skip to Main Content
Kenniscentrum - sinds 2005 - met ruim 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Histamine-intolerantie door DAO-tekort

Een te hoog histaminegehalte van de darmen wordt door histamine-intolerantie veroorzaakt of door een tekort aan het diamine-oxidase (DAO) enzym dat histamine afbreekt.

Histamine-intolerantie

Histamine is een stof die in het lichaam een regulerende functie heeft. Mastcellen en immuuncellen bevatten histamine. Histamine speelt een rol in de productie van maagzuur en werkt als een neurotransmitter. Een stijging van histamine in het lichaam uit zich in allergische klachten. Een stijging van histamine in het bloed of in de darm kan meerdere oorzaken hebben.

Vier receptoren

Histamine-intolerantie door DAO-tekortDaarnaast komt histamine in redelijk grote hoeveelheden in de hersens voor, waar het als neurotransmitter fungeert. De hoogste concentratie van histamine zit in de longen. Histamine reguleert onder andere de slaapprocessen.

In het lichaam werkt histamine op vier verschillende receptoren (H1-H4):
– een receptor die onder andere invloed heeft op de diameter van bloedvaten,
– een receptor die invloed heeft op de doorlaatbaarheid van bloedvaten voor plasma,
– een receptor die invloed heeft op de maagzuurproductie,
– een receptor die invloed heeft op de indirecte verhoging van de adrenalineproductie.

Omdat histamine een aantal onplezierige acties heeft, waaronder het veroorzaken van allergiesymptomen, bestaan er geneesmiddelen om het effect van histamine te blokkeren. Medicijnen zoals Claritin en Zantac zijn beide antihistaminica en blokkeren respectievelijk de H1- en H2-receptoren.

Histaminereceptoren in de hersenen werken als een neurotransmitter die serotonine, dopamine en GABA beïnvloeden. Dit verklaart hoe histamine symptomen van angst kan nabootsen en depressies en andere psychiatrische aandoeningen kan veroorzaken (waaronder schizofrenie en bipolaire stoornis). Veel mensen hebben hersenmist (brainfog of een wattenhoofd), wat dus ook een histaminesymptoom kan zijn.

Histamine en de slaap

Histamine-intolerantie door DAO-tekortWat het slapen betreft bevindt het histaminergische systeem zich in de hypothalamus en oefent het zijn uitwerking uit op alle belangrijke gebieden van het centrale zenuwstelsel. Het gebruik van antihistaminica die de H1-receptor blokkeren bevordert de slaap, terwijl medicijnen die het histaminesignaal op de H1-receptor versterken, ons wakker houden. Het beïnvloeden van de H3-receptor kan ofwel slaap of waakzaamheid bevorderen.

Interessant is dat een medicijn genaamd Modafinil, kan worden ingezet om bijvoorbeeld piloten wakker te houden.

Histamine en het hart

Histamine wordt van nature aangetroffen in hoge concentraties in het hart en speelt een rol bij hartfalen, hartkloppingen en hartritmestoornissen (onregelmatige hartslag). In het bijzonder kan histamine-binding aan de H2-receptoren in het hart bijdragen aan hypotensie (lage bloeddruk). De histaminereceptoren zijn nodig om elkaar in het hart in evenwicht te brengen. De H1-receptor veroorzaakt vasoconstrictie en de H2-receptor geeft een verhoging van de hartslag en vaatverwijding Dit kan verklaren waarom sommige lijden aan lage bloeddruk en andere aan hoge bloeddruk.

Oorzaken van een toename van histamine in het lichaam

Histamine-intolerantie door DAO-tekortEr zijn diverse oorzaken waardoor het histamine-gehalte in het lichaam stijgt.

  • Bij een allergische reactie komt er histamine vrij, in zowel de slijmvliezen, de huid en het bloed. Een allergische reactie ontstaat doordat antilichamen in aanraking komen met mestcellen die histamine bevatten waardoor de histamine die in de cellen aanwezig is vrijkomt.
  • Bij ontstekingsreacties neemt het histaminegehalte toe.
  • Bij het eten van histaminerijke voedingsmiddelen, bijvoorbeeld zuurkool, specerijen, noten.
  • Bij het nemen van histaminevrijmakers kan het histamine-gehalte in de darmen stijgen door voedsel dat histamine vrijmaakt: bijvoorbeeld rode wijn, chocolade, oude kaas en noten.
  • Bij een tekort aan enzymen. Onder normale omstandigheden blijft het histamine-gehalte van de darm vrij laag omdat het enzym diamine-oxidase (DAO) ervoor zorgt dat histamine wordt afgebroken. Bij sommige mensen ontbreekt dit enzym. Wanneer je voedsel gebruikt dat veel histamine bevat, of wanneer je rode wijn en chocolade eet, neemt het histaminegehalte in de darmen sterk toe. Bij mensen met een DAO-enzymtekort ontstaan er dan klachten. Dan spreek je van histamine-intolerantie.

Ga je bij een DAO-tekort dagelijks hetzelfde voedsel eten, bijvoorbeeld tomaten, noten en vis, dan kunnen hoge histamine-spiegels ontstaan en zich daardoor allergische symptomen voordoen. Een tekort aan het enzym diamine-oxidase (DAO) zorgt voor hoge histamine-spiegels zowel in de darmen, als in het bloed.

Oorzaken van een DAO-tekort

Een DAO-enzymgebrek kan aangeboren zijn, ontstaan zijn door een infectie van de dunne darm (waaronder SIBO of SIFO), nutriëntentekorten of ontstaan zijn door alcohol- en medicijngebruik. Veel enzymen raken beschadigd als gevolg van de herbiciden en pesticiden in onze voeding. Biologisch of biologisch-dynamische voeding geeft minder risico op enzymenschade. Ook de glutenverterende enzymen DPP-IV in de darm zijn hier gevoelig voor.

Een kenmerkend symptoom van een gebrek aan DAO is dat je bij het drinken van rode wijn, jeukende, betraande ogen, rode wangen of een vlekkerige huid krijgt en vervolgens kan het slapeloosheid geven. Je hoeft niet veel te drinken om last van genoemde klachten te krijgen. Want slechts één glas wijn is vaak al genoeg om histamineklachten te geven.

Niet alleen rode wijn, maar ook chocolade, specerijen, zuurkool, oude kaas of noten zorgen voor een toename van histamine. Bij een DOA-tekort heb je last van een verstopte neus of loopneus, jeuk, hartkloppingen, astmatische symptomen, hoest, diarree of hoofdpijn, na gebruik van deze histaminerijke voedingsmiddelen. Deze klachten kunnen zich direct voordoen, maar ook pas een dag later.

Een stijging van histamine kan een versnelde hartslag en hartkloppingen veroorzaken. De diarree treedt vaak ‘s nachts of een dag erna op, na inname van bovengenoemde voedingsmiddelen. Een toename van histamine lijkt op een allergie, men spreekt daarom van een schijnallergie, ook wel pseudo-allergie genoemd.

Wist je dat de term “histamine-intolerantie” is afgeleid van de term lactose-intolerantie? Ook daarbij speelt een enzymtekort (lactase enzym tekort) een hoofdrol, maar dan bij het niet kunnen verteren van lactose.

Is histamine-intolerantie een voedselallergie?

Nee, een histamine-intolerantie is geen allergie. Het is echter erg moeilijk om het verschil te zien/ te voelen tussen de twee aandoeningen omdat de symptomen vrijwel identiek zijn. In beide gevallen treden ze op na het eten van bepaalde voedingsmiddelen. Dat is de reden dat histamine-intolerantie ook wel een pseudo allergie wordt genoemd.

Dit maakt het des te belangrijker om een intolerantie en allergie goed te kunnen onderscheiden. Als reactie op de symptomen wordt door de huisarts vaak een voedselallergietest uitgevoerd. Dit geeft vaak een negatieve uitslag, maar dan is het zaak voor jou en je huisarts om te denken aan een histamine-intolerantie.

Het ook mogelijk dat je zowel een voedselallergie als een histamine-intolerantie hebt. Daarnaast kan er als gevolg van een hyperpermeabele darm een ander type allergie ontstaan namelijk een vertraagde voedselallergie type 3. Vaak blijven deze voedselreacties onopgemerkt omdat de symptomen vaak pas na een paar uur of zelfs 72 uur later na inname van een bepaald voedingsmiddel optreden. Dat maakt het extreem moeilijk om het voedingsmiddel (triggerfood) te identificeren.

Histamine-intolerantie door DAO-tekortDe mogelijke symptomen van dit type voedselovergevoeligheid zijn o.a.:

  • Gastro-intestinale aandoeningen zoals een opgeblazen gevoel, obstipatie, diarree, misselijkheid, ziekte van Crohn, Prikkelbaar Darm Syndroom (PDS)
  • Hoofdpijn/migraine
  • Metabole aandoeningen: obesitas, chronische gewichtsproblemen
  • Huidaandoeningen: atopische huidproblemen zoals bijvoorbeeld psoriasis, eczeem
  • Spier- en gewrichtsklachten

Histamine-overgevoeligheid of histamine-intolerantie of histaminose,?

Soms is er verwarring over de terminologie die wordt gebruikt om histamine gerelateerde klachten te duiden. Histaminose is een overkoepelende term en betekent: het hebben van een overschot aan histamine, ongeacht wat daarvan de oorzaak is.

Aan een histamine-intolerantie ligt doorgaans een enzymdefect of -deficiëntie ten grondslag. Anders gezegd: bij een ‘histamine-intolerantie’ zijn de vereiste enzymen voor het afbreken van histamine niet of slechts in onvoldoende aanwezig , waardoor de histamine niet snel genoeg kan worden afgebroken.

Daarnaast is er nog een reden dat histamine niet voldoende wordt afgebroken of verwerkt, namelijk door cyp-enzymafwijkingen(genmutaties) in de lever. Een MTHFR- genmutatie kan de oorzaak zijn van een verminderde methylatie en dat geeft ook problemen met de afbraak van histamine. Andere genafwijkingen die histamine-intolerantie veroorzaken door slechte verwerking in de lever zijn: NAT2 en HNMT.

Natuurlijk ontstekingsremmers en antihistaminica

Wat is er bekend over de werking van de antihistaminica (H1-t/m H 4 receptoren)?

Histamine-intolerantie door DAO-tekortH1-receptoren
De zachte spieren van de bronchiën bevatten H1-receptoren. Als deze gestimuleerd wordt trekken de spieren van de bronchiën samen. Activatie van de H1–receptor leidt tot verhoogde formatie van IP3 (Inositol 1,4,5-trifosfaat) en diacylglycerol waardoor het calciumgehalte in de cellen wordt verhoogd.

H2-receptoren
Deze bevinden zich in de pariëtale cellen van de maag. Als deze receptoren geactiveerd worden verhoogt de uitscheiding van maagzuur van de pariëtale cellen.
De activatie van de H2-receptoren veroorzaakt ook een verhoging van het intracellulaire cAMP* gehalte doordat adenylate cyclase wordt gestimuleerd.

H3-receptoren
Deze lijken voornamelijk in het centraal zenuwstelsel voor te komen. In de hypothalamus bevinden zich histaminerge neuronen. De H3-receptor reguleert de vrijlating van neurotransmitters.
Er is nog weinig bekend over het histaminerge systeem. Men denkt dat de histaminerge vezels in de hypothalamus, in geringe concentraties, de voorhersenen en het ruggenmerg bereiken. De histaminerge neuronen reguleren de synthese en vrijlating van histamine. De H3-receptor reguleert de vrijlating van neurotransmitters. Worden de H3- receptoren gestimuleerd dan verhinderen ze de vrijmaking van verschillende neurotransmitters.
De hypothalamus is betrokken bij alle aspecten van de emoties, de voortplanting, het autonome zenuwstelsel en de hormoonhuishouding.

H4-receptoren
Deze zijn betrokken bij de het veranderen van de vorm van esinofiele cellen in de chemotaxie van de mestcellen.

Zowel H1R als H4R spelen, via histamine, een belangrijke rol bij de progressie en modulatie van allergische aandoeningen. Antihistaminica die zich alleen op H1R richten zijn niet volledig effectief bij de behandeling van acute jeuk, atopische dermatitis, allergische astma en andere allergische aandoeningen. Antagonisten die zich richten op H4R hebben echter veelbelovende effecten aangetoond in preklinische en klinische onderzoeken bij de behandeling van verschillende allergische aandoeningen.

Antagonisten voor H1- en H2-receptoren worden momenteel klinisch gebruikt voor de behandeling van allergieën, slapeloosheid en maagzuurstoornissen. Er zijn echter veel aandoeningen zoals astma en chronische jeuk waarbij histamine is betrokken bij de ziektepathologie, maar waarop de huidige antihistaminica weinig of geen effect hebben.

Histamine-intolerantie door DAO-tekortH1-receptorantagonisten lijken klinisch effectief te zijn in jeukreacties aangewakkerd door mastceldegranulatie, zoals acute urticaria, maar werken onvoldoende in meer chronische jeukende aandoeningen zoals atopische dermatitis of psoriasis.

Pruritus kan in deze omstandigheden worden gemedieerd door de H4-receptor omdat preklinische modellen hebben aangetoond dat deze betrokken is bij het aansturen van jeukreacties. Van de H4-receptor is aangetoond dat deze tal van ontstekingsprocessen uitlokt.

Een combinatiesuppletie van specifieke kruiden en cofactoren (met o.a. Boswellia serrata extract, scuttelaria, quercetine, resveratrol, astaxanthine, ribes nigrum, OPC, pycnogenol, palmitoylethanolamide , mangosteen, B-complex, zink en mangaan) dat de mestcellen, het darmepitheel en het biogene aminen-afbrekende enzymsysteem reguleert zijn het meest effectief. Met een palet aan natuurlijke antihistaminica worden alle vier de histaminereceptoren geadresseerd (H1R, H2R, H3R en H4R).

Marijke de Waal malefijt

 

Marijke de Waal Malefijt

Referenties

1. Kay AB (1985) Eosinophils: role in asthma, allergy and parasite immunity. N Engl Reg Allergy Proc 6:341–345
2. Holloway JW, Yang IA, Holgate ST (2010b) Genetics of allergic disease. J Allergy Clin Immunol 125:S81–S94
3. Venable, J. D. & Thurmond, R. L. Development and chemistry of histamine H4 receptor ligands as potential modulators of inflammatory and allergic responses. Antiinflamm. Antiallergy Agents Med. Chem. 5, 307–322 (2006).
4. Esch, de, I. J. P., Thurmond, R. L., Jongejan, A. & Leurs, R. The histamine H4 receptor as a new therapeutic target for inflammation. Trends Pharmacol. Sci. 26, 462–469 (2005).
5.The role of histamine H1 and H4 receptors in atopic dermatitis: from basic research to clinical study. Allergol Int. 2014 Dec;63(4):533-42 pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25249063/
6. Histamine H4 and H1 receptors contribute to postinflammatory visceral hypersensitivity.
Gut. 2014 Dec;63(12):1873-82. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24561612/
Colonic mast cell numbers, histamine release and H4R and H1R mRNA expression were quantified. JNJ7777120 (H4R antagonist) and/or levocetirizine (H1R antagonist) were administered 30 min prior to VMR assessment or histamine release assay.
7. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18172439/
8. ctajournal.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13601-019-0288-1
9. www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6425212/
10. Kovacova-Hanuskova, E., Buday, T., Gavliakova, S., Plevkova, J.: Histamine, histamine intoxication and intolerance. Allergologia et Immunopathologia. 43, 498–506 (2015). doi:10.1016/j.aller.2015.05.001
11. Histaminintoleranz – aktueller Stand der Technik von Diagnose und Therapie, pdfs.semanticscholar.org/935a/64284447ce9428c46e6da6981ec8c04ca74f.pdf
Reese, Ballmer-Weber. Vorgehen bei Verdacht auf Unverträglichkeit gegenüber oral aufgenommenem Histamin. Allergo J. 7
12. Die verschiedenen Gesichter der Histaminintoleranz, www.aerzteblatt.de/archiv/53958/Die-verschiedenen-Gesichter-der-Histaminintoleranz
13. Histamin-Unverträglichkeit, www.aerztezeitung.at/archiv/oeaez-2005/oeaez-11-10062005/histamin-unvertraeglichkeit-4.html
14. Sattler, J., Häfner, D., Klotter, H.J., Lorenz, W., Wagner, P.K.: Food-induced histaminosis as an epidemiological problem: plasma histamine elevation and haemodynamic alterations after oral histamine administration and blockade of diamine oxidase (DAO). Agents Actions. 23, 361–365 (1988)
15. Kanny, G., Gerbaux, V., Olszewski, A., Frémont, S., Empereur, F., Nabet, F., Cabanis, J.C., Moneret-Vautrin, D.A.: No correlation between wine intolerance and histamine content of wine. J. Allergy Clin. Immunol. 107, 375–378 (2001). doi:10.1067/mai.2001.112122
16. Manzotti, G., Breda, D., Di Gioacchino, M., Burastero, S.: Serum diamine oxidase activity in patients with histamine intolerance. Int J Immunopathol Pharmacol. 29, 105–111 (2016). doi:10.1177/0394632015617170
17. Maintz, L., Novak, N.: Histamine and histamine intolerance. Am J Clin Nutr. 85, 1185–1196 (2007). doi:10.1093/ajcn/85.5.1185
18. Berlit, P.: Basiswissen Neurologie. Springer Berlin Heidelberg, Berlin, Heidelberg (2014)
Alstadhaug, K.B.: Histamine in Migraine and Brain. Headache: The Journal of Head and Face Pain. 54, 246–259 (2014). doi:10.1111/head.12293
19. Ärzteblatt, D.Ä.G., Redaktion Deutsches: Die verschiedenen Gesichter der Histaminintoleranz, www.aerzteblatt.de/archiv/53958/Die-verschiedenen-Gesichter-der-Histaminintoleranz
20. Bódis, J., Tinneberg, H.R., Schwarz, H., Papenfuss, F., Török, A., Hanf, V.: The effect of histamine on progesterone and estradiol secretion of human granulosa cells in serum-free culture. Gynecol. Endocrinol. 7, 235–239 (1993)
21. Rubio, E., Estañ, L.A., Morales-Olivas, F.J., Martinez-Mir, I.: Influence of hormonal treatment on the response of the rat isolated uterus to histamine and histamine receptor agonists. European Journal of Pharmacology. 212, 31–36 (1992). doi:10.1016/0014-2999(92)90068-F
22. Hamada, Y., Shinohara, Y., Yano, M., Yamamoto, M., Yoshio, M., Satake, K., Toda, A., Hirai, M., Usami, M.: Effect of the menstrual cycle on serum diamine oxidase levels in healthy women. Clin. Biochem. 46, 99–102 (2013). doi:10.1016/j.clinbiochem.2012.10.013
23. Guida, B., De Martino, C.D., De Martino, S.D., Tritto, G., Patella, V., Trio, R., D’Agostino, C., Pecoraro, P., D’Agostino, L.: Histamine plasma levels and elimination diet in chronic idiopathic urticaria. Eur J Clin Nutr. 54, 155–158 (2000)
24. Bericht & Report: Histaminunverträglichkeit. 5
Histaminintoleranz, www.akadmed.com/files_dow/elearn/Lehrbuch/NMU_Histaminintoleranz_Jarisch_2010-01-01.pdf
25. Histaminintoleranz: Fakt oder Fiktion?, www.rosenfluh.ch/rosenfluh/stories/publikationen/tmj/2009-02/10_Histaminintoleranz_2.09.pdf
26. Mušič, E., Korošec, P., Šilar, M., Adamič, K., Košnik, M., Rijavec, M.: Serum diamine oxidase activity as a diagnostic test for histamine intolerance. Wien. Klin. Wochenschr. 125, 239–243 (2013). doi:10.1007/s00508-013-0354-y
27. Maintz, L., Benfadal, S., Allam, J.-P., Hagemann, T., Fimmers, R., Novak, N.: Evidence for a reduced histamine degradation capacity in a subgroup of patients with atopic eczema. J. Allergy Clin. Immunol. 117, 1106–1112 (2006). doi:10.1016/j.jaci.2005.11.041