skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1000 artikelen over gezondheid!

De darm als brein achter de navel

Op het symposium ‘De wijsheid van de darm’, dat 17 september j.l. in theater De Flint in Amersfoort werd gehouden, stonden de relaties van de darm met het brein, het immuunsysteem en de vitaliteit centraal. Disbalans in de darm wordt via neurologische processen en het supracellulaire netwerk, rechtstreeks beïnvloed door onze hersenen, en vice versa.
Bijvoorbeeld: stress reducerende therapieën kunnen een sterke verbetering geven bij IBS (irritable bowel syndrome of anders gezegd prikkelbaar darm syndroom). IBS (ander woord is ook wel ‘spastisch colon’) gaat in 90% van de gevallen gepaard met angsten en depressies.

De darm is een intelligent orgaan en wordt ook ‘het tweede brein’, of ‘brein achter de navel’ genoemd. De wetenschap die zich daar intensief mee bezig houdt, heet neuro-psycho-gastro-enterologie. De darm is wijs en communiceert constant met ons. De vraag is of men de darm nog wel kan horen, of dat de signalen vertroebeld zijn door alle invloeden van buitenaf. 

Moderne natuurgeneeskunde

De moderne natuurgeneeskunde gaat ervan uit dat ziekte ontstaat door micro-ontstekingsprocessen. Het begin van de ontsteking is niet de microbe, zoals Louis Pasteur (1822 – 1895) voorstelde, maar de celomgeving is bepalend voor het al dan niet ziek worden van de mens (Claude Bernard, 1813 – 1878). Stressoren waaronder toxinen (gifstoffen) zorgen voor een ontregeling van het darmmilieu (men noemt dit wel ‘het terrein’). De reacties hierop zijn ontstekingen.

Toxische stressoren kunnen exogeen (van buiten komen) zijn: chemische stoffen, zware metalen, pesticiden, gifstoffen van micro-organismen, trauma en (be)straling. Ze kunnen  ook endogeen (van binnenuit) zijn door o.a. onvolledige vertering en slechte ontgifting, zuurgraad (pH) veranderingen, belemmerde uitscheiding (bijvoorbeeld door chronische obstipatie).

Anders gezegd: verkeerde voeding en eetgewoonten en daarmee een verminderde verteringscapaciteit leiden tot een onvolledige vertering van de voeding. Hierdoor ontstaat een ophoping van afvalstoffen o.a. in de darmen. Dat leidt vervolgens tot diverse reacties die overal in het lichaam kunnen plaatsvinden.

Extracellulaire matrix (ECM) als supracellulair communicatie netwerk
Overal in het lichaam bevindt zich de extracellulaire matrix (ECM). De ECM is een term die gebruikt wordt om structuren aan te duiden die deel uitmaken van biologische weefsels maar zich buiten de cellen bevinden. De extracellulaire matrix biedt stevigheid en structuur aan weefsels.
Deze ECM bestaat vooral uit langgerekte, vezelachtige eiwitten zoals collageen, fibronectines, elastines en glycosaminoglycanen (GAG's). Hierin spelen zich hormonale, biochemische, immunologische en neurale regulatieprocessen af. Sinds kort weet men dat deze processen zéér snel plaatsvinden, zelfs nog sneller dan zenuwgeleiding. Subatomaire deeltjes met informatie verplaatsen zich met grote snelheid door de ECM met behulp van waterstofbruggen. Zo bereiken ze de verste uithoeken in het lichaam.

Toxinen en stressoren verstoren via de ECM en de matrix metalloproteïnasen de regulatie van de homeostase (het vermogen van het lichaam om het interne milieu constant te houden). Matrix metalloproteïnasen (MMPs) behoren tot een familie van enzymen die een rol spelen in de afbraak van proteïnevezels die zorgen voor de samenhang van weefsels. Vervolgens reageert het lichaam volgens bepaalde reacties om de homeostase te herstellen. Deze stappen noemt men in de natuurgeneeskunde de zes reactiefasen van Reckeweg.

Reactiefasen van Reckeweg bij disbalans in de darm kunnen als volgt worden omschreven:
1.    excretie: slijm, zuur, braken, diarree.    
2.    ontstekingen: gastro-enteritis, diverticulitis   
3.    depositie: hyperplasie, poliep   
4.    impregnatie: colitis ulcerosa, leaky gut   
5.    degeneratie: atrofische gastritis, Crohn   
6.    dedifferentiatie: maagcarcinoom, coloncarcinoom   

Herstel is vanaf fase 4 moeilijk en soms niet meer mogelijk, wel is ziektevertraging dan een optie. Tot en met fase 3 kunnen individuele voeding- en leefstijladviezen, ondersteuning zelfherstel met behulp van (darm)reiniging en synergetische en natuurlijke medicatie de negatieve spiraal doorbreken.

IBS (irritable bowel syndrome)

De darmen en de hersenen staan op diverse manieren met elkaar in verbinding. De veelvoorkomende darmklacht IBS, is in de eerste plaats een kwestie van een verhoogde ingewanden (viscerale) sensitiviteit. Maar ook een verhoogde immuunactivering. Bij IBS is het mogelijk dat:
– de darm eerder signalen afgeeft aan de hersenen dan bij gezonde personen.
– de hersenen gevoeliger zijn voor de signalen van de darm.
– de darmwand eerder opgerekt is dan bij gezonde personen.
– er een andere oorzaak is waardoor de darmwand wordt geprikkeld om eerder op te rekken.

De darm-hersen-as staat in directe relatie met het immuunsysteem en het metabolisme. Werd de oorzaak van IBS voorheen gezocht in het uitsluiten van symptomen, wat vaak teleurstellingen bij de patiënt opleverde, tegenwoordig is de oorzaak beter te zoeken in veranderingen in de hersen-darm-as. 

Therapie bij darmklachten

Stress speelt een grote rol in het ontstaan van darmklachten in het algemeen en IBS in het bijzonder. Stresssignalen vanuit de hersenen naar de darm zorgen ervoor dat de tight junctions (dit is het fenomeen dat ontstaat als van twee cellen hun membranen samen komen en vervolgens een soort barrière vormen) van de darmwand losser worden, waardoor de permeabiliteit (doorlaatbaarheid van de darmslijmvliezen) wordt verhoogd. Bij langdurige stress kan dit leiden tot o.a. leaky gut (lekkende darm syndroom). Bovendien heeft langdurige stress een negatieve invloed op de samenstelling van de darmflora. Diverse technieken (waaronder meditatie, mindfulness) waarbij stressreductie een onderdeel is, hebben dan ook aanzienlijk positief effect bij diverse soorten darmklachten. 

De manier van denken over pijn, beïnvloedt de beleving. Veel aandacht schenken aan de pijn en ervan uitgaan dat het hevig zal zijn, maakt dat de pijn daadwerkelijk heviger wordt gevoeld. Signalen uit de darm worden dan anders waargenomen.
Logischerwijs is het placebo-effect van een willekeurige behandeling bij darmklachten zoals IBS daarom groot. Het feit dat de klachten een naam krijgen bij diagnose, een behandeling en empathie van behandelaar geven aanzienlijke verbetering van het klachtenbeeld.

Probiotica blijkt in onderzoek en in de praktijk meestal effectief bij IBS. Toch is het raadzaam om verstandig om te gaan met probiotica. Er is nog maar beperkt écht goed onderzoek naar gedaan. 87% van de studies is in opdracht geweest van producenten van probiotica.

De juiste natuurlijke voedingsadviezen en prebiotica komen op de eerste plaats. Omega 3 vetzuren hebben ook een positief effect op IBS. Deze kunnen de ontstekingsprocessen en depressieve gevoelens die ontstaan bij IBS verminderen. IBS verstoort namelijk de serotonine aanmaak in de hersenen. De hersenen ervaren pijn als heftiger bij een gebrek aan serotonine. Daarom is er vaak sprake van depressies en angsten bij IBS, maar ook een verhoogde gevoeligheid in de darmwand.

Kuren

Het volgen van een vastenkuur kan een goede manier zijn om van diverse (darm) klachten af te komen. Als voorbeeld wordt gegeven de kuren uit de Mayr-geneeskunde, die staat voor Schonung, Säuberung, Schulung en Substitution, oftewel; leeg maken, reinigen, educatie (bijvoorbeeld gezonder eten en rust nemen) en stoffen toedienen (de juiste supplementen). Of iemand wel of niet in staat is tot een vastenkuur, is strikt persoonsgebonden. Niet ieder lichaam is sterk genoeg om een periode te vasten.

Voordat men een vastenkuur voorschrijft is er in de meeste gevallen al veel winst te behalen bij het aanpassen van ogenschijnlijk eenvoudige zaken als; rustig eten, ontspannen aan een maaltijd beginnen, goed kauwen, minder grote porties gebruiken, minder vaak eten, niet te laat op de avond eten en niet te zwaar eten (bepaalde voedselcombinaties vermijden).  Daarnaast dient te worden gelet op een voedingsadvies op maat passend bij de constitutie.
Natuurdiëtisten kunnen u behulpzaam zijn bij alle genoemde aspecten.

Een goede probleem verkenning van de klachten is natuurlijk stap 1.
Zo kan ontlastingonderzoek meer zicht geven over de aanleiding van de klachten. Pas dan dient een behandelplan te worden opgesteld.

 

Voedings- en laboratoriumtesten

Laboratoriumtesten urine bloed ontlasting en speekseltesten Natuurdiëtisten kunnen als geen ander uw voedingsstatus inschatten en adviezen geven op het gebied van voeding in relatie tot ziekte en gezondheid. Dit doen ze aan de hand van laboratoriumtesten.

Met laboratoriumbepalingen is de natuurdiëtist in staat uw voedingsstatus te bepalen en de dieetadviezen op maat te maken en door laboratoriummonitoring te evalueren en zo nodig bij te stellen.

Wij werken samen met de Duitse fabrikant van laboratoriumtesten Medivere. Medivere levert laboratorium diagnostische diensten waarbij de conventionele geneeskunde als ook aanvullende (complementaire) medische diagnostica en therapieën optimaal worden gecombineerd.

Op onze pagina over voedings- en laboratoriumtesten kunt u alle Medivere testen bekijken en bestellen.

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen