skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1000 artikelen over gezondheid!

Hypothyroïdie: niet te snel overgaan op medicatie

De Amerikaanse Schildkliervereniging adviseert toediening van schildklierhormoon (levothyroxine) bij mensen met een TSH (thryoid stimulerend hormoon) van 10 µU/ml – of lager dan 10 indien er symptomen van hypothyroïdie of schildklier auto-antilichamen aanwezig zijn of wanneer men aan hart- en vaatziekten lijdt.

De Thyroid Research Group (TRG) waarschuwt (1) echter voor dat toediening van levothyroxine bij mensen zonder symptomen met een TSH van 10 of minder, meer kwaad dan goed kan doen. Het kan namelijk volgens de TRG op lange termijn de aanmaak van TSH onderdrukken en de schildklierfunctie verstoren, met mogelijk hartproblemen, hartritmestoornissen, botverlies en osteoporose als gevolg.

Peter N. Taylor en zijn onderzoeksteam stelden vast dat op negen jaar tijd (2001 tot 2009) het aantal voorschriften van levothyroxine met 74% is gestegen. Het aantal mensen met een TSH van minder dan 10, dat levothyroxine krijgt is met 30% gestegen.

En de gemiddelde TSH-waarde waarbij men overgaat op schildkliermedicatie is gedaald van 8,7 in 2001 naar 7,9 in 2009. Bovendien is volgens Taylor niet aangetoond dat het toedienen van levothyroxine voordelen voor de gezondheid van deze patiënten biedt.

Aanmaak schildklierhormoon

Wanneer schildklierhormoon moet worden aangemaakt, scheidt de hypothalamus (een klier in de hersenen) TRH (thyrotropine releasing hormoon) af. Dit zet de hypofyse (een andere klier in de hersenen) aan tot de uitscheiding van TSH. TSH stimuleert de binding van jodium in de schildklier, wat nodig is voor de aanmaak van de schildklierhormonen T3 en T4.

Als er voldoende T4 is, wordt de aanmaak van TSH geremd. Een hoge TSH-waarde kan dus duiden op een gebrek aan schildklierhormoon. Eén van de oorzaken van verhoogde TSH-waarden is een gebrek aan jodium. Jodium is nodig voor de aanmaak van T4.

Een gebrek aan jodium resulteert dus in lage T4-waarden en stimuleert de aanmaak van TSH. TSH blijft de schildklier stimuleren om jodium op te nemen. Bij jodiumtekort blijft dit zonder resultaat. Als gevolg van constant verhoogde TSH-waarden die de schildklier blijven prikkelen ontstaat een vergrote schildklier (krop). Ook selenium is nodig voor de aanmaak van T4. Een gebrek aan selenium kan ook tot verhoogde TSH leiden.

Remmende factoren

Er zijn verschillende stoffen en factoren die de schildklierhormoonhuishouding kunnen verstoren.
Sommige stoffen remmen de aanmaak van schildklierhormonen, zoals soja, tabak en het medicijn lithium. Anderen remmen de omzetting van inactief (T4) naar actief schildklierhormoon (T3).

Weer anderen blokkeren de werking van schildklierhormoon (pesticiden) op de hormoonreceptor op de lichaamscellen. Tenslotte kunnen bepaalde stoffen in de voeding de opname van schildklierhormoonmedicijnen in de darm afremmen.

Bij een ontregeling van de schildklierhormoonhuishouding is het extra belangrijk om op de remmende factoren te letten.

Mobiele telefoon; veranderingen in schildklier hormoonhuishouding

De afgelopen jaren heeft het wijdverspreide gebruik van mobiele telefoons geleid tot een publiek debat over mogelijke schadelijke effecten op de menselijke gezondheid. Ondanks jaren van onderzoek, bestaat er nog steeds een grote controverse met betrekking tot de mogelijkheid van het teweegbrengen van een duidelijk fysiologisch effect in mensen, door straling afkomstig van microgolven die worden uitgezonden door mobiele telefoons.

Een studie (2) werd beoogt de effecten van elektromagnetische velden, uitgezonden door mobiele telefoons, op TSH en thyroïde hormonen in mensen te onderzoeken. 77 gezonde studenten namen deel aan deze studie. De niveaus van T3, T4 en TSH werden gemeten door gebruik te maken van ELISA (Human, Germany).

Het gemiddelde niveau T3, T4 en TSH bij studenten die de mobiele telefoon matig gebruikten waren 1.25±0.27 ng/ml, 7.76±1.73 µg/dl en respectievelijk 4.25±2.12 µu/l. De niveaus bij studenten die de mobiele telefoon veel gebruikten waren 1.18±0.30, 7.75±1.14 en respectievelijk 3.75±2.05. Bij niet-gebruikers waren de niveaus 1.15±0.27, 8.42±2.72 en respectievelijk 2.70±1.75. Het verschil tussen de niveaus van TSH in deze 3 groepen was statistisch significant (P<0.05).

Gebaseerd op de resultaten, werden een hoger dan normaal TSH niveau, een laag gemiddeld T4 en normale concentraties T3 in de mobiele telefoongebruikers gevonden. Het lijkt er op dat er een lichte mate van thyroid-dysfunctie, met een compenserende verhoging in TSH kan optreden, na een excessief gebruik van een mobiele telefoon. Er zou kunnen worden geconcludeerd dat mogelijke schadelijke effecten van straling op de hypothalamus-hypofyse-schildklier-as, de niveaus van deze hormonen kunnen beïnvloeden.

Remmende effecten op de schildklier

In het kort volgt hieronder een beschrijving van diverse remmende effecten op de schildklierhuishouding (3-7):
Medicijnen en rokenVoorbeelden zijn lithium, de anticonceptiepil, antidepressiva (b.v. Prozac), corticosteroïden (Prednison), bepaalde rontgencontrastvloeistoffen (ipodaat), het anti-epilepticum carbamazepine en Dilantine, het hartritmemedicijn amiodarone, insuline, de antidiabetica tolbutamide en chloorpropamide, het antischimmelmiddel ketocozanole, de antibiotica sulfadiazine, sulfasoxazole, acetazoleamide, 5-Flurorouracil (chemotherapeuticum), Tamoxifen, en bètablokkers.

Thiocyanate in tabak (sigaretten, sigaren en dergelijke) remt de jodium opname.
Pseudohormonen: Pesticiden, insecticiden en andere chemische stoffenEnkele voorbeelden zijn dioxines, MTBE, resmethrin, sumitrhin, PCB´s, DDT, de weekmaker bisfenol A in plastic, chloor, het antibacteriële middel triclosan in schoonmaakmiddelen en cosmetica en vlamvertragers in huishoudelijke apparaten.
Fluor (producten) Fluoride kan, zelfs in concentraties die we als veilig beschouwen, tevens schadelijk zijn voor de schildklier. De Amerikaanse National Research Council zegt in een verslag over de veiligheid van drinkwaterfluoridering dat vooral mensen met een jodiumtekort vatbaar zijn voor die schade. ‘Wanneer mensen een lage concentratie schildklierhormoon hebben, lopen zij een groter risico’.

Robert Carton, een milieudeskundige die dertig jaar gewerkt heeft voor de Amerikaanse regering, zegt: ‘Fluoride heeft bij gezonde mannen een schadelijk effect op de schildklier vanaf een dosis van 3,5 mg per dag. Bij mannen met een jodiumtekort is dat effect er al bij 0,7 mg per dag.’ Bij drinkwaterfluoridering is de concentratie fluoride meestal 1 mg per liter1.
In Nederland begon men in de jaren zestig het drinkwater te fluorideren, totdat in 1970 ongeveer eenderde van de Nederlanders gefluorideerd drinkwater gebruikte. In 1976 is men er weer mee gestopt.

In de jaren zestig en zeventig werd geadviseerd kinderen fluoridetabletjes te geven (4x daags 0,25 mg). Momenteel krijgen schoolkinderen op indicatie nog fluorapplicaties bij de tandarts, en spoelen op sommige scholen kinderen vanaf vijf jaar wekelijks met fluorhoudend mondwater. Van die laatste twee methoden zijn de doseringen lager en deze worden niet ingeslikt’ (8).

Poets met tandpasta zonder fluor. Gebruik geen fluortabletjes of fluorapplicaties. Neem fluorvrije gebitsverzorgende producten.
Gluten en mogelijk nog andere allergenen, zoals melk, ei, notenDit geldt vooral wanneer het gaat om een auto-immuun schildklieraandoening, zoals de ziekte van Hashimoto of Graves. Met name glutenintoleranties blijken regelmatig de trigger voor deze vorm van schildklierproblemen. Bij een bloedonderzoeken, waaronder anti TPO, is bij een verhoogde waarde hiervan aanwijzingen dat er sprake is van voedselintoleranties.

Met voedselovergevoeligheidstests zoals IgG gemedieerde voedselovergevoeligheden, exorfinen urinetest, de transglutaminase en gliadine antistoffen-test in ontlasting en/of bloed kunt u proberen te achterhalen welke voeding verstorend werkt.
Zware metalen, zoals kwik, aluminium en lood Meestal is er geen sprake van een acute vergiftiging, maar een langzame accumulatie van zware metalen in het lichaam. De schildklier is hier gevoelig voor en trekt deze zware metalen aan. Kwik uit amalgaamvullingen (amalgaamvullingen bestaan voor 50% uit kwik) en zware metalen uit verpakkingen van voeding (blik) en uit standaard deodorant producten zijn toxisch voor het lichaam. Via o.a. een harenmineralentest is er onderzoek mogelijk naar te hoge waarden.
Tekorten aan essentiële voedingsstoffen Denk aan voedingsstoffen zoals het aminozuur tyrosine, vitamine A en D, B12, B2, B 3, magnesium, ijzer, jodium, selenium en zink. Vraag een nutriëntenprofiel bloedtest en/of haarmineraaltest aan om uw behoefte aan deze voedingsstoffen vast te laten stellen.

Tekort aan belangrijke mineralen zoals selenium geven kans op schildklierproblemen. Selenium is nodig voor de omzetting van T4 naar T3 in de lever. Minimaal 20% van T4 wordt in de lever omgezet naar actief T3. Een verslechterde leverfunctie zoals door leververvetting, veel alcohol gebruik of chronisch gebrek aan vitamines en mineralen die nodig zijn voor biotransformatie (ontgifting) kan leiden tot minder omzetting van T4 naar T3.

Voor lange perioden uitsluiten van belangrijke voedingsgroepen, zoals eiwitten en koolhydraten kan tekorten geven en leiden tot een trage schildklier. Vegetariërs en veganisten moeten bewust andere bronnen van eiwitten binnen krijgen (zoals eiwitpoeder uit bruine rijst, of zaden eiwitpoeder) om niet op lange termijn schildklier problemen te ontwikkelen.
Gebruik van ongefermenteerde soja producten en soja-isoflavonen Gebruik bij voorkeur gefermenteerde soja producten. Gefermenteerd zijn tempeh, miso, sojasaus en sojayoghurt. Wees matig met ongefermenteerde sojaproducten. Gebruik ze niet dagelijks en maximaal 1 kleine portie per keer. Gebruik geen soja-isoflavonen in supplementvorm.
Remmende voedingGebruik van grote hoeveelheden voedingsmiddelen met remmende effecten. Denk aan: rauwe koolsoorten, broccoli, paksoi, witlof, koolrabi, radijs, waterkers, rucola, oostindische kers, gierst, rammenas, rettich, mosterd en spinazie.
Te weinig of te veel jodiumEen tekort aan jodium veroorzaakt krop, een bepaalde vorm van een trage schildklierfunctie. Een te veel aan jodium kan echter ook de auto-immuunreactie tegen de schildklier versterken. Hierdoor neemt de schildklierfunctie af of juist te veel toe. De schildklier heeft niet te weinig maar ook niet te veel jodium nodig.

Rijk aan jodium zijn zeevis, zeewier, sommige supplementen met jodium, kelp en jodium verrijkt zout. Overleg met een natuurdietist of en welke hoeveelheden van deze producten u kunt gebruiken. Via een bloedtest of urinetest kan worden vastgesteld of u de juiste hoeveelheid jodium binnen krijgt.
Supplementen en vezels Bij gebruik van schildklierhormonen en vezelrijke producten, kalkrijke voedingsmiddelen en kalksupplementen, ijzersupplementen. Deze producten kunnen de opname van schildklierhormonen in de darmen afremmen.
SlaapstoornissenUit onderzoek blijkt dat door te weinig of een slechte kwaliteit slaap de productie van T3 en T4 af neemt. Pakken bronnen van overmatige stress aan. Neem zo nodig ondersteunende maatregelen. Uit onderzoek blijkt, dat bijvoorbeeld meditatie de hormonale balans kan helpen herstellen.

Melatonine is een hormoon wat in het donker wordt aangemaakt. Het functioneert als een soort ‘dirigent’ van de hele hormoonhuishouding en heeft daardoor ook invloed op de schildklierhormonen. Door de grote hoeveelheid lampen in huizen, straatverlichting, verlichte kassen, is de aanmaak van melatonine verstoord en sterk verminderd.

Het lijkt raadzaam om gordijnen te kiezen die weinig buitenlicht doorlaten en wekkers e.d. te gebruiken die geen of nauwelijks licht afgeven en televisie, computers en wifi uit te zetten.
Overmatige lichamelijke en/of geestelijke stressBij overmatige stress kunnen zowel de productie van TSH, T4, T3, rT3 en schildklierantistoffen ontregelen. Bij een hoge productie van het stress hormoon cortisol vindt er een verminderde omzetting plaats van T4 naar actief T3.
Verzorgingsproducten met chemische toevoegingen De schildklier is gevoelig voor chemische stoffen. Vermijd verf en verzorgingsproducten met b.v. aluminium, triclosan, synthetische parfum (ftalaten).

Producten die verpakt zijn in blik, aluminium of plastic zijn af te raden. Als u een in plastic verpakt voedingsmiddel of verzorgingsproduct koopt, neem dan een product zonder weekmakers, zoals bisfenol. Vermijd plastic verpakkingen waarop code 3 en 7 staat aangegeven.
Medicatie onjuiste gebruik en/of verpakkingswijzigingenNeem uw schildkliermedicatie (Thyrax, Cytomel, Thyroid Armour e.d.) op de juiste wijze in. Neem altijd dezelfde dosering in. Controleer de verpakking van uw medicatie wanneer u over gaat op een ander merk.

Eet en drink geen calcium- en ijzerrijke voedingsmiddelen (melk, yoghurt, kaas, calcium verrijkte dranken, Roosvicee ferro, lever) en supplementen (multivitamine, kalktabletten, ijzerpillen, floradix) 3 uur voor of na het innemen van uw schildkliermedicijnen. Pas zo nodig de dosering van uw medicijnen aan wanneer u overgaat op een vezelrijkere voeding. Vezels remmen namelijk de opname.

Bijwerkingen Thyrax na verpakkingswijziging

Velen hebben bijwerkingen gemeld na de recente verpakkingswijziging van Thyrax® bij het Lareb. Samen hebben deze meldingen ervoor gezorgd dat ‘Bijwerkingencentrum Lareb’ snel signaleerde dat er klachten kunnen ontstaan wanneer patiënten van de bruine glazen potjes overstappen op de aluminium stripverpakking.

Om de bijwerkingen en de gevolgen hiervan beter in kaart te brengen heeft Lareb onder een groot deel van de melders (tot 10 april 2015) een vervolg-enquête uitgezet. Hieruit concluderen zij dat er na de verpakkingswijziging van Thyrax® bij patiënten ‘ontregeling’ is opgetreden. Op hun website leest u het volledige bericht en hun bevindingen in een rapport.

Uw melding heeft een cruciale rol gespeeld bij het herkennen en erkennen van de problemen na de verpakkingswijziging. Dit bevestigt het grote belang en de waarde van meldingen van patiënten bij het Lareb.

Commentaar NDN

Bij schildklierproblemen moet eerst nagegaan worden of er sprake is van bovenstaande factoren. Deze kunnen aangepakt worden met de juiste voedingsadviezen en voedingssupplementen (na een nutriëntenprofieltest) en aanpassingen van de leefstijl. Schildkliermedicatie moet een laatste optie zijn, als voeding en leefstijl geen verbetering geven.

Winkelen online met de NDN kortingscode; biologische oliesoorten, granen(ook glutenvrij), dranken, baby- en peutervoeding, sportvoeding. superfoods, dieetvoeding en nog veel meer.</p

Literatuur en links

(1) Taylor PN, Iqbal A, Minassian C, et al. Falling Threshold for Treatment of Borderline Elevated Thyrotropin Levels-Balancing Benefits and Risks: Evidence From a Large Community-Based Study. JAMA Intern Med. 2013 Oct 7. doi: 10.1001/jamainternmed.2013.11312. [Epub ahead of print]

(2) Mortavazi S, Habib A, Ganj-Karami A, Samimi-Doost R, Pour-Abedi A, Babaie A. Alterations in TSH and Thyroid Hormones following Mobile Phone Use.Oman Med J. 2009 Oct;24(4):274-8. doi: ]

10.5001/omj.2009.56. Pub med; www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22216380?dopt=Abstract
(3) Gordon DF, Sarapura VD, Samuels MH, et al. Thyroid-stimulating hormone: physiology and secretion. In: Jameson JL, De Groot LJ, et al, eds. Endocrinology. 6th ed. Philadelphia, PA: Saunders; 2010:1311-1329 ]

(4) Kelly G., Peripheral Metabolism of Thyroid Hormones: A Review, Alternative Medicine Review, Volume 5, Number 4 2000 306-333 ]

(5) Obal F Jr, Krueger JM, The somatotropic axis and sleep. Rev. Neurol. 2001, Nov. 157 (11Pt 2): S12-5. Review. ]

(6) Patrick L. Thyroid Disruption: Mechanism and Clinical Implications in Human Health, Alternative Medicine Review, Volume 14, Number 4 2009 326-346 ]

(7) Refetoff S. Syndromes of reduced sensitivity to thyroid hormone: genetic defects in hormone receptors, cell transporters, and deiodination. Best Pract Res Clin Endocrinol Metab. 2007;21:277-305. ]

(8) Townsend Letter, 2008; 1 februari: 26

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen