skip to Main Content
Kenniscentrum - sinds 2005 - met ruim 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Burn-out behandelen en voorkomen

Volgens ‘Stichting Burn-out’ krijgt 14% van de werknemers te maken met een burn-out (1). Welke behan-delopties zijn er bij een burn-out en nog veel belangrijker: hoe is het te voorkomen?

De diagnose

Volgens de DSM IV (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) is een burn-out een ongedifferentieerde somatoforme stoornis waarbij soms sprake kan zijn van een gemaskeerde depressieve stoornis (2).

Een somatoforme stoornis is een psychische aandoening waarbij een persoon lichamelijke klachten heeft waarvoor geen somatische oorzaak gevonden is. Met andere woorden een depressie met fysieke klachten. Een burn-out hoeft niet enkel mentaal-psychologisch te zijn. Er kunnen ook fysieke oorzaken zijn.

Oorzaken burn-out

Meer geld, carrière maken, een grotere auto, extreme sportprestaties, de wens om een ‘perfect’ lichaam te hebben. Bij ontevredenheid over het lichaam kan een blik in de spiegel al stress veroorzaken. Ontevredenheid, het gevoel nooit genoeg te hebben kan ziekmakend zijn.

Goed voor jezelf zorgen is niet iets wat vanzelfsprekend is. Het lichaam kan gezien wordt als enkel een ‘taxi voor het hoofd’. Veelvuldig snacken, snoepen en het gebruik van genotsmiddelen kan verleidelijk zijn. Niet goed voor jezelf zorgen blijft meestal niet zonder gevolgen.

De beloning en belasting

Ontevreden mensen zoeken vaker een beloning. Denk hierbij aan cafeïne, alcohol, snoep, snacks en energiedrankjes. Ook werk, belastende beweging (bijvoorbeeld kickboxen, marathonlopen of spinning), tv kijken, games, sociale media, porno, drugs en medicijnengebruik kunnen verslavend worden of zijn. In overmaat beroven deze ‘beloningen’ de mens van zijn energie.

Bij vage vermoeidheidsklachten is een paracetamol snel genomen. Een paracetamol kan als een ‘onschuldig’ medicijn worden gezien, maar is echter een dopamine-antagonist en kan zo de huishouding van dit ‘gelukshormoon’ in de war brengen. Zo zijn er meer onschuldig lijkende medicijnen makkelijker voor het grijpen via de drogist. Ze zijn belastend voor diverse organen waaronder de lever.

Vrouwen zien de anticonceptiepil als perfecte uitvinding voor hun hormoonsturing. De pil kent echter ook een negatieve kant, namelijk de hormoonhuishouding in de war brengen. Hormoongebruik belast,  net als paracetamolgebruik, o.a. de methylering, sulfatie en glutathionconjugatie (detoxfabrieken) in de lever.

Tijdens de opvoeding kan belonen al met de paplepel worden ingegoten. Kinderen worden steeds vaker verwent met ‘veel lekkers en cadeautjes’. Denk aan de ‘kindersurprise’: chocola met een cadeautje erin.

Knuffelen maakt blij

Knuffelen zorgt ervoor dat endorfines vrijkomen. Geef dus vaker een knuffel als beloning. Een beloning die vele malen beter werkt dan snoep of cadeautjes. Knuffelen is de ideale beloning voor groot en klein. Endorfine (het snelst werkende anti-stresshormoon) dat vrijkomt bij knuffelen heeft het vermogen om pijnstillend te werken en een gevoel te geven van welbevinden en geluk.

Bij een lichaam in balans, is men minder afhankelijk van een beloning. De endorfineproductie is dan goed. Er wordt weinig cortisol (stresshormoon) aangemaakt. Wanneer  er gewenning ontstaat en men afhankelijk wordt van een beloning zal er minder een  ’geluksgevoel’ worden ervaren.

Een aanhoudende onbalans van ontevredenheid en beloningen zorgt ervoor dat het cortisolniveau eerst flink gaat stijgen waarna het zal dalen. Als cortisol daalt volgt de burn-out.

Gevolgen burn-out

Een burn-out kan het limbisch systeem (groep structuren in de hersenen die betrokken zijn bij emotie, motivatie, genot en het emotioneel geheugen), het emotionele brein, de hypothalamus en de hypofyse aan-tasten.

Het gevoelsleven, slaap, denken, seksualiteit, lichaamstemperatuur en het honger- en dorstgevoel kunnen verstoord raken. Er kunnen meer mentale en emotionele klachten worden ervaren.

Een zwakke bijnierwerking en/of schildklierwerking door langdurige stress kan o.a. vermoeidheid, hyperglycemie (te hoog bloedsuikerspiegel), slechte mitochondriale functies, neerslachtigheid, depressie, verminderde concentratie en een verminderd geheugen geven.

Neurotransmitters (signaalstoffen) verlagen bij een burn-out. Juist hormonen als serotonine en dopamine die bekend staan als de ‘stemming- en gelukshormonen’ verlagen. Alle reden om ervoor te zorgen dat met de juiste behandeling de juiste neurotransmitters aankomen op de juiste plaats in het lichaam.

Bij stress en burn-out gaat veel magnesium verloren

Stress en depressie, maar ook het gebruik van alcohol, koffie, cafeïne en suiker rooft magnesium (3). Overmatig sporten en medicatie als maagzuurremmers, bloeddrukverlagende medicatie en psychofarmaca vragen ook om extra magnesium.

Wanneer er sprake is van een magnesiumtekort kan dit kramp en spierpijn veroorzaken. Slecht slapen kan ook een teken zijn van een magnesiumtekort. Een tekort aan magnesium zorgt er onder andere voor dat er minder energie wordt gevormd.

Vitamine D heeft magnesium nodig om opgenomen en omgezet te kunnen worden en magnesium is vaak als co-factor nodig in diverse cellen. Een magnesiumtekort heeft een negatief effect op het centrale zenuw-stelsel. Er zijn vele ziektebeelden en klachten die een relatie kunnen hebben met magnesiumtekort. Denk aan angst, geheugenverlies, paniekstoornissen, chronische pijn, depressie, hoofdpijn, migraine, hartaanval, ADHD en zelfmoordneigingen.

Bij stress en burn-out is het niet onverstandig om een goed opneembare vorm van magnesium te suppleren. Kies voor een magnesium die biologisch is gebonden, zoals een citraat of tauraat. Overleg met een natuurdiëtist voor een suppletieadvies op maat.

Natuurlijke magnesiumbronnen zijn o.a.: biologische volle granen, biologische groenten (vooral bladgroenten) en fruit (pruimen en grapefruit), biologische zaden en noten (pompoen, zonnebloempit en sesampasta/tahin), biologische peulvruchten.

Hoe behandel je burn- out

Een burn-out is niet vanzelf gekomen en gaat niet vanzelf weg. Hiervoor is actie nodig. Een natuurdiëtist gespecialiseerd in burn-out kan met de juiste voedings- en suppletieadviezen ondersteuning bieden. Het vraagt tijd en geduld de ‘accu’ weer op te laden en stap voor stap te herstellen van een burn-out. Thuis op de bank rusten en ‘piekerverlof’ houden, verkort het herstel in ieder geval niet.

Mentaal

Verander gedrag en denkpatronen. Leer NEE zeggen, time-management en werkplanners kunnen hierbij helpen. Bekijk het bewegingspatroon. ‘Bankhangers’ mogen in beweging komen. Excessieve sporters mogen minder heftig bewegen en het meer zoeken in een rustiger vorm van bewegen zoals zwemmen, lopen, fietsen, Tai Chi en Qi Gong.

Eigenwaarde en eigenliefde zijn van belang. Houd van uzelf. U bent de belangrijkste persoon in uw leven! Leer om goed voor uzelf te zorgen. Wees aardig voor uzelf.

Zet tegenover elke nare gedachte een positieve. Het woordje ‘moeten’ mag altijd vervangen worden voor mogen. Wees meester over uw gedachten en weet dat het altijd mogelijk is om de baas te zijn over eigen gedachten (4). Een kwestie van de geest trainen. Mooie en fijne gedachten leveren een interne prettige film op welke mentaal energie zal geven.

Burn-out of Bore-out

Ga op onderzoek uit of er sprake is van een burn- of bore-out. Het verschil tussen burn-out en bore-out is dat een bore-out simpeler is op te lossen. Een aanpassing in de omgeving zou een einde kunnen maken aan een bore-out. Denk hierbij aan een nieuwe baan, relatie of woonplek. Fijn werk, een gelukkige en prettige relatie en een fijne woonplek geven energie.

Een bore-out betekend dat men letterlijk ziek is van verveling. Dit is vaak werkgerelateerd. Een baan die past geeft energie. Een burn-out wordt ook vaak aan ‘het werk’ gekoppeld. Zelden is alleen werk de boosdoener. Privé en de gezondheidsstatus spelen hier regelmatig ook een rol in.

Compressie van de dura

Een vaak vergeten behandeloptie is het controleren van de juiste compressie van de dura (hersenvlies), os sphenoidale (wiggenbeen) en het sella turcica (turkse zadel) (5). Als de compressie niet goed is dan kan er teveel druk komen op de hypofyse. Druk op het hersenvlies zorgt voor hormonale onbalans en hierdoor hormonale problemen. Dit kan gecontroleerd worden bij een goede osteopaat welke het eventuele ‘druk probleem’ ook kan verhelpen.

Meten is weten

Bloedonderzoeken, ontlastingstesten en hormoonspeekseltesten (adrenale stressindex/cortisol dagprofielen) kunnen ingezet worden. Gemakkelijk is het om te kiezen voor een thuistest. Bij burn-out kunt u denken aan een test van Medivere zoals de Burn-out combitest of de uitgebreidere Burn-out Plus combitest. Aan de hand van de testen is het makkelijker voor een specialist om de juiste therapie, voeding en suppletie voor te schrijven.

Burn-out Combitest of Burn-out Plus Combitest

Met deze laboratoriumtesten kan de actuele neuro-endocriene situatie worden bepaald. Een laboratoriumanalyse van adrenaline, het cortisol dagprofiel, DHEA, dopamine, noradrenaline en serotonine. De Plus test extra bepaalt de geslachtshormonen testosteron, progesteron en oestradiol.

Burnout Combitest

Burnout CombitestVerkoopprijs (incl. BTW): € 193,95
Koop deze test op Yours-Healtcare.nl

Burnout Plus Combitest

Burnout Plus CombitestVerkoopprijs (incl. BTW): € 298,95
Koop deze test op Yours-Healtcare.nl

Zowel lichamelijke als geestelijke stress kan een duurzame uitwerking hebben op het lichamelijk en geestelijk welbevinden van de mens. De afstemming van het centrale zenuwstelsel en de fijne coördinatie als antwoord op stress volgt na een samenspel van cortisol met de eveneens stimulerende noradrenaline en adrenaline en in nauwe wisselwerking met het meer remmende serotonine.

Een burn-out is het gevolg van een aanhoudende buitensporige individuele belasting. Deze toenemende vermoeidheid is geassocieerd met een stoornis van de neuronale en hormonale regulatie en het falen van de bijbehorende compensatiemechanismen.

Deze test is eenvoudig thuis uit te voeren. De uitslagen dienen als basis voor een individuele therapie. Het wordt aangeraden deze te bespreken met een natuurarts of natuurdiëtist.
Indicaties voor een Burn-out combitest/Burn-out Plus Combitest:– extreme moeheid in de ochtend
– algehele vermoeidheid
– prestatievermindering
– depressie
– slapeloosheid
– angsten
– lichamelijke en geestelijke stress

Adaptogenen inzetten

Een adaptogeen is een onschadelijk en natuurlijk kruid of stof. Een adaptogeen oefent invloed uit op de Hypothalamus-hypofyse-bijnier-as (HPA-as) en het sympatho-adrenale systeem. Het verhoogt de niet-specifieke weerstand tegen fysische, chemische, biologische en psychologische schadelijke factoren. Allemaal stressoren. Daarbij is het normaliserende effect onafhankelijk van de aard van de pathologische (ziekelijk abnormale) toestand.

Eigenschappen Ashwagandha

Ashwagandha wordt ook wel Withania somnifera, winterkers, Indiase’ ginseng of ‘koninklijk kruid’ genoemd. Het is een plant uit de Solanaceae familie. Binnen de ayurvedische geneeskunde wordt ashwaganda al duizend jaren gebruikt. Withanolides zijn de belangrijkste medicinale inhoudsstoffen.
Als adaptogeen verhoogt ashwagandha de niet-specifieke weerstand tegen ziekte en lichamelijke en psychische stress (acuut/chronisch).

Ashwaganda heeft een brede werking. Het kruid heeft een stressverlagende, angstremmende, antidepressieve, neuroprotectieve, ontstekingremmende, immunomodulerende, antioxidantieve, hormoonregulerende en spierversterkende werking. Het verbetert de slaap en werkt in op de GABA (gamma-amminoboterzuur)receptoren.

Dit geeft meer rust. Daarnaast verbetert ashwaganda het psychotonische- en immunologische effect. Fysiek zou er verbetering kunnen optreden. Denk aan minder vermoeidheid en minder verlies van kracht. Ashwaganda vergroot de stressweerstand en is zowel bij burn-out, stress, bijnieruitputting en slaapproblemen in te zetten.

De indicaties voor ashwagandha zijn gebaseerd op traditionele toepassingen, preklinische studies en een beperkt aantal klinische studies (6).
Bij het gebruik van Ashwaganda is het verstandig om koffie, cola, chocola en zwarte thee te vermijden. Let op met barbituraten, benzodiazepines, andere sedativa en alcohol. Als GABA-agonist versterken ze de neurotransmitter GABA en verhogen zo de gevoeligheid van de receptoren.

Eigenschappen Rhodiola

Rhodiola rosea ook wel arctic root of golden root genoemd wordt al meer dan drieduizend jaar in de Euro-pese en Aziatische, traditionele geneeskunst toegepast. Als de wortel van de plant beschadigd dan komt er een roosachtige geur vrij. Rhodiola wordt voornamelijk als algemeen aansterkend middel ingezet.

Een belangrijk deel van de werking van rhodiola betreft waarschijnlijk het beter beschikbaar maken en houden van boodschapperstoffen als dopamine en serotonine in tijden van stress. Uit onderzoek is gebleken dat Rhodiola het serotoninegehalte soms kan verhogen  met wel 30% (7).

Daarnaast heeft het een antioxidantenwerking (8). Rhodiola beschermt tegen de schadelijke gevolgen van stress en is net als ashwaganda een adaptogeen wat goed kan worden ingezet bij burn-out klachten.

De juiste voeding is de basis

Onderzoek naar voeding bij angst en stress, en de praktijk laten zien dat de juiste voeding kan bijdragen aan meer energie en het ervaren van meer balans (9).
Daarnaast kan met hulp van een gespecialiseerde natuurdiëtist uitgesloten worden of exorfinen, allergieën (waaronder IgG voedselreacties) en of eventuele nutriëntentekorten ten grondslagen liggen aan de burn-out.

10 voedingstips bij een burn-out

• Vermijd koffie, zwarte thee, chocola, energiedrankjes en andere drankjes of voedingsmiddelen die cafeïne of andere stimulerende stoffen bevatten. Vermijd daarnaast suiker, alcohol, frituur en kant & klaar producten.
• Maak uw bloedsuiker stabiel door vooral voor hartig te kiezen. Eet op vaste tijden. 3 hoofdmaaltijden (ontbijt, lunch en diner) en drie tussendoortjes.
• Vermijd sterk ‘verkoelende’ producten zoals grote hoeveelheden vruchtensap, rauwkost, salade en koe-melkproducten. Deze kunnen bij overmatig gebruik in de verkeerde seizoenen ‘de accu’ langzaam doen leeglopen.
• Kies elke dag voor volle granen; denk hierbij aan rogge, haver, spelt, zilvervliesrijst, amarant en quinoa. Hiervan kunt u pap maken of u kunt het eten bij een groentensalade of warme maaltijd. Volle granen be-vatten veel vitamine B welke u volop nodig heeft bij een burn-out.
• Kies biologische vlees van gevogelte, wild of lam (vermijd varkensvlees). Ook dit bevat veel B vitaminen welke gemakkelijk worden opgenomen.
• Neem (indien u hier geen reacties* op krijgt) de volgende eiwitten die de ‘accu’ voeden: ei*, lamsvlees, paardenvlees, wild, vis ( garnalen* en zoetwatervis zoals karper, meerval, nijlbaars en paling) oesters en peulvruchten (adukibonen, nierbonen, zwarte bonen en kikkererwten) en zaadjes en pitjes* (* is rijk aan histamine of histaminevrijmakers, als dit een reactie geeft dan weglaten)
• Zorg tijdens een burn-out extra goed voor uw lever door elke dag bittere groenten te eten zoals asperges, witlof, spruitjes, kool of artisjok.
• Kies regelmatig voor fruit met een lage glycemische loading. Denk aan zwarte bessen, bosbessen, bramen en frambozen*
• Versterk ‘de accu’ door bouillon te drinken van kip, lam, rund, vis of wild.
• Thee gezet van brandnetel, kamille of citroenmelisse kan ‘de accu’ versterken.

Werknemers ondervinden steeds meer last van ‘technostress’, mede omdat van hen verwacht wordt dat zij altijd bereikbaar zijn. Steeds meer werknemers checken de smartphone, iPad of laptop (meer dan 20 % doet dat meer dan 6 keer per dag) ook regelmatig buiten werktijd om berichten van het werk te lezen.

In Frankrijk en Duitsland zijn al stappen gezet om zogeheten ‘technostress’ aan te pakken, en nu erkent ook de Nederlandse werkgeversvereniging AWVN de gevaren. De doordravende technostress zit tussen uw oren en die kunt u ook stopzetten. Minder mails checken, de druk van continu bereikbaar zijn verlagen en niet voortdurend ‘online’ bezig zijn.
Burn-out behandelen en voorkomen

Judith Rolf natuurdiëtist  Gespecialiseerd in voeding bij angst en stress

Leestip; Rolf, J.C.J. Voeding bij stress en angst gerelateerde klachten. Leiderdorp: 2013.

 

Voedings- en laboratoriumtesten

Laboratoriumtesten urine bloed ontlasting en speekseltesten Natuurdiëtisten kunnen als geen ander uw voedingsstatus inschatten en adviezen geven op het gebied van voeding in relatie tot ziekte en gezondheid. Dit doen ze aan de hand van laboratoriumtesten.

Met laboratoriumbepalingen is de natuurdiëtist in staat uw voedingsstatus te bepalen en de dieetadviezen op maat te maken en door laboratoriummonitoring te evalueren en zo nodig bij te stellen.

Wij werken samen met de Duitse fabrikant van laboratoriumtesten Medivere. Medivere levert laboratorium diagnostische diensten waarbij de conventionele geneeskunde als ook aanvullende (complementaire) medische diagnostica en therapieën optimaal worden gecombineerd.

Op onze pagina over voedings- en laboratoriumtesten kunt u alle Medivere testen bekijken en bestellen.

Literatuur en links:

(1) Burnout (2016) http://www.burnout.nl/burnoutcijfers/burnoutcijfers.htm. Geraadpleegd op 3 mei 2016

(2) DSM-IV: Beknopte Handleiding bij de diagnostische Criteria van de DSM-IV (Diagnostic and Statistica Manual of Mental Disorders of the American Psychiatric Association, 4th ed, Washington DC, 1994). Lisse: Swet & Zeitlinger, 1995

(3) Jacka, F.N. Overland, S., STewart, R., Tell, G.S., Bjelland, I., Mykletun, A. (2009) Association between magnesium intake and depression and anxiety in community-dwelling adults: the Hordaland Health Study Australian and New Zeeland. Journal of Psychiatry, 43, 45-52

(4) Frijters, P. (2009) Meester over uw gedachten (Pieter Frijters). Amsterdam-Antwerpen: Archipel
(5) Peters, S. Natuurgeneeskudige bij: Centrum voor Natuurlijke Gezondheids – en Levensbegeleiding. www.viola-vzw.org

(6) Mishra LC et al. Scientific basis for the therapeutic use of Withania somnifera (ashwagandha): a review. Altern Med Rev. 2000;5(4):334-46.

(7) Stress en burn out (2015) http://www.sohf.nl/nieuws/stress-burn-out. Geraadpleegd op 20 mei 2016
(8) Brown, R.P. Gerbarg, P.L. Ramazanov, Z. Rhodiola Rosea. A. phytomedicinal overview. Herbal Gram, 2002, 56, 40-52

(9) Rolf, J.C.J. Voeding bij stress en angst gerelateerde klachten. Leiderdorp: 2013, zie ook https://www.natuurdietisten.nl/voeding-stress-en-angst-gerelateerde-klachten/

(10) Boek; De uitputting voorbij (uitgeverij Schors 2013); Marijke de Waal Malefijt en Tessa Gottschal.

de uitputting voorbij

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen