skip to Main Content
Kenniscentrum - sinds 2005 - met ruim 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Periconceptionele zorg

Op het symposium ‘Voeding voor het Brein’ dat op 15 september jl. werd georganiseerd door Stichting Folia Orthica werd duidelijk dat er meer aandacht moet komen voor de voedingsstatus van zowel de vrouw als de man met kinderwens. Prof. Dr. Regine Steegers liet zien dat de voedingsstatus van de aanstaande moeder direct van invloed is op de vruchtbaarheid, de innesteling in de baarmoeder en de groei van de organen van het zeer jonge kind.

Wat weinig mannen beseffen: zaadcellen worden minimaal tien weken voor de ejaculatie al geproduceerd en ondergaan een lang rijpingsproces. Toxische stoffen uit voeding, alcohol, tabak of drugs kunnen dan tot onvruchtbaarheid leiden. In de weken vóór een gewenste conceptie zou de man juist moeten zorgen voor een optimale vitaminen- en mineralenstatus.

Darmproblemen en autisme

Op dit congres werd ook de relatie tussen het brein en de darm opnieuw bevestigd. Speciale aandacht werd besteed aan autisme en het mogelijke verband met een verstoorde darmmicrobiota en een ‘lekkende darm’. De wederzijdse effecten zijn veel groter dan lang werd vermoed. De laatste tijd worden spraakmakende ontdekkingen gedaan. Neuro-actieve stoffen uit de darm kunnen de darmwand en vervolgens de bloed-hersenbarričre passeren. In het brein kan dat psychiatrische, cognitieve en gedragsstoornissen veroorzaken. Eén van die stoornissen is autisme.

Prof. Dr. Huub Savelkoul, hoogleraar celbiologie en immunologie aan de Wageningen Universiteit legde de relatie uit tussen voeding, immuniteit en gedrag. Hij liet met illustraties zien dat de darmmicrobiota van autistische mensen duidelijk verstoord is in vergelijking met die van een gezond persoon.

Arts Kim van Wetten, gespecialiseerd in de biomedische behandeling van kinderen met autisme, constateerde dat veel autistische kinderen een slechte spijsvertering en een ‘lekkende darm’ hebben, waardoor het immuunsysteem overactief reageert.

Nutriėnten en de cognitie van ouderen

Prof. Dr. Ir. Lisette de Groot benadrukte de noodzaak van meer onderzoek naar de relatie tussen voeding en de kwaliteit van het latere leven. Veel epidemiologisch onderzoek wijst er op dat bepaalde nutriėnten de cognitie van ouderen verbeteren. Met name de B vitaminen en de omega-3-vetzuren.

Huisarts Han Goutier is betrokken bij een project tegen ondervoeding van het Groene Hart Ziekenhuis in Gouda. Ondervoeding wordt vaak gezien bij ziekenhuispatiėnten en bewoners van bejaardencentra. Goutier pleitte op het symposium voor 1 ą 2 keer per jaar een laboratorium controle bij ouderen op vitamine D3, vitamine B12, kalium en zink. Alle ouderen zouden een multivitamine en eventueel extra omega-3 en vitamine D3 moeten nemen. De vitaminen- en mineralenstatus op peil brengen via de voeding is feitelijk onmogelijk.

Omdat de informatie over de periconceptionele zorg zo belangrijk is, gaan we in dit artikel nog wat nader in over wat prof. Steegers op het congres vertelde over de voedingsstatus voor en tijdens de zwangerschap.

Optimale voedingsstatus al ruim voor de zwangerschap belangrijk

Prof. Dr. Régine Steegers is bijzonder hoogleraar met de leerstoel Periconceptionele epidemiologie in het Erasmus MC. Zij wees de toehoorders op de invloed die de voedingsstatus van de aanstaande moeder kan hebben op de vruchtbaarheid, de innesteling in de baarmoeder en de groei van de organen van het nog zeer jonge, ongeboren kind en de placenta.

Ze werkte mee aan onderzoek naar het effect van een preconceptie spreekuur op gedrag van stellen met een verminderde vruchtbaarheid. Uit dit onderzoek werd geconcludeerd dat voedings- en leefstijladviezen op maat bij stellen met verminderde vruchtbaarheid al binnen drie maanden gedragsverandering teweeg brengt.

Bij kinderwens op tijd werken aan goede voedingsstatus

Het kind en de placenta zijn extra gevoelig voor schadelijke invloeden zoals ondervoeding, roken en geneesmiddelen gebruik. Een slechte voedingsstatus in de periode rondom de conceptie kan bijdragen aan vruchtbaarheidsstoornissen en zwangerschapscomplicaties. Complicaties zoals: een miskraam, aangeboren afwijkingen, een laag geboortegewicht en doodgeboorte.

Daarnaast zijn er sterke aanwijzingen dat de gezondheid van het kind op volwassen leeftijd ook beļnvloed wordt door de voedingsstatus in deze periode. Aangezien de voeding van de vrouw al voor de zwangerschap belangrijk is, dient er een half jaar (maar nog beter is een jaar) voor de conceptie gezonde en gevarieerde voeding gebruikt te worden. Ook moet voorzien worden in de hogere behoefte aan foliumzuur, vitamine A, C, D, E, B 12, B 1, B 2 en B6.

Een tekort aan o.a. B6, foliumzuur en B 6 kan leiden to een verhoogd gehalte aan Homocysteine in het bloed. Een verhoogde Homocysteine is geassocieerd met een verhoogd risico op aangeboren afwijkingen, miskramen, laaggeboortegewicht, zwangerschapsvergiftiging en vroegtijdige loslating van de placenta.

Een adequate inname van de juiste vetzuren (linolzuur, alfa linoleenzuur, arachidonzuur, DHA en EPA) zijn vooral belangrijk voor de groei en ontwikkeling van het centrale zenuwstelsel en de zintuigen. Onlangs is aangetoond dat obesitas in de periconceptieperiode bijdraagt aan een verhoogd risico op neurologische aandoeningen bij het kind en op volwassen leeftijd.

Barker hypothese
In het kort komt de hypothese van Dr. Barker hier op neer: veranderingen in de structuur van de hersenen tijdens de zwangerschap zijn van invloed op de functie van het brein in de vroege en latere fase van iemands leven. Nutriėnten tekorten en verbetering van voeding en leefstijl van zowel vrouw als man dient meer aandacht te krijgen in de periconceptiezorg.

Bekend is dat een jodiumtekort in de zwangerschap cognitieve en motorische ontwikkelingsstoornissen geeft. Zinktekort wordt geassocieerd met een verhoogd risico op aangeboren afwijkingen, zoals een gespleten lip, een laag geboortegewicht en een vroeggeboorte. Tekort aan antioxidanten geeft een overmatige blootstelling aan vrije radicalen en dit geeft placenta beschadigingen, miskramen, pre-eclampsie en wederom aangeboren afwijkingen.

Genotsmiddelen beperken

Door het gebruik van alcohol wordt de kans op zwangerschap kleiner. De verminderde vruchtbaarheid geldt voor zowel vrouwen als mannen. Negatieve effecten (zoals vroeggeboorte, doodgeboorte, foetaal alcoholsyndroom, afwijkingen aan hersenen, nieren en hart) van alcoholgebruik lijken al te ontstaan bij gebruik van minder dan een standaardglas alcohol per dag. Een veilige ondergrens waarvan met zekerheid gezegd kan worden dat er geen effect op de baby en op de zwangerschap is, kan niet gegeven worden.

Verminderde vruchtbaarheid kan al bij hoeveelheden cafeļne groter dan 300 mg per dag (= 4 kopjes koffie of 6 kopjes zwarte thee) optreden. Verder kan door een hoge inname van cafeļne ook een achterstand in groei bij de ongeboren baby gedurende de gehele zwangerschap optreden, evenals een verhoogd risico op een miskraam. Cafeļne zit ook in cola, bepaalde energiedranken en chocolade melk.

Commentaar NDN

Naast de hierboven beschreven opmerkelijke periconceptionele voedingstekorten van o.a. vitaminen B soorten, vitamine D en zink, tonen recente onderzoeken ook tekorten aan van andere voedingsstoffen. We zetten er nog een paar voor u op een rijtje.
B12 tekort geeft huilbaby’sMoeders die tijdens hun zwangerschap weinig vitamine B12 binnen krijgen, hebben een verhoogde kans op een huilbaby. In de Nederlandse studie werd de vitamine B12-status bepaald bij 3000 zwangere vrouwen. Dit vond plaats tijdens de eerste controle bij een zwangerschapsduur van 3 maanden. Na de geboorte werd nagegaan hoeveel een baby huilde. Er was sprake van excessief huilen als de baby in de afgelopen week gemiddeld meer dan 3 uur per dag had gehuild.

Bij vrouwen met de laagste vitamine B12-concentratie was de kans op een huilbaby maar liefst 8 keer groter in vergelijking met vrouwen met de hoogste vitamine B12-spiegel. 5% van de moeders met een lage B12-status kregen huilbaby’s in vergelijking met 1% van de moeders met een optimale B12-spiegel.
DHA tekort geeft meer luchtwegklachtenBaby’s van moeders die tijdens de zwangerschap DHA innemen, herstellen sneller van luchtwegklachten, aldus een studie die werd gepubliceerd in het tijdschrift Pediatrics.
De helft van de moeders kreeg tijdens de zwangerschap dagelijks 400 mg DHA gesuppleerd. De andere moeders kregen dit niet. De baby’s werden onderzocht op een leeftijd van 1, 3 en 6 maanden.
Co enzym Q 10In een dubbelblind humaan onderzoek bij zwangere vrouwen met pre-eclampsie, toonde aan dat aanvulling met 200 mg Q10 per dag het risico op ontwikkeling van eclampsie duidelijk vermindert. Er was sprake van een vermindering van 25,6% (placebogroep) naar 14.4% in de onderzoeksgroep met Q 10. Pre-eclampsie is een combinatie van te hoge bloeddruk en eiwitverlies via de urine. In de volksmond is de aandoening bekend onder de naam zwangerschapsvergiftiging.

Daarnaast is van Q10 suppletie bekend dat het de spermakwaliteit opmerkelijk verbeterd. De kwaliteit en bewegelijkheid van het sperma is dus Q10-afhankelijk. Oxidatieve stress en tekort aan antioxidanten (vooral van Q10 tekort), is aangetoond bij diverse hormoonafwijkingen, in het bijzonder van de HPA-as en de schildklier. Vooral de schildklier blijkt gevoelig voor Q 10 tekort.
Veel vrouwen blijken na de zwangerschap afwijkende schildklierwerking te hebben.

De natuurdiėtisten wijzen daarom al jaren op het belang van de voedingsstatus (juist in de periconceptionele zorg) door middel van bloedonderzoek op vitaminen, mineralen, aminozuren en een vetzuurprofiel. De voltallige NDN redactie was aanwezig op het Folia Orthica congres. Het stemt ons positief, om te merken dat wetenschappers steeds meer het belang van goede voeding en voedingssuppletie gaan inzien. Hopelijk volgen verzekeringen en de regering ook binnenkort, zodat onderzoek op de voedingsstatus vergoedt gaat worden.

De NDN redactie bedankt Stichting Folia Orthica voor de uitnodiging voor dit boeiende symposium.

Literatuur en links:

Bronnen; symposium ‘Voeding voor het Brein’ op 15 september 2011.
Cetin l, Berti C Calabrese S. Role of micronutrients in the periconceptional period. Hum reprod Update 2010;16:80-95.

Gezondheidsraad. Voedingsnormen: energie, eiwitten, vetten en verteerbare koolhydraten. Den Haag: Gezondheidsraad 2002; publicatie nr 2001/19 R.

Zaadstra Bm, Seidell JC, Van Noord PA, te Velde ER, Habbema JD, Vrieswijk B et al. Fat ande female fecundity: prospective study of effect of body fat distribution on conception rates. BMJ 1993; 306:484-7.

Van Driel LM, de jonge R, Helbing WA, van Zelst BD, Ottenkamp J, Seegers EA et al. Maternal global methylation status and risk of cognetal herat disease. Obstet Gynecol 2008;112:277-83.

Verkleij-Hagoort AC, Verlinde M, ursum NT, Lindemans J, Helbing WA, Ottenkamp J, et a;. Maternal hyperhomocysteinaemia is a risk factor for congenital heart disease. BLOG 206;113:1412-8.

Jaddoe VWV, Bakker R, Hofman A, Mackenbach JP, Moll HA, Steegers EAP, et al. Moderate alcohol consumption during pregnancy an de risk of low birth weight and preterm birth. The Generation R study. Ann Epidemiol 2007;17:834-40.

Nawrot P, Jordan S, Eastwood J, Rotstein J, Hugenholtz A, Freeley M, Effects of caffeine on human health. 2003:20:1-30.

Agarwal A, Gupta S, Sekhon L, Shah R. Redox considerations in female reproductive function and assisted reproduction: from molecular mechanisms to health implications. Antioxid Redox Signal. 2008 Aug;10(8):1375-403.

Al-Gubory KH, Fowler PA, Garrel C. The roles of cellular reactive oxygen species, oxidative stress and antioxidants in pregnancy outcomes. Int J Biochem Cell Biol. 2010 Oct;42(10):1634-50. Epub 2010 Jun 19.

Roland L, Gagné A, Bélanger MC, Boutet M, Berthiaume L, Fraser WD, Julien P, Bilodeau JF. Existence of compensatory defense mechanisms against oxidative stress and hypertension in preeclampsia. Hypertens Pregnancy. 2010 Jan;29(1):21-37.

Teran E, Hernandez I, Nieto B, Tavara R, Ocampo JE, Calle A. Coenzyme Q10 supplementation during pregnancy reduces the risk of pre-eclampsia. Int J Gynaecol Obstet. 2009 Apr;105(1):43-5.
Coenzyme Q10 treatment in infertile men with idiopathic asthenozoospermia: a placebo-controlled, double-blind randomized trial. Fertil Steril. 2009 May;91(5):1785-92.

Agarwal A, Sekhon LH. The role of antioxidant therapy in the treatment of male infertility. Hum Fertil (Camb). 2010 Dec;13(4):217-25.

Sheweita SA, Tilmisany AM, Al-Sawaf H. Mechanisms of male infertility: role of antioxidants. Curr Drug Metab. 2005 Oct;6(5):495-501.

Balercia G, Littaru GP et al. Coenzyme Q10 and male infertility.J Endocrinol Invest. 2009 Jul;32(7):626-32.

Mancini A et al. Hormones and antioxidant systems: role of pituitary and pituitary-dependent axes. J Endocrinol Invest. 2010 Jun;33(6):422-33.

Mancini A et al. Evaluation of antioxidant systems in pituitary-adrenal axis diseases. Pituitary. 2010 Jun;13(2):138-45.

Bianchi G et al. Oxidative stress and anti-oxidant metabolites in patients with hyperthyroidism: effect of treatment. Horm Metab Res. 1999 Nov;31(11):620-4.

Mano T et al. Vitamin E and coenzyme Q concentrations in the thyroid tissues of patients with various thyroid disorders. Am J Med Sci. 1998 Apr;315(4):230-2.

Goedhart G, van der Wal MF, [..], Bonsel GJ. Maternal vitamin B-12 and folate status during pregnancy and excessive infant crying. Early Hum Dev 2011; 87(4):309-14

Imhoff-Kunsch B, Stein AD, [..], Ramakrishnan U. Prenatal Docosahexaenoic Acid Supplementation and Infant Morbidity: Randomized Controlled Trial. Pediatrics; Epub ahead, August 1, 2011

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen