skip to Main Content
Kenniscentrum met meer dan 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Alzheimer: hersenkrimp voorkomen

Onderzoekers hebben in gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek (1) aangetoond dat hoog gedoseerde behandeling met B-vitaminen de totale hersenkrimp met een factor zeven vertraagt. Directe vergelijking tussen de twee groepen bracht aan het licht dat de behandeling met B-vitaminen effectief is.

Deelnemers die B-vitaminen toegediend hadden gekregen vertoonden significant minder atrofie in de posterieure hersengebieden vergeleken met placebo. Deze gebieden zijn het meest kwetsbaar voor alzheimer en MCI (geringe cognitieve stoornis) als gevolg van alzheimer (2).

De mate van krimp is een indicator voor de ontwikkelingssnelheid van alzheimer; hoe groter de krimp is, hoe sneller de ziekte zich ontwikkelt en hoe slechter dus de prognose. (3)

Hersenverbindingen herstellen bij alzheimer

Sinds enkele jaren voeren onderzoekers experimenten uit met voedingssuppletie dat de ziekte van Alzheimer moet tegengaan. Deze suppletie bevat voedingsstoffen (5) die ondersteuning bieden aan de aanmaak van nieuwe hersenverbindingen (synapsen). Geheugen, herinneren en leren zijn allemaal processen die afhangen van de aanmaak van nieuwe synapsen. Het netwerk van synapsen bij alzheimerpatiënten is gemiddeld 40 % armer dan bij gezonde personen.

hersenenDe twee zichtbare kenmerken van de ziekte van Alzheimer zijn amyloïde (hersen)plaques buiten de cel en ‘neurofibrillaire knopen’ intracellulair. Hersencellen sterven hierdoor massaal af. Minder zichtbaar is het verlies van synapsen, wat vooral in het begin van het ziekteverloop de basis legt voor het neurologische en cognitieve verval.

Begin 2014 rapporteerden Nederlandse onderzoekers dat een supplement de connectiviteit in de hersenen verbetert, waargenomen met een EEG (6).

Het drankje bestond uit een gepatenteerde combinatie van de omega-3-vetzuren DHA en EPA, fosfolipiden, choline, UMP, foliumzuur, selenium, vitamine B6, B12, C en E. Choline en omega-3-vetzuren worden als fosfolipiden in de membranen van hersencellen ingebouwd. UMP (uridine-monofosfaat) en de B-vitaminen zijn cofactoren voor de synthese van fosfatidylcholine.

Gezonde celmembranen zijn een voorwaarde voor goede synapsvorming. Antioxidanten zoals vitamine E, vitamine C en selenium beschermen de celmembranen tegen oxidatieve stress.

Vroegtijdig ingrijpen

Een supplement (7) met zes voedingsstoffen kan de mentale capaciteit bij alzheimerpatiënten verbeteren. Artsen van de Framingham State University vonden dit opzienbarend resultaat in een studie met 106 alzheimerpatiënten. Vooral het geheugen ging erop vooruit, en dat had ook effect op stemming en gedrag.

(c) Elenathewise | Dreamstime.com

Het supplement bestond uit foliumzuur, vitamine B12, vitamine E en de aminzouren SAMe, acetylcysteïne en acetyl-L-carnitine. Patiënten in vroeg stadium van alzheimer ondervonden meer effect, wat het belang van vroegtijdig ingrijpen onderstreept.

Pesticiden

Onderzoek suggereert dat de pesticide DDT de kans op Alzheimer kan vergroten en ervoor kan zorgen dat het ziektebeeld ernstiger is. De studie (8) benadrukt nog eens dat ook omgevingsfactoren een cruciale rol kunnen spelen in het ontstaan van zogenoemde neurodegeneratieve aandoeningen. Onderzoekers weten nog altijd niet goed waar Alzheimer door veroorzaakt wordt.

Wel gaan onderzoekers ervan uit dat Alzheimer op latere leeftijd veroorzaakt wordt door een combinatie van factoren die samenhangen met genen, levensstijl en omgeving. Het huidige onderzoek naar Alzheimer richt zich voornamelijk op genetische factoren, maar deze studie toont aan dat ook omgevingsfactoren het onderzoeken waard zijn.

Alzheimerpatiënten blijken hogere concentraties van pesticiden in hun bloed dan gezonde personen (8). Het onderzoeksteam van Jason Richardson vond bij 74 van de 89 alzheimerpatiënten dat de niveaus minstens vier keer hoger lagen dan gemiddeld.

Uit eerder onderzoek naar DDT is al gebleken dat de pesticide slecht is voor het milieu. In veel landen wordt de pesticide dan ook al niet meer gebruikt. Ook in Nederland wordt de pesticide sinds 1973 niet meer ingezet. Desalniettemin hebben veel mensen de pesticide nog wel in hun bloed zitten, aangezien het decennia kan duren voor deze in het milieu is afgebroken.

Bovendien is de pesticide nog lang niet in alle landen verboden en kan men dus nog steeds met de pesticide in aanraking komen bij het eten van voedingsmiddelen uit die landen.

Omega-3 en choline

Mannen en vrouwen die veel omega-3 innemen, hebben minder Aβ42 in hun bloedplasma (9). Hoge Aβ42-waarden verhogen de prognose op alzheimer, vooral wanneer het gemeten wordt in de hersenvloeistof (en in combinatie met een andere marker, tau-proteïne). De precieze rol van Aβ-peptiden in de ziekte van Alzheimer is nog niet helemaal opgehelderd.

Er wordt aangenomen dat voldoende hoge concentraties van choline de hersenen beschermen tegen leeftijdgerelateerde cognitieve achteruitgang en bepaalde vormen van dementie, waaronder alzheimer (10) . De reden is mogelijk dat voldoende hoge doseringen choline neuronen, hersenvolume en neuronale transmissies kunnen bewaren.

In een dubbelblinde studie (11) werden patiënten met een vroeg stadium van dementie van het alzheimertype gedurende zes maanden met fosfatidylcholine behandeld. Daarbij werden bescheiden verbeteringen gezien vergeleken met placebo op diverse geheugentests.

Het behoud van neurologische paden die gerelateerd zijn aan geheugen spelen mogelijk een rol bij de preventie van negatieve veranderingen in de fysieke vorm van de hersenen die tot alzheimer leiden. Diverse onderzoeken wijzen uit dat farmacologische hoeveelheden choline klinisch effectief kunnen zijn bij ouderen met cognitieve problemen, slecht geheugen en alzheimer in een vroeg stadium. Tevens blijkt uit onderzoek dat bij deze groep betere geheugenprestaties (visueel en verbaal) gerelateerd zijn aan een hogere inname van choline.

Witte stof hyperintensiteiten

Witte stof hyperintensiteiten (WMH’s) komen voor bij 90 procent van alle personen met vasculaire dementie en alzheimer. Vasculaire dementie wordt gekenmerkt door het afsterven van hersengebieden ten gevolge van een verstoorde bloedtoevoer. Uit onderzoek is gebleken dat personen met een hoger gehalte aan WMH’s een significant slechtere cognitieve functie en meer hersenatrofie hebben. Onderzoek heeft aangetoond dat er een omgekeerde relatie bestaat tussen choline-inname en het volume van WMH’s: hoe meer choline werd ingenomen, hoe kleiner het volume WMH’s.

Choline komt in alle natuurlijke vetten voor en is alomtegenwoordig in, voornamelijk dierlijke, voeding. De rijkste bronnen zijn eieren, lever en ander orgaanvlees, soja en vet vlees. Desondanks zijn deficiënties niet ongebruikelijk. Een reden hiervoor is bijvoorbeeld dat veel mensen in een poging hun gewicht te beheersen afzien van het eten van voedingsmiddelen die rijk zijn aan natuurlijke vetten. Het gebruik van alcohol en een suikerrijke voeding hebben bovendien een negatief effect op de cholinewaarden.

Vitamine E

Vitamine E kan de ontwikkeling van lichte alzheimer vertragen (12). Vitamine E is een vetoplosbare antioxidant en kan de alzheimerpatiënt helpen zijn dagelijkse bezigheden te blijven uitvoeren, zoals boodschappen doen, eten klaarmaken, plannen en reizen.

Elke dag vitamine E slikken, vertraagt de achteruitgang van functies bij alzheimerpatiënten met 19 procent. Dat vertaalt zich in een vertraging van een halfjaar, aldus de onderzoekers van de Icahn School of Medicine in New York.

De onderzoekers gaven 613 patiënten met lichte tot matige alzheimer dagelijks een supplement met vitamine E, het alzheimermiddel memantine of een placebo. Ze ontdekten dat de extra vitamine E de andere twee overtrof en 19 procent werkzamer was dan de placebo.

Het koken van voedsel op hoge temperatuur

Een onlangs gepubliceerd onderzoek (13) in de Journal of Alzheimer’s Disease heeft aangetoond dat het koken van voedsel op hoge temperatuur het risico op de ziekte van Alzheimer verhoogt. Deze conclusie werd getrokken door een aantal onderzoekers van de Mount Sinai School of Medicine na de beoordeling van de gegevens van bevolkingsstudies die afkomstig waren uit diverse landen.

De aandacht van het onderzoek was vooral gericht op AGE’s (Advanced Glycation End Products). Dit is een groep toxische stoffen die ontstaat door de chemische reactie tussen suiker, eiwitten en andere moleculen. Deze reacties vinden spontaan plaats in het lichaam, maar kunnen ook ontstaan door voedingsmiddelen die we op hoge temperatuur klaarmaken.

Het bepalen van de hoeveelheid AGE’s

Om het onderzoek uit te kunnen voeren, werd als eerste de hoeveelheid AGE’s bepaald van meer dan 500 voedingsmiddelen. Deze voedingsmiddelen werden op verschillende manieren bereid. Ontdekt werd dat hoe hoger de bak- of kooktemperatuur was, hoe meer AGE’s in de voedingsmiddelen ontstonden.

In Westerse landen is vlees de grootste bron van AGE’s. Andere belangrijke bronnen zijn plantaardige oliën, kaas en vis. Granen, eieren, fruit, peulvruchten, melk, noten, knollen en groenten leveren weinig AGE’s, omdat ze meestal op relatief lage temperatuur worden bereid.

De werking van AGE’s in het lichaam

AGE’s zijn stoffen die niet wenselijk zijn in het lichaam. Ze binden zich aan de RAGE-receptor die onder meer het transport regelt van bèta-amyloïde proteïnen door de hersenbarrière. AGE’s kunnen ontstekingen, oxidatieve stress en plaquevorming bevorderen. In een eerdere studie werd al aangetoond dat het risico op cognitieve achteruitgang stijgt naarmate er meer AGE’s in het bloed gemeten worden.

Commentaar van de NDN

De bevindingen van de tot nu toe uitgevoerde onderzoeken wijzen erop dat het niet alleen belangrijk is om op te letten op wat we eten, maar ook op welke wijze dat eten bereid wordt. Door te kiezen voor voedingsmiddelen met weinig AGE’s, kan het risico op Alzheimer verminderd worden. Daarnaast is uitgekiende aanvullingen met extra voedingsstoffen, gezien de onderzoeksresultaten, een interessante voedingsinterventie.

 

Marijke de Waal MalefijtMarijke de Waal Malefijt

Meer informatie over voedingsonderzoek vind u op ‘Food for the brain’.

Voedings- en laboratorium zelftesten

Laboratoriumtesten urine bloed ontlasting en speekseltesten Wij werken samen met de grote Duitse fabrikant van laboratoriumtesten Medivere. Medivere levert laboratorium diagnostische diensten waarbij de conventionele geneeskunde als ook aanvullende (complementaire) medische diagnostica en therapieën optimaal worden gecombineerd.

Op onze pagina over voedings- en laboratoriumtesten kunt u alle hierboven genoemde Medivere testen bekijken en zelf bestellen.

Literatuur en links:

1. Douaud G, Refsum H, de Jager CA, Jacoby R, Nichols TE, Smith SM, Smith AD, Preventing Alzheimer’s disease-related gray matter atrophy by B-vitamin treatment, Proc Natl Acad Sci U S A. 2013 Jun 4;110(23):9523-8.

2. F Portet, P J Ousset, P J Visser, G B Frisoni, F Nobili, Ph Scheltens, B Vellas, and J Touchon, the MCI Working Group of the European Consortium on Alzheimer’s Disease (EADC), Mild cognitive impairment (MCI) in medical practice: a critical review of the concept and new diagnostic procedure, Report of the MCI Working Group of the European Consortium on Alzheimer’s Disease, J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2006 June; 77(6): 714–718.

3. Van Rossum IA, Visser PJ, Knol DL, van der Flier WM, Teunissen CE, Barkhof F, Blankenstein MA, Scheltens P., Injury markers but not amyloid markers are associated with rapid progression from mild cognitive impairment to dementia in Alzheimer’s disease, J Alzheimers Dis. 2012;29(2):319-27.

4. Combs Jr GF, The Vitamins – Fundamental Aspects in Nutrition and Health 4th ed., Elsevier 2012

5. Ritchie CW, Bajwa J, Coleman G, Hope K et al. Souvenaid®: a new approach to management of early Alzheimer’s disease. J Nutr Health Aging. 2014 Mar;18(3):291-9

6. de Waal H, Stam CJ, Lansbergen MM et al. The effect of souvenaid on functional brain network organisation in patients with mild Alzheimer’s disease: a randomised controlled study. PLoS One. 2014 Jan 27;9(1):e86558

7. Remington R, Bechtel C, Larsen D et al. A Phase II Randomized Clinical Trial of a Nutritional Formulation for Cognition and Mood in Alzheimer’s Disease. J Alzheimers Dis. 2015 Jan 7. [Epub ahead of print]

8. Richardson JR, Roy A, Shalat SL, von Stein RT, Hossain MM, Buckley B, Gearing M, Levey AI, German DC. Elevated Serum Pesticide Levels and Risk for Alzheimer Disease. JAMA Neurol. 2014 Jan 27

9. Gu Y, Schupf N et al. Nutrient intake and plasma β-amyloid. Neurology. 2012 mei

10. Michel V, Editorial: Choline and brain function, Central Nervous System Agents in Medicinal Chemistry, 2012, Vol. 12, No. 2.

11. Poly C et al., The relation of dietary choline to cognitive performance and white-matter hyperintensity in the Framingham offspring cohort, Am. J. Clin. Nutr. 2011, 94, 1584-91.
12. Journal of the American Medical Association, 2014; 311:33)

13. Perrone L, Grant WB. Observational and ecological studies of dietary advanced glycation end products in national diets and Alzheimer’s disease incidence and prevalence. J Alzheimers Dis. 2015 Jan 29.

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen