skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1000 artikelen over gezondheid!

Darmmicrobiota een bron van vitaminen?

Lactobacillen kennen we voornamelijk vanwege hun heilzame invloed op de darmmicrobiota of door hun ontstekingsremmende werking. Argentijnse onderzoekers geloven nu dat de capaciteit van sommige lactobacillen om vitaminen te produceren, erg relevant kan zijn voor de darmgezondheid. In het bijzonder voor patiënten met een inflammatoir darmsyndroom: denk aan colitis en de ziekte van Crohn. De Argentijnse onderzoekers maakten een stand van zaken op in Anti-Inflammatory & Anti-Allergy Agents in Medicinal Chemistry [1].

Het intestinale microbioom

Het intestinale microbioom bestaat voornamelijk uit permanente bewoners (residente flora), met daarnaast micro-organismen die het maagdarmkanaal binnenkomen en deze na verloop van tijd weer verlaten (transiënte flora). In het maagdarmkanaal bevindt zich een belangrijk deel van het immuunsysteem (GALT, gut-associated lymfoïde weefsel). Het maagdarmkanaal (met een contactoppervlak van 300 tot 400 m2) wordt bevolkt door meer dan 2000 soorten aërobe en anaërobe bacteriën, gisten en schimmels met een gezamenlijk gewicht van 1 tot 1,5 kilogram.

Een gezonde microbiële flora kenmerkt zich door een goede balans tussen symbionten (micro-organismen met gezondheidsbevorderende eigenschappen zoals Lactobacillus en Bifidobacterium), commensalen (micro-organismen die goed noch slecht zijn voor de gezondheid van de gastheer) en pathobionten (potentiële ziekteverwekkers zoals Clostridium). Bij dysbiose is sprake van afname van de hoeveelheid symbionten en/of toename van de hoeveelheid pathobionten; dit leidt onder meer tot verstoring van de spijsvertering en activering van het immuunsysteem

Effecten probiotica zijn stamspecifiek

Het is belangrijk precies te weten uit welke bacteriestam(men) een probioticum bestaat. De werkzaamheid en gezondheidsbevorderende eigenschappen van een probioticum zijn grotendeels stamspecifiek. Bijvoorbeeld, van de bacteriën die worden gerekend tot de bacteriegroep melkzuurbacteriën, bacteriegeslacht/ genus Lactobacillus en bacteriesoort/ species rhamnosus, is maar een beperkt aantal stammen geschikt voor gebruik als probioticum; de belangrijkste is Lactobacillus rhamnosus GG, LGG.

Lactobacillus rhamnosus GG, LGG; Lactobacillus acidophilus, LA-5; Bifidobacterium, BB-12 (B. lactis); Lactobacillus rhamnosus, GR-1 en Lactobacillus reuteri, RC-14 zijn bacteriestammen die al tientallen jaren op de markt zijn. Ze worden wereldwijd door veel mensen gebruikt en hebben wetenschappelijk aangetoonde gezondheidseffecten [4].

Eigenschappen probiotica

Probiotica hebben uiteenlopende eigenschappen [2,3,4]:

1. Ze verbeteren het intestinale microbiële evenwicht
Ze verlagen de kans op kolonisatie door ziekteverwekkers door competitie met voedingsstoffen en/of bindingsplaatsen aan darmepitheel. Door productie van stoffen (waaronder organische zuren, bacteriocines, korte keten vetzuren, stikstofoxide, waterstofperoxide) kunnen ze ongewenste (transiënte) micro-organismen afweren of doden.

Bijvoorbeeld de LGG-stam produceert eiwitten die de biofilmvorming van bijvoorbeeld pathogenen zoals Escheria coli en salmonellabacteriën tegen gaan. De LGG beschikt over pili (haarachtige structuren), waarmee LGG zich hecht aan het darmslijmvlies en zo de competitie aangaat met pathogenen wat betreft bindingsplaatsen. Overigens beschikken niet alle stammen over pili en dat verklaart mogelijk het verschil in bindingscapaciteit en verblijfsduur in de darm tussen bacteriestammen onderling.

2. Ze verbeteren de mucosale barrièrefunctie
Ze voorkomen bacteriële translocatie; hierbij passeren levende micro-organismen en hun toxische metabolieten het darmepitheel en verhuizen naar lymfklieren en andere plaatsen in het lichaam, waar ze ontstekingen veroorzaken. Dit doen ze door stimuleren van de productie van slijm, secretoir IgA en antimicrobiële peptiden (beta-defensines) door darmepitheelcellen.

3. Ze moduleren het (lokale) immuunsysteem
Ze verbeteren de balans tussen pro- en anti-inflammatoire cytokines. Daarnaast stimuleren ze een aangeboren en verworven weerstand, bevorderen orale tolerantie voor voedselantigenen en gaan mogelijk leeftijd gerelateerde achteruitgang van het immuunsysteem tegen.
De LGG remt ontsteking van de (dikke)darmmucosa wat mede toe te schrijven is aan verhoging van de VDR-(vitamine D-receptor)signalering.

4. Ze ondersteunen de voedselvertering en opname van voedingsstoffen (waaronder mineralen) en stimuleren de darmperistaltiek.
Ze produceren vitamines (vitamine K, B-vitamines) korte keten vetzuren en polyamines die de gezondheid ten goede komen. Korte keten vetzuren stimuleren bijvoorbeeld de deling van darmepitheelcellen, stimuleren de productie van slijm door darmepitheel en de excretie van pancreasenzymen en bevorderen de darmperistaltiek.

5. Ze helpen bij het onschadelijk maken van toxines.
Probiotica hebben antimutagene en anticarcinogene eigenschappen door:
– binding en afbraak procarcinogenen,
– productie antimutagene stoffen,
– ontstekingsremming,
– modulatie procarcinogene enzymen in het maagdarmkanaal.

Darmmicrobiota een bron van vitaminen?

Dat er lactobacillen bestaan die foliumzuur, riboflavine of zelfs vitamine B12 produceren, is al langer bekend. Niet alle lactobacillensoorten hebben die eigenschap. Het is zelfs stamspecifiek. Is hun capaciteit wel groot genoeg om het lichaam te voorzien van substantiële hoeveelheden van B-vitaminen?

De Argentijnse onderzoekers besluiten dat de capaciteit om (B-)vitaminen te produceren inderdaad een probiotische eigenschap is. In het bijzonder voor patiënten met een inflammatoir darmsyndroom kan dit van belang zijn, want zij hebben een verhoogde behoefte aan B-vitaminen.

Referenties:

[1] de Moreno de LeBlanc A, Levit R, de Giori GS, LeBlanc JG. Vitamin producing lactic acid bacteria as complementary treatments for intestinal inflammation. Antiinflamm. Antiallergy Agents Med Chem. 2018;17(1):50-56
[2] A practical guide for probiotics applied to the case of antibiotic-associated diarrhea in
The Netherlands, MCGastroenterology (2018) 18:103
Valeria Agamennone, Cyrille A. M. Krul, Ger Rijkers, Remco Kort
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30078376
[3] www.micropia.nl
https://www.micropia.nl/nl/ontdek/onzichtbare-wereld/publicatie-nationale-gids-voor-probiotica-bij-antibiotica-een-fe/
[4] Probiotica; stichting Orthokennis; https://www.orthokennis.nl/artikelen/probiotica

Darmmicrobioom versterkende salade

Uit onderzoek blijkt dat de veranderingen in het darmmicrobioom door een vezelarm (glyconutriëntenarm) dieet nog kan worden hersteld door de juiste soorten voedingsvezels te gaan eten. Een glyconutriënten beperkte voeding leidt dus tot veranderingen in de darmflora en kan een onherstelbaar verlies van bepaalde darmbacteriën tot gevolg hebben. Het is dus belangrijk om minimaal 8 soorten vezeltypen per dag binnen te krijgen. Hoe meer diversiteit in vezels hoe meer diversiteit in je darmmicrobioom. Doe de glyconutriënten (soorten vezels) check hier.