skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1000 artikelen over gezondheid!

Zwangerschapscomplicaties minder door zink

Het was al bekend dat zink essentieel is tijdens de zwangerschap. Zink is voor de foetus onmisbaar. Het mineraal zorgt voor een normale groei, goede immuunfunctie en goede neurologische ontwikkeling.

British Journal of Nutrition onderzoek

Aan het onderzoek (1) deden 675 gezonde zwangere vrouwen mee tussen de 20 en 45 jaar.
Er was bij alle deelnemers aan het begin van het onderzoek een laag zinkniveau gevonden.
De vrouwen werden in drie groepen ingedeeld en alle vrouwen werden tot een week na hun bevalling gevolgd.

De drie groepen waren als volgt ingedeeld:
– een groep die 20 mg zink suppleerde,
– een groep die daarbij ook vitaminen B1, B6, C, D3 en E kreeg en
– een controlegroep die geen supplementen nam.

Resultaten onderzoek

Er kwamen minder dood- en vroeggeboren kinderen voor in de beide zinkgroepen dan in de controlegroep. Ook lag de babysterfte in de zinkgroepen lager in de eerste week door (vooral) luchtweginfecties.

In de zinkgroepen kwamen tijdens het tweede en derde trimester minder zwangerschapscomplicaties voor. Het gemiddelde geboortegewicht verschilde niet bij de drie groepen. In de groep die naast zink ook extra vitaminen nam, werd geen extra effect gemeten op deze parameters.

Zink adviezen

Het Voedingscentrum adviseert om tijdens de zwangerschap 9 mg zink te nemen en dit te verhogen naar 11 mg wanneer men begint met borstvoeding. Bij het onderzoek werd een dosering van 20 mg gebruikt, wat twee keer zo hoog is. Bij doseringen boven de 100 mg zink per dag zijn er aanwijzingen voor verstoringen op het kopermetabolisme.

Het is moeilijk om uit een gezonde voeding voldoende zink te halen, tenzij heel specifiek gelet wordt op zinkrijke producten en juiste combinaties. Het lichaam heeft geen opslagmogelijkheden voor zink en daarom is men afhankelijk van een dagelijks toereikende inname.

Zink aanvullen vanuit de voeding

Risicofactoren voor een zinktekort zijn: eten van gemaksvoedsel, vegetarisme, verwonding, infecties. Veel geraffineerde granen, suikers en gemaksvoedsel bevatten te weinig zink en andere waardevolle mineralen. Wanneer de behoefte vergroot is (door zwangerschap/lactatie), treden snel tekorten op. Lichte tot matige zinkdeficiëntie en daarmee geassocieerde aandoeningen komen in de natuurdiëtisten praktijk veel voor.

Eiwitrijk voedsel is een rijke natuurlijke bron van zink. Zeer zinkrijk zijn oesters, maar helaas kunnen ze ook een hoog gehalte aan zware metalen bevatten. Rood vlees en krab en in iets mindere mate gevogelte en vis zijn ook goede zinkbronnen.

Bij plantaardig voedsel gaat het met name om hele granen, peulvruchten, noten (m.n. pecannoten) en zaden (met name pompoenpitten). Bij raffinage van de granen gaat tot 80% van het zink verloren, omdat zink vooral aanwezig is in de schilletjes en vliesjes. Groenten en fruit bevatten relatief weinig zink. Ook bij lactovegetariërs die veel peulvruchten en noten eten, zien natuurdiëtisten vaak een lage zinkstatus.

Zink uit hele granen (volkorenproducten en muesli) wordt minder goed opgenomen door de aanwezigheid van zogenaamde antinutriënten in de schilletjes (ook bij rijst, maïs en peulvruchten), terwijl de schilletjes juist het zink bevatten. Oxalaten in bepaalde groenten (bijvoorbeeld bieten, spinazie, rabarber) en tanninen (koffie en thee) binden het zink in het maagdarmkanaal tot onoplosbare complexen en deze verlaten het lichaam met de stoelgang.

Deze effecten beperken zich niet alleen tot de opname van zink, maar komen ook voor bij andere mineralen. Ongeveer 20% tot 40% van het binnengekregen zink uit de voeding wordt uiteindelijk geabsorbeerd, dit is vooral afhankelijk van lichaamsbehoefte en maagzuurconcentraties. IJzer en calcium remmen de zinkabsorptie en eiwitten verbeteren de zinkabsorptie. Zinktekort komt zelden alleen voor. Vaak zijn er meerdere mineralen- en vitaminentekorten in het spel.

Alcohol remt de zinkopname

Alcohol krijgt de laatste tijd terecht veel aandacht omdat het veel schadelijker blijkt dan werd aangenomen. Alcohol remt de zinkopname en verhoogt de uitscheiding hiervan via de urine. Het huidige standpunt is dat het ongeboren kind via de moeder niet belast mag worden met alcohol en dat alcoholgebruik tijdens de groei (tot het 18e jaar) vermeden moet worden.

Zink is daarnaast ook essentieel voor de omzetting van linolzuur en alfalinoleenzuur in langeketenvetzuren zoals GLA, EPA, DHA. Deze langeketenvetzuren zijn noodzakelijk voor de hormonen en hersencellen. Zink is ook van belang voor het activeren van vitamine B6 en de productie van serotonine. Serotonine levert een bijdrage aan het algehele welbevinden.

Interactie

De anticonceptiepil, alcohol, cafeïne en verschillende medicijnen waaronder ACE-remmers (captopril, enalapril), corticosteroïden, lisdiuretica, thiazide diuretica, tetracyclines, penicillamine, chloortalidon, deferoxamine, fluorchinolonen, hormoonpreparaten, AZT, valproïnezuur, cholestyramine, ethambutol en H2-receptorantagonisten kunnen de zinkstatus verlagen.

Dus vrouwen die voor hun zwangerschap langdurig de anticonceptiepil hebben gebruikt kunnen met een lage zinkstatus de zwangerschap in gaan. Zinksuppletie kan dan gewenst zijn. Ook verminderde vruchtbaarheid kan ten grondslag liggen aan een zinktekort.

Kaliumsparende diuretica kunnen de uitscheiding van zink verlagen. Wees dan voorzichtig met zinksuppletie. Een zinksupplement kan de opname van een NSAID (zoals ibuprofen, naproxen, piroxicam, indomethacine) verlagen; neem deze dus niet gelijktijdig in.

Suppletie met foliumzuur in een dosis hoger dan 1 mg per dag verhoogt de zinkbehoefte. Neem (hooggedoseerde) ijzer- en zinksupplementen los van elkaar in; ijzer kan de opname van zink verlagen en vice versa.

Bestanddelen in knoflook en ui verhogen de absorptie van zink. Zink kan de insuline-afgifte en insulinegevoeligheid verhogen. Bij gebruik van diabetesmedicatie dient u hiermee rekening te houden.

Commentaar NDN

Met name vrouwen die zwanger zijn en een inflammatoire darmziekten hebben (ziekte van Crohn, colitis ulcerosa) of coeliakie, anorexia nervosa verleden, hypothyroïdie, huidproblemen (acne vulgaris, rosacea, psoriasis, dermatitis), langdurig premenstrueel syndroom voor hun zwangerschap, COPD, moeten extra letten op hun zinkstatus.

Zink bevindt zich in alle lichaamsweefsels en concentreert zich met name in de celkern. Het mineraal is essentieel voor de eiwit-, koolhydraat-, vet- en nucleïnezuurstofwisseling en katalyseert meer dan 100 enzymen. Zink helpt bij regulatie van de genexpressie, draagt bij aan de normale eiwitstructuur (vouwen van eiwitten)en is belangrijk voor immuunsysteem en antioxidantverdediging. Stress verhoogt de zinkbehoefte.

Verder speelt zink een belangrijke rol bij de regulatie van neuro- en immunotransmitters waardoor zink zowel immunologische als gedragsparameters kan beïnvloeden.

Sommige mensen hebben last van maagdarmklachten (zoals kramp, misselijkheid) of een metaalsmaak in de mond na inname van een zinksupplement (zinkmethionine is de beste vorm); dit kan in de meeste gevallen worden voorkomen door zink bij de maaltijd in te nemen.
Zink in een andere vorm dan zinkmethionine, vormt onopneembare complexen met de fytaten in granen, rijst en maïs, de oxalaten uit bepaalde groenten (bijv. rabarber) en tanninen (bijv. thee ).
Judith Rolf, natuurdietist

Zinkrijke recepten

Kip Krokant omhuld met een knapperig noten- en zadenkruim Kip Krokant omhuld met een knapperig noten- en zadenkruim Als avondmaaltijd, of als tussendoortje.
Gebruik een tajine, koekenpan en satéstokjes.

Biologische ingrediënten (voor 4 personen):

  • 4 kipfilets
  • 1 citroen
  • olijfolie extra vierge
  • Peper en zeezout
  • Pompoenpasta
  • Pompoenzaadjes
  • Zonnebloempitten
  • Sesamzaadjes (wit of zwart)
  • Pijnboompitjes
  • Pecannoten

Een tajine op Bol.com BereidingMaak vier kipfilets schoon en snij het vlees in blokjes. Bestrooi de kip met peper en zeezout naar smaak. Snij een citroen in plakjes. Vul de boden van een Tajine met olijfolie en schroei de kip hierin dicht. Voeg wat water toe en leg de citroenschijfjes over de kip. Doe de deksel op de tajine en laat de kip in 20 minuten gaar stomen. Controleer tussendoor of er voldoende vocht in de tajine zit, zo niet dan wat water toevoegen.

Hak pompoenpitjes, zonnebloempitjes, pijnboompitjes en pecannoten fijn en strooi hier wat sesamzaad doorheen. Brand het gehakte noten- en zadenmengsel in een koekenpan lichtbruin.

Als de kip gaar is, rijg dan de kipblokjes aan de satéstokjes. Besmeer de stokjes dun met pompoenpasta (te koop in de natuurwinkel) en draai de ingesmeerde stokjes door het knapperige notenmengsel.

Een heerlijk zinkrijk tussendoortje maar ook goed te combineren met zilvervliesrijst en een groente naar keuze, bijvoorbeeld broccoli of taugé. Het vocht uit de tajine is een smaakvolle jus voor over de rijst en de groenten.

Foto en gerecht van Judith Rolf, natuurdietist

Gegrilde venkel met verse sardines uit de oven Gegrilde venkel met verse sardines uit de oven Biologische ingrediënten ( voor 4 personen):

  • 16 super verse sardines
  • 4 biologische venkelknollen (in 6 parten gesneden)
  • 1 eetlepel karwij- of korianderzaad
  • 1 biologische citroen of limoen
  • Goede kwaliteit extra virgin olijfolie
  • Keltisch zeezout en gemalen zwarte peper

Bereiding:Verwarm de oven voor op 160 ºC.
Maak de sardines schoon en verwijder de graat (of vraag de visboer dit te doen).
Spoel de sardines schoon onder de koude kraan.
Leg de sardines op een stuk keukenpapier en dep ze goed droog.
Was de venkel en verwijder de harde stelen (bewaar het fijne groen als garnering).
Snij het kontje eraf en zet hem rechtop, snij nu van boven naar beneden 1 keer door en daarna de beide helften in parten.
Schik de venkel in een ovenschaal en besprenkel met olijfolie, schut even goed met de schaal, zodat de olie mooi rondom de parten zit.
Bestrooi met het karwijzaad of korianderzaad en grof gemalen peper naar smaak. Bak de venkel ongeveer 45 minuten tot de venkel zacht en gekaramelliseerd is.
Haal de schaal uit de oven en leg de verse sardines bovenop de venkel.
Zet het gerecht nog 6 minuten terug in de oven.
Strooi het fijngehakte venkelgroen voor het opdienen over de sardines. Snij de citroen in stukken en leg ze bovenop de schotel.

Serveer met een kruidige quinoa, eet smakelijk.

Ingezonden foto en gerecht van Dieneke Smit

Voedings- en laboratorium zelftesten

Laboratoriumtesten urine bloed ontlasting en speekseltesten Wij werken samen met de grote Duitse fabrikant van laboratoriumtesten Medivere. Medivere levert laboratorium diagnostische diensten waarbij de conventionele geneeskunde als ook aanvullende (complementaire) medische diagnostica en therapieën optimaal worden gecombineerd.

Op onze pagina over voedings- en laboratoriumtesten kunt u alle hierbovengenoemde Medivere testen bekijken en zelf bestellen.

Literatuur en links:

(1) Nossiera S.A., Naeima N.E., El-Sayeda N.A., Abu Zeid A.A., The effect of zinc supplementation on pregnany outcomes, a double-blind, randomised controlled trial, Egypt, British Journal of Nutrition, Volume 114 / Issue 02 / July 2015, pp 274-285.

(2) Hambidge M. Human zinc deficiency. J Nutr 2000 May;130(5S Suppl):1344S-9S 2000; 130: 1344S-1349S.

(3) Lonnerdal B. Dietary factors influencing zinc absorption. J Nutr 2000 May;130(5S Suppl):1378S-83S 2000; 130: 1378S-1383S.

(4) Maret W, Sandstead HH. Zinc requirements and the risk and benefits of zinc supplementation. J Trace Elem Med Biol 2006;20:3-18.

(5) Rink L, Gabriel P. Zinc and the immune system. Proc Nutr Soc 2000;59:541-52.
Digirolamo AM, Ramirez-Zea M. Role of zinc in maternal and child mental health. Am J Clin Nutr. 2009 Mar;89(3):940S-945S.

Meer informatie op deze site:

https://www.natuurdietisten.nl/vaker-zink-tekort-dan-gedacht-2/

https://www.natuurdietisten.nl/voeding-en-tijdens-zwangerschap/

https://www.natuurdietisten.nl/periconceptionele-zorg/

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen