skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1500 artikelen over gezondheid!

Amygdala: het emotionele brein

Queensland Brain Institute ontdekt nieuwe hersencellenontwikkeling in de amygdala, dat een belangrijke rol speelt bij de verwerking van emotionele herinneringen [1, 3].

De amygdala wordt weleens het ‘emotionele brein’ genoemd. Dit in tegenstelling tot de neo-cortex wat soms het ‘rationele brein’ genoemd wordt. De amygdala bestaat uit twee delen en ligt in het oudste deel van de hersenen, het limbisch systeem, voor de hippocampus.

Het limbische systeem heeft als functie de regeling van honger, dorst, agressie, reukgewaarwording, agressie, seksualiteit en het reguleren van alle klieren met interne secretie. In dit hele systeem ligt zoals gezegd de amygdala, ook wel amandelkern genoemd. Dit fungeert als een soort tussenpersoon van het emotionele geheugen.

Taken van de amygdala

Een van de taken die de amygdala uitvoert is het integreren van informatie die nodig is voor het uitvoeren van een stressreactie. Daarbij doet de amygdala nog een belangrijk iets. Ze kan een emotie koppelen aan de stressreactie. Zo kan een stressreactie -bijv. angst of schrik- gekoppeld worden aan een emotie. Stel, Margreet staat dromerig langs de kant van de weg te staren en een auto die langsrijdt toetert opeens hard. Ze schrikt en de amygdala creëert een koppeling tussen dromerigheid en ontspanning en schrik en onzekerheid.

Dit kan ertoe leiden dat ze erna moeilijker kan ontspannen, of zich minder overgeeft aan dromerigheid. Er is nl. kortstondig een hersenverbinding gelegd tussen die emoties en schrik. Deze verbinding werkt ook andersom, bijv. ze is een keer onzeker en wordt vervolgens wat meer schrikachtig. Op zich is dit geen probleem mits -wanneer het een nare gebeurtenis is- dit niet vaak voorkomt of de ervaring niet extreem angstaanjagend is.

Het voorbeeld hieronder laat zien wat er gebeurt als iemand vaak opschrikt. Wat bij iemand begon met ontspanning veranderde in een stressrespons.

Angstconditionering

Herman komt uit een gezin van 4 kinderen en was als kind dol op de natuur. Heel vaak stond hij zo maar wat voor het raam lekker naar buiten te staren. Naar de struiken, de vogels, de lucht.
Zijn moeder werkte halve dagen en dat samen met de opvoeding van vier kinderen zorgde dat ze altijd veel om handen had. Elke keer als ze Herman voor het raam zag staren, wekte dat ergernis bij haar op. Of misschien dacht ze dat Herman zich verveelde. Steevast riep ze stekelig: ‘Herman, sta daar niet te staren, ga wat doen!’

Door therapie bij zijn burn-out ontdekte Herman dat hij zich heel ongemakkelijk voelde worden bij ontspanning. De continue aansporing ‘wat te gaan doen’ terwijl Herman zich juist ontspande, had hem simpelweg geconditioneerd niet goed te kunnen ontspannen. Dit leidde uiteindelijk tot een werkverslaving en daarmee tot uitputting.

Mediteren is een effectieve manier om ontspanning te bereiken. Tijdens het aanleren hiervan herinnerde Herman zich zijn moeders opmerkingen. Pas toen werd het verband met zijn chronisch harde werken hem duidelijk. Vooral de ongemakgevoelens als hij ‘wat in de verte staarde’.

De rol van de amygdala bij angst

Vandaar dat er ook gezegd wordt: de amygdala is betrokken bij angstconditionering. Simpeler gezegd: hoe angstreacties zich in je geest nestelen. De amygdala doet allicht meer, maar deze zogeheten angstconditionering is een heel wezenlijke functie.

De amygdala had door de herhaalde opmerkingen ‘Jongen, doé wat!’ een vaste baan in Herman’ s geheugen vastgelegd. Zodra hij bijv. in de tuin lekker wilde zitten en zo maar wat rondkeek werd door de amygdala dit stukje geheugen actief. Het spoorde hem aan tot actie en al snel voelde Herman een drang om op te staan en wat te gaan doen.

Zou de amygdala alleen kortstondig zo’n verbinding leggen, dan is er niets aan de hand. Het blijkt namelijk dat de amygdala eerst de informatie zo bewerkt dat het kortstondig onthouden wordt. Komt het vaak voor -zoals bij Herman- dan gaat die informatie naar het lange termijn geheugen. Vaak is er dan geen besef meer hoe die relatie zo gegroeid is. Iemand beschouwt zijn reactie als iets wat hij altijd al gehad heeft. “Zo ben ik nu eenmaal” hoor je dan.

Invloedsgebieden van de amygdala

Zoals uit de angstconditionering blijkt, kan de amygdala informatie aan elkaar koppelen, ze kan echter ook reacties in gang zetten. Deels door een directe respons op te wekken en deels met een trapsgewijze reactie, zoals bijvoorbeeld via het hormoonstelsel. Het onderstaande staatje laat zien op hoeveel gebieden van het lichaam de amygdala invloed kan uitoefenen.

De amygdala kan zorgen voor een stijging van:

  • ademfrequentie
  • alertheid (waakzaamheid)
  • bloeddruk
  • hartfrequentie
  • ontlasting (dat kan zowel diarree zijn (van spuitpoep tot slappe poep) als obstipatie)
  • plasdrang (vaak kleine plasjes)
  • schrikgevoeligheid
  • spiertonus
  • spierbewegingen, met name trillen, ogen knipperen e.d.En:
  • gezichtsexpressie (nietszeggende gelaatsuitdrukking e.d.)
  • gedragsverandering zoals bijvoorbeeld kunnen ‘bevriezen’.

Hersenverkleining

Het blijkt -uit dierexperimenteel onderzoek- dat bij stressvolle gebeurtenissen op jonge leeftijd de hippocampus -ergo ook de amygdala- in zijn ontwikkeling achterblijft. Er zijn aanwijzingen dat bij depressieve patiënten en bij mensen met PTTS (posttraumatische stressstoornis) het volume van de hippocampus verkleind raakt. Dit is consistent met de veronderstelling dat langdurige blootstelling aan het stresshormoon cortisol een beschadiging teweegbrengt van neuronen in de hippocampus.

Maken proefdieren chronisch stress mee, dan heeft dit negatieve gevolgen voor hun nageslacht. Hetzelfde lijkt te gelden bij mensen. Het krijgen van kinderen die later angstig of depressief van aard zijn, komt vaker voor bij moeders die zich tijdens of kort na de zwangerschap angstig of depressief voelen. Kinderen die de relatie met hun ouders, als volwassene terugkijkend, als ‘kil’ lijken te hebben ervaren, vertonen een verhoogde cardiovasculaire reactie bij stress. Ook diegenen die in hun jeugd misbruikt zijn, tonen als volwassenen hogere stressreacties. Er blijkt voldoende bewijs te zijn voor de stelling dat verwaarlozing, misbruik en tijdelijke scheiding van de moeder een negatieve invloed op het sociaal-emotioneel functioneren uitoefent. Zelfs dus ook nog op latere leeftijd.hersenen

Bij extreme verwaarlozing tonen CT-scans van 3-jarige kinderen een duidelijk waarneembare verkleining van de hersenen aan. De schade aan de hersenen bij het in de steek gelaten worden, is mede afhankelijk van het tijdstip waarop dit gebeurt. Onmiskenbaar is, dat hoe vroeger dit gebeurt des te schadelijker het is. Op jonge leeftijd -fysiek en/of emotioneel- in de steek gelaten worden heeft grote gevolgen voor de uitrijping van de hersenstructuren. Met grote gevolgen voor het gedrag en leerprestaties.

Meditatie: gunstige uitwerking op de amygdala

Vooral het limbische systeem, waarvan de amygdala een onderdeel uitmaakt, is voor zijn uitgroei en rijpen sterk afhankelijk van sociaal contact en van voldoende ‘warme’ emotionele input. Het voorstaande maakt begrijpelijk hoe gunstig meditatie op de amygdala kan uitpakken[6].
Er is een specifieke meditatievorm waarbij nadrukkelijk contact gezocht wordt met de amygdala. De oosterling noemt dit punt de ‘zetel van Brahma’: een innerlijk centrum van diepe rust.

Het gemak waarmee dit punt innerlijk gevonden kan worden en de wijze waarop iemand dit meditatieve punt ervaart geeft informatie over de wijze waarop iemand zichzelf beleeft. Het biedt bovendien enigermate licht op de hoeveelheid gevoelens die iemand in staat is te verdragen.

Amygdala produceert nieuwe hersencellen

Een Australische ontdekking zou kunnen leiden tot nieuwe behandelingen voor angststoornissen, depressie en posttraumatisch stresssyndroom (PTSS). Wetenschappers van het Queensland Brain Institute ontdekten dat er nieuwe hersencellen worden ontwikkeld in de amygdala van volwassenen, een gebied in de hersenen dat een belangrijke rol speelt bij de verwerking van emotionele herinneringen. Verstoorde verbindingen in de amygdala, een oud gedeelte van de hersenen, worden gerelateerd aan angststoornissen zoals PTSS. Het onderzoek betekent een stap voorwaarts in het proces van het begrijpen van de hersenen in hun vermogen om zich te kunnen aanpassen en regenereren.

Professor Pankaj Sah, directeur van het Queensland Brain Institute: “We zijn opgetogen: terwijl het voorheen bekend was dat nieuwe neuronen worden geproduceerd in het volwassen brein, is dit de eerste keer dat nieuwe cellen in de amygdala zijn ontdekt. Deze ontdekking heeft grote gevolgen voor het begrijpen van de rol van de amygdala in het reguleren van angst en angstige herinneringen.”

“Het vinden van manieren om de productie van nieuwe hersencellen in de amygdala te produceren maakt dat we nieuwe wegen kunnen inslaan bij de behandeling van stoornissen waarbij angst een rol speelt, zoals angststoornissen, depressie en PTSS.”[1]

Voeding: magnesium heeft angstremmende werking

Uit onderzoek blijkt dat magnesium een angstremmende werking kan hebben. Bij stress, pijn, angst en depressie verbruiken mensen veel magnesium. Onderzoek laat zien dat er een groot verband bestaat tussen angstklachten en een verlaagde magnesiumstatus. Uit een onderzoek ( the Hordaland Health Study) onder 5.708 mensen (Psychiatry 43(1); 45-52,2009) bleek dat de inname van magnesium een positieve werking heeft bij depressie en angstklachten.

Door uitputting van landbouwgrond zit er minder magnesium in de voeding dan veel voedingstabellen aangeven. Bloedonderzoek volgens de volbloedmethode (niet het serum, maar in de rode bloedcel) geeft meer informatie over de magnesiumstatus dan voedingsberekeningen. Door bewerken en koken gaat nog meer magnesium verloren. Natuurlijke bronnen van magnesium zijn o.a. groene groenten, grapefruit, verse noten.

 

 

 

 

 

Tessa Gottschal

Referenties
[1] https://nedkad.nl/news/volwassen-brein-produceert-nieuwe-cellen-voorheen-onontdekt-gebied/
[2] You-Qing Cai, Wei Wang, Adriana Paulucci-Holthauzen, Zhizhong Z Pan. Brain circuits mediating opposing effects on emotion and pain. The Journal of Neuroscience, 2018; 2780-17 DOI: 10.1523/JNEUROSCI.2780-17.2018
[3] D J Jhaveri, A Tedoldi, S Hunt, R Sullivan, N R Watts, J M Power, P F Bartlett, P Sah. Evidence for newly generated interneurons in the basolateral amygdala of adult mice. Molecular Psychiatry, 2017; DOI: 10.1038/mp.2017.134
[4] Jennifer S. Stevens, Ye Ji Kim, Isaac R. Galatzer-Levy, Renuka Reddy, Timothy D. Ely, Charles B. Nemeroff, Lauren A. Hudak, Tanja Jovanovic, Barbara O. Rothbaum, Kerry J. Ressler. Amygdala Reactivity and Anterior Cingulate Habituation Predict Posttraumatic Stress Disorder Symptom Maintenance After Acute Civilian Trauma. Biological Psychiatry, 2017; 81 (12): 1023 DOI: 10.1016/j.biopsych.2016.11.015
[5] Jackob N. Keynan, Yehudit Meir-Hasson, Gadi Gilam, Avihay Cohen, Gilan Jackont, Sivan Kinreich, Limor Ikar, Ayelet Or-Borichev, Amit Etkin, Anett Gyurak, Ilana Klovatch, Nathan Intrator, Talma Hendler. Limbic Activity Modulation Guided by Functional Magnetic Resonance Imaging–Inspired Electroencephalography Improves Implicit Emotion Regulation. Biological Psychiatry, 2016; 80 (6): 490 DOI: 10.1016/j.biopsych.2015.12.024
[6] https://www.natuurdietisten.nl/kenniscentrum/voeding-hersenen-en-psyche/angst-en-rol-amygdala/

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen