skip to Main Content
Kenniscentrum - sinds 2005 - met ruim 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Vis minder gezond dan gedacht?

“Door de relatief hoge gehaltes aan de giftige stoffen dioxines en PCB’s in vis is het beter om maximaal twee keer per week vis te eten, waarvan een keer vette vis.” Verder werd aangeraden om naast vis geen visoliecapsules te gebruiken.

Is het beter om niet te vaak vis te eten? Zijn visoliecapsules overbodig en doet het eerder kwaad dan goed? Hieronder vindt u een korte samenvatting van het artikel op de website van Kassa. Wij zetten de gezonde en minder gezonde kanten van vis voor u op een rij en geven advies welke vis u het beste kunt kiezen.

Artikel van het programma Kassa: “Vis minder gezond dan gedacht”

In Nederland eten we 3,4 kilo vis per persoon per jaar, dat is niet veel in vergelijking met andere Europese landen. En daarom krijgt u van alle kanten te horen dat u in ieder geval twee keer per week een portie vis zou moeten eten. Maar, is dat eigenlijk wel zo gezond?

Dioxines en PCB’s in vis In voedsel komen giftige stoffen voor. Vooral de zogeheten dioxines en PCB’s zijn slecht. Dioxines en dioxine-achtige verbindingen zoals sommige PCB’s (poly-chloorbifenylen) zijn chemische stoffen die ontstaan bij verbrandingsprocessen of stoffen die bewust zijn geproduceerd. Dioxines komen voor in uitlaatgassen en verbrandingsrook. Ze kunnen ontstaan bij de productie van bepaalde bestrijdingsmiddelen. Bij natuurlijke gebeurtenissen zoals bosbranden en vulkaanuitbarstingen kunnen ook dioxines ontstaan.

Dioxines en PCB’s

Dioxines en PCB’s komen via de lucht en de waterbodem overal in de natuur voor en zijn moeilijk afbreekbaar. Door luchtvervuiling en het eten van vlees, eieren, melk en vis met deze stoffen, krijgen mensen dioxines binnen. Dioxines en PCB’s breken langzaam af, waardoor deze zich ophopen in het milieu en de voedselketen. De gifstoffen zijn in vet oplosbaar en kunnen daardoor in het vetweefsel van dieren en mensen worden opgeslagen.

Water en gif

Ook in vis komen veel dioxines en PCB’s voor. Via het water worden de giftige stoffen opgenomen door bijvoorbeeld zeealgen. Kleine vissen eten deze en krijgen op die manier gif binnen. De kleine vissen worden gegeten door grotere vissen en die komen uiteindelijk op uw bord terecht.

Schade door dioxines op lange termijn

Volgens Tinka Murk, hoogleraar Milieutoxicologie aan de Universiteit van Wageningen zijn de schadelijke gevolgen van te hoge blootstelling aan dioxines op de lange termijn zeer ernstig. Dioxines tasten het immuunsysteem en de vruchtbaarheid aan en vooral jonge kinderen kunnen er leerproblemen van krijgen. Verder kunnen dioxines ook kankers bevorderend zijn. Vooral zwangere vrouwen moeten erg opletten voor dioxines, want hun ongeboren kind is uiterst gevoelig hiervoor.

Dioxines zitten in een aantal voedingsmiddelen, maar u krijgt deze binnen door zuivelproducten (38%), vleesproducten (17%) vis (12%) en eieren (5%). In Nederland weten we relatief weinig vis, maar toch zorgt vis voor een relatief hoog percentage dioxine. Volgens Tinka Murk ligt het maximum gehalte aan dioxines en PCB’s in vis hoger dan in andere voedingsmiddelen. Dioxines en PCB’s in vis is niet tegen te gaan waardoor de EU-norm voor de toegestane hoeveelheid van die gifstoffen voor vis hoger is. “Als we vlees en vis gelijk zouden trekken, dan zou meer vis niet meer aan de norm voldoen”, aldus Tinka Murk.

Twee keer per week vis

Uit Belgisch onderzoek blijkt dat mensen die meer dan drie keer per week vette vis eten, teveel dioxines binnenkrijgen. De Gezondheidsraad, het Voedingscentrum en het Nederlands Visbureau raden aan om twee keer per week vis te eten. Volgens Tinka Murk is dit een advies wat we zeker moeten proberen om op te volgen, maar ze heeft wel een aantal adviezen. Gehaltes aan gif verschillen per vissoort U kunt letten op de vissoorten die u eet. Het verschilt heel erg per vissoort hoeveel dioxines en PCB’s erin zitten. Eet u bijvoorbeeld één keer per week 150 gram paling uit de Biesbosch, dan zit u al aan de maandelijkse norm. Vissen die vaak meer dioxines bevatten zijn: vis uit Nederlandse wateren, de Middellandse Zee en dicht bij de kust gevangen vis. Roofvissen zoals zwaardvis, marlijn, snoekbaars, tonijn en haai zijn ook minder veilig.

Dat komt doordat roofvissen aan het eind van de voedselketen zitten en andere dioxine houdende vissen eten. Deze vissen bevat vooral veel methylkwik. Tonijn bijvoorbeeld kunt u beter niet meer dan één keer per maand eten. Kweekvis bevat over het algemeen lagere gehaltes aan verontreinigingen omdat de keuze van het voer bepaalt wat zij binnenkrijgen.

Kweekvis en oceaanvis

Overigens is het van kweekvis buiten Europa, bijvoorbeeld Tilapia, niet zeker hoe schoon deze zijn. Deze vissen kunnen al overleven in erg vervuild water. Ook garnalen en mosselen kunnen te veel verontreinigingen bevatten. Vissen die zijn gevangen op de oceaan zijn redelijk veilig en deze bevatten ook weinig dioxine-equivalenten. Magere vis is over het algemeen schoner dan vette vis.
Het is volgens Tinka Murk aan te raden om toch twee keer per week vis te eten, waarvan één keer per week vette vis.

Viseter heeft geen visoliecapules nodig …

Als u vis eet is het niet aan te raden om nog eens visoliecapsules te slikken, omdat deze ook dioxines bevatten. Ook voor deze capsules is een norm gesteld, maar wanneer u regelmatig vis eet, hoeft u geen capsules te slikken. “Dat is echt teveel en via een onnatuurlijk omweg”, aldus Tinka Murk.

Commentaar redactie NDN

Het is fantastisch dat een programma als Kassa aandacht besteed aan milieuverontreinigingen die in voedsel -zoals vis-  voorkomen. Het is helaas een feit, dat door ons eigen toedoen voedsel vervuild raakt met gifstoffen, zoals PCB’s, dioxines en kwik. Het maakt ons er pijnlijk van bewust dat we zuiniger moeten omspringen met het milieu. Het stimuleert op te letten welke producten u beter wel en niet in uw boodschappenmand stopt en te zoeken naar alternatieven die gezonder en milieuvriendelijker zijn, zoals biologische producten.

Kassa besteedt alleen weinig aandacht aan de grote gezondheidsvoordelen van het eten van vis. Hierdoor zou de indruk kunnen bestaan dat het ongezond is om vis te eten. Met als gevolg dat Nederlanders, die toch al geen grote viseters zijn, straks misschien massaal vis links laten liggen. Uit een groot Nederlands onderzoek in 2003 (Voedselconsumptiepeiling 2003) blijkt dat de gemiddelde Nederlandse man en vrouw respectievelijk 100 en 85 mg visvetzuren per dag binnen krijgen. Dat zou eigenlijk volgens De Richtlijnen Gezonde voeding van de Gezondheidsraad 450 mg per dag moeten zijn.

Visoliecapsules af te raden?

Dat Tinka Murk het slikken van capsules visolie voor viseters afraadt is te ongenuanceerd. Niet alle visolie is vervuild met gifstoffen en sommige groepen mensen hebben baat bij het gebruik van visoliesupplementen naast de vis uit hun menu.
Visolie kan inderdaad vervuild zijn met gifstoffen, zoals PCB’s en dioxines. Veel fabrikanten van visoliecapules gebruiken daarom vis uit relatief schone wateren of minder vervuilde vissoorten als grondstof voor de productie van hun capsules. Ook wordt visolie vaak gezuiverd en ontdaan van eventuele vervuilingen, voordat het in een capsule wordt gestopt.

Het is voor u als consument niet altijd goed te beoordelen of u te maken heeft met een goede of minder goede kwaliteit visolie. U kunt hiervoor advies vragen aan uw behandelaar of natuurdiëtist. Ook kunt u de fabrikant van uw eigen visoliemerk een mail sturen waarin u vraagt in hoeverre de olie wordt gecontroleerd op gehaltes aan dioxines, PCB’s en zware metalen, zoals kwik en cadmium.

Bron van gezonde stoffen

Vis is een goede bron van eiwitten, de vetoplosbare vitamine A en D (bij vette vis), vitamine B6, B12, zink, selenium, jodium en omega-3 vetzuren. Heel waarschijnlijk zijn de positieve gezondheidseffecten van vis vooral te danken aan de omega-3 vetzuren. Maar het is niet uit te sluiten dat het ook gaat om een combinatie van de verschillende voedingsstoffen die in vis zitten. Er zijn duidelijke aanwijzingen, dat gebruik van gematigde hoeveelheden omega-3 vetzuren uit vis (overeenkomend met 1 portie vette vis per week) het risico op fatale coronaire hartziekten (plotselinge hartstilstand) verlaagd.

Bekend is verder, dat omega-3 vetzuren de triglyceridenspiegel (een vetachtige stof) in het bloed verlagen, de bloeddruk licht laten dalen bij personen met een hoge bloeddruk, de samenklontering van bloedplaatjes verminderen en waarschijnlijk een hartritmeregulerend en ontstekingsremmend effect hebben. Daarnaast spelen de omega-3 vetzuren een belangrijke rol bij de ontwikkeling van de hersenen bij kinderen en het in stand houden van een goede hersenfunctie bij volwassenen.

Eén portie vette vis per week

De Gezondheidsraad adviseert om dagelijks minimaal 450 mg omega-3 vetzuren uit vis binnen te krijgen. Deze aanbeveling geldt voor zowel kinderen als volwassenen.
Een keer per week een portie (150 gram) vette vis is voldoende om deze aanbeveling te halen.
– Vette vissoorten zijn makreel, haring, zalm, heilbot, bokking, sardines en forel.
– Van matig vette vis en magere vis heeft u grotere hoeveelheden vis nodig om 450 mg omega-3 vetzuren binnen te krijgen. Matig vet zijn o.a. pangasius, roodbaars, schol, tonijn, zeewolf, zeeduivel.
– Magere vissoorten zijn o.a. inktvis, kabeljauw, koolvis, schelvis, tilapia, tong en wijting.

Er zijn er aanwijzingen dat sommige groepen mensen baat kunnen hebben bij hoge(re) doseringen omega-3 vetzuren uit vis, zoals mensen met diabetes, reuma, de ziekte van Crohn, depressies, geheugenstoornissen en kinderen en volwassenen met ADHD en dyslexie. Hier wordt nog volop onderzoek naar gedaan.

Helaas zijn er ook minder positieve kanten aan het eten van vis, zoals hierboven al beschreven in het artikel van Kassa. Vis kan vervuild zijn met giftige stoffen, zoals PCB’s, dioxines, zware metalen (kwik, lood, cadmium) en pesticiden, zoals DDT, dieldrin en lindaan. Deze stoffen zijn schadelijk voor de gezondheid. Gelukkig kunt u door rekening te houden met uw viskeuze de belasting met deze stoffen beperken. In het algemeen geldt: hoe vetter de vis hoe hoger het gehalte aan belastende stoffen. En vissen uit de diepere delen van de zee en de Stille Oceaan zijn aanzienlijk schoner dan zoetwatervis en vis uit de Noordzee en Atlantische Oceaan.

Milieu en dierenwelzijn in het gedrang

Het milieu en het dierenwelzijn lijden onder de visserij en de viskwekerij. Door (over)bevissing loopt de visstand gevaar, worden een aantal vissoorten met uitsterven bedreigd, raakt het ecosysteem van de zee aangetast en wordt er veel energie verbruikt. Bij de viskweek spelen problemen, zoals gebruik van vervuild vismeel en dierengeneesmiddelen (antibiotica), het in gedrang komen van dierenwelzijn, de mestproductie en het grote energie- en waterverbruik een rol. Het kweken van vis gebeurt in Nederland en België op relatief schone wijze en met minimaal gebruik van dierengeneesmiddelen.

Gelukkig komen er steeds meer initiatieven om de visserij en viskwekerij duurzamer, diervriendelijker en minder belastend voor het milieu te maken. Voorbeelden hiervan zijn biologische gekweekte vis, visproducten met het Marine Steward Council-keurmerk (MSC), vis met het Stichting Milieukeurmerk en vis die voldoet aan de eisen van het Europese certificeringssysteem EurepGap. Vanaf 2009 mogen supermarkten in Nederland alleen nog vis verkopen die voldoen aan de eisen van EurepGap.

Waarop kunt u letten?

  1. Eet twee keer per week vis, waarvan één keer per week een vette vis.
  2. Kies met oog op de lagere gehaltes aan belastende stoffen en het milieu bij voorkeur voor de volgende vette vissoorten: sardines, haring, makreel, biologisch gekweekte zalm, en (zalm)forel, zalm uit Canada of de V.S. of zalm gevangen in de Stille Oceaan. Op de Amerikaanse website www.oceansalive.org vindt u het meest actuele overzicht van gifgehaltes in diverse vissoorten.
  3. Neem vanwege de hoge gehaltes aan gifstoffen liever geen wilde zoetwatervis uit de Nederlandse grote rivieren, zoals snoek, snoekbaars en paling. Wel goede keuzes zijn zoetwaterkweekvis, zoals meerval, tilapia en forel, bij voorkeur biologisch gekweekt, met een MSC-keurmerk of afkomstig uit Nederland of België.
  4. Vermijd het eten van grote roofvissen, zoals haai, marlijn, zwaardvis, verse tonijn en koningsmakreel vanwege hoge gehaltes aan gifstoffen.
  5. Kies geen vissoorten die met uitsterven worden bedreigt of waarbij de visserij ernstige schade aan het milieu toebrengt, zoals gamba’s, kabeljauw uit de Noord- en Oostzee, red snapper, roodbaars, blauwvin- en geelvin tonijn, zeeduivel en zwaardvis.
  6. Goede keuzes voor het milieu zijn b.v. koolvis, alaska zalm, forel, haring, meerval, sardien, tilapia uit Nederland en België en Engelse tong. Op de website www.goedevis vindt u hierover meer informatie.
  7. Kies voor een goede kwaliteit visoliecapsules. Vraag hiervoor advies aan uw behandelaar of de natuurdiëtist bij u in de buurt.

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen