skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1000 artikelen over gezondheid!

Exorfinen in voeding en de relatie met angst en stress

Een slecht werkend endorfinesysteem, endorfineresistentie genaamd wordt in verband gebracht met diverse klachten. Zo zou endorfineresistentie angst en stress klachten kunnen veroorzaken of bestaande klachten verergeren. Een exorfinenvrij dieet kan een onderdeel zijn van het herstelplan.

Exorfinen zijn morfineachtige eiwitten (peptiden) die het lichaam niet zelf aanmaakt. In de voeding zitten exorfinen in melkeiwit (caseïne), soja, spinazie en gluten. Gluten(prolamine) is de algemene benaming voor een groep specifieke eiwitten die wordt aangetroffen in de eenzaadlobbige granen uit landbouwgewassen die behoren tot de grassenfamilie.

Granen die gluten bevatten zijn tarwe (gliadine), rogge (secalinine), gerst (hordeïne), haver (avenine) en spelt. Spinazie is een relatief zwakke leverancier van exorfinen. De meest bekende soort gluten is de gliadine, omdat deze soort in verband gebracht worden met Coeliakie, waarbij patiënten levenslang een glutenvrij dieet moeten volgen om klachten te kunnen voorkomen.

Exorfinen activeren de endorfinereceptoren. Endorfines zijn lichaamseigen signaalstoffen met een morfineachtige werking. Gevoeligheid voor exorfinen kan leiden tot ongevoeligheid voor endorfines.

Endorfines zijn lichaamseigen opioïde

Endorfines zijn lichaamseigen signaalstoffen die fungeren als overbrenger van een zenuwprikkel. Deze signaalstoffen worden neurotransmitters genoemd. Neurotransmitters worden door zenuwcellen in een synaps, de contactplaats tussen twee zenuwcellen, vrijgelaten. Hier hecht de neurotransmitter zich in een andere zenuwcel aan een receptor.

In de receptor wordt een signaalfunctie geactiveerd. Endorfine activeert en remt de werking van diverse neurotransmitters en hormonen. Zo zorgt endorfine voor de vrijgave van dopamine en insuline.

Endorfines maken gebruik van het endorfinesysteem

Het endorfinesysteem is een verzamelnaam voor een netwerk van verschillende opioïde receptoren (specifiek bij naam de MOR, DOR en KOR, Mu-, Delta- en Kappa Opioïde Receptoren). Een ‘opioïde’ is een morfineachtige stof. Deze stof kan zich hechten aan een ontvankelijke receptor. Opioïden zijn er in lichaamseigen of lichaamsvreemde vorm.

Lichaamseigen opioïde zijn endorfine maar ook endomorfine. Voorbeelden van lichaamsvreemde opioïde zijn heroïne (drugs), codeïne en morfine (geneesmiddelen) en exorfinen, een eiwit in bepaalde voedingsmiddelen.

Endorfine het snelst werkende antistresshormoon

Endorfine is het snelst werkende antistresshormoon. Het kan in minder dan 10 seconden de stresshormonen adrenaline en noradrenaline stil leggen. Ter vergelijking met cortisol (een ander antistresshormoon) dat er 30 tot 60 minuten over doet. Endorfine is naast een antistresshormoon een natuurlijke angstremmer en een antidepressivum. Een slecht werkend endorfinesysteem wordt door mensen ervaren als ‘iets te kort komen’ in het leven.

Exorfinen; opgestaan plaatsje vergaan

Exorfinen zijn morfineachtige eiwitten (peptiden) van dierlijke (caseïne), plantaardige (gluten, soja en spinazie) en microbiële oorsprong. Exorfinen binden dezelfde receptoren als endorfine, hier is dus sprake van concurrentie. Exorfinen worden in het lichaam in gezonde omstandigheden afgebroken door enzymen (DPP-IV enzym).

Enzymen zijn eiwitten die een reactie in of buiten een cel mogelijk maken of versnellen zonder daarbij zelf gebruikt te worden of van samenstelling te veranderen. Deze enzymen neutraliseren exorfinen uit de voeding door deze om te zetten in aminozuren.

Als de afbraak van exorfinen plaatsvindt met behulp van het DPP-IV enzym dan zijn de opioïde receptoren vrij voor de endorfines. In ongezonde situaties is deze omzetting niet goed mogelijk. Oorzaak hiervan kan zijn dat er een overmaat aan exorfinenrijke voeding wordt gegeten. Ook genetische factoren en omgevingsfactoren kunnen een rol spelen.

Remmende factoren van DPP-IV enzym

Daarnaast kan de activiteit van het DPP-IV enzym worden geremd onder invloed van stress. Hiervoor is het cortisol hormoon verantwoordelijk. Ook chemische stoffen zoals geneesmiddelen, smaakversterkers, fluor en fluoriden, organofosfaten, fosforzuur in frisdrank, bepaalde eiwitten in bacteriën, cytokinen en vaccins met thimrosal zijn DPP-IV enzym remmende factoren.

De exorfinen die niet worden omgezet in aminozuren zullen zich hechten aan de opioïde receptoren die normaal vrij zijn voor endorfines. Hierdoor ontstaan endorfine resistentie, de ongevoeligheid van de opioïde receptoren voor endorfine. Endorfine kan hierdoor zijn taak niet naar behoren uitvoeren.

Het endorfine/dopamine beloningssysteem

Het vrijkomen van dopamine wordt voornamelijk geactiveerd door beloningsreceptoren van het endorfinesysteem (MOR en DOR). Dopamine speelt een grote rol bij het ervaren van genot, blijdschap en welzijn.

Een chronisch gebruik van suiker en exorfinen van zuivel en soja geven vooral een down-regulerend effect op de MOR. Gluten en spinazie hebben een down-regulerend effect op de DOR.

Bij endorfineresistentie daalt het aantal endorfine receptoren met 60 tot 70% en wordt er minder dopamine vrijgemaakt dan gebruikelijk. Deze verminderde vrijgave van dopamine zou een rol kunnen spelen in het ervaren van stress en angst klachten.

Een aantal voedingsopiaten zijn antagonisten. Bijvoorbeeld beta-casomorfine-7, een caseïne-exorfine, is een serotonine antagonist. Het geven van SSRI-antidepressiva bij mensen met deze vorm van exorfine belasting geeft weinig effect. Exorfine B 5 (gluten) is een voorbeeld van een dopamine antagonist.

Verslavingen en eetstoornissen

Verslavingen en eetstoornissen zijn bezien vanuit het endorfinesysteem disbalansen van het beloningssysteem. De MOR en DOR activeren beloning en KOR inactiveert het systeem. Een goed voedingstraject is noodzakelijk om uit de ban van verslavingen en eetstoornissen te komen.

Exorfinen hebben dezelfde fatale uitwerking als drugs; ze werken verslavend en geven ontwenningsverschijnselen.

Stress en bijnieruitputting

De Mu-opioïde receptoren fungeren als een eerstelijns-antistressor. Endorfines kunnen in minder dan 10 seconden de stresshormonen (adrenaline en noradrenaline) stil leggen. Bij een overmaat aan stress vermindert de gevoeligheid van de receptoren. Dit wordt down-regulatie genoemd.

Cortisol wordt ook een stresshormoon genoemd en is de tweede antistressor die wordt ingezet. Cortisol komt vrij bij zowel fysieke als psychologische stress. De voornaamste rol van cortisol is ervoor te zorgen dat er op langere termijn het hoofd geboden kan worden aan de ‘bedreigende’ situatie (met bedreigende situatie wordt een situatie van angst en of stress bedoeld).

Cortisol zorgt ervoor dat bepaalde eiwitten in spieren worden afgebroken. Hierbij komen aminozuren vrij waarvan glucose wordt gemaakt. De glucose wordt gebruikt als energie om het lichaam van zijn stress staat weer terug in evenwicht te brengen. Veel stress lijdt tot acute hypercortisolemie. Dit houdt in dat het cortisolgehalte in het lichaam erg hoog is. Bij chronische stress kan dit lijden tot chronische hypercortisolemie.

Chronische hypercorticolemie heeft vermindering van de gevoeligheid (down-regulatie) van de Kappa Opioïde Receptoren (KOR) tot gevolg. De KOR receptoren fungeren als een cortisolremmer in de bijnieren. Door een afname van de KOR neemt deze remming af. De bijnier heeft het zwaar en zal op den duur uitgeput raken. Het eten van minder exorfinen zou de MOR en KOR receptoren kunnen ontlasten zodat de down-regulatie van de MOR en KOR kan worden gecorrigeerd.

Osteoporose

Onderzoek laat zien dat botontkalking kan ontstaan bij een KOR- down regulatie. De KOR-receptoren reguleren de calcium-homeostase in de botten. Als down-regulatie van KOR ontkalkend werkt dan is stress, suiker, bepaalde medicatie, zuivel en andere exorfinen bronnen een mede oorzaak van osteoporose.

Commentaar NDN

Iemand met een DPP-IV defect hoeft geen probleem te hebben met alle exorfinen. Urine onderzoek (zie een voorbeeld van een uitslag hieronder in pdf) kan uitsluitsel geven om welke exorfinen het wel of niet gaat. De praktijk laat zien dat cliënten met angst en stress baat hebben bij de eliminatie van de aangetoonde exorfinen in de urine.

Als blijkt na urineonderzoek, dat een exorfinen vrij dieet ingezet moet worden, is begeleiding door een natuurdiëtist (met exorfinen als specialisatie) raadzaam. Het is belangrijk om het eventueel ontstaan van tekorten in uw voeding te voorkomen.

Het verzorgen van uw endorfinesysteem is van levensbelang omdat dit systeem werkt als een eerstelijnspreventie tegen allerhande immuun-aanvallen.

judith rolf

 

 

 

 

 

 

 

 

Judith Rolf, Natuurdietist

Literatuur en links:

Referenties: Met dank aan Lucas Flamend; www.exendo.be

Giuseppe Fanciullia et al. Gluten exorphin B5 stimulates prolactin secretion through opioid receptors located outside the blood-brain barrier. Life Sciences 76 (2005) 1713–1719.
Keith Woodford. Milk Proteins and Human Health:A1 versus A2 Beta-casein. Agriculture and Life Sciences Division, Lincoln University, NZ. An invited plenary paper to the International Diabetes Federation Western PacificCongress, Wellington, 2 April 2008.
Serum activity of dipeptidyl peptidase IV (DPPIV; EC 3.4.14.5) in breast-fed infants with symptoms of allergy.
Cao Y. et al. Isoflavones in urine, saliva, and blood of infants: data from a pilot study on the estrogenic activity of soy formula.J Expo Sci Environ Epidemiol. 2009 Feb;19(2):223-34. doi: 10.1038/jes.2008.44. Epub 2008 Jul 30.
Ohinata K. et al. Soymorphins, novel mu opioid peptides derived from soy beta-conglycinin beta-subunit, have anxiolytic activities. BiosciBiotechnolBiochem. 2007 Oct;71(10):2618-21. Epub 2007 Oct 7.
Gonzales KL. Et al. The influences of reproductive status and acute stress on the levels of phosphorylated mu opioid receptor immunoreactivity in rat hippocampus. Front Endocrinol (Lausanne). 2011 Aug 19;2(18). pii: 00018.
Bortsov AV. Et al. Mu-Opioid receptor gene A118G polymorphism predicts survival in patients with breast cancer. Anesthesiology. 2012 Apr;116(4):896-902. doi: 10.1097/ALN.0b013e31824b96a1. Ohinata K. et al. Evidence for opioid receptors on cells involved in host defense and the immune system. BiosciBiotechnolBiochem. 2007 Oct;71(10):2618-21. Epub 2007 Oct 7.
Wiley MD. Et al. Kappa-opioid system regulates the long-lasting behavioral adaptations induced by early-life exposure to methylphenidate. Neuropsychopharmacology. 2009 Apr;34(5):1339-50. doi: 10.1038/npp.2008.188. Epub 2008 Oct 15.
Pedro Rada et al. Opioids in the hypothalamus control dopamine and acetylcholinelevels in the nucleus accumbens. Brain Res. 2010 February 2; 1312: 1–9. doi:10.1016/j.brainres.2009.11.055. Cheol Kyu Hwang. Et al. Evidence of Endogenous Mu Opioid Receptor Regulation by Epigenetic Control of the Promoters. MOLECULAR AND CELLULAR BIOLOGY, July 2007, p. 4720–4736.
Laura M. Bohn. Et al. G Protein-Coupled Receptor Kinase/β-ArrestinSystems and Drugs of Abuse. NeuroMolecular Medicine, 2004.
Sokolov OY,. Et al. Reactions between beta-casomorphins-7 and 5-HT2-serotonin receptors. Bull ExpBiol Med. 2005 Nov;140(5):582-4.
Hirata H. et al. Rubiscolin-6, a delta opioid peptide derived from spinach Rubisco, has anxiolytic effect via activating sigma1 anddopamine D1 receptors.Peptides. 2007 Oct;28(10):1998-2003. Epub 2007 Jul 27.
Andras Bilkei-Gorzo. Et al. Dynorphins Regulate Fear Memory: from Mice to Men. The Journal of Neuroscience, 4 July 2012, 32(27): 9335-9343; doi: 10.1523/JNEUROSCI.1034-12.2012.
Jarmołowska B. et al. Serum activity of dipeptidyl peptidase IV (DPPIV; EC 3.4.14.5) in breast-fed infants with symptoms of allergy. Peptides. 2007 Mar;28(3):678-82. Epub 2007 Jan 3.
Ribeiro SC. Et al. Interface of physical and emotional stress regulation through the endogenous opioid system and mu-opioid receptors. ProgNeuropsychopharmacolBiol Psychiatry. 2005 Dec;29(8):1264-80. Epub 2005 Oct 26.
Ward GR. Et al. Glucocorticoids plus opioids up-regulate genes that influence neuronalfunction. Cell Mol Neurobiol. 2007 Aug;27(5):651-60.
Baldock, PA. et al. Endorphins regulate bone homeostasis by actions through dynorphin. Volume 42, Supplement 1 , Pages S43-S44, March 2008.
Baldock PA. et al. The endogenous opioid dynorphin is required for normal bone homeostasis in mice.Neuropeptides. 2012 Dec;46(6):383-94. doi: 10.1016/j.npep.2012.08.010. Epub 2012 Oct 9.
Heike A Bischoff-Ferrari. Et al. Calcium intake and hip fracture risk in men and women: a metaanalysisof prospective cohort studies and randomized controlled trials. Am J ClinNutr 2007;86:1780–90.

Downloads:

Urine uitslag van exorfinenicon