skip to Main Content
Kenniscentrum - sinds 2005 - met ruim 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Deel 2: Voedingstoffen bij osteoartritis

Een Nederlands onderzoek in het toonaangevende wetenschappelijke tijdschrift Osteoporosis International toont aan dat natuurlijke vitamine K2 (menaquinone-7, MK-7) botverlies voorkomt en de botten van postmenopauzale vrouwen sterker maakt. In de studie werden 244 vrouwen in twee groepen verdeeld.

Vitamine K voorkomt botverlies na de menopauze

De eerste groep kreeg drie jaar lang elke dag 180 µg MK-7, de tweede groep kreeg een placebo (neppil). Aan het begin van de studie en na elk jaar werd de botdichtheid van alle vrouwen gemeten. Ook de concentratie van het eiwit osteocalcine in het bloed werd gemeten. Osteocalcine speelt een belangrijke rol bij het behoud van de botmassa. Het moet geactiveerd worden door vitamine K om te kunnen werken.

Geactiveerd osteocalcine is niet alleen een maat voor de botdichtheid, maar ook om na te gaan of er voldoende vitamine K in het lichaam aanwezig is. De vrouwen die MK-7 kregen hadden na drie jaar 21% meer actief osteocalcine in hun bloed dan aan het begin van de studie. Het inactieve osteocalcine daalde bij hen met 50%, terwijl dat in de placebogroep met 4% toenam.

Na drie jaar suppletie met 180 µg MK-7 was de botdichtheid (gehalte aan mineralen in het bot) aanzienlijk verhoogd, de wervelkolom was minder ingezakt en de botten waren sterker geworden.
Vitamine K wordt volgens deskundigen de nieuwe vitamine D. Vitamine K speelt een grote rol bij het mineralisatieproces.

De functie van vit K bij bescherming van botten

Bij de bescherming van de botten berust de functie van vitamine K op het volgende biochemische mechanisme: carboxylering van een bepaald type eiwitten. Door carboxylering (toevoegen van een carboxyl- ofwel COOH-groep) , krijgen deze eiwitten sterke calciumbindende eigenschappen. Dit ‘carboxyleringsproces’ vereist de aanwezigheid van een enzym (gamma-glutamylcarboxylase) waarbij vitamine K als noodzakelijke cofactor optreedt.

Als cofactor is vitamine K  betrokken bij de aanmaak van uiteenlopende zogenoemde Gla-eiwitten. Gla-eiwitten zijn substanties die hun naam ontlenen aan het feit dat er gamma-carboxyglutamaat-(Gla)groepen in aanwezig zijn. De beschikbaarheid van voldoende vitamine K is essentieel voor de activiteit van alle Gla-eiwitten die verspreid door het hele lichaam aanwezig zijn (waaronder botweefsel).

Als de beschikbaarheid van vitamine K tekortschiet worden onvoldoende Gla-groepen gevormd. Er ontstaat dan een ondergecarboxyleerd en verminderd werkzaam eiwit. Dit wordt ook wel als descarboxy-eiwit aangeduid. Een belangrijk Gla-eiwit is osteocalcine, dat door de rol die het speelt bij het opslaan van calcium in het botweefsel een sterk beendergestel bevordert en helpt om osteoporose en daarmee samenhangende fracturen tegen te gaan.

Van alle Gla-eiwitten die in het lichaam aanwezig zijn wordt er in osteocalcine de grootste hoeveelheid aangetroffen. Vastgesteld is dat de hoeveelheid ondergecarboxyleerd osteocalcine in het bloed een betere indicatie geeft van de vitamine K-status dan het vitamine K-gehalte zelf.

Heupfracturen

Uit onderzoek is verder gebleken dat ondercarboxylering van osteocalcine vaak voorkomt en gepaard gaat met een verhoogd risico op heupfracturen. Bij een Franse studie onder oudere vrouwen werd een verband gevonden tussen het optreden van heupfracturen en een verlaagd vitamine K-niveau in het serum.

Bij de Framingham Osteoporosis Study werd vastgesteld dat proefpersonen met de hoogste vitamine K-inname circa 65% minder risico liepen een heupfractuur te krijgen dan degenen met de laagste vitamine K-consumptie. Ook bij de Nurses’ Health Study werd een beschermende werking van een hoge vitamine K-inname tegen heupfracturen geconstateerd.

In-vitro studies wijzen erop dat vitamine K2 bij het behoud van sterke botten een grotere activiteit ontplooit dan vitamine K1. Verder werd door onderzoek bij gezonde vrijwilligers vastgesteld dat vitamine K2 (als MK7) bij het carboxyleren van osteocalcine effectiever is dan vitamine K1. Vitamine K2 is belangrijk bij de preventie van osteoporose en dit wordt bevestigd door een meta-analyse van zeven gerandomiseerde en gecontroleerde studies. Suppletie met vitamine K2 blijkt het risico op een heupfractuur of wervelbreuk met respectievelijk 77% en 60% te verminderen.

bij Japanse vrouwen werd door Kaneki een duidelijk verband geconstateerd tussen het minder vaak voorkomen van heupfracturen en een hogere inname van natto. Natto is een Japans product op basis van gefermenteerde soja waarin een hoge concentratie van de vitamine K2-vorm MK7 aanwezig is.

Zuur-base-evenwicht

Een veel voorkomende verstoring van de bothomeostase is de chronische marginale acidose van de lichaamsvloeistoffen. Om de pH-waarde van de lichaamsweefsels op een constant niveau te houden zijn meerdere systemen van invloed. Belangrijk is een dagelijkse aanvoer  van grote porties biologische groenten (minimaal 400 gram) en fruit (minimaal 300 gram). Vooral de kaliumtoevoer is essentieel. Evolutionair zou de verhouding natrium: kalium 1:10 moeten zijn, maar deze is tegenwoordig steeds vaker gemiddeld 5:1.

Aminozuren worden als buffer gebruikt in het bloed maar ook ingezet om zuren uit te scheiden. Vooral L-glutamine, omdat dit aminozuur twee NH3-groepen heeft. Bij voortdurende acidose wordt veel L-glutamine gebruikt. Er moeten dus voldoende kwalitatieve eiwitten in de voeding aanwezig zijn. Dierlijke eiwitrijke producten bevatten naast glutamine ook veel fosfor. Fosfor moet in een bepaalde verhouding aanwezig zijn in het bot (calcium : magnesium : fosfor = 2:1:1).

Een te hoge inname van fosfor verstoort echter de opname van calcium en magnesium. De osteoclasten worden geactiveerd en de osteoblasten worden geremd. Waarschijnlijk wordt deze mineralenbalans het meest verstoord door een te lage inname van magnesium en te veel fosfor via dierlijke producten (waaronder ook koemelkproducten), frisdranken en additieven. Zuurvormende voeding is doorgaans het geconcentreerde vaste voedsel zoals vlees, vis, ei, kwark, kaas, noten en peulvruchten. Vooral kaas is sterk verzurend. De waterrijke groenten en vruchten zijn essentieel om de metabole acidose te compenseren. Sterk alkaliserend zijn gedroogde abrikozen, vijgen, pruimen en rozijnen.

Versterkende effecten van gedroogde pruimen

Gedroogde pruimen verbeteren de botdichtheid bij mensen van alle leeftijden, maar ze zijn vooral nuttig voor vrouwen die de menopauze gepasseerd zijn en een hoger risico op osteoatritis hebben.
Amerikaanse onderzoekers lieten een groep postmenopauzale vrouwen een jaar lang dagelijks tien gedroogde pruimen eten. Een andere groep postmenopauzale vrouwen moest dagelijks dezelfde hoeveelheid (in gewicht) gedroogde appels eten. Alle vrouwen kregen ook elke dag 500 mg calcium en 400 IE vitamine D in supplementvorm.

De vrouwen die elke dag gedroogde pruimen aten, hadden na een jaar een aanzienlijk hogere botdichtheid, vergeleken met de vrouwen die gedroogde appels aten. De pruimen onderdrukten de snelheid van de botafbraak.

Bahram H. Arjmandi (één van de onderzoekers) had in zijn carrière al heel wat fruitsoorten getest, waaronder vijgen, dadels, aardbeien en rozijnen. Geen van deze vruchten had zo’n groot effect op de botdichtheid als gedroogde pruimen. Dat wil niet zeggen dat er voortaan alleen nog maar pruimen moeten worden gegeten, maar ze verdienen zeker een plaats in de voeding.

Zwavelhoudende aminozuren voor spieren en bindweefsel

Ook voor spieropbouw is voldoende inname van eiwitten belangrijk. Goede spieropbouw geeft een vergroting van de trekkracht op de botten. Daarnaast wordt de ATP-vorming in de mitochondriën gestimuleerd, waardoor de lactaatwaarde normaliseert. Lysine (vis, avocado, peulvruchten), proline (kaas, noten, haring), glycine (kip, noten, vis) en het zwavelhoudende cysteïne (vis, noten, ei, vlees, ui, knoflook) zijn essentieel bij de bindweefselaanmaak.

Arginine (noten, peulvruchten, eieren, vlees) is een voorloper van het groeihormoon. Ornithine (vlees, vis, ei) is een voorloper van arginine, glutamine en proline. Voor het voorkomen van osteoporose geldt dat 20-30% van de totale energie-intake hoort te bestaan uit volwaardige eiwitrijke voedingsmiddelen.

Mangaan

Mangaan is een mineraal dat betrokken is bij de vorming van botweefsel. Verder is mangaan o.a. betrokken bij de stofwisseling van aminozuren en koolhydraten. Mangaan is noodzakelijk voor opbouw en onderhoud van botten en kraakbeen. Ook is mangaan nauw betrokken bij de energieproductie, het reguleren van de bloedsuikerspiegel en de vorming van vetzuren en hormonen.

Bronnen van mangaan zijn (blad)groenten, peulvruchten, fruit, vlees, vis (forel) en noten, zaden, bieten, eidooier, volkoren producten, zilvervliesrijst, ongezwavelde tuttifrutti (pruimen), ananas, amandelen, kastanjes, hazelnoten, walnoten en zonnebloempitten.

Overmatig gebruik van ijzer, fosfor en calcium (zuivel) kunnen de opname van mangaan nadelig beïnvloeden. Fosfor komt voor in melk en melkproducten, kaas, vlees, vleeswaren, vis, peulvruchten en volkerenproducten. Voor een goede opname van fosfor uit de voeding is vitamine D nodig (en vitamine D heeft weer vitamine K2 nodig) is . Bij een overmatig gebruik van maagzuurremmers en/of andere geneesmiddelen kan er een tekort optreden aan fosfor.

Mangaan is dus in het bijzonder van belang voor enzymsystemen die betrokken zijn bij de opbouw en regeneratie van bind- en steunweefsels, kraakbeen, het skelet en de slijmvliezen (ook die van het maagdarmkanaal). Mangaantekort kan substantieel nadelige gevolgen hebben voor de aanmaak van hyaluronzuur, chondroïtinesulfaat, en andere vormen van mucopolysacchariden, glyco-proteïnen, lipopolysacchariden en proteoglycanen. Allemaal belangrijke stoffen bij een gezonde opbouw van bind- en steunweefsel, kraakbeen, etc.

Calcium

Calcium is een mineraal dat effectief is in het voorkomen en beperken van verlies van botmassa. Een te lage inname van calcium leidt tot een sneller verlies van botmassa na de overgang. Vrouwen van 40 jaar of ouder, die nog niet in de overgang zijn, hebben een duidelijk lager verlies van botmassa wanneer zij dagelijks 1000 mg calcium als voedingssupplement gebruiken.

In de eerste 5 jaar na de menopauze lijkt gebruik van calcium weinig effect te hebben op de mate van botverlies. Hierna treedt echter een duidelijk verschil op. Vrouwen die calcium als voedingssupplement gebruiken hebben duidelijk minder verlies van botmassa. Waar vrouwen die geen calcium extra innemen gemiddeld 2% van hun botmassa per jaar verliezen treedt bij vrouwen die wel calciumsupplementen gebruiken een verlies van 1.00 – 1.75% op.

Vooral in de eerste twee jaar is het verschil groot: in de jaren daarna is het verschil in verlies van botmassa gemiddeld 0.25%. Dit lijkt niet veel, maar over een periode van tientallen jaren kan dit verschil grote betekenis hebben. Wetenschappers hebben berekend dat gebruik van calciumsupplementen gedurende 30 jaar verlies van 10% van de botmassa aan het begin van de menopauze kan voorkomen, en het risico van botbreuken met 50% kan verlagen.

Onderzoeken naar de effectiviteit van langdurige suppletie met calcium laten een duidelijk lagere kans op botbreuken zien: er werd een daling van 30-35% van het aantal osteoporotische wervelfracturen en 25% minder heupfracturen gevonden. Suppletie dient levenslang plaats te vinden, omdat twee jaar na staken van inname van calciumsupplementen alle positieve effecten verdwenen zijn.

Botsterkte: meer dan alleen calcium

Een Italiaans onderzoek toont dat een combinatie van calcium, vitamine D, inuline en soja-isoflavonen een gunstige invloed heeft op het botmetabolisme. Ze zagen bij postmenopauzale vrouwen een toename van IGF1 en een daling van collageen-telopeptide. Dit zijn tekenen dat er minder botafbraak plaatsvindt.

Er was ook een daling van osteocalcine, maar die was niet-significant. Het bijzondere aan deze studie is dat men voor een lagere dosis calcium (500 mg) had gekozen. Studies in het verleden maakten gebruik van een dosis van 1000 tot 2000 mg. Calciumsuppletie is echter in opspraak gekomen sinds een meta-analyse aangaf dat calciumsupplementen het cardiovasculaire risico kan verhogen.

De simplistische gedachte dat enkel calcium nodig is om botsterkte te handhaven, is bovendien achterhaald. Calciuminname is belangrijk, maar er is meer nodig om calcium op de juiste plaats te krijgen en te houden.

Inuline (zit in o.a. aardpeer en witlof) is een prebioticum, een stof die de samenstelling van de darmflora verbetert, vooral die van de dikke darm. Prebiotica verlagen de pH, waardoor mineralen beter oplosbaar worden en beter opneembaar. Soja-isoflavonen hebben oestrogeen-gelijkende effecten, die het botmetabolisme in de richting van opbouw sturen.

Magnesium

Gemiddeld bevat het lichaam 25 gram magnesium, waarvan tweederde hiervan zich bevindt in het skelet. Slechts een klein deel van deze voorraad is vrij te maken uit het bot wanneer hier behoefte aan is. Magnesium speelt een belangrijke rol in de botstofwisseling. Een tekort aan magnesium leidt o.a. tot een verminderde afgifte van bijschildklierhormoon, waardoor een calciumtekort in het bloed kan optreden. In diverse studies is gevonden dat een tekort aan magnesium leidt tot zwakkere botten. Bovendien raakt bij een tekort aan magnesium de onderlinge verhouding tussen botopbouw en botafbraak verstoord.

Magnesium is geen onderdeel van het hydroxyapathiet dat de stevigheid van het bot bepaalt. Er zijn aanwijzingen dat een tekort aan magnesium via een ontstekingsreactie (o.a. via tumor necrosis factor alfa en substance P) leidt tot een verhoogde botafbraak. Door de lage inname van magnesium met de voeding in Nederland plus het verder scheeftrekken van de verhouding tussen de inname van calcium en magnesium wanneer alleen een calciumsupplement wordt toegepast, is het raadzaam om te kiezen voor een combinatie van calcium en magnesium (met bijvoorbeeld een bisglycinaatverbinding). Afhankelijk van de inname van calcium met de voeding (bijv. zuivel) kan gekozen worden voor verschillende verhoudingen tussen calcium en magnesium in het toe te passen supplement.
Marijke de Waal MalefijtDit artikel bestaat uit 4 delen: Deel 1
Deel 2
Deel 3
Deel 4

Literatuur en links:

Arjmandi BH, Hooshmand S, Chai SC, et a,. Comparative effects of dried plum and dried apple on bone in postmenopausal women. Br J Nutr. 2011 May 31:1-8.

Usha P.R., Naidu M.U.R. Randomised doubleblind, parallel, placebo-controlled study of oral glucosamine, methylsulfonylmethane and their combination in osteoarthritis. Clin Drug Invest 2004; 24(6):353-363. .

Das A jr, Hammad TA. Efficacy of a combination of FCHG49 glucosamine hydrochloride, TRH122 low molecular weight sodium chondroitin sulfate and magnesium ascorbate in the management of knee osteoarthritis. Osteoarthritis Cartilage 2000;8:343-350. .

Reginster JY, Deroisy R, Rovati L et al. Longterm effects of glucosamine sulfate on osteoarthritis progression: a randomized, placebo-controlled clinical trial. Lancet 2001;357:251-256.
Turnlund JR. Molybdenum metabolism and requirements in humans. Met Ions Biol Syst. 2002;39:727-39. .

Williams RJ, Frausto da Silva JJ. The involvement of molybdenum in life. Biochem Biophys Res Commun. 2002 Mar 29;292(2):293-9. .

Knapen MH, Drummen NE, Smit E, Vermeer C, Theuwissen E. Three-year low-dose menaquinone-7 supplementation helps decrease bone loss in healthy postmenopausal women. Osteoporos Int. 2013 Mar 23. .

Schürgers LJ: Studies on the role of vitamin K1 andK2 in bone metabolism and cardiovascular disease: structural differences determine different metabolic pathways; dissertatie Universiteit Maastricht, Maastricht 2002. .

Hodges SJ et al: Circulating levels of vitamins K1 and K2 decreased in elderly women with hip fracture; Journal of Bone & Mineral Research 8(10):1241‑1245, 1993. .

Booth SL et al: Dietary vitamin K intakes are associated with hip fracture but not with bone mineral density in elderly men and women; American Journal of Clinical Nutrition 71(5):1201‑1208, 2000. .

Ichikawa T et al: ‘Steroid and xenobiotic receptor SXR mediates vitamin K2-activated transcription of extracellular matrix-related genes and collagen accumulation in osteoblastic cells’; Journal of Biological Chemistry 281(25):16927-16934, 23 juni 2006.
Cockayne S et al: ‘Vitamin K and the prevention of fractures: systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials’; Archives of Internal Medicine 166(12):1256-1261, 26 juni 2006.
Kaneki M et al: ‘Japanese fermented soybean food as the major determinant of the large geographic difference in circulating levels of vitamin K2: possible implications for hip‑fracture risk’; Nutrition 17(4):315‑321, april 2001. .

Lee NK et al: ‘Endocrine regulation of energy metabolism by the skeleton’; Cell 130(3):456-469, 10 aug. 2007. .

Neogi T et al: ‘Low vitamin K status is associated with osteoarthritis in the hand and knee’; Arthritis & Rheumatism 54(4):1255-1261, april 2006. .

Food Nutr Res. 2012; 56: 10.3402/fnr.v56i0.5329. .

Vitamin K: the effect on health beyond coagulation – an overview, Cees Vermeer.

Gabay O et al. Stress-induced signaling pathways in hyalin chondrocytes: inhibition by Avocado-Soybean Unsaponifiables (ASU). Osteoarthritis Cartilage 2008;16:373-84. .

Henrotin Y. Avocado/soybean unsaponifiable (ASU) to treat osteoarthritis: a clarification. Osteoarthritis Cartilage. 2008;16(9):1118-9. .

Ding C et al. Do NSAIDs affect longitudinal changes in knee cartilage volume and knee cartilage defects in older adults? Am J Med. 2009;122(9):836-42. .

Little CV et al. Herbal therapy for treating osteoarthritis. Cochrane Database Syst Rev. 2001;(1):CD002947. .

Chrubasik JE et al. Evidence of effectiveness of herbal antiinflammatory drugs in the treatment of painful osteoarthritis and chronic low back pain. Phytother Res. 2007;21(7):675-83. .

Ernst E. Avocado-soybean unsaponifiables (ASU) for osteoarthritis – a systematic review. Clinical Rheumatology 2003;22:285-288. .

Blotman F et al. Efficacy and safety of avocado/soybean unsaponifiables in the treatment of symptomatic osteoarthritis of the knee and hip. A prospective, multicenter, threemonth, randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Revue Du Rhumatisme (English Ed.) 1997;64:825-834. .

Appelboom T et al. Symptoms modifying effect of avocado/ soybean unsaponifiables (ASU) in knee osteoarthritis. A double blind, prospective, placebo-controlled study. Scandinavian Journal of Rheumatology 2001;30:242-247. .

Maheu E et al. Symptomatic efficacy of avocado/soybean unsaponifiables in the treatment of osteoarthritis of the knee and hip: a prospective, randomized, double-blind, placebocontrolled, multicenter clinical trial with a six-month treatment period and a two-month followup demonstrating a persistent effect. Arthritis and Rheumatism 1998;41:81-91. .

Lequesne M et al. Structural effect of avocado/soybean unsaponifiables on joint space loss in osteoarthritis of the hip. Arthritis and Rheumatism 2002;47:50-58. .

Christensen R et al. Symptomatic efficacy of avocadosoybean unsaponifiables (ASU) in osteoarthritis (OA) patients: a meta-analysis of randomized controlled trials. Osteoarthritis Cartilage. 2008;16(4):399-408. .

Henrotin YE et al. Avocado/soybean unsaponifiables increase aggrecan synthesis and reduce catabolic and proinflammatory mediator production by human osteoarthritic chondrocytes. J Rheumatol. 2003;30(8):1825-1834. .

Au RY et al. Avocado soybean unsaponifiables (ASU) suppress TNF-α IL-1β COX-2, iNOS gene expression, and prostaglandin E2 and nitric oxide production in articular chondrocytes and monocytes/macrophages. Osteoarthritis Cartilage 2007;15(11):1249-55. .

Henrotin YE et al. Avocado/soybean unsaponifiables prevent the inhibitory effect of osteoarthritic subchondral osteoblasts on aggrecan and type II collagen synthesis by chondrocytes. J Rheumatol 2006;33(8):1668-1678. .

Holick MF. Vitamin D. A millenium perspective. J Cell Biochem 2003;88:296-307.

Holick MF. Vitamin D. The underappreciated D-lightful hormone that is important for skeletal and cellular health. Curr Opin Endocrinol Diabetes 2002;9:87-98.

Catherine M. Gordon, MD, MSc; Kerrin C. DePeter, BA; Henry A. Feldman, PhD; Estherann Grace, MD; S. Jean Emans, MD. Prevalence of Vitamin D Deficiency Among Healthy Adolescents. Arch Pediatr Adolesc Med. 2004;158:531-537. .

T Miki, K Nakatsuka, H Naka, K Kitatani, S Saito, H Masaki, Y Tomiyoshi, H Morii, and Y Nishizawa. Vitamin K(2) (menaquinone 4) reduces serum undercarboxylated osteocalcin level as early as 2 weeks in elderly women with established osteoporosis. J Bone Miner Metab, Jan 2003; 21(3): 161-5.

Ishida Y, Kawai S. Comparative efficacy of hormone replacement therapy, etidronate, calcitonin, alfacalcidol, and vitamin K in postmenopausal women with osteoporosis: the Yamaguchi osteoporosis prevention study. Am J Med 2004;117: 549-55.

Ushiroyama T, Ikeda A, Ueki M. Osaka Medical College. Effect of continuous combined therapy with vitamin K(2) and vitamin D(3) on bone mineral density and coagulofibrinolysis function in postmenopausal women. Maturitas 2002;41: 211-21.

Braam LA, Knapen MH, Geusens P, Brouns F, Hamulyak K, Gerichhausen MJ, et al. Vitamin K1 supplementation retards bone loss in postmenopausal women between 50 and 60 years of age. Calcif Tissue Int 2003;73: 21-6.

McGarry KA, Kiel DP. Postmenopausal osteoporosis. Strategies for preventing bone loss, avoiding fracture. Postgrad Med 2000;108:79-82,85-88, 91.

Robert K. Rude, Helen E. Gruber, H. James Norton, Livia Y. Wei, Angelica Frausto, and Barbara G. Mills. Bone Loss Induced by Dietary Magnesium Reduction to 10% of the Nutrient Requirement in Rats Is Associated with Increased Release of Substance P and Tumor Necrosis Factor alpha. J. Nutr., Jan 2004; 134: 79 – 85.

Dario Maggio, Mauro Barabani, Marco Pierandrei, M. Cristina Polidori, Marco Catani, Patrizia Mecocci, Umberto Senin, Roberto Pacifici, and Antonio Cherubini. Marked Decrease in Plasma Antioxidants in Aged Osteoporotic Women: Results of a Cross-Sectional Study. J Clin Endocrinol Metab 2003; 88: 1523 – 1527.

Sontakke AN, Tare RS 2002 A duality in the roles of reactive oxygen species with respect to bone metabolism. Clin Chim Acta 2002;318:145–148.

Jenny M. Lean, Julie T. Davies, Karen Fuller, Christopher J. Jagger, Barrie Kirstein, Geoffrey A. Partington, Zoë L. Urry, and Timothy J. Chambers. A crucial role for thiol antioxidants in estrogen-deficiency bone loss. J Clin Invest 2003;112:915 – 923.

Jenny M. Lean, Chris J. Jagger, Barrie Kirstein, Karen Fuller, and Timothy J. Chambers. Hydrogen Peroxide Is Essential for Estrogen-Deficiency Bone Loss and Osteoclast Formation. Endocrinology 2005; 146: 728 – 735.

Shay KP et al. Alpha-lipoic acid as a dietary supplement: Molecular mechanisms and therapeutic potential. Biochimica et Biophysica Acta 2009;1790:1149-1160. .

Lee EU et al. Alpha-lipoic acid suppresses the development of collagen-induced arthritis and protects against bone destruction in mice. Rheumatol Int. 2007;27:225-233. .

Kim HJ et al. Antioxidant α-lipoic acid inhibits osteoclast differentiation by reducing nuclear factor-κB DNA binding and prevents in vivo bone resorption induced by receptor activator of nuclear factor-κB ligand and tumor necrosis factor-α. Free Radic Biol Med. 2006;40(9):1483-93. .

Brien S, Prescott P, Bashir N et al. Systematic review of the nutritional supplements dimethyl sulfoxide (DMSO) and methylsulfonylmethane (MSM) in the treatment of osteoarthritis. Osteoarthritis Cartilage. 2008;16(11):1277-88. .

Oshima Y, Amie D, Theodosakis J. The effect of distilled methylsulfonylmethane (MSM) on human chondrocytes in vitro. Osteoarthritis and Cartilage. 2007;15(S3):C12.

Bevilacqua M, Righini V et al. Effect of a mixture of calcium, vitamin D, inulin and soy isoflavones on bone metabolism in post-menopausal women: a retrospective analysis. Aging Clin Exp Res. 2013 Aug 2. [Epub ahead of print] .

Lee SJ et al. Astaxanthin inhibits nitric oxide production and inflammatory gene expression by suppressing I(kappa)B kinase-dependent NF-kappaB activation. Mol Cells. 2003;16(1):97-105.
Nir Y et al. Effect of an astaxanthin containing product on rheumatoid arthritis. J Am Coll Nutr. 2002;21(5):490. .

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen