skip to Main Content
Kenniscentrum - sinds 2005 - met ruim 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

De niet-specifieke immuunrespons

Wat kunnen we zelf met voeding doen om ons beter te beschermen tegen virussen? Onze gezondheid wordt permanent bedreigd door ziekteverwekkers als virussen, schimmels of parasieten.

Juist nu we weer fors worden geconfronteerd met het Coronavirus, is het belangrijk meer kennis op te doen over een immuunrespons op ziekteverwekkers.

Er is een functioneel onderscheid tussen de niet-specifieke en de specifieke immuunrespons in het lichaam. De niet-specifieke immuunrespons is een eerste, onmiddellijk beschermende reactie van het lichaam tegen ziekteverwekkers.

Specifieke afweer en niet-specifieke afweer

De specifieke afweer is de afweer die wordt geactiveerd ter bestrijding van een specifieke ziekteverwekker. Hij bestaat uit B- en T-cellen. T-helpercellen activeren B-cellen en T-killercellen (lymfocyten). T-lymfocyten worden gebruikt bij bestrijding van virussen, ze binden zich aan een geïnfecteerde cel zodat die dood gaat.

B-cellen maken antistoffen die koppelen aan de ziekteverwekker. Bij virussen zorgen de antistoffen ervoor dat ze geen cellen meer binnen kunnen gaan. Bij bacteriën zorgen ze er samen met complementfactoren voor dat ofwel de cel direct kapot gaat ofwel dat hij makkelijk vernietigd kan worden door fagocyten. Bij toxinen (giftige stoffen die ook worden gemaakt door bacteriën) zorgen ze ervoor dat toxinen geneutraliseerd worden.

De niet-aspecifieke afweer bestaat uit stoffen en cellen die zich niet specifiek richten tegen een ziekteverwekker. Fagocyten zijn cellen die andere cellen vernietigen (‘opeten’=fagocytose). Fagocyten plaatsen ook eventueel het antigeen op hun membraan zodat het in de lymfeknopen kan worden gepresenteerd aan andere witte bloedcellen waardoor de specifieke afweer wordt geactiveerd. Een antigeen is een molecuul dat in staat is een reactie van het afweersysteem op te wekken, waarbij antistoffen worden aangemaakt. Virussen of bacteriën kunnen op deze manier herkend worden als lichaamsvreemd, waarna een afweerreactie op gang komt en genezing bereikt kan worden.

Onze immuniteit( afweer) tegenover ziekteverwekkers (pathogenen) kan kunstmatig ingedeeld worden in aangeboren immuniteit (“innate”) en verworven immuniteit (“adaptive”). Het is de taak van het immuunsysteem om ziekteverwekkers te detecteren en vervolgens te elimineren.

De eerste lijn verdediging tegen pathogene indringersDe niet-specifieke immuunrespons

Het aangeboren immuunsysteem vormt de eerste lijn verdediging tegen pathogene indringers, waarbij de intacte huid en slijmvliezen effectieve barrières vormen. Op en in de huid en slijmvliezen bevindt zich een scala aan antimicrobiële eiwitten van de aangeboren immuniteit. Antimicrobiële eiwitten zijn eiwitten die zich verplaatsen door de bloedbaan. Een voorbeeld hiervan zijn de complementeiwitten; een groep eiwitten die elkaar onderling activeren.

Het complementsysteem, wat op meerdere manieren geactiveerd kan worden, leidt tot lysis (de dood van een cel door het breken van de membraan) en versnelde fagocytose (het proces waarbij een witte bloedcel een micro-organisme of virus insluit) van micro-organismen.
Fagocyten (macrofagen en granulocyten), naturalkillercellen en dendritische cellen zijn gereed om een infectie direct te bestrijden en het verworven immuunsysteem op gang te helpen.

Naturalkillercellen (NK-cellen) zijn grote lymfocyten die behoren tot het aangeboren immuunsysteem en die een rol spelen bij celdoding en uitscheiding van cytokinen die worden gebruikt tegen pathogenen. NK-cellen zijn werkzaam totdat het specifieke immuunsysteem in werking treedt en er CD8 cytotoxische T-cellen worden geproduceerd die de celdoding (apoptose) overnemen. De NK-cellen worden dan geïnactiveerd door de IL-10 (interleukine-10) die geproduceerd wordt door de CD8 T-cellen.

Dendritische cellen lijken een beetje op macrofagen. Het zijn boodschappers van ons afweersysteem. Ze staan op wacht in de weefsels. Hun belangrijkste functie is niet om veel ziekteverwekkers op te eten, maar ze als het ware te proeven. Vervolgens kunnen ze via de snelwegen in het lichaam op weg gaan naar de lymfeklieren en de informatie doorgeven aan de cellen van het adaptieve afweersysteem. Ze kunnen daarom worden gezien als dirigenten van het afweersysteem omdat ze de lymfocyten van de juiste informatie voorzien en aansturen.

Verworven en aangeboren immuunsysteemDe niet-specifieke immuunrespons

Cellen van het aangeboren immuunsysteem kunnen moleculaire patronen op micro-organismen herkennen. De twee onderdelen van het immuunsysteem, het aangeboren en verworven deel, staan niet los van elkaar.

Het verworven immuunsysteem kan niet functioneren zonder de aanwezigheid van een adequaat werkend aangeboren immuunsysteem. Andersom helpt het verworven immuunsysteem bij het verwijderen en doden van micro-organismen door het aangeboren immuunsysteem.

Terwijl het aangeboren immuunsysteem de infectie bestrijdt, wordt het verworven immuunsysteem op gang gebracht, dat dagen tot weken nodig heeft om specifiek het infectieuze agens te bestrijden. Het aangeboren immuunsysteem is in staat om hetzij de infectie geheel te overwinnen, hetzij deze net zolang onder controle te houden tot het verworven immuunsysteem krachtig genoeg kan reageren.

Het aangeboren immuunsysteem wordt gevormd door een groot aantal verschillende celtypen die allemaal hun eigen specifieke functie hebben, zoals:

  • Monocyten,
  • Macrofagen,
  • Verschillende soorten granulocyten,
  • Natural-killercellen (NK-cellen),
  • Mestcellen,
  • Dendritische cellen.

Een andere belangrijke functie van het aangeboren immuunsysteem is dat het aan de directe omgeving laat weten dat er een potentieel gevaar dreigt. Door middel van een ontstekingsreactie (cytokine) en door het op gang brengen van het verworven immuunsysteem wordt alles in stelling gebracht om deze dreiging in te perken en te bestrijden.

Cytokinen (belangrijke signaalstoffen van het immuunsysteem) die uitgescheiden worden door cellen van het aangeboren immuunsysteem, leveren hierbij een belangrijke bijdrage. Uiteindelijk moeten al deze responsen van zowel aangeboren als verworven afweer samen leiden tot beëindiging van de infectie en complete eliminatie van de micro-organismen.

Interferonen zijn eiwitten die behoren tot de categorie van de cytokinen. Ze zijn vooral in staat de replicatie van virus te remmen in geïnfecteerde cellen.

Er bestaan drie verschillende klassen interferonen:
type I interferon (en daartoe behoren interferon alfa (IFN-α) en interferon bèta (IFN-β),
type II interferon, waartoe interferon gamma (IFN-γ) behoort en
type III interferon (IFN-λ).

Interferonen vervullen een belangrijke rol bij het versterken van de aangeboren afweer tegen virussen en andere pathogenen. Bij Interferonen-defecten is er dus sprake van een onvoldoende verdediging tegen virussen.

Door de ontstekingsreactie worden extra cellen en eiwitten van het afweersysteem aangemaakt en gedirigeerd naar de infectiehaard om deze te bestrijden, terwijl door het verworven immuunsysteem de micro-organismen op uiterst specifieke wijze in samenspraak met het aangeboren immuunsysteem geëlimineerd worden.

Ziektes van het immuunsysteem

Een niet, of niet voldoende functionerend immuunsysteem is een eigenschap van immuundeficiëntie. Er zijn aangeboren of verworven vormen van immunodeficiëntie. Een voorbeeld van een aangeboren afwijking van het immuunsysteem is SCID (Severe Combined Immuno Deficiency Syndrome), dat voorkomt bij zeer jonge kinderen.

Verworven immunodeficiëntie komt voor bij ziekten van het immuunsysteem zoals:

  • AIDS (het “Verworven Immuun Deficiëntie Syndroom”), een besmettelijke ziekte, die door het HIV-virus wordt overgebracht. Deze veroorzaakt een degeneratie van het immuunsysteem van het lichaam,
  • Medicijnen, bijvoorbeeld bij transplantatiepatiënten.
  • Een “overactief” immuunsysteem, een eigenschap van een groot aantal verschillende soorten auto-immuunziekten, zoals diabetes mellitus type I , multiple sclerose (MS), psoriasis, en reumatoïde artritis. Bij deze ziekten ontbreekt de zelfherkenningscapaciteit van het immuunsysteem en het valt een deel van het eigen lichaam van iemand aan.

Zelfzorg immuniteit

De niet-specifieke immuunrespons

Onze gezondheid wordt permanent bedreigd door ziekteverwekkers. Daarnaast wordt het lichaam geconfronteerd met vreemde eiwitten en cellen of met pathologische, endogene cellen. Om de balans te behouden, hebben wij een optimaal functionerende immuniteit nodig.

Zeker in deze tijd is het noodzakelijk om de immuniteit te ondersteunen en sterk te houden. Wat kunnen we zelf doen om onze immuniteit goed te verzorgen?
Het immuunsysteem is een complex geheel. Voedingsfactoren kunnen het immuunsysteem op uiteenlopende manieren moduleren. Het uiteindelijke effect hangt in hoge mate af van de onderlinge verhoudingen van de gevormde cytokinen. Dit maakt het lastig om het effect van één bepaalde voedingscomponent eenduidig vast te stellen.

Maar dit kun je zelf doen om te werken aan een goed werkende immuunrespons.

1. Ruim gebruik van verse groenten en fruit. Het Voedingscentrum raadt aan om minimaal 250 gram groente en 200 gram fruit per dag te eten. Natuurdiëtisten vinden dit te weinig en adviseren voor een optimale immuniteit meer groenten en fruit per dag te eten.
Eet daarom ruim verse biologische groenten (volwassenen 400 gram, een deel mag in gecomprimeerde vorm als biologische groentesappen of gepureerde groentesoepen) en biologisch fruit (volwassenen: 3 stuks) per dag. [21]
2. Een basale ondersteuning met vitaminen, mineralen en spoorelementen is essentieel voor een sterke eerstelijns verdediging. Een nutriëntenbloedprofiel laten bepalen (vitaminen waaronder A,D,E, mineralen waaronder zink, aminozuren waaronder glutathion, vetzuren waaronder omega 3) geeft inzicht of er naast gezonde voeding nog specifieke suppletie nodig is. [21, 23]
3. Een immunologische darmscreening gebaseerd op sIgA, bèta-defensine 2, EPX, alfa-1-antitrypsine en calprotectine, geeft meer inzicht in hoe het met de afweersituatie is gesteld. Voedingsaanpassing en indien nodig suppletie kan dan op maat geadviseerd worden. Denk daarbij aan: opsporen van voedselallergie/ intoleranties (IgG), zink (en of andere mineralen), vitamine D (en of andere vitaminen), vetzuren (EPA. DHA, GLA), L-glutamine, etc.
Specifieke probiotica stamnummer-keuzes afhankelijk van een darmmicrobioom-uitslag kunnen NK-cellen activeren. [22]
4. Naturalkillercellen (NK-cellen)modulatie. Dit kan met o.a.:
Weerstandsverhogende paddenstoelenAHCC (Active Hexose Correlated Compound) . [21] In-vitro en in-vivo studies laten zien dat AHCC (Active Hexose Correlated Compound) , in het bijzonder α-glucanen (shiitake paddenstoel), de activiteit van naturalkillercellen (NK-cellen) en macrofagen sterk verhoogt. [2-6]
Curcumine. [7]
Groene thee catechines (met name EGCG). [8]
Quercetine. Het komt voor in voedingsmiddelen zoals appelen, uien, bessen, koolsoorten, zaden, noten, rode druiven, frambozen, groene thee en knoflook.
– Berberine. Preklinische (in-vitro, in-vivo) studies toonden aan dat berberine een breedspectrum antivirale activiteit heeft en effectief is tegen het binnendringen in de gastheercel en daarop volgende replicatie van veel virussen. [10-19]
Anthocyanidinen.
Moringa biologische bladpoeder. Dit kan als aanvulling op de voeding in diverse recepten verwerkt worden. Het kan door salades verwerkt worden, door diverse gekookte maaltijden of soepen of door een juicer in sappen gemengd worden.
Het verse Moringablad wordt door Moringa’s Finest als unicum op de Nederlandse en zelfs op de Europese markt gebracht, natuurlijk en onbespoten gekweekt en dagvers. Vers Moringablad heeft een subtiele smaak, een beetje nootachtig. Zie voor recepten met het verse Moringablad hier.
– De eetbare microalg Spirulina (Arthrospira platensis) is zeer rijk aan uiteenlopende voedingsstoffen. De blauwalg wordt gezien als ’s werelds meest voedzame greenfood. [9]
Arabinogalactanen (specifieke vezel in voeding en in poedervorm als supplement) optimaliseren het immuunsysteem. Arabinogalactanen zijn grote, sterk vertakte polysacchariden. Wateroplosbare polysacchariden zoals arabinogalactanen spelen een belangrijke fysiologische rol in het lichaam. Arabinogalactanen bevorderen de vorming van korteketenvetzuren (vooral butyraat en propionaat) en zorgen voor toename van de gunstige (anaërobe) darmbacteriën zoals Lactobacillus en Bifidobacterium (longum). Een gezonde darmflora is van essentieel belang voor een goed functionerend afweersysteem. Uit laboratoriumonderzoek komt naar voren, dat arabinogalactanen de zogenaamde natural-killercellen stimuleren. Via voeding krijgt men het binnen door het eten van: wortels, bonen (vooral zwarte bonen), peren, tomaten, kurkumawortel. Maar dat is vaak helaas te weinig dus is aanvulling noodzakelijk.
Astaxanthine: zeer krachtige en veelzijdige carotenoïde. Astaxanthine is meer dan een antioxidant: het heeft onder meer een ontstekingsremmende en afweerversterkende werking. De hoogste concentratie astaxanthine wordt aangetroffen in de groene microalg Haematococcus pluvialis. Vanuit deze bronnen komt astaxanthine in de voedselketen terecht. Astaxanthine is de belangrijkste rozerode kleurstof in waterdieren zoals zalm, forel, garnaal, krab, zeekreeft en rivierkreeft. Astaxanthine ondersteunt zowel de humorale als cellulaire immuunrespons.
Bioflavonoiden (Resveratrol). Er zijn meer dan 4000 verschillende flavonoïden geïdentificeerd; vele daarvan zijn plantpigmenten (gele, oranje, roze, rode, paarse en blauwe kleurstoffen). Mensen die weinig groenten en fruit eten, krijgen onvoldoende bioflavonoïden binnen en zijn daardoor kwetsbaar bij aanvallen op hun immuunsysteem. Resveratrol is het meest onderzocht m.b.t de NK-cel activiteit.
– Lees hier meer over 10 vitaliserende voedingtips.

Marijke de Waal malefijt

 

 

Marijke de Waal Malefijt

 

 

De niet-specifieke immuunrespons

 

Zie voor meer informatie ons COVID-19 dossier.

Gezondheidscheck Darm Plus

Gezondheidscheck Darm PlusVerkoopprijs (incl. BTW): € 216,25
Koop deze test hier

 

Gezondheidscheck darm ontlastingstest PLUS (plus ontstekingsparameters EPX, bèta-Defensie en lactoferine)

De niet-specifieke immuunrespons

 

Immunologische darmscreeningstest

Uitgebreide bepalingen van de microbiologische analyse van de aerobe en anaerobe hoofdkiemen (darmflora), schimmels en gisten (Candida albicans en Candida spp.) en ook de kwantitatieve bepaling van de gistingsresiduen. Bovendien worden bepaald: ontstekingsparameters α-1-antitripsine, calprotectine, EPX, bèta-defensie, lactoferine en galzuren, pancreas-elastase, secretoir IgA.

NK cellen immunodifferentiatie €159,00 Incl. btw

laboratorium

IMMUUNHEMATOLOGIE

lymfocyten-subpopulaties met de bijbehorende referentiewaarden:
B-lymfocyten (CD19+) /μl 132 – 422
B-lymfocyten aandeel rel.-% 7.9 – 18.7
T-lymfocyten (CD3+) /μl 1067 – 1951
T-lymfocyten (aandeel) rel.-% 65.6 – 81.0
T-helper cellen (CD4+) /μl 645 – 1289
CD4+ cellen (aandeel) rel.-% 38.5 – 55.6
T-suppressor cellen (CD8+) /μl 263 – 739
CD8+ cellen (aandeel) rel.-% 15.7 – 32.8
cytotox. cellen (CD56+/CD3+) /μl 10 – 226
cytotoxische cellen (aandeel) % 1.0 – 8.6
NK-cellen (CD3-/CD16+56+) /μl 118 – 421
NK-cellen (aandeel) % 6.6 – 20.1
Killer-cellen, totaal (aandeel) % 7.6 – 28.7
geactiv.T-cellen (CD3+/HLA DR) /μl 43 – 270
geact.T-cellen(CD3+/HLA DR aandeel rel.-% 3.0 – 12.5
CD4+/CD8+ quotient 1.1 – 3.5

De uitslag is goed als op de rapportage staat vermeld: de kwantificering van de lymfocytenpopulatie duidt op dit ogenblik niet op een cellulair immuundefect.

Bronnen

[1] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7178865/
[2] Clinician’s guide to AHCC. Evidence-based nutritional immunotherapy. Kulkarni AD et al. ICNIM (International Congress on Nutrition and Integrative Medicine), 2016. ISBN 978-4- 9909264-1-0.
[3] Yin Z et al. Effects of active hexose correlated compound on frequency of CD4+ and CD8+ T cells producing interferon-γ and/ or tumor necrosis factor-α in healthy adults. Hum Immunol. 2010;71(12):1187-1190.
[4] Fujii H et al. Nutritional food active hexose correlated compound enhances resistance against bird flu. Jap J Compl Altern Med. 2007;4(1):37-40.
[5] Nogusa S et al. Low-dose supplementation with active hexose correlated compound improves the immune response to acute influenza infection in C57BL/6 mice. Nutr Res. 2009;29(2):139-43.
[6] Takanari J et al. Effects of active hexose correlated compound on the seasonal variations of immune competence in healthy subjects. J Evid Based Complementary Altern Med. 2015;20(1):28-34.
[7] https://www.orthokennis.nl/artikelen/Curcumine
[8] https://www.orthokennis.nl/artikelen/de-bijzondere-eigenschappen-van-groene-thee
[9] https://www.orthokennis.nl/nutrienten/spirulina
[10] Hung TC et al. Berberine inhibits hepatitis C virus entry by targeting the viral E2 glycoprotein. Phytomedicine. 2019;53:62-69.
[11] Yan YQ et al. Anti-influenza activity of berberine improves prognosis by reducing viral replication in mice. Phytother Res. 2018;32(12):2560-2567.
[12] Wu Y et al. In vivo and in vitro antiviral effects of berberine on influenza virus. Chin J Integr Med. 2011;17(6):444-52.
[13] Chin LW et al. Anti-herpes simplex virus effects of berberine from Coptidis rhizoma, a major component of a Chinese herbal medicine, Ching-Wei-San. Arch Virol. 2010;155:1933-1941.
[14] Wang H et al. Berberine inhibits enterovirus 71 replication by downregulating the MEK/ERK signaling pathway and autophagy. Virol J. 2017;14(1):2.
[15] Hayashi K et al. Antiviral activity of berberine and related compounds against human cytomegalovirus. Bioorg Med Chem Lett. 2007;17:1562-1564.
[16] Luganini A et al. The isoquinoline alkaloid berberine inhibits human cytomegalovirus replication by interfering with the viral Immediate Early-2 (IE2) protein transactivating activity. Antiviral Res. 2019;164:52-60.
[17] Dai Q et al. Berberine restricts coxsackievirus B type 3 replication via inhibition of c-Jun N-Terminal Kinase (JNK) and p38 MAPK activation in vitro. Med Sci Monit. 2017;23:1448-1455.
[18] Shin HB et al. Inhibition of respiratory syncytial virus replication and virus-induced p38 kinase activity by berberine. Int Immunopharmacol. 2015;27(1):65-68.
[19] Varghese FS et al. The antiviral alkaloid berberine reduces Chikungunya virus-induced mitogen-activated protein kinase signaling. J Virol. 2016;90(21):9743-9757.
[20] Recent human studies have demonstrated that dietary intervention with arabinogalactan from North American Larix species could increase resistance to infections. Larch arabinogalactan seems to positively influence NK cells, macrophage activities and pro-inflammatory cytokine production. https://nutritionandmetabolism.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12986-016-0086-x
[21] Impact of Dietary Components on NK and Treg Cell Function for Cancer Prevention. Young S. Kim. Mol Carcinog. 2015 Sep; 54(9): 669–678. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4536099/
Evidence exists that components in commonly consumed foods including vitamins A, D, and E, water-soluble constituents of mushrooms, polyphenolics in fruits and vegetables, and n-3 fatty acids in fish oil can modulate NK cell activities, Treg cell properties, and the interactions between those two cell types.
[22] Activation of Natural Killer Cells by Probiotics. Nabil Aziz and Benjamin Bonavida. For Immunopathol Dis Therap. 2016; 7(1-2): 41–55. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5467532/
The microbiota in the gut is a highly variable and easily influenced environment that can be affected by a number of various factors such as age, diet, medication, and lifestyle. Probiotic supplementation in our diet can be substantial and beneficial in improving the immune response in the gut.
[23] Astaxanthin, a Carotenoid, Stimulates Immune Responses by Enhancing IFN-γ and IL-2 Secretion in Primary Cultured Lymphocytes in Vitro and ex Vivo. Kuan-Hung Lin. Int J Mol Sci. 2016 Jan; 17(1): 44. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4730289/ . These findings suggest that astaxanthin modulates lymphocytic immune responses in vitro, and that it partly exerts its ex vivo immunomodulatory effects by increasing INF-γ and IL-2 production without inducing cytotoxicity.
[23] Effect of Natural Compounds on NK Cell Activation. Malgorzata Grudzien 1 and Andrzej Rapak. Journal of Immunology Research / 2018. https://www.hindawi.com/journals/jir/2018/4868417/
The current review characterizes several groups of NK cell-activating compounds: vitamins belonging to classes A, B, C, D, and E, polysaccharides, lectins, and a number of phytochemicals used in cancer research, exhibiting stimulatory properties when applied to NK cells. Although in most cases the exact mechanism of action is not known, constituents described in this review seem to be promising candidates for NK cell-stimulating drugs.

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen