skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1500 artikelen over gezondheid!

Jodium: een onderschat sporenelement

De schildklier maakt schildklierhormonen uit jodium en tyrosine. Schildklierhormonen zijn essentieel voor een normale groei en ontwikkeling van botten, spieren en zenuwweefsel. Ze spelen een belangrijke rol bij het energieverbruik, de verbranding van vetten en de regulering van de hartslag en bloeddruk.

Uit gegevens van het grote LifeLines-onderzoek[1] van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) blijkt dat ruim 2% van alle Nederlanders hypothyreoïdie of hyperthyreoïdie heeft en daar ook voor behandeld wordt. Daarnaast blijkt ongeveer één procent van de Nederlanders een verlaagde schildklierfunctie te hebben zonder dit te weten. Vrouwen hebben bovendien ongeveer vier keer zo vaak een aandoening aan de schildklier dan mannen.

Jodium; balans van diverse hormonen

Ook de balans van diverse andere hormonen wordt direct of indirect beïnvloed door jodium. Denk aan de rol van jodium bij insulineresistentie en diabetes type 2, bij een te laag cortisolgehalte, een verhoogde oestrogeenproductie, te laag testosteron, etc.

De meest voorkomende symptomen van een chronisch jodiumgebrek [2] zijn: kouwelijkheid, lusteloosheid, moe- en sloomheid, droge haren en haaruitval, somberheid, abnormale gewichtstoename, pafferige gezicht, hese en krakerige stem, constipatie, droge huid, spierpijn en spierkrampen, trage hartslag, onverklaarbare hartritmestoornissen, gezwollen ogen, concentratieverlies, dikke enkels, verminderd libido. Maar ook cysten in borst, baarmoeder of eierstokken.

Andere organen hebben ook jodium nodig

Tijdens jodiumtekort wordt het jodium in de niet essentiële weefsels en organen, zoals de huid en spieren, minder opgenomen en mogelijk weggehaald. Dit alles om de essentiële organen (hersenen, hormoon producerende organen en voortplantingsorganen) zo goed mogelijk van jodium te voorzien. Dat kan gepaard gaan met klachten, vooral van niet essentiële organen. De hersenen zijn gevoelig voor jodiumtekort, niet alleen tijdens de zwangerschap maar gedurende het gehele leven. Daardoor kunnen er dus ook klachten zijn die kunnen worden toegeschreven aan de hersenen, zoals prikkelbaarheid en depressiviteit.

Jodiumtekort geeft pas laat afwijkingen in het bloedonderzoek. Het is dan ook logisch te veronderstellen dat voordat een echte hypothyroïdie door jodiumtekort ontstaat, mensen al lang klachten kunnen hebben die daarbij passen. Daarbij moet vooral gedacht worden aan mensen met fibromyalgie en chronisch vermoeidheidssyndroom.

De Nederlandse Gezondheidsraad

De Nederlandse Gezondheidsraad doet geen aanbevelingen ten aanzien van jodium, daarom gebruikt het Voedingscentrum op advies van de Gezondheidsraad de Scandinavische aanbevelingen zoals in 2012 vastgesteld door de Nordic Nutrition Recommendations (NNR). Daarin staat dat de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) jodium voor volwassenen 150 microgram is. De ADH voor baby’s en kinderen is 50 tot 120 microgram jodium (afhankelijk van de leeftijd) en de ADH voor zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven is respectievelijk 175 en 200 microgram jodium. Daarnaast heeft de Europese Voedselveiligheid Autoriteit (EFSA 2006) een bovengrens vastgesteld voor jodiuminname. De bovengrens voor volwassenen is 600 microgram jodium, en voor kinderen vanaf 1 tot 17 jaar loopt de aanbevolen dagelijkse maximale hoeveelheid jodium op van 200 naar 500 microgram. Lees meer over jodiuminname elders op onze site.

Jodium en zware metalen

Door dagelijkse blootstelling aan allerlei toxische (giftige) stoffen, zoals milieuvervuiling, medicijnen, cosmetica en zware metalen ontstaat er de kans op een jodiumtekort. Deze toxische stoffen, en dan met name zware metalen verbindingen in de vorm van halogeniden, worden door het lichaam opgeslagen in de schildklier. De belangrijkste halogeniden waar we dagelijks mee te maken krijgt zijn:
– Fluoride (veel merken tandpasta)
– Chloride (kraanwater en medicijnen)
– Bromide: stof die in de vorm van bromide vaak aan brooddeeg en frisdrank wordt toegevoegd en tevens gebruikt wordt als verdelgingsmiddel en als ingrediënt in medicijnen. Kaliumbromaat, dat tijdens het bakken wordt omgezet in bromide, zorgt ervoor dat het brood lekker luchtig wordt. Bromiden zijn onderdeel van bestrijdingsmiddelen, plastic, verzorgingsproducten en schoonmaakmiddelen.

Alle halogeniden en hun afgeleiden hebben een gelijksoortige chemische structuur als jodium. Zodra de schildklier veel halogeniden krijgt te verwerken raakt deze verzadigd en neemt geen jodium meer op. Hierdoor kan een jodiumtekort ontstaan.
Wat kunt u doen om dit te voorkomen?– Kies voor biologische groente en fruit
– Eet vaker zeegroenten [3]
– Vermijd eten en drinken uit plastic
– Gebruik geen fluor tandpasta
– Kies verzorgingsproducten zonder chemicaliën, want via de huid komt het toch het lichaam in.
– Wees voorzichtig met chemisch gereinigde zwembaden of hot tubes, zeker wanneer u bekend bent met schildklierklachten.

Commentaar NDN

Wereldwijd worden er meer dan 160 soorten zeegroenten [3] gegeten met een grote variëteit aan kleuren, structuren en vormen. Ze zijn te koop in natuurvoedingswinkels, speciaalzaken, webwinkels en soms ook in supermarkten en Aziatische winkels. Zeewier is als complete vorm beschikbaar in verse, bewerkte, gedroogde, gekookte of ingemaakte vorm, als kruid, smaakmaker of een toevoeging aan voeding.

Het kan gebruikt worden als thee, tonicum of vloeibaar extract of als voedingssupplement. Op de site www.zeewierwijzer.nl treft u de voedingswaarden aan van de verschillende zeegroenten. Deze waarden variëren per kwaliteit, de vindplaats en het seizoen.

Testmogelijkheden voor metalen en voor jodiumtekorten zijn mogelijk via o.a. laboratorium Prohealth.
Nog meer testmogelijkheden vind u elders op onze site; Medivere testen.

Recept: rijk aan jodium

Kabeljauw met lamsoor en zeekraal

In deze visschotel met kabeljauw en spinazie worden lamsoor en gedroogd zeekraal gebruikt. Lamsoor en zeekraal zijn twee Nederlandse zeegroenten met een lekkere zilte smaak en combineren goed met vis. Ze zijn bijzonder rijk aan mineralen, waaronder jodium. Door de vis te stomen blijft het gerecht lekker licht verteerbaar.

Ingrediënten voor 2 personen:

Voor de saus:

  • 1 biologische citroen
  • 1 teen knoflook
  • 5 takjes (platte) peterselie
  • 4 eetlepels extra vierge olijfolie
  • zwarte peper en zeezout

Verder:

  • 250 gram kabeljauwfilet
  • 250 gram verse spinazie
  • 75 gram lamsoor
  • ½ eetlepel extra vierge olijfolie
  • zwarte peper
  • gedroogd zeekraal (Zeekraalzilt*)
  • Oostindische kers voor garnering

Bereiding

Maak eerst de saus: Rasp de schil van de citroen. Pers de citroen vervolgens uit.
Pureer de citroenrasp met de knoflookteen, peterselie en olijfolie met een staafmixer of keukenmachine tot een groene saus. Breng de saus op smaak met peper en zout. Bewaar het citroensap voor later. Verdeel de kabeljauw in 2 stukken en stoom deze in een stoommandje in 5 minuten gaar. Was de spinazie en lamsoor en laat uitlekken in een vergiet.
Blancheer de lamsoor 1-2 minuten. Breng hiervoor een pan met ruim water aan de kook, doe de lamsoor erin en laat 1-2 minuten zachtjes doorkoken. Haal de lamsoor met een schuimspaan uit het water en spoel onder de koude kraan af. Dan blijft de groene kleur mooi bewaard.
Verhit vervolgens de olijfolie zachtjes in een grote koekenpan. Doe de spinazie erbij en laat de spinazie al omscheppend in een paar minuten slinken. Doe de geslonken spinazie in een zeef en druk het overtollige kookvocht eruit. Breng op smaak met zwarte peper en zeezout en schep de lamsoor door de spinazie. Verdeel het spinazie-lamsoormengsel over 2 borden. Leg de kabeljauw bovenop de groenten en besprenkel met citroensap. Giet een beetje van de kruidenolie over de vis en garneer met Oostindische kers. Lekker met gekookte bospenen.
N.b. De overgebleven kruidenolie kun je gebruiken voor andere vlees- en visgerechten of door een salade.

* Gedroogd zeekraal is te koop onder de naam Zeekraalzilt van het merk Your well.

Foto en gerecht van Tanja Visser, natuurdiëtist

Literatuur en links:

[1] Verminderde schildklierfunctie eerder vast stellen; https://www.umcg.nl/NL/UMCG/Nieuws/Persberichten/Paginas/Verminderde-schildklierfunctie-eerder-vast-te-stellen.aspx

[2] Jodium tekort: https://www.natuurdietisten.nl/opinie-jodium-tekort/

[3] Zeegroenten helpen bij mineralenevenwicht https://www.natuurdietisten.nl/zeegroenten-helpen-mineralenevenwicht/

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen