skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1000 artikelen over gezondheid!

Consumentenbond: te hoge doses B6 in vitaminepillen

De Consumentenbond heeft 15 vrij verkrijgbare producten (8 Multivitaminen pillen, 6 vitamine B-complex pillen en 1 vitamine-B6-preparaat) onderzocht. Hiervan bleken 11 producten meer vitamine B6 te bevatten dan de aanvaardbare bovengrens van 25 mg vitamine B6/dag zoals in Nederland en Europa wordt aangehouden. Ook bleek in een aantal gevallen het gemeten vitamine-B6-gehalte behoorlijk af te wijken van het vitamine-B6-gehalte op het etiket.

Het onderzoek van de Consumentenbond is gepubliceerd in het artikel Vitamine B6: Baat het niet, het schaadt vaak wél in de Gezondgids van december 2014. Brandpunt zond de uitzending ‘Het vitaminecomplex’ uit naar aanleiding van het onderzoek van de Consumentenbond. De Consumentenbond zal Minister Schippers vragen om de grenzen voor het toevoegen van vitamines aan vitaminepillen wettelijk vast te leggen zodat hierop ook gecontroleerd kan worden.

Effecten van een hoge B6

Effecten die mogelijk kunnen optreden bij het zeer langdurig dagelijks gebruik van hoge doseringen zijn van neuropathische aard, zoals tintelende handen en voeten. Maar de situatie is nogal ingewikkeld. Niet iedereen met een hoge vitamine B6 waarde in het bloed heeft neuropathische symptomen, terwijl de B6 waarden van mensen die symptomen rapporteren niet altijd sterk verhoogd zijn.

De Wetenschappelijke Adviesraad van het Vitamine Informatie Bureau verzamelde vitamine B6 gegevens van honderden patiënten in het AMC en UMCG. Symptomen die op een teveel aan vitamine B6 lijken te duiden, kunnen mogelijk ontstaan door het gelijktijdig gebruik van vitamine B6 met meerdere medicijnen. Ook zou het kunnen zijn dat een hoge inname van vitamine B6 een bestaand tekort aan vitamine B12 versterkt.

Vooralsnog ontbreekt een eenduidige verklaring. Daarom is het lastig om te bepalen in hoeverre klachten daadwerkelijk te maken hebben met het langdurig gebruik van vrij verkrijgbare, hoog gedoseerde supplementen met vitamine B6.

Functies van B 6

Vitamine B6 bestaat uit drie verwante verbindingen (3-hydroxy-2-methyl-pyrimidinederivaten) met bijbehorende fosfaatesters: pyridoxine, pyridoxaal, pyridoxamine, pyri¬doxine-5-fosfaat, pyridoxaal-5-fosfaat en pyridoxamine-5-fosfaat. Het lichaam kan naar behoefte de ene vorm van vitamine B6 in de andere omzetten. De belangrijkste, biologisch meest actieve vorm van vitamine B6 is pyridoxaal-5-fosfaat (P5P).  Deze actieve B 6 is ook verkrijgbaar als supplement.

De hoogste concentraties van P-5-P worden aangetroffen in de lever, nieren, hersenen, milt en spieren. Slechts 0,1% van de totale lichaamsvoorraad vitamine B6 bevindt zich in de vorm van P-5-P in het bloed, met name gebonden aan albumine in plasma en hemoglobine in de erythrocyten. Het enzym alkalische fosfatase (een zink afhankelijk enzym) is nodig voor de opname van P-5-P in de cel.
Omdat magnesium en vitamine B6 biochemisch nauw verbonden zijn, kan een gebrek van of vitamine B6 of magnesium tot dezelfde symptomen leiden.

Dierlijke bronnen van vitamine B6 zoals vlees, vis, gevogelte en eieren bevatten met name het goed opneembare pyridoxaal-5-fosfaat en pyridoxamine-5-fosfaat. Plantaardige bronnen (zetmeelrijke groenten, granen, peulvruchten) bevatten het minder goed opneembare pyridoxine-glucoside, pyridoxine en pyridoxine-5-fosfaat. In voedingssupplementen wordt meestal pyridoxine gebruikt, alhoewel pyridoxaal-5-fosfaat een hogere biologische beschikbaarheid heeft.

Het lichaam slaat vrijwel geen vitamine B6 op, dus dagelijkse toevoer van vitamine B6 is belangrijk. Alhoewel een klinische vitamine-B6-deficiëntie zeldzaam is, komt een subklinische vitamine-B6-deficiëntie wel vaak voor. Ruim 23% van alle Europese ouderen heeft een vitamine B6-tekort (P5P-plasmaspiegel < 20 nmol/l); onder ouderen in verpleeghuizen kan dit percentage oplopen tot 75%. Risicogroepen voor een vitamine-B6-tekort (naast ouderen) zijn alcoholisten, rokers, vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven en mensen die door medicijngebruik, stress, chronische ontsteking of ziekte meer vitamine B6 nodig hebben.

Pyridoxaal-5-fosfaat (P5P) is cofactor van meer dan honderdveertig enzymen. P5P speelt een rol bij:
– de bloedaanmaak (P5P-afhankelijke synthese van heem),
– zenuwstelsel (P5P-afhankelijke synthese monoamine neurotransmitters, sfingolipiden en taurine)
– energiestofwisseling in celmitochondriën (P5P-afhankelijke synthese cytochromen en co-enzym Q10, afbraak glycogeen),
– hart- en skeletspierwerking (P5P-afhankelijke synthese van myoglobine),
– celfunctie en celdeling (P5P-afhankelijke synthese DNA, RNA, sfingomyeline)
– goed functioneren van immuunsysteem,
– zuurstoftransport,
– endocriene systeem

Signalen van lage B 6 waarden

Een reeks symptomen en signalen kunnen wijzen op een (ernstig) vitamine-B6-tekort: scheurtjes in lippen en mondhoeken, ontstoken tong en/of mondslijmvlies, vermoeidheid, slapeloosheid, depressie, bloedarmoede, glucose-intolerantie, misselijkheid en braken, seborroïsche dermatitis, vochtretentie, paniekaanvallen, hyperventilatie, migraine, geïrriteerdheid, verwarring, immunodeficiëntie, verhoogde ontstekingsactiviteit (met stijging C-reactief proteïne), chronische pijn, cognitieve achteruitgang, convulsies, perifere neuropathie, ataxie, een verhoogde homocysteïnespiegel en verhoogde oxidatieve stress.

Een marginale vitamine B6-status (P5P-spiegel 20-30 nmol/l) of vitamine B6-tekort blijft veelal onopgemerkt maar kan op termijn bijdragen aan het ontstaan van chronische ziekten.

Hieronder zetten we nog enkele feiten op een rij van vitamine B 6:
– vitamine B6 vermindert PMS-klachten, vooral in combinatie met magnesium
– veel diabetici hebben een subklinisch vitamine B6-tekort, wat ongunstig is voor de glycemische controle en de kans op diabetescomplicaties vergroot.  Suppletie met de actieve vormen van vitamine B6 (P5P), vitamine B12 (methylcobalamine) en foliumzuur (L-methylfolaat) verbetert diabetische perifere neuropathie; suppletie met P5P remt de progressie van diabetische nefropathie
– tijdens zwangerschap en lactatie is sprake van een verhoogde vitamine B6-behoefte; tevens gaat vitamine B6 ochtendmisselijkheid, spierkramp in de benen en (pre)eclampsie tegen
– aanvulling met P-5-P (bij voorkeur in combinatie met vitamine B2) kan klachten van carpaletunnelsyndroom ook verlichten als er geen vitamine B6-tekort is
– bij huidaandoeningen zoals acne en seborroïsche dermatitis kan vitamine B6 zorgen voor klachtenverlichting (vooral in combinatie met thiamine en riboflavine)
– diverse medicijnen (waaronder isoniazide, penicillamine, hydralazine, levodopa, procarbazine, cycloserine, theofylline, MAO-remmers, ethionamide, valproïnezuur, tetracyclines en corticosteroïden)
– de anticonceptiepil en hormonale suppletietherapie kunnen de vitamine B6-status verlagen
– hoge alcoholinname en roken verhogen de vitamine B6-behoefte
– een vitamine B6-gebrek kan leiden tot stapeling van diverse tryptofaanmetabolieten in de hersenen, waardoor convulsies en afwijkingen in het EEG kunnen ontstaan. Andere mentale symptomen en slapeloosheid kunnen waarschijnlijk verklaart worden door de daling van bepaalde neurotransmitters, zoals GABA en serotonine.

Als laatste noemen we nog de volgende opmerkelijke B 6 bevindingen. Een vitamine B6-gebrek kan leiden tot veel voorkomende oxaalzuurnierstenen, die bij een B6-tekort uit glycine worden gevormd. Een gecombineerd gebrek van B6 en magnesium kan leiden tot de vorming van nierstenen die uit kalkfosfaat bestaan. Tijdens de zwangerschap en door gebruik van de anticonceptiepil kan er een latent tekort aan B6 ontstaan.

Diabetici kunnen gebaat zijn bij extra vitamine B6, omdat een tekort hieraan tot een overmatige vorming van xanthureenzuur kan leiden, wat de pancreas kan beschadigen. Overmatig xanthureenzuur kan bovendien grote hoeveelheden zink cheleren en via de urine verloren doen gaan.

Commentaar NDN

De aanvaardbare bovengrens voor vitamine B6 is in Nederland 25 mg/dag en in Amerika 100 mg/dag.
Bij gebruik van meer dan 500 mg vitamine B6 per dag zijn toxische verschijnselen beschreven. Het gaat hierbij om neurotoxische verschijnselen (sensorische en motorische neuropathie) en dermatitis en verhoogde fotosensitiviteit.

Een maximale grens van 400 nmol/l B6 in bloed is nog aan de veilige kant. De ervaring van de NDN redactie is dat neurologische verschijnselen meestal pas optreden bij langdurig B6 waarden > 900 nmol/l, maar bij mensen met een zogenaamde Vata constitutie (volgens de Ayurveda) eerder optreden bij waarden van 500 nmol/l.

De laatste jaren neemt de vitamine-B6-inname uit verrijkte voedingen en voedingssupplementen toe. Uit de Nederlandse Voedselconsumptiepeiling 2007-2010 blijkt dat 26% van de vitamine-B6-inname komt uit verrijkte voeding en voedingssupplementen (17% uit met vitamine-B6-verrijkte voeding en 9% uit voedingssupplementen).

Voorbeelden van voedingsmiddelen die verrijkt zijn met vitamine B6, zijn producten van Liga, Optimel en Kellogg’s. Een product dat erg veel vitamine B6 levert is Red Bull Energy drink. 1 blikje van 250 ml bevat 2,1 mg vitamine B6.Door een toenemend gebruik van deze producten neemt ook de kans op te hoge vitamine-B6-innames toe.

Het publiek zou vaker gewaarschuwd moeten worden voor de mogelijke negatieve gevolgen van niet alleen te hoge vitamine B 6, maar ook  te grote hoeveelheden vitaminen en mineralensuppletie in het algemeen. Er wordt steeds vaker onnodig veel  geslikt als compensatie voor een slecht voedingspatroon en langdurige stress.

Daarnaast zou het goed zijn als de supplementen alleen op voorschrift van (natuur)artsen of (natuur)diëtisten die deskundig zijn op dit gebied worden verstrekt en er door de voorschrijver regelmatig controle op de vitaminen- en mineralenwaarden in het bloed plaatsvindt. Bij aangetoonde lage waarden of tekorten is suppletie op maat naast een goed voedingsadvies wenselijk. Marijke de Waal Malefijt & Tanja Visser (natuurdiëtisten)

Recept

Dierlijke bronnen van vitamine B6 zoals vlees, vis, gevogelte en eieren bevatten met name het goed opneembare pyridoxaal-5-fosfaat en pyridoxamine-5-fosfaat. We geven u hierbij een vitamine B 6 rijke receptentip;

Paddenstoeltaartje voor 2 personen:

Literatuur en links:

Wederzijdse afhankelijkheid van de co-enzym B vormen

Referenties:

Rossum C.T.M. van, Fransen H.P., Verkaik-Kloosterman J. et al. (2011). Dutch National Food Consumption Survey 2007-2010; diet of children and adults aged 7 to 69 years. RIVM-rapport nr. 350050006/2011. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), Bilthoven.

Aufiero E, Stitik TP, Foye PM et al. Pyridoxine hydrochloride treatment of carpal tunnel syndrome: a review. Nutr Rev. 2004;62(3):96-104.

Cigolini M, Iagulli MP, Miconi V et al. Inflammatory variables may mediate the link between low plasma vitamin B6 concentrations and cardiovascular disease in type 2 diabetes. Nutr Metab Cardiovasc Dis. 2006;16(7):e9-e10.

Cui R, Iso H, Date C et al; Japan Collaborative Cohort Study Group. Dietary folate and vitamin B6 and B12 intake in relation to mortality from cardiovascular diseases: Japan collaborative cohort study. Stroke. 2010;41(6):1285-9.

Kjeldby IK, Fosnes GS, Ligaarden SC et al. Vitamin B6 deficiency and diseases in elderly people – a study in nursing homes. BMC Geriatr. 2013;13:13.

Lotto V, Choi SW, Friso S. Vitamin B6: a challenging link between nutrition and inflammation in CVD. Br J Nutr. 2011;106(2):183-95.

Morris MS, Sakakeeny L, Jacques PF et al. Vitamin B-6 intake is inversely related to, and the requirement is affected by, inflammation status. J Nutr. 2010;140(1):103-10.

Mooney S, Leuendorf JE, Hendrickson C et al. Vitamin B6: a long known compound of surprising complexity. Molecules. 2009;14(1):329-51.

Minami Y, Hirabayashi Y, Nagata C et al. Intakes of vitamin B6 and dietary fiber and clinical course of systemic lupus erythematosus: a prospective study of Japanese female patients. J Epidemiol 2011;21(4):246-254.

Shen J, Lai CQ, Mattei J et al. Association of vitamin B-6 status with inflammation, oxidative stress, and chronic inflammatory conditions: the Boston Puerto Rican Health Study. Am J Clin Nutr. 2010;91(2):337-42.

Shaik MM, Lin TH, Kamal MA et al. Do folate, vitamins B6 and B12 play a role in the pathogenesis of migraine? The role of pharmacoepigenomics. CNS Neurol Disord Drug Targets. 2013 Aug 27.

Mikawa Y, Mizobuchi S, Egi M et al. Low serum concentrations of vitamin B6 and iron are related to panic attack and hyperventilation attack. Acta Med Okayama. 2013;67(2):99-104.

Peeters AC, van Landeghem BA, Graafsma SJ et al. Low vitamin B6, and not plasma homocysteine concentration, as risk factor for abdominal aortic aneurysm: a retrospective case-control study. J Vasc Surg. 2007;45(4):701-5.

Kashanian M, Mazinani R, Jalalmanesh S. Pyridoxine (vitamin B6) therapy for premenstrual syndrome. Int J Gynaecol Obstet. 2007;96(1):43-4.

Rodríguez-Rodríguez E, López-Sobaler AM, Navarro AR et al. Vitamin B6 status improves in overweight/obese women following a hypocaloric diet rich in breakfast cereals, and may help in maintaining fat-free mass. Int J Obes (Lond). 2008;32(10):1552-8.

Huang SC, Wei JC, Wu DJ et al. Vitamin B6 supplementation improves pro-inflammatory responses in patients with rheumatoid arthritis. Eur J Clin Nutr. 2010;64:1007-1013.

Ligaarden SC, Farup PG. Low intake of vitamin B6 is associated with irritable bowel syndrome symptoms. Nutr Res. 2011;31(5):356-61.

Walker MJ Jr, Morris LM, Cheng D. Improvement of cutaneous sensitivity in diabetic peripheral neuropathy with combination L-methylfolate, methylcobalamin, and pyridoxal 5′-phosphate. Rev Neurol Dis. 2010;7(4):132-9.

Nakamura S, Li H, Adijiang A et al. Pyridoxal phosphate prevents progression of diabetic nephropathy. Nephrol Dial Transplant. 2007;22:2165-2174.

Gregory JF III, Park Y, Lamers Y et al. Metabolomic analysis reveals extended metabolic consequences of marginal vitamin B-6 deficiency in healthy human subjects. PLoS ONE 2013;8(6):e63544.

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen