skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1000 artikelen over gezondheid!

Boekrecensie: Melk de Witte Sloper (Got Milked?)

Melk de witte sloper van Alissa Hamilton “Het boek van de Canadese Alissa Hamilton bevat veel onzinnige beweringen en is vooral bangmakerij”, aldus Astrid Postma-Smeets, kennisspecialist Voeding en Gezondheid van het Voedingscentrum. “Het draagt alleen maar bij aan verwarring rondom een gezond voedingspatroon.”
Hieronder beschrijven we in het kort de kritiek van Astrid Postma-Smeets op het boek ‘Melk de witte sloper’.

‘Cherry picking’ uit de media

“Het boek ‘Melk de Witte Sloper’ (‘Got Milked‘) is een 336 pagina’s lang betoog tegen de Amerikaanse promotie van melk en melk in het algemeen. Het boek is geen wetenschappelijke uiteenzetting van de voor- en nadelen. Het is haar eigen interpretatie van informatie uit plaatselijke kranten, nieuwssites, weblogs en wat de schrijfster op de radio hoorde over dit onderwerp. Samen zou dat moeten aantonen dat er niks goeds is aan melk.”

Eenzijdige belichting

Het boek biedt een eenzijdige belichting van het onderwerp: de schrijfster is alleen op zoek gegaan naar minder positieve punten over melk. “De vermeende bewijzen daarvoor worden gecombineerd met ‘van horen zeggen’ verhalen. In het boek lijkt ‘sommigen zeggen dat’ een even sterk argument als een wetenschappelijk onderzoek,” zegt Postma-Smeets.

Het boek maakt vooral duidelijk dat Alissa Hamilton een persoonlijke afkeer van melk heeft. Het is vooral een persoonlijke kruistocht tegen melk en iedereen die haar vertelt dat melk kan bijdragen aan een gezond eetpatroon.

Conclusies en drogredenen

Daarnaast trekt ze conclusies die geen voedingswetenschapper zou trekken. Bijvoorbeeld: ‘Fosfor uit melk heb je niet nodig, omdat je al voldoende fosfor binnenkrijgt met frisdranken als cola’ of ‘ik zag dat iemand op tv wonderbaarlijk herstelde van een kaliumtekort, door bananen te eten.’

Om haar stellingen kracht bij te zetten gebruikt ze subjectieve waarnemingen als ‘ik vind de witte kleur van zuivel saai’ en ‘ik heb vroeger gezien dat je van veel melk drinken een groenige huid en donkere kringen rond je ogen krijgt’.

Wetenschappelijke interpretatie

In Melk de Witte Sloper citeert Alissa Hamilton ook wetenschappers. In de voedingswetenschap staat de consumptie van voedingsstoffen en voedingsmiddelen continu ter discussie, zo ook de consumptie van melk. Er komen nieuwe onderzoeken uit die soms louter positief zijn en andere onderzoeken plaatsen kritische kanttekeningen.

Cafeïne en calcium

Wat opvalt in ‘Melk de Witte Sloper’ is dat de Canadese schrijfster onderzoeken niet op waarde weet te schatten en daaraan de juiste conclusies weet te verbinden. Zo stelt ze dat cafeïne de afscheiding van calcium in de urine verhoogt. Dat blijkt niet uit het onderzoek waar ze op doelt. Ook is de invloed van cafeïne op de absorptie van calcium verwaarloosbaar. Hier heeft de schrijfster wel het betreffende onderzoek gelezen, maar een onjuiste conclusie getrokken.

De calciumparadox

Daarnaast hecht de schrijfster veel waarde aan de zogenoemde calciumparadox: onderzoeken waarin ooit een verband is gevonden tussen het drinken van melk en botbreuken. Maar dit zijn observationele studies.

In dit soort onderzoeken is het niet mogelijk om een oorzaak-gevolg verband te leggen tussen bepaalde voeding en de uitkomsten van de studie. Er wordt gekeken naar de relatie tussen melk en botbreuken, maar andere factoren kunnen ook invloed op deze relatie hebben.

Het is bijvoorbeeld goed mogelijk dat mensen die weten dat ze een grotere kans hebben op botbreuken, al meer melk drinken. Daarmee wordt in dit soort onderzoeken geen rekening gehouden. Alissa Hamilton probeert in haar boek de calciumparadox als bewijs aan te voeren om aan te geven waarom melk slecht voor je is. Maar ze maakt hierin niet de juiste weging van alle onderzoeken die er gedaan zijn op dit gebied.

Meta-analyse: kritische kanttekeningen

Astrid Postma-Smeets: “In een meta-analyse trekken onderzoekers conclusies over een onderwerp op basis van een evaluatie van alle betrouwbare studies tot dan toe. Een meta-analyse van 6 studies die in 2011 is gepubliceerd liet zien dat er geen relatie is tussen melk en het risico op heupfracturen bij vrouwen, maar de schijfster wuift deze publicatie weg en citeert alleen onderzoek dat in haar straatje past.”

Geen toverdrank

“Aan de andere kant: melk is geen toverdrank. Maar het past wel in een gezond voedingspatroon. Melk levert een aantal goede voedingsstoffen zoals calcium, het is betaalbaar en gemakkelijk verkrijgbaar. Als je het niet kan drinken, zoals bij een lactose-intolerantie, dan moet je dat niet doen. En als je het niet wilt drinken, dan kan dat ook, aldus Postma-Smeets van het Voedingscentrum.”

Zuivel vervangen?

“De suggestie van de schrijfster om melk te vervangen door groente, kruiden, noten en zaden is moeilijk haalbaar. Zo zou boerenkool en hazelnoten goede vervangers zijn voor de calciuminname. Gekookte boerenkool bevat 180 mg calcium per 100 gram, halfvolle melk 122 mg calcium per 100 gram. Ongezouten hazelnoten bevatten 200 mg calcium per 100 gram.”

“Om elke dag dezelfde hoeveelheid calcium uit 450 ml melk (= 4,5 * 122 = 549 mg) te halen moet men dagelijks 300 gram gekookte boerenkool eten. Om 300 gram gekookte boerenkool op het bord te krijgen, is per persoon 600 tot 700 gram ongekookte boerenkool nodig. Of er moet 275 gram aan hazelnoten per dag worden gegeten om dezelfde hoeveelheid calcium eruit te halen. Dat zijn 11 handjes (porties van 25 gram).”

Nederlandse situatie anders

“Het boek ’Melk de Witter Sloper’ gaat over de melkpromotie en -consumptie in Amerika. In Nederland hebben we andere adviezen en richtlijnen. Het Voedingscentrum volgt de adviezen op van de Gezondheidsraad. Waar de Gezondheidsraad geen uitspraken over heeft gedaan, houdt het Voedingscentrum rekening met de wetenschappelijke consensus en Nederlandse eetgewoonten.”

Rol van de Nederlandse zuivelorganisaties

“Met campagnes als ‘Joris Driepinter’ hebben zuivelorganisaties in het verleden melk aanbevolen in bijvoorbeeld televisiereclames. Deze campagne is gevoerd in de jaren zestig, waarin er zorgen waren over calcium- en eiwittentekorten bij met name opgroeiende kinderen.”

“De aanbevelingen waren in die periode ook hoger dan nu. Inmiddels zijn die tekorten er niet meer. Er wordt wel eens gesuggereerd dat het Voedingscentrum deze campagnes heeft gevoerd. Dat klopt niet. Het Voedingscentrum stimuleert niet het eten van één specifiek product, maar een gezond eetpatroon. “

Eindconclusie Voedingscentrum

“Doordat de schrijfster alleen gefocust is op het maken van haar punt, ‘melk is slecht’, is het een onevenwichtig en onsamenhangend boek over melk geworden. Daarmee krijg je als consument een verkeerd beeld van de gezondheidseffecten melk en zuivel in het algemeen. Neem het verhaal daarom met een flinke korrel zout. Een klein lichtpuntje in het boek is het pleidooi om meer groente en kruiden te eten. Maar dat betekent niet dat u geen zuivel meer zou kunnen eten of drinken, aldus Postma-Smeets.”

Commentaar NDN

Wij delen deels de mening van het Voedingscentrum dat het boek ‘Melk de witte sloper’ een onevenwichtig en onsamenhangend boek over melk is geworden. Daarmee krijgt u als consument een verkeerd beeld van de gezondheidseffecten van melk en zuivel in het algemeen. Ook wij vinden de wetenschappelijk referenties in dit boek zwak.

Toch valt er helaas over melk veel negatiefs te vertellen. Maar geldt dit niet ook voor veel andere voedingsmiddelen tegenwoordig? Granen kunnen niet meer, peulvruchten zijn gevaarlijk, aardappelen zijn dikmakend, fruit geeft gisting en zo wordt de lijst steeds langer en de verwarring bij mensen groter en groter.

Echt eten van Michael PollanKnutselvoeding moeten we niet verwarren met zuivere biologisch geteelde en goed verwerkte voedingsmiddelen. Dus ‘echt eten’ zoals Michael Pollan schreef in zijn boek ’Een handleiding voor echt eten’. Echt eten, hoe moeilijk vindbaar tegenwoordig ook, geeft nauwelijks problemen. Mits goed klaargemaakt, want goed koken is een vak dat veel mensen slecht beheersen.
A2-melk – ouderwets gezonde melkEr zijn veel soorten melk: volle, halfvolle, magere, gepasteuriseerde en gesteriliseerde. Maar wist u dat er een nóg een soort melk is namelijk de A2-melk? In Nederland drinkt men bijna alleen maar A1 melk . De tegenhanger van A1-melk is de A2-melk (de uitleg van deze twee soorten vindt u verderop in de link). Er zijn diverse wetenschappelijke studies die een verband laten zien tussen A1-melk en hart- en vaatziektes, aderverkalking, diabetes, koemelk intolerantie, autisme, schizofrenie, de ziekte van Crohn en wiegendood.

Professor Keith Woodford van de Lincoln University in Christchurch Nieuw Zeeland heeft deze studies bij elkaar gebracht in zijn boek ‘Devil in the Milk’. Ook hebben er inmiddels wetenschappelijke onderzoeken plaatsgevonden die ook de relatie tussen exorfinen en bovengenoemde aandoeningen aantoonden.

Het eiwit in de melk kent twee varianten: wei en caseïne. De caseïne wordt onderverdeeld in alfa, kappa en bèta. Het gaat ons hier om de bèta-caseïne variant. Het gen dat de bèta-caseïne aanmaakt wordt in de wetenschappelijke literatuur gemakshalve het bèta-caseïne gen genoemd maar in feite is bèta-caseïne gewoon een eiwit. Deze komt voor in zowel A1- als in A2-melk.

Vanwege hun bouw, melkproductie en gedrag zijn het vooral de Holstein-Friesian koeien die het beeld bepalen in Europa, Amerika en Australië. Zij produceren echter een zeer hoog percentage A1-melk. Het enige ras in Europa dat A2-melk produceert is het Guernsey ras en, in mindere mate, het Jersey ras. De gemeenschappelijke voorouders, zoals de Aziatische en Afrikaanse koeien, produceren nog steeds de onschadelijke A2-melk, net als kamelen, geiten en schapen.
Wanneer is melk van de biologische boer verdacht?Wanneer men A2-melk neemt bij de biologische boer, waar de koeien alleen gras, klaver, kruiden, hooi en luzerne (een plant uit de vlinderbloemenfamilie) eten, zo veel mogelijk buiten lopen en de boeren de melktank niet reinigen met chloor dan hoeft melk drinken geen probleem te zijn.

Wanneer kan melk drinken dan wel een probleem zijn? Als eerste geldt: voor die mensen die door melk korte tijd uit hun voeding weg te laten merken dat klachten verdwijnen.
Daarnaast is melk af te raden bij:
– Aangetoonde allergie (IgE)
– Aangetoonde lactose-intolerantie
– Aangetoonde exorfinen (urine)
– Aangetoonde IgG (type III)
– Ontlastinguitslagen met aangetoonde problemen zoals: ontstekingen en/of verlaagd secr. IgA of verhoogd EPX.
– Positieve ervaringen van melk-eliminatie zien natuurdiëtisten vaak bij; diverse maag-darmziekten, dysbiose, huidziekten, chronische vermoeidheid, migraine, reumatische aandoeningen, auto immuunziekten, slijmvliesklachten (KNO), gedragsstoornissen, diabetes en kanker. Publicaties wijzen op de relatie tussen het groeihormoon (GH), insulin-like growth factor (IGF-1)in melk en kanker. Bij een verhoging van GH, zoals bij acromegalie bestaat, is een verhoogde kans op borst- en prostaatkanker. Een verhoging van het IGF-1 heeft dezelfde gevaren.

Samengevat is de lijst van mogelijke melkproblemen groot, maar om het melkonderwerp zo ongenuanceerd te benaderen als in het boek ‘Melk de witte sloper’ vinden we een gemiste kans.
Mits men melk verdraagt zou het beter zou het zijn om in plaats van de ‘witte melkmotor’-campagne aan de kant van de weg te zetten, lopend of fietsend naar de biologische boer te gaan, (h)eerlijk biologisch voedsel te kopen en af en toe te genieten van melk.
Marijke de Waal Malefijt

Winkelen online met de NDN kortingscode; biologische oliesoorten, granen(ook glutenvrij), dranken, baby- en peutervoeding, sportvoeding. superfoods, dieetvoeding en nog veel meer.</

Literatuur en links:

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen