geen oplossing vanwege de bijwerkingen. Kinderen zijn extra gevoelig voor bijwerkingen.

Migraine voorkomen

Migraine kan op een natuurlijke manier voorkomen en/of verlicht worden, door de oorzaken te achterhalen en deze aan te pakken. Belangrijk is het vermijden van migrainetriggers (9). Daarnaast zijn er een aantal leefstijlfactoren en natuurlijke middelen die het aantal migraineaanvallen drastisch kunnen verminderen.

Een combinatie van ginkgo biloba extract, co-enzym Q10, vitamine B2 en magnesium kan het aantal migraineaanvallen bij schoolkinderen verminderen met meer dan de helft na drie maanden (1). Een combinatie van ginkgo biloba, vitamine B2 en co-enzym Q10 kan ook de ernst en de duur van een aanval aanzienlijk verminderen (2). Magnesium kan ook snel verlichting geven bij een acute aanval.

Gember blijkt volgens een studie (3) even goed te werken als triptanen (medicijnen tegen acute migraine). Honderd migraine patiënten kregen tijdens vijf verschillende acute migraineaanvallen  sumatriptan of gemberpoeder. Gember was even effectief als sumatriptan in het verminderen van de ernst van de aanvallen. Gember gaf ook minder bijwerkingen.

Co enzym Q 10

Co-enzym Q10 werkt evengoed voor migraine patiënten als de klassieke pijnstillers die op termijn voor nevenwerkingen kunnen zorgen. Deze bevinding komt naar voor uit twee verschillende onderzoeken, één uit 2008 en een eerder uit 2005. In deze laatste (4), een Zwitsers-Belgische studie, kregen 43 migrainepatiënten drie maal per dag co-enzym Q10 (ubiquinon). Een controlegroep kreeg een placebopil.

Daarbij hadden diegenen die co-enzym Q10 kregen, veel minder last van migraine dan diegenen die een placebo kregen. Zowel het aantal aanvallen van hoofdpijn als de duur ervan verminderde. Co enzym Q10 scoorde evengoed als de klassieke pijnmedicatie. Nadeel van de co enzym Q 10 is dat het niet meteen werkt, in tegenstelling tot de klassieke pijnstillers.

Men moet de co-enzym Q 10 minstens een maand innemen voor een resultaat en vervolgens dagelijks blijven innemen. Gedurende de overgangsperiode kan men de klassieke pijnstillers blijven nemen en geleidelijk afbouwen.

De gereduceerde vorm (ubiquinol) blijkt beter te worden opgenomen en heeft een zeven maal sterkere werking dan de geoxideerde vorm (ubiquinon).

Probiotica leidt tot verlichting migraine

Een pilotstudie (5) om na te gaan of het dagelijks innemen van probiotica leidt tot verlichting bij migrainepatiënten heeft een positief effect aangetoond. In dit onderzoek uitgevoerd door de Wageningen Universiteit, samen met neuroloog Marcel Smits (Gelderse Vallei), waaraan 27 mensen deelnamen, daalde het aantal dagen met migraine (gemeten over 12 weken) met 23% en de ernst van de aanvallen met 13%. Omdat het hier om een pilot ging zonder controlegroep, dient wel rekening te worden gehouden met een placebo-effect.

De patiënten die deelnamen aan deze studie kregen gedurende drie maanden dagelijks 2 gram van een specifieke probiotica stammencombinatie. Deze probiotica zijn speciaal samengesteld om de darmwand te verbeteren.

Door de darmwand te verbeteren wordt de doorlaatbaarheid van de darmwand verlaagd. Hierdoor zullen er minder stoffen die mogelijk migraineaanvallen veroorzaken in het bloed terecht komen. Dit zou tot minder migraineaanvallen moeten leiden. De deelnemers hielden een hoofdpijndagboek bij en vulden twee gevalideerde hoofdpijn-vragenlijsten in voorafgaande aan de studie en na afloop van de studie.

Welke migrainetriggers zijn er tot nog toe bekend? Een kort overzicht volgt hieronder.

Vasoactieve hormonen en ontstekingsbevorderende stoffen

Bij een deel van de mensen met migraine wordt de pijn getriggerd door voedselovergevoeligheden. Bij voedselovergevoeligheidsreacties komen vasoactieve hormonen (werkend op de vaatwand) en ontstekingsbevorderende stoffen vrij, zoals histamine en TNF-alfa.

Daarnaast bevatten sommige voedingsmiddelen van nature vasoactieve hormonen (biogene aminen). Ontstekingsreacties en vaatverwijdende en vernauwende stoffen kunnen migraine triggeren. Vaak gaat migraine dan samen met andere klachten, zoals hartkloppingen, maag- en darmklachten, netelroos, eczeem, jeuk, astma en hooikoorts.

IgG antilichamen en migraine

Met nieuwe technieken is het mogelijk de IgG voedingsreacties in het lichaam voldoende gericht te bepalen om op basis daarvan een goed bijsturend voedingsadvies te kunnen geven. Onderzoek in diverse landen heeft laten zien, dat deze aanpak migraine aanvallen doet verminderen (6). Voeding is elke dag een terugkerend genoegen, maar foute voeding is een dagelijks terugkerende belasting.

Soms worden voedingsstoffen niet herkend. Dat leidt tot een lichaamsreactie waardoor de lichaamssamenhang wordt verbroken. In de darmwand kan dit leiden tot ontsteking, en wordt de darmwand ‘lek’ (doorlaatbaar) voor bestanddelen uit de voeding (8). Daardoor komen deze bestanddelen het lichaam binnen ‘stromen’, met een respons als gevolg. Dit is een mogelijke mede ‘oorzaak’ van migraine (7,9).

Bij de IgG test gaat het om een diagnostische test, waarmee IgG-antilichamen tegen antigeen bestanddelen uit voedingsmiddelen aangetoond worden. Zijn er IgG-antilichamen in het serum aanwezig, dan duidt dit op het aanwezig zijn van een immunologische reactie, voedselallergie type 3 (in de volksmond ook wel voedselintolerantie) genoemd.
Op welke voedingstriggers kunt u letten:– Cafeïne: koffie, groene thee, zwarte thee, cola, energiedrinks, chocolade/cacao
– Alcohol
– Biogene aminen en histaminevrijmakers: cacao, aardbei, ananas, citrusfruit, kiwi, spinazie, tomaat, paprika, aubergine, harde worst, varkensvlees, oude kaas, schimmelkaas, rode wijn, (wal)noten, pinda, scherpe kruiden en specerijen, kunstmatige additieven
– Voedingsmiddelen met veel voorkomend IgG gemedieerde voedselovergevoeligheid: tarwe, gluten, noten, zaden, pinda, ei, koemelk
– Onregelmatige voeding (o.a. bloedsuikerschommelingen)
– Hoog suikergebruik, hoge glycemische index
– Vetzuuronbalans omega-3 en 6 (in relatie met prostaglandinesynthese). Prostaglandinen zijn lichaamseigen weefselhormonen die op veel plaatsen in het lichaam voorkomen. Ze spelen onder andere een belangrijke rol bij het ontstaan van pijn en reguleren vele fysiologische processen, zoals die bij ontstekingen, de verwijding en vernauwing van bloedvaten (vasodilatatie respectievelijk vasoconstrictie).

NMDA-receptor en migraine

Migraine wordt ook in verband gebracht met een overactivatie van de NMDA-receptor. De NMDA-receptor is verantwoordelijk voor de instroom van calcium in de hersencel, waardoor glutamaat wordt vrijgegeven. Glutamaat activeert/overprikkelt hiermee het zenuwstelsel. Het hersenhormoon GABA helpt een overprikkeld zenuwstelsel kalmeren. Deze vorm van migraine gaat vaak samen met onrust, restless legs, angst, overgevoelig voor licht en geluid, stressgevoeligheid, zenuwpijn en ADHD.
U kunt dan letten op:– Het beperken/elimineren van emotionele en fysieke prikkels (neurotoxines)
– Het vermijden van smaakversterkers (E621-625), gistextract en kunstmatige zoetstoffen (vooral aspartaam)
– Het beperken van stimulantia: koffie, groene thee, zwarte thee, cola, energiedrinks, chocolade/cacao
– Vitamine D: dosering op geleide van serumwaarde (minimaal 80 nmol/l). Vitamine D kalmeert NMDA-receptor en remt ontstekingen
– Het innemen van extra magnesium: oraal of via een Epsomzout (voeten)bad.

Magnesium verlaagt de activiteit van de NMDA-receptor, ontkrampt spieren in nek en schouder, stimuleert de energieproductie in de mitochondriën en reguleert de vaatspanning in het hoofd.

Energietekort in de hersenen

Een energiegebrek in de hersencel kan een migraineaanval uitlokken. Belangrijk wordt dan het energietekort in de hersenen te verminderen (dysfunctie mitochondriën corrigeren)(10-18). Daarnaast veroorzaakt een energietekort ook oxidatieve stress en ontstekingsreacties in de hersenen, beiden zijn triggers voor migraine.

Vaak gaat deze vorm van migraine samen met chronische vermoeidheid, spierklachten, fibromyalgie, verergering van klachten bij of na inspanning. U kunt dan letten op:– Voldoende lichaamsbeweging
– Voeding met laag glycemische index, koolhydraatbeperking
– MCT-vetten intake verhogen door gebruik van kokosolie
– Aanmaak nieuwe mitochondriën verhogen door inname van co enzym Q 10. Werkingsmechanisme: bescherming membranen mitochondriën, anti-inflammatoir (NFkB-remming), cofactor elektronentransport. Voedingsbronnen: vette vis, gevogelte, biologische lever(worst)
– Acetyl-L-Carnitine: beschermt de mitochondriën tegen schade en geeft verbetering vetzuurtransport de cel in. Vermijd koolhydraatrijke maaltijden en hyperinsulinisme, deze  remmen de aanmaak van carnitine.
– Alfaliponzuur: deze geeft bescherming van mitochondriën, werkt anti-inflammatoir (verlaagt IL-17 en  NFkB), is cofactor van het energiemetabolisme. Voedingsbron: spinazie (niet nemen bij exorfinen problematiek), biologische lever(worst)
– Vitamine E gemengde tocoferolen met 40% gamma-tocoferol: beschermt mitochondriën
– Co-enzym B-vitaminen suppletie op grond van vitaminen B bloedonderzoek (voedingstatus); cofactoren van de energiehuishouding (citroenzuurcyclus), cofactoren van de energieproductie mitochondriën Voedingsbron: velen, waaronder volle graanproducten, groenten, fruit, noten, zaden, peulvruchten, vlees, vis, ei. Denk in het bijzonder aan een vitamine B2, B3 en B 12 tekort.
– Een ijzertekort (laag ferritine, laag Hb, laag MCV, laag ijzer): Extra ijzerbisglycinaat. IJzer is cofactor van de elektronen transport van de mitochondriën.
Voedingsbronnen: Rood vlees, biologische lever(worst), volkorenproducten, volle granen, peulvruchten, noten, zaden. Plantaardige producten combineren met groenten en/of fruit (vitamine C) voor betere opname. Vermijd maagzuurremmers.

Inflammatie in de hersenen terugdringen

Migraine wordt eveneens in verband gebracht met verhoogde ontstekingswaardes, zoals NF-ĸB. Kenmerken die dan gezien worden: verhoogd CRP serum, MDA (Urinary malondialdehyde) in urine, alfa-1-antitrypsine in feces, overgewicht, insulineproblematiek, dysbiose, concentratieproblemen, verminderd geheugen, psychische klachten (angst, depressie, ADHD), auto-immuunaandoeningen, chronische infecties/ontstekingen en hart- en vaataandoeningen.

Zaak wordt dan de onderliggende oorzaak van de inflammatie te behandelen (denk aan darmmilieu, insulinehuishouding e.d.). Waar u op kunt letten is:– Voldoende EPA+DHA per dag. Werkingsmechanisme van EPA/DHA is anti-inflammatoir. DHA is een cofactor voor de aanmaak van succinaat dehydrogenase (enzym voor de Kreb’s cyclus) en de werking van cardiolipin in de binnenste membranen van de mitochondriën. Voedingsbronnen: Vette vis (zalm, haring, makreel, sardine), algen
– Voldoende GLA per dag. Werkingsmechanisme: anti-inflammatoir. Bronnen uit voeding: hennepzaadolie, borrageolie, teunisbloemolie.
– Voldoende aanwezigheid van vitamine D in het bloed (dosering op geleide van serumwaarde). Werkingsmechanisme: anti-inflammatoir, kalmeert NMDA-receptor en  bevordert de werking/aanmaak van serotonine.
– Gember (19); anti-inflammatoir, vermindert spierpijn nek-schoudergebied. Neem dit niet bij histamine overgevoeligheid (biogene amine). Voedingsbron: heetwaterkuur met gember, gemberthee, gember bij koken.

Serotonine heeft een pijnstillende, geestelijk ontspannende werking en reguleert de vaatspanning in de hersenen. Het is daarnaast een grondstof voor de aanmaak van melatonine. Migraine gaat dan vaak samen met één of meer van de volgende klachten: angsten, depressie, PMS-klachten, drang naar zoet/koolhydraten, eetbuien,  inslaapproblemen, obstipatie en IBS (recent studies suggest that migraine may be associated with gastrointestinal (GI) disorders, including irritable bowel syndrome (IBS), inflammatory bowel syndrome, and celiac disease) (8).

Uitsluiten onderliggende problematiek

Migraine behandelen is zoals u hierboven hebt kunnen lezen gecompliceerd. Onderliggende problematiek uitsluiten hoort ook bij het zoekplaatje. Denk aan: hypertensie, KNO-klachten, holte-ontstekingen, gebitsproblemen, schildklierontregelingen (bloedonderzoek TSH, fT4, fT3, rTs, anti TPO, antithyroglobuline), visusproblemen, nek-, rug- en schouderklachten (tip; osteopaat), dysbiose (ontlastingtest op; enterobacteriën, schimmels, gisten, parasieten, Heliobacter, virulente factoren, bètadefensine) en urinetest(Organix dysbiose test) op rotting in de darmen (skatol/indicaan).

Maar ook gebruik van medicatie (pijnstillers), dysbalans vrouwelijke hormonen (cyclisch patroon, hormoonspeekseltest), dysbalans insulinehuishouding (klachten vlak voor en na maaltijd of tussen maaltijden in), emotionele stress (tip; meditatie), ijzerstapeling (bloedonderzoek nuchter ferritine, 1 op de 200 mensen), overbelasting met neurotoxines zoals fluor, zware metalen (amalgaam in gebit), bestrijdingsmiddelen, geneesmiddelen, verdovingsmiddelen e.d.

Kortom dit is maar een topje van de ijsberg. De diëtetiek diagnostische bevindingen en vervolgens het dieet ontwerpen vraagt geduld van de migrainepatiënt en de natuurdietist.

Marijke de Waal Malefijt

Voedings- en laboratoriumtesten

Laboratoriumtesten urine bloed ontlasting en speekseltesten Natuurdiëtisten kunnen als geen ander uw voedingsstatus inschatten en adviezen geven op het gebied van voeding in relatie tot ziekte en gezondheid. Dit doen ze aan de hand van laboratoriumtesten.

Met laboratoriumbepalingen is de natuurdiëtist in staat uw voedingsstatus te bepalen en de dieetadviezen op maat te maken en door laboratoriummonitoring te evalueren en zo nodig bij te stellen.

Wij werken samen met de Duitse fabrikant van laboratoriumtesten Medivere. Medivere levert laboratorium diagnostische diensten waarbij de conventionele geneeskunde als ook aanvullende (complementaire) medische diagnostica en therapieën optimaal worden gecombineerd.

Op onze pagina over voedings- en laboratoriumtesten kunt u alle Medivere testen bekijken en bestellen.


Bestel hier ‘Migraine & Hoofdpijn’ bij Gottswaal

Literatuur en links:

Bestel het boek ‘Migraine en hoofdpijn: van kopzorg tot zelfzorg’ bij Gottswaal

1. Esposito M, Carotenuto M. Ginkgolide B complex efficacy for brief prophylaxis of migraine in school-aged children: an open-label study. Neurol Sci. 2010 Sep 25.
2. Allais G, D’Andrea G, Maggio M, et al. The efficacy of ginkgolide B in the acute treatment of migraine aura: an open preliminary trial. Neurol Sci. 2013 May;34 Suppl 1:S161-3.
3. Maghbooli M, Golipour F, Moghimi Esfandabadi A, Yousefi M. Comparison between the efficacy of ginger and sumatriptan in the ablative treatment of the common migraine. Phytother Res. 2014 Mar;28(3):412-5
4. Sandor PS et al. Efficacy of coenzym Q10 in migraine prophylaxis; a randomised controlled trial. Neurology. 2005 Feb 22;64(4): 713-5.
5. C.Giezenaar, dr. ir. N.M. de Roos, dr. S. van Hemert, dr.M.Smits. The effect of daily oral intake of probiotics on the number of migraine days per month and intensity of migraine attacks- a pilot study: sept 2011-june 2012
6. Alpay K1, Ertas M, Orhan EK, Ustay DK, Lieners C, Baykan B. Cephalalgia. 2010 Jul;30(7):829-37. doi: 10.1177/0333102410361404. Epub 2010 Mar 10. Diet restriction in migraine, based on IgG against foods: a clinical double-blind, randomised, cross-over trial.
7. Aydinlar EI1, Dikmen PY, Tiftikci A, Saruc M, Aksu M, Gunsoy HG, Tozun N. Headache. 2013 Mar;53(3):514-25. doi: 10.1111/j.1526-4610.2012.02296.x. Epub 2012 Dec 6. IgG-based elimination diet in migraine plus irritable bowel syndrome.
8. van Hemert S1, Breedveld AC2, Rovers JM3, Vermeiden JP4, Witteman BJ5, Smits MG3, de Roos NM2Front Neurol. 2014 Nov 21;5:241. doi: 10.3389/fneur.2014.00241. eCollection 2014.
Migraine associated with gastrointestinal disorders: review of the literature and clinical implications.
Recent studies suggest that migraine may be associated with gastrointestinal (GI) disorders, including irritable bowel syndrome (IBS), inflammatory bowel syndrome, and celiac disease. Here, an overview of the associations between migraine and GI disorders is presented, as well as possible mechanistic links and clinical implications. People who regularly experience GI symptoms have a higher prevalence of headaches, with a stronger association with increasing headache frequency. Children with a mother with a history of migraine are more likely to have infantile colic. Children with migraine are more likely to have experienced infantile colic compared to controls. Several studies demonstrated significant associations between migraine and celiac disease, inflammatory bowel disease, and IBS. Possible underlying mechanisms of migraine and GI diseases could be increased gut permeability and inflammation. Therefore, it would be worthwhile to investigate these mechanisms further in migraine patients. These mechanisms also give a rationale to investigate the effects of the use of pre- and probiotics in migraine patients.
9. Millichap JG1, Yee MM. Pediatr Neurol. 2003 Jan;28(1):9-15. The diet factor in pediatric and adolescent migraine.
Diet can play an important role in the precipitation of headaches in children and adolescents with migraine. The diet factor in pediatric migraine is frequently neglected in favor of preventive drug therapy. The list of foods, beverages, and additives that trigger migraine includes cheese, chocolate, citrus fruits, hot dogs, monosodium glutamate, aspartame, fatty foods, ice cream, caffeine withdrawal, and alcoholic drinks, especially red wine and beer. Underage drinking is a significant potential cause of recurrent headache in today’s adolescent patients. Tyramine, phenylethylamine, histamine, nitrites, and sulfites are involved in the mechanism of food intolerance headache. Immunoglobulin E-mediated food allergy is an infrequent cause. Dietary triggers affect phases of the migraine process by influencing release of serotonin and norepinephrine, causing vasoconstriction or vasodilatation, or by direct stimulation of trigeminal ganglia, brainstem, and cortical neuronal pathways. Treatment begins with a headache and diet diary and the selective avoidance of foods presumed to trigger attacks. A universal migraine diet with simultaneous elimination of all potential food triggers is generally not advised in practice. A well-balanced diet is encouraged, with avoidance of fasting or skipped meals. Long-term prophylactic drug therapy is appropriate only after exclusion of headache-precipitating trigger factors, including dietary factors.
10. Cordero M.D. et al., Oxidative Stress correlates with headache symptoms in fibromyalgia: coenzyme Q10 effect on clinical improvement, Plos One 7(4):e35677.doic 1Q1371/journal.phone.0035677
11. Hershey A.D. et al, Co-enzyme Q10 deficiency and response to supplementation in pediatric and adolescent migraine, Headache 2007;47:73-80
12. Kabbouche MA. et al, Carnitine palmityltransferase II (CPT2) deficiency and migraine headache: two case reports, Headache 2003 May;43(5): 490-5
13. Leon J. et al, Melatonin mitigrates mitochondrial malfunction, J. Pineal Res. 2005 Jan;38(1):1-9
14. Tepper SJ.Complementary and alternative treatments for childhood headaches.Curr Pain Headache Rep. 2008 Oct;12(5):379-83
15. Rodriquez M.C. et al, Muscle Nerve, 2007 febr 35(2):235-42
16. Sandor PS, Di Clemente L, Coppola G, Saenger U, Fumal A, Magis D, Seidel L, Agosti RM,
17. Schoenen J. Efficacy of coenzyme Q10 in migraine prophylaxis: a randomized controlled trial.Neurology. 2005 Feb 22;64(4):713-5.
18. Schoenen J. et al, Effectiveness of high-dose riboflavin in migraine prophylaxis. A randomized controlled trial, Neurology 1998;50(2): 466-70
19. Mustafa T. et al, It is proposed that administration of ginger may exert abortive and prophylactic effects on migraine headache without any side effects, J. Ethnpharmacol. 1990 jul;29(3): 267-73.

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen