skip to Main Content
Kenniscentrum met meer dan 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Nadelen van frisdranken

Bij grote (sport) evenementen staat iedereen bloot aan een voortdurend bombardement van reclameboodschappen. Reclame waarbij het heel vaak gaat om snoep, koek, vla, frisdranken en alcoholische dranken. Sporten is gezond, maar hoe gezond is de uitwerking van de reclameboodschappen die er meestal ‘gratis’ bij zitten?

Kinderen met overgewicht worden slanker als zij met behulp van een educatief programma minder suiker- en koolzuurhoudende frisdranken gaan drinken.
Dit bleek uit een onderzoek in 2009 uitgevoerd in Brazilië, met 1140 schoolgaande kinderen van 9 tot 12 jaar. Er werden twee willekeurige groepen gemaakt. Eén groep nam deel aan een educatief programma waarin het drinken van suiker- en koolzuurhoudende frisdranken werd ontmoedigd. De andere diende als controlegroep en volgde dit programma niet.

De kinderen die aan het educatieve programma hadden deelgenomen, lieten een significant verminderde frisdrankconsumptie zien vergeleken met de controlegroep. Dit bleek voor de kinderen met overgewicht samen te gaan met een positieve invloed op hun BMI.

Frisdrank verhoogt risico coronaire hartziekten

Het dagelijkse drinken van suikerhoudende frisdranken leidt mogelijk tot een verhoogd risico van coronaire hartziekten. Dat concluderen Amerikaanse wetenschappers naar aanleiding van de Nurses Health Study waaraan 88.520 vrouwen meededen. Bij aanvang hadden deze vrouwen geen suikerziekte en geen geschiedenis van coronaire hartziekten. Ze werden gedurende 24 jaar gevolgd, waarin met behulp van een vragenlijst informatie werd verkregen over hun frisdrankengebruik.

Gedurende de totale onderzoeksperiode werden 3105 gevallen van coronaire hartziekten, zowel fataal als niet-fataal, gerapporteerd. Hierbij bleken de vrouwen die met dagelijkse regelmaat suikerhoudende frisdranken dronken significant vaker coronaire hartziekten te ontwikkelen dan de vrouwen die dit niet deden. Eén glas suikerhoudende frisdrank per dag betekende, ten opzichte van 1 glas of minder per maand, een 23% verhoogd risico. Twee of meer glazen per dag betekende een 35% verhoogd risico.

Kaliumtekort door overmatig frisdrankengebruik

Het chronische drinken van grote hoeveelheden suiker- en cafeïnehoudende frisdranken kan tot een ernstig verlies van het mineraal kalium leiden. Dit resulteert volgens twee publicaties in de International Journal of Clinical Practice, in spierzwakte, extreme vermoeidheid of mogelijk zelfs verlamming. Beide artikelen betreffen een review van verschillende ziektegeschiedenissen waarin het gebruik van overmatige hoeveelheden frisdrank met deze verschijnselen in verband worden gebracht.

Kalium is een essentieel mineraal en heeft een belangrijke functie bij de overdracht van elektrische signalen in het hart en de overige spieren. Volgens de onderzoekers kan de hypokaliëmie komen doordat grote hoeveelheden glucose overmatig urineren geeft en vervolgens leidt tot kaliumverlies.

Grote hoeveelheden fructose, zoals in frisdranken in de vorm van hoog-fructose-maïssiroop (HFCS) aanwezig, kunnen diaree en daarmee kaliumverlies veroorzaken. Ook een teveel aan cafeïne, zoals aanwezig in sommige frisdranken en koffie, kan aanleiding geven tot kaliumtekort. Dit door verplaatsing van kalium naar de cellen of via verhoogde uitscheiding met de urine.

Psychologische problemen bij suikerhoudende frisdranken

In een onderzoek bij studenten veroorzaakte het drinken van grote hoeveelheden suikerhoudende frisdranken mentale stoornissen en gedragsproblemen. Ook was er sprake van een verhoogde hyperactiviteit. In een Noors onderzoek bij 5498 studenten in 2006 werd aan de hand van vragenlijsten het gebruik van suikerhoudende frisdranken geïnventariseerd. De geestelijke gezondheid werd beoordeeld aan de hand van twee vragenlijsten, de Hopkins Symptom Checklist en de Strengths and Difficulties Questionnaire.

Met beide vragenlijsten werd gekeken naar mentale distress, gedragsproblemen en de algemene mentale gezondheidsproblemen. Tot de symptomen van mentale distress werden gerekend paniekerigheid, angsten, gespannenheid, slapeloosheid, gedeprimeerdheid en een gevoel van hopeloosheid.

Uit de resultaten bleek dat de studenten die veel frisdrank dronken meer problemen hadden. Studenten die vier of meer glazen frisdrank per dag dronken hadden de grootste kans op gedragsproblemen. Uit deze resultaten blijkt dat een hoge consumptie van suikerhoudende frisdranken het risico van geestelijke gezondheidsproblemen onder adolescenten kan verhogen.

Verhoogt risico op jicht

Suikerhoudende frisdrank verhoogt ook het risico van jicht bij mannen, aldus een studie met 46.393 mannen die niet eerder jicht hadden. Met een vragenlijst werd informatie verkregen over gebruik van suikerhoudende frisdranken en fructose. Bij 755 mannen trad jicht op, gedurende de 12 jaar dat zij werden gevolgd. Daarbij bleek dat degenen die dagelijks 2 of meer suikerhoudende frisdranken namen respectievelijk een 1,85 maal zo grote kans hadden op de ontwikkeling van jicht vergeleken met degenen die minder dan 1 frisdrank per maand gebruikten.

Eén consumptie per dag of 5 tot 6 consumpties per week betekenden respectievelijk een 1,45 en 1,29 maal verhoogd risico. Ook een hogere inname van fructose liet de kans op jicht toenemen. De 20% mannen met de hoogste inname van fructose hadden een 2 maal verhoogde kans op jicht vergeleken met de 20% met de laagste inname. Hogere innamen van de totale hoeveelheid vruchtensappen en fructoserijk fruit zoals appels en sinaasappels hielden eveneens verband met een hoger risico van jicht.

Frisdrank tast tanden aan

Niet alleen suiker maar ook het zuur in frisdranken tast tanden aan. Het onderzoek werd uitgevoerd met vijf populaire dranken: appelsap, cola, cola light, Red Bull en Gatorade. In ieder van die dranken werden vier tanden gelegd. Iedere vijf uur werden de dranken ververst, in totaal verbleven de tanden 25 uur in de dranken. Hierna werd onder een microscoop eventuele beschadigingen vastgesteld. Gatorade had het glazuur het meest beschadigd met een gemiddelde diepte van 131 micrometer. Hierna volgden Red Bull met 100 micrometer, cola met 92 micrometer, cola light met 61 micrometer en appelsap met 57 micrometer.

In een Braziliaanse studie werd van 458 schoolgaande kinderen met een gemiddelde leeftijd van 14 jaar, het eetpatroon geanalyseerd aan de hand van een vragenlijst. In de analyse werd gekeken naar het verband tussen tanderosie en het gebruik van frisdrank, vruchtensap, fruit en yoghurt. Van de geanalyseerde voedingsmiddelen werd alleen een significant verband tussen de mate van frisdrankgebruik en tanderosie gevonden. Het dagelijks drinken van frisdrank liet een toename van 75% op het ontstaan van tandbederf zien.

Frisdrank verhoogt kans op alvleesklierkanker

Het regelmatig drinken van frisdrank is een risicofactor voor het ontstaan van alvleesklierkanker.
Voor de studie werden gegevens geanalyseerd van 60.524 proefpersonen die deelnamen aan de Singapore Chinese Health Study. Deze prospectieve cohortstudie had een follow-up periode van 14 jaar. Het verband tussen de kans op alvleesklierkanker en de inname van frisdrank en vruchtensappen werd onderzocht.

Met behulp van interviews werden gegevens verzameld over het gebruik van frisdrank, vruchtensappen, voeding, leefstijl en omgevingsfactoren. Gegevens over het aantal personen met alvleesklierkanker en het aantal sterfgevallen werden gehaald uit de kankerregistratie en het bevolkingsregister van Singapore. Gedurende de follow-up periode werd bij 140 personen alvleesklierkanker gediagnosticeerd.

Na correctie voor beïnvloedende factoren bleek dat personen die 2 of meer glazen frisdrank per week dronken een significant verhoogd risico van het ontstaan van alvleesklierkanker hadden ten opzichte van personen die geen frisdrank dronken. Er werd geen verband gevonden tussen het drinken van vruchtensap en kanker.

Fructose verhoogt risico NASH

De toename van niet-alcoholische steatose hepatitis (NASH) valt niet alleen samen met de toename van obesitas en suikerziekte, maar ook met een aanzienlijke stijging van fructose gebruik. Dit komt vooral door de hoog-fructose-maïssiroop (HFCS) in frisdranken. Het onderzoek betrof 49 patiënten bij wie aan de hand van weefselonderzoek NASH, zonder de ontwikkeling van cirrose, was vastgesteld. Een controlegroep werd gevormd door 23 gezonde personen. Deze groep was van vergelijkbare samenstelling wat betreft leeftijd, geslacht en BMI.

Het bleek dat fructose gebruik onder de patiënten met NASH 2 tot 3 maal zo hoog was vergeleken met de gezonde controlepersonen. Zij namen per dag gemiddeld 365 kcal in de vorm van fructose tot zich, tegen een gemiddelde van 170 kcal in de controlegroep. Daarnaast werd in de lever van NASH-patiënten een verhoogde mRNA-expressie van belangrijke enzymen geconstateerd voor de fructosestofwisseling en de aanmaak van vetten.

In tegenstelling tot glucose, kan fructose als energiebron alleen door de lever worden verwerkt. Hierbij wordt het in eerste instantie in glycogeen omgezet, maar aangezien de glycogeenvoorraad in de lever het grootste deel van de dag vol is, rest bij overmatige en voortdurende aanvoer alleen nog de omzetting in vet.

Commentaar NDN

Niet alleen suikerhoudende frisdranken, maar ook vruchtensappen verhogen het risico van suikerziekte, volgens de uitkomst van een studie onder 43.960 Afro-Amerikaanse vrouwen.
Zij werden gedurende gemiddeld 7,6 jaar gevolgd. Geen van hen had suikerziekte bij aanvang van de onderzoeksperiode. Via een vragenlijst werd inzicht verkregen in het voedingspatroon en het lichaamsgewicht van de vrouwen.

Tijdens de volgperiode ontwikkelden 2713 vrouwen suikerziekte. Hierbij bleken de vrouwen die minstens 2 glazen frisdrank per dag dronken een 24% grotere kans op suikerziekte te hebben. Vooral de vrouwen met een hogere BMI waren gevoelig voor de negatieve invloed ervan. Het drinken van minstens 2 glazen vruchtensap per dag betekende een zelfs 31% verhoogd risico. Hierbij werd echter geen verband met de BMI gevonden. De onderzoekers concluderen dat, om het risico van suikerziekte te verlagen, de nadruk niet alleen op beperking van suikerhoudende frisdranken moet liggen, maar ook op dat van vruchtensappen.

De NDN hoopt met het op een rijtje zetten van de frisdrankfeiten, dat toekomstige (sport)evenementen georganiseerd kunnen worden met biologisch fruit (gewoon happen in een heerlijke biologische appel met schil) en bronwater zonder koolzuur eventueel gemengd met een derde biologische citroensap of grapefruitsap. Als gezonde snack kan dan gedacht worden aan verse noten, eventueel met ongezwavelde rozijnen. Laat die WK nu maar komen. Als de sporters zich dan ook tegoed doen aan ruim groenten en fruit, dan krijgen we goede prestaties te zien gecombineerd met een zich voorbeeldig gedragend publiek.

Literatuur en links:

Ortho Magazine; www.ortho.nl

Patrick Holford is momenteel de belangrijkste en meest invloedrijkste voedingsdeskundige in Engeland en auteur van vele boeken waaronder de bestseller “The Optimum Nutrition Bible” waarvan meer dan 1 miljoen kopieën zijn verkocht en vertaalt in vele talen van Chinese tot Arabisch. In het kader van dit onderwerp is zijn boek ‘How to quit without feeling shit ‘ een aanrader om te lezen.

De Natuur Dietisten Nederland heeft Patrick Holford voor volgend jaar 4 maart 2011 uitgenodigd vanwege zijn bijzondere voedingsaanpak. Omdat de NDN van mening is dat voedingskennis voor iedereen toegankelijk moet zijn, nodigen wij voor dit congres in 2011 voedingprofessionals, maar ook niet-professionals van harte uit om kennis te nemen van Holford’s voedingsaanpak.

Sichieri R, Paula Trotte A, [..], Veiga GV. School randomised trial on prevention of excessive weight gain by discouraging students from drinking sodas. Public Health Nutr 2009; 12(2):197-202

Fung TT, Malik V, [..], Hu FB. Sweetened beverage consumption and risk of coronary heart disease in women. Am J Clin Nutr 2009; 89(4):1037-42

Tsimihodimos V, Kakaidi V, Elisaf M. Cola-induced hypokalaemia: pathophysiological mechanisms and clinical implications. Int J Clin Pract 2009; 63(6):900-2 [en] Packer CD. Cola-induced hypokalaemia: a super-sized problem. Int J Clin Pract 2009; 63(6):833-5

Lien L, Lien N, Heyerdahl S, Thoresen M, Bjertness E. Consumption of soft drinks and hyperactivity, mental distress, and conduct problems among adolescents in Oslo, Norway. Am J Public Health 2006 Oct;96(10):1815-20

Choi HK, Curhan G. Soft drinks, fructose consumption, and the risk of gout in men: prospective cohort study. BMJ 2008; 336(7639):309-12

Congres American Association for Dental Research. Maart 2006; Orlando, VS

Waterhouse PJ, Auad SM, Nunn JH, Steen IN, Moynihan PJ. Diet and dental erosion in young people in south-east Brazil. Int J Paediatr Dent 2008

Mueller NT, Odegaard A, […], Pereira MA. Soft drink and juice consumption and risk of pancreatic cancer: the Singapore Chinese Health Study. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev 2010; 19(2):447-55

Ouyang X, Cirillo P, [..], Abdelmalek MF. Fructose consumption as a risk factor for non-alcoholic fatty liver disease. J Hepatol 2008; 48(6):993-9

Palmer JR, Boggs DA, [..], Rosenberg L. Sugar-sweetened beverages and incidence of type 2 diabetes mellitus in African American women. Arch Intern Med 2008; 168(14):1487-92

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen