Kunnen conserveringsmiddelen diabetes type 2 veroorzaken?

Uit onderzoek blijkt dat inname van conserveringsmiddelen het risico op type-2-diabetes kan vergroten. De hoogste totale blootstelling aan conserveringsmiddelen wordt geassocieerd met een 47% hoger risico op diabetes type 2. [1]

De totale hoeveelheid conserveringsmiddelen en 13 veelgebruikte conserveringsmiddelen kunnen in verband worden gebracht met een hoger risico op type-2-diabetes, zo blijkt uit de studie met ruim 100.000 deelnemers.

Het gaat om totale hoeveelheid conserveringsmiddel aan sorbaten, nitrieten, actetaten, propionaten, ascorbaten en erythorbaten en kaliumsorbaat, kaliummetabisulfiet, natriumnitriet, azijnzuur, citroenzuur en fosforzuur, natriumacetaat, calciumpropionaat, natriumascorbaat, alfa-tocoferol, natriumerythorbaat en rozemarijnextracten.

De belangrijkste conserverende toevoegingen bleken te zijn: citroenzuur (E330), lecithinen (E322), totale sulfieten en ascorbinezuur (E300).

Hoe ontstaan de nadelige effecten op de pancreas?

In vivo en in vitro studies hebben de potentieel nadelige effecten van conserveringsmiddelen op pancreasweefsel aangetoond. Overmatige consumptie van deze middelen kan leiden tot verstoring van de insulineproductie, verstoring van de tricarbonzuurcyclus, ontstekingen en activering van AGE’s.

De EFSA (European Food Safety Authority suggereerde dat de metabolisering van deze additieven een omzetting inhoudt in stoffen, zoals acetaat in acetyl-CoA, die een rol spelen in de stofwisseling van het lichaam.

Wat zijn voedseladditieven?

Voedseladditieven, de categorie waar conserveringsmiddelen onder vallen, zijn stoffen die gewoonlijk niet als voedsel of als ingrediënt worden gebruikt. Voedseladditieven hebben geen voedingswaarde. Ze kunnen afkomstig zijn van planten, dieren of mineralen, maar ze kunnen ook kunstmatig worden bereid.

Deze additieven worden toegevoegd bij het vervaardigen, verwerken, bereiden, behandelen, verpakken, vervoeren of opslaan van de levensmiddelen. Daardoor worden ze een bestanddeel van die levensmiddelen.

In welke categorieën kunnen additieven worden ingedeeld?

Er bestaan 27 soorten additieven die op basis van hun functionele eigenschappen worden ingedeeld. Hiertoe behoren onder andere: kleurstoffen, zoetstoffen, emulgatoren (verbeteren de stabiliteit van mengsels), smaakversterkers, glansmiddelen en antioxidanten.

Er zijn 19 levensmiddelencategorieën en voor elk daarvan is er een specifieke lijst met toegestane additieven. Hier vind je een overzicht van de binnen de EU toegestane 417 E-nummers, in welke levensmiddelencategorie ze mogen worden gebruikt en in welke hoeveelheid.

De meeste verse en minimaal bewerkte en onbewerkte voedingsmiddelen bevatten geen voedseladditieven. Door thuis te koken en alleen onbewerkte of minimaal bewerkte groenten en fruit te consumeren, wordt ongeveer 25% van alle conserveringsmiddelen in voedsel vermeden.

Mengsels van voedingsadditieven verhogen risico op diabetes type 2

Mengsels van voedingsadditieven komen veelvuldig voor in ons dagelijks voedingspatroon, met name door de consumptie van ultrabewerkt voedsel. Deze additieven kunnen op elkaar inwerken door middel van synergetische of antagonistische effecten. Hierdoor kunnen ze de stofwisseling en de algehele gezondheid beïnvloeden.

Een studie [2] onderzocht mogelijke verbanden tussen blootstelling aan veelvoorkomende mengsels van voedingsadditieven en de ontwikkeling van diabetes type 2. Mengsels van bouillon, zuiveldesserts, sauzen, kunstmatig gezoete en suikerhoudende dranken bleken significant geassocieerd met een verhoogd risico op diabetes type 2.
De waargenomen verbanden waren onafhankelijk van de algehele kwaliteit van het dieet (inname van suiker, calorieën, vezels, verzadigd vet, enz.).

In de eerstgenoemde studie werd 34,6% van de conserveringsmiddelen in voedingsmiddelen geconsumeerd via ultrabewerkt voedsel. Blootstelling aan ultrabewerkt voedsel werd ook daar geassocieerd met een hogere incidentie van diabetes type 2.

Hoe kunnen voedseladditieven schadelijke effecten hebben?

Het gebruik van voedseladditieven is drastisch toegenomen gezien de lage kosten en hoge effectiviteit ervan. Chemische voedseladditieven worden vaak aangetroffen in ultrabewerkt voedsel. Blootstelling hieraan blijkt een negatieve invloed te hebben op het maag-darmkanaal door het darmmicrobioom te veranderen, de darmslijmlaag te verminderen, de barrièrefunctie te verzwakken en abnormale immuunreacties te veroorzaken zo blijkt uit onderzoek [3].

Er is steeds meer bewijs, gebaseerd op zowel epidemiologische als experimentele studies, dat een mogelijk verband suggereert tussen chronische darmaandoeningen en voeding. Consumptie van voedseladditieven kan leiden tot het verergeren van ziekteverschijnselen bij patiënten met darmaandoeningen .

ADHD en kleurstoffen

Het NVWA-handboek Additieven in levensmiddelen vermeldt: ‘Bij een voorverpakt levensmiddel of drank met een van de hieronder genoemde toegevoegde kleurstoffen, is het verplicht de volgende waarschuwing op het etiket te plaatsen:
‘naam of E-nummer van de kleurstof(fen)’: kan de activiteit of oplettendheid van kinderen nadelig beïnvloeden.

• zonnegeel (E110);
• chinolinegeel (E104);
• carmoisine (E122);
• allurarood (E129);
• tartrazine (E102);
• ponceau 4R (E124)’.

Voedingssupplementen met verborgen gevaarlijke stoffen

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft een ‘Blocklist’ gepubliceerd van voedingssupplementen met verborgen gevaarlijke stoffen. Hiermee kunnen consumenten opzoeken of een bepaald middel zo’n stof bevat.

Het gaat om online verkrijgbare middelen om af te vallen, je potentie te verhogen of sportprestaties te verbeteren. Deze supplementen vormen een direct gevaar voor de gezondheid van consumenten. Ze bevatten namelijk gevaarlijke en verboden ingrediënten, zoals sildenafil of sibutramine. Deze stoffen staan niet op het etiket vermeld, maar kunnen ernstige bijwerkingen veroorzaken zoals hart- en vaatproblemen, en lever- en nierschade. Daarnaast kunnen ze schadelijk zijn als ze gecombineerd worden met medicijnen.

Recentelijk wordt gewaarschuwd voor Percita vital plus. In een laboratorium is vastgesteld dat er sildenafil in zit en dat is bewust weggelaten op het etiket, zegt de NVWA. Het NVWA adviseert dan ook om deze pillen niet te kopen en niet te gebruiken.

Geen wetgeving voor supplementen

Er bestaat in Nederland geen wetgeving voor supplementen. De Europese Unie (EU) had de gezondheidsclaims voor kruidengeneesmiddelen en andere supplementen graag willen reguleren, maar de regelgeving daarvoor is in 2010 gestrand. Sinds die tijd moeten EU-landen dat zelf regelen en Nederland heeft dat tot op heden niet gedaan. Daarom staat er op supplementen vaak de tekst: ‘Evaluatie gezondheidsclaim is lopende’. Dat betekent dat de betreffende claim in 2010 is afgekeurd – of niet is goedgekeurd – en daar sindsdien niets aan is veranderd.

Het veiligst is om je supplementen te kopen bij bekende Nederlandse ondernemingen en in ieder geval niet bij websites buiten Nederland. Daar kan de NVWA namelijk geen toezicht op houden.

Wat is het verschil tussen desinformatie en misinformatie?

Desinformatie is onjuist en wordt bewust verspreid.
Misinformatie is ook onjuist, maar hoeft door de maker ervan niet per se zo bedoeld zijn. Het wordt vaak aangeboden via de zogenoemde truth sandwich.

Hierbij wordt eerst de waarheid genoemd, dan volgt de foute informatie en vervolgens wordt ter afsluiting opnieuw de waarheid herhaald. Daardoor klinkt de misinformatie heel aannemelijk. Influencers maken vaak gebruikt van de truth sandwich, onder andere om supplementen aan te prijzen

Toenemende darmaandoeningen maken verder onderzoek nodig

Momenteel wordt het merendeel van de bevindingen met betrekking tot de veiligheid van deze additieven toegeschreven aan onderzoek in diermodellen, wat substantiële wijzigingen in richtlijnen en beleid bemoeilijkt.

Gezien de toenemende incidentie van inflammatoire gastro-intestinale aandoeningen wereldwijd, is verder onderzoek naar de impact van deze “GRAS”-voedseladditieven (Generally Regarded As Safe = algemeen erkend als veilig) op de algemene bevolking echter gerechtvaardigd.

Marijke Verstege

Lees ook:

Natuurlijke aroma’s: niet zo natuurlijk?
Sterk bewerkt voedsel leidt tot toename welvaartsziekten.
Gezondheidsrisico’s nanothechnologie?
Kruiden: interacties en synergetische werking met medicijnen