skip to Main Content
Kenniscentrum - sinds 2005 - met ruim 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Bioflavonoïden tegen een cytokinenstorm

Bioflavonoïden (flavonoïden) zijn polyfenolen die veel in planten voorkomen. Ze zijn goed inzetbaar tegen een cytokinenstorm. Cytokinen zijn stoffen die een rol spelen als boodschapper om cellen van het afweersysteem te remmen of juist te activeren.

Er zijn meer dan 4000 verschillende flavonoïden geïdentificeerd; vele daarvan zijn plantpigmenten (gele, oranje, roze, rode, paarse en blauwe kleurstoffen). Mensen die weinig groenten en fruit eten, krijgen onvoldoende flavonoïden binnen en daardoor kwetsbaar bij een cytokinenstorm.

Subgroepen van flavonoïden zijn:Bioflavonoïden tegen een cytokinenstorm

  1. Flavonen (apigenine, luteoline, chrysine),
  2. Flavonolen (quercetine, kaemferol, myricetine, isorhamnetine, galangine),
  3. Flavanonen (hesperetine, naringenine),
  4. Flavanolen (catechine, epicatechine, theaflavine, OPC),
  5. Isoflavonen (genisteïne, daïdzeïne),
  6. Anthocyanidines (pelargonidine, cyanidine).

De verschillende flavonoïden hebben uiteenlopende gezondheidseffecten.

  • Ze bezitten antioxidantactiviteit en beschermen cellen en weefsels tegen oxidatieve stress,
  • Zorgen voor sterkere haarvaatjes,
  • Hebben een ontstekingsremmend effect,
  • Gaan aderverkalking tegen,
  • Verminderen de klontering van bloedplaatjes,
  • Cheleren zware metalen (waaronder lood en cadmium),
  • Remmen de afgifte van histamine,
  • Beïnvloeden de genexpressie,
  • Ondersteunen de leverfunctie,
  • Bezitten een antibacteriële en antivirale activiteit.

Bioflavonoïden tegen een cytokinenstormProbiotische bacteriën spelen een belangrijke rol in de stofwisseling en absorptie van flavonoïden. Flavonoïden of metabolieten daarvan die de dikke darm bereiken, worden gemetaboliseerd door bacteriële enzymen en vervolgens geabsorbeerd. Iemands vermogen om specifieke flavonoïden te metaboliseren en te absorberen hangt dus af van de microbiële flora van die persoon.[1,2]
We bespreken hieronder vier bijzondere stoffen uit de grote groep van de bioflavonoïden; luteoline, quercitine, resveratrol en OPC.

 

1. Flavonen (Luteoline)

Luteoline (3’,4’,5,7-tetrahydroxyflavone) maakt deel uit van de groep flavonoïden. De stof behoort tot de subgroep van flavonen, die van nature voorkomen in artisjok, peterselie, tijm, selderij en in propolis. Planten die rijk zijn aan luteoline worden in de traditionele Chinese geneeskunst gebruikt voor de behandeling van verschillende aandoeningen.

Net als quercetine en rutine kan luteoline ontstekingsreacties moduleren, die ontstaan door allergenen doordat het de lipo-oxygenase remt. Het zou in de toekomst zelfs kunnen bijdragen aan een nieuw type ontstekingsremmende en allergiebestrijdend middel, aangezien het de aanmaak van histamine door de mastocyten, evenals de vorming van ontstekingsstoffen krachtig remt.

2. Flavonolen (Quercitine)

Bioflavonoïden tegen een cytokinenstormFlavonolen, in het bijzonder quercetine, komen wijdverspreid voor in het plantenrijk. De hoeveelheid in de voeding is vaak erg laag. De dagelijkse inname van flavonolen wordt geschat op slechts 20–35 mg per dag. De rijkste bronnen zijn uien (tot 1,2 g/kg), boerenkool, prei, broccoli en bosbessen.

Quercetine is waarschijnlijk de meest wijdverspreide flavonoïde die er is. Het komt voor in voedingsmiddelen zoals appelen, uien, bessen, koolsoorten, zaden, noten, rode druiven, frambozen, groene thee en knoflook. Bij o.a. een FODMAP-dieet bestaat het risico om te weinig bioflavonoïden binnen te krijgen.

Veel medicinale planten danken veel van hun activiteit aan het hoge quercetinegehalte.

In voedingssupplementen is de groep flavonolen vertegenwoordigd als quercetine in de vorm van extracten van medicinale planten als Ginkgo biloba en Sylimarine.

De hoeveelheid quercetine die nodig is voor significante gezondheidseffecten is naar schatting 10 tot 60 keer hoger dan de hoeveelheid die in voeding aanwezig is. Bij het streven naar een bepaald gezondheidseffect van quercetine is aanvullende suppletie meestal onvermijdelijk [3,4,5].

Door de ontwikkeling van quercetinesupplementen met sterk verbeterde biologische beschikbaarheid (quercetine in de vorm van fytosomen, liposomen, micro- of nanodeeltjes) wordt quercitine 20 keer beter opgenomen.[6,7]

Quercitine tegen een cytokinenstorm

Quercetine heeft naast een sterke algemene ontstekingsremmende activiteit ook invloed op ontstekingen gerelateerd aan allergie of autoimmuniteit. Quercetine remt (chronische) ontstekingen door een ‘cytokinenstorm’ te moduleren.[8-13]

Hypercytokinemie ook wel cytokinestorm is een mogelijk fatale reactie van het lichaam waarbij de T- en B-cellen afweersysteemmoleculen (cytokinen) uitscheiden die een ontstekingsreactie in het hele lichaam veroorzaken. [14]

Quercitine;

  • verlaagt oxidatieve stress;
  • geeft afname van de synthese van pro-inflammatoire cytokinen (waaronder TNF-α, IL-1β, IL-6, IL-8, IFN-γ) en de expressie van COX-2 (cyclooxygenase-2) en iNOS (inducible nitric oxide synthase);
  • remt de activering van NLRP3 (NOD-, LRR- and pyrin domain-containing protein 3) inflammasoom, een belangrijke component van de aangeboren immuniteit;
  • geeft neerregulatie TLR4 (toll-like receptor 4)-signaalroute. Deze is betrokken bij acute en chronische ontstekingen, die worden aangewakkerd door bacteriële endotoxines of endogene moleculen die zijn ontstaan door weefselschade;
  • geeft verbetering van de Th1/Th2-balans (T-helpercellen type 1 en 2);
  • stabiliseert mestcellen en eosinofiele granulocyten met remming van de histamineafgifte, IgE en pro-inflammatoire cytokines (zoals TNF-α, IL-1β, IL-4, IL-6, IL-8);
  • heeft een antitrombotische activiteit.

Gezondheidseffecten quercitine in het maag-darmkanaal

Bioflavonoïden tegen een cytokinenstormEr zijn sterke aanwijzingen dat quercetine een ‘lekkende darm’, door defecte tight junctions en darmontsteking tegengaat. Quercetine zorgt voor versterking van tight junctions door verhoogde expressie van de tight-junction-eiwitten waaronder zona occludens -2, occludine, en claudine -4.
Dit geeft:

  • regulatie van proteïnekinases,
  • verhoging van de darmslijmvliesproductie door enterocyten en slijmbekercellen (gobletcellen),
  • antimicrobiële effecten tegen (ontstekingsbevorderende) voedselpathogenen,
  • regulatie van de darmslijmvliesimmuniteit,

Quercetine beïnvloedt het intestinale darmmicrobioom en gaat intestinale dysbiose tegen. Intestinale ‘lekkende darm’ speelt onder meer een belangrijke rol bij het ontstaan en de progressie van chronische immuunziekten (chronische inflammatoire darmziekten, allergieën, auto -immuunziekten zoals reuma, coeliakie en diabetes type 1, metabole aandoeningen, niet -alcoholische leververvetting). [15-19]

Quercitine & Interacties

  • Er zijn aanwijzingen dat quercetine de leverenzymen CYP3A4, CYP1A1, CYP1A2, CYP2C9 en CYP2E3 remt. Quercetine kan de bloedspiegel van medicijnen verhogen die door deze enzymen worden afgebroken. Wees daarom voorzichtig met quercetinesuppletie bij medicijngebruik. In overleg met arts/ apotheker kan de medicijndosis mogelijk aangepast worden.
  • Quercetine verhoogt de cellulaire opname van zink.
  • Vitamine C kan de intestinale opname van quercetine verhogen en de antivirale activiteit van quercetine versterken.
  • Quercetine verhoogt de biologische beschikbaarheid van curcumine en resveratrol.
  • Quercetine remt de intestinale absorptie van (non -heem)ijzer. Dus een terughoudendheid met quercetinesuppletie is geboden bij een ijzertekort. [20-26]

3. Resveratrol bij een cytokinenstorm

De druif (Vitis vinifera) is een rijke bron van resveratrol. Resveratrol is het best onderzochte salvestrol. Salvestrolen zitten in biologisch geteelde groenten, fruit en kruiden. Salvestrolen zijn afweerstoffen (fytoalexinen) die de plant moeten beschermen tegen schimmels en vraat. De noodzaak van planten om salvestrolen aan te maken vermindert bij het gebruik van bestrijdingsmiddelen.

Salvestrolen zijn door plantenselectie en plantenveredeling merendeels uit groenten en fruit verdwenen. Tijdens voedselraffinage verdwijnt er nog meer. Tegenwoordig bevatten groenten en fruit naar schatting 80% minder salvestrolen, dan zo’n zestig jaar geleden. Suppletie met resveratrol of salvestrolen is een belangrijke aanvulling op de huidige voedingspatronen.

Resveratrol remt zowel COX-1 als COX-2 en speelt vermoedelijk een rol in het verminderen van het risico op trombose. Resveratrol verlaagt ook PAI-1 (plasminogeen activatorinhibitor type-1). Hoge waarden PAI-1 is een risicofactor voor trombose.

Ontstekingen liggen aan de basis van diverse chronische aandoeningen. Meer resveratrol in de dagelijkse voeding kan de oxidatieve en ontstekingsbevorderende effecten van een vet- en koolhydraatrijke maaltijd tegengaan.
Resveratrol blokkeert NF-kB transcriptiefactor. Hierdoor zorgt resveratrol voor minder expressie van pro-inflammatoire cytokinen en meer ontstekingsremmende factoren. [46,47] NF-kB is een belangrijke pro-inflammatoire regulator in de immuunrespons en bij infecties. Het stimuleert NLRP3 inflammasoom, TNF-a, IL-1B, IL-6 en MCP-1 synthese.

Resveratrol heeft een remmend effect op het NLRP3-inflammasoom. [48,49] Daarnaast remt resveratrol de TNF-a, mTOR en S6RP en remt daarmee MMP-9, IL-1B, IL-6 en iNOS regulatie via SIRT1. [50]

Resveratrol verhoogt de IL-10, een ontstekingsremmende cytokine. [51] Mensen met een metabool syndroom hebben vaak lage IL-10 waarden. IL-10 remt productie van pro-inflammatoire cytokines zoals TNF-a.

Resveratrol verlaagt STAT3 activiteit [52]. STAT3 wordt geactiveerd door inflammatoire cytokines zoals IL6, MAPK en NF-kB. STAT3 werkt samen met NF-kB en kan een positief feedbackmechanisme vormen door elkaar te stimuleren.

Zie voor een begrijpelijke uitleg op youtube filmpjeJAK/STAT Signaling Transduction Pathways’.

Resveratrol innemen met een vetrijke maaltijd kan de opname van resveratrol remmen. [54] Farmacokinetisch onderzoek toont aan dat resveratrol invloed heeft op de volgende Cytochroom p450 cyp-enzymen; CYP1A1, CYP1A2, CYP1B1, CYP2C19,CYP2E1, CYP3A4. Bij medicatiegebruik is dus voorzichtigheid geboden met Resveratrolsuppletie.

4. Flavanolen (OPC)

OPC-flavonoïden hebben een breed scala aan gezondheidseffecten. De afkorting OPC staat voor Oligomere Proantho Cyanidines. OPC zit voornamelijk in druivenpitten en andere druifproducten zoals de vrucht, bladeren en zaden. Druivenproducten bevatten fenolische verbindingen waaronder oligomere proanthocyanidinen (OPC’s), proanthocyanidinen, flavonolen en polyflavan-3-olen. Proanthocyanidinen zijn verantwoordelijk voor de productie van de rode kleur van de druiven.Bioflavonoïden tegen een cytokinenstorm

OPC is een vele malen krachtiger antioxidant dan vitamine C (20x), vitamine E (50x) en bètacaroteen en heeft een vitamine C-sparend effect. Volgens Masquelier is de antioxidantactiviteit van OPC uit druivenpitten hoger dan die uit pijnboombast, met name door de aanwezigheid van pro-anthocyanidine B2-3’-0-gallaat in druivenpitten. OPC heeft dosisafhankelijk een krachtige ontstekingsremmende werking en bezit een anti-allergische activiteit. Ook remt OPC de synthese en afgifte van histamine door mestcellen en de afgifte van zuurstofradicalen door geactiveerde neutrofielen. OPC kan het CYP1A2-leverenzym induceren en de plasmaspiegel van medicijnen, die door dit enzym worden gemetaboliseerd, verlagen.

OPC remt de activering van nuclear factor-kappa B (NF-kB) in macrofagen en kan daarmee invloed hebben op chronische ontstekingsziekten. NF-kB omvat een belangrijke groep induceerbare transcriptiefactoren die de afweer en ontstekingsrespons moduleren. OPC remt overproductie van ontstekingsmediatoren (met name NO en PGE2). OPC remt de synthese van NO door ontstekingscellen beter dan aspirine, indomethacine en dexamethason (een middel dat steeds vaker ingezet wordt tegen COVID-19).[55]

Bioflavonoïden tegen een cytokinenstormAnti-cytokinenstorm-palet

De vier bijzondere stoffen uit de grote groep van de bioflavonoïden; luteoline, quercitine, resveratrol en OPC, horen in een anti-cytokinenpalet om beter in staat te zijn een cytokinenstorm het hoofd te bieden.

Marijke de Waal malefijt

 

Marijke de Waal Malefijt

Referenties

[1] Setchell KD, Brown NM, Lydeking-Olsen E. The clinical importance of the metabolite equol-a clue to the effectiveness of soy and its isoflavones. J Nutr. 2002;132(12):3577-84. GRATIS: http://jn.nutrition.org/cgi/content/full/132/12/3577
[2] Yuan JP, Wang JH, Liu X. Metabolism of dietary soy isoflavones to equol by human intestinal microflora–implications for health. Mol Nutr Food Res. 2007;51(7):765-81.
[3] Kawabata K et al. Quercetin and related polyphenols: new insights and implications for their bioactivity and bioavailability. Food Funct. 2015;6(5):1399-417.
[4] Ulusoy HG et al. A minireview of quercetin: from its metabolism to possible mechanisms of its biological activities. Crit Rev Food Sci Nutr. 2019:1-14.
[5] Russo M et al. The flavonoid quercetin in disease prevention and therapy: facts and fancies. Biochem Pharmacol. 2012;83(1):6-15.
[6] Riva A et al. Improved oral absorption of quercetin from quercetin phytosome®, a new delivery system based on food grade lecithin. Eur J Drug Metab Pharmacokinet. 2019;44(2):169-177.
[7] Riva A et al. Quercetin phytosome® in triathlon athletes: a pilot registry study. Minerva Med. 2018;109:285-289.
[8] Javadi F et al. The effect of quercetin on inflammatory factors and clinical symptoms in women with rheumatoid arthritis: a double-blind, randomized controlled trial. J Am Coll Nutr. 2017;36(1):9-15.
[9] Comalada M et al. In vivo quercitrin anti-inflammatory effect involves release of quercetin, which inhibits inflammation through down-regulation of the NF-kB pathway. Eur J Immunol. 2005;35:584-592.
[10] Carullo G et al. Quercetin and derivatives: useful tools in inflammation and pain management. Future Med Chem. 2017;9(1):79-93.
[11] Molteni M et al. The role of toll-like receptor 4 in infectious and noninfectious inflammation. Mediators Inflamm. 2016;2016:6978936.
[12] Park HH et al. Flavonoids inhibit histamine release and expression of proinflammatory cytokines in mast cells. Arch Pharm Res. 2008;31(10):1303-1311.
[13] Valério DA et al. Quercetin reduces inflammatory pain: inhibition of oxidative stress and cytokine production. J Nat Prod. 2009;11:1975-1979.
[14] Is a “Cytokine Storm” Relevant to COVID-19? Jamanetwork june30, 2020
[15] Lee B et al. Tight junction in the intestinal epithelium: its association with diseases and regulation by phytochemicals. J Immunol Res. 2018;2018:2645465.
[16] Dicarlo M et al. Quercetin exposure suppresses the inflammatory pathway in intestinal organoids from Winnie mice. Int J Mol Sci. 2019;20:5771.
[17] Lin R et al. Dietary quercetin increases colonic microbial diversity and attenuates colitis severity in Citrobacter rodentium-infected mice. Front Microbiol. 2019;10:1092.
[18] Hufnagl K et al. Dysbiosis of the gut and lung microbiome has a role in asthma. Semin Immunopathol. 2020;42:75-93.
[19] Etxeberria,U et al. Reshaping faecal gut microbiota composition by the intake of trans-resveratrol and quercetin in high-fat sucrose diet-fed rats. J Nutr Biochem. 2015;26:651-660.
[20] Wang SY et al. Effect of quercetin on P-glycoprotein transport ability in Chinese healthy subjects. Eur J Clin Nutr. 2013;67(4):390-4.
[21] Kim KA et al. Short-term effect of quercetin on the pharmacokinetics of fexofenadine, a substrate of P-glycoprotein, in healthy volunteers. Eur J Clin Pharmacol. 2009;65(6):609-14.
[22] Dabbagh-Bazarbachi H et al. Zinc ionophore activity of quercetin and epigallocatechin-gallate: from Hepa 1-6 cells to a liposome model. J Agric Food Chem. 2014;62(32):8085-93.
[23] Vrijsen R et al. Antiviral activity of flavones and potentiation by ascorbate. J gen virol. 1988;69:1749-1751.
[24] Knab AM et al. Influence of quercetin supplementation on disease risk factors in community-dwelling adults. J Am Diet Assoc. 2011;111(4):542-9.
[25] Lund KC eet al. Combination effects of quercetin, resveratrol and curcumin on in vitro intestinal absorption. J Rest Med. 2014;3:112-120.
[26] https://www.orthokennis.nl/artikelen/querccetine-een-veelzijdig-biomolecuul
[27] Kumar S et al. Chemistry and biological activities of flavonoids: an overview. ScientificWorldJournal. 2013;2013:162750.
[28] Avior Y et al. Flavonoids as dietary regulators of nuclear receptor activity. Food Funct. 2013;4(6):831-44.
[29] Duluc L et al. Mitochondria as potential targets of flavonoids: focus on adipocytes and endothelial cells. Curr Med Chem. 2012;19(26):4462-74.
[30] Kawser Hossain M et al. Molecular mechanisms of the anti-obesity and anti-diabetic properties of flavonoids. Int J Mol Sci. 2016;17(4).
[31] Vinayagam R et al. Antidiabetic properties of dietary flavonoids: a cellular mechanism review. Nutr Metab (Lond). 2015;12:60.
[32] Vezza T et al. Flavonoids in inflammatory bowel disease: a review. Nutrients. 2016;8(4).
[33] Georgiev V et al. Recent advances and uses of grape flavonoids as nutraceuticals. Nutrients. 2014;6(1):391-415.
[34] Assini JM et al. Citrus flavonoids and lipid metabolism. Curr Opin Lipidol. 2013;24(1):34-40.
[35] Hwang SL et al. Neuroprotective effects of citrus flavonoids. J Agric Food Chem. 2012;60(4):877-85.192.
[36] Jäger AK et al. Flavonoids and the CNS. Molecules. 2011;16(2):1471-85.
[37] Baptista FI et al. Flavonoids as therapeutic compounds targeting key proteins involved in Alzheimer’s disease. ACS Chem Neurosci. 2014;5(2):83-92.
[38] Diniz TC et al. The role of flavonoids on oxidative stress in epilepsy. Oxid Med Cell Longev. 2015;2015:171756.
[39] Sak K. Cytotoxicity of dietary flavonoids on different human cancer types. Pharmacogn Rev. 2014;8(16):122-46.
[40] Sak K et al. Role of flavonoids in future anticancer therapy by eliminating the cancer stem cells. Curr Stem Cell Res Ther. 2015;10(3):271-82.
[41] Salvamani S et al. Antiartherosclerotic effects of plant flavonoids. Biomed Res Int. 2014;2014:480258.
[42] Peterson JJ et al. Do flavonoids reduce cardiovascular disease incidence or mortality in US and European populations? Nutr Rev. 2012;70(9):491-508.
[43] Weaver CM et al. Flavonoid intake and bone health. J Nutr Gerontol Geriatr. 2012;31(3):239-53.
[44] Lago JH et al. Structure-activity association of flavonoids in lung diseases. Molecules. 2014;19(3):3570-95.
[45] Pérez-Cano FJ et al. Flavonoids affect host-microbiota crosstalk through TLR modulation. Antioxidants (Basel). 2014;3(4):649-70.
[46] Ardid-Ruiz 2020,
[47] Tomé-Carneiro 2013
[48] Misawa 2015,
[49] Fu 2013
[50] Zhu 2011
[51] Barona 2012
[52] Suzuki 2013
[53] https://www.naturafoundation.nl/kenniscentrum/monografie/180/resveratrol
[54] La Porte 2010
[55] T T erra X, Valls J, Vitrac X et al. Grape-seed procyanidins act as antiinflammatory agents in endotoxin-stimulated RAW 264.7 macrophages by inhibiting NFkB signaling pathway. J Agric Food Chem. 2007;55(11):4357-65

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen