skip to Main Content
Kenniscentrum met meer dan 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Vitamine D duizendpoot in functies

Op vrijdag 15 oktober werd in Utrecht de Solgar masterclass Vitamine D gehouden. Daaruit kwam naar voren dat vitamine D een belangrijke functie heeft in meer lichamelijke processen dan gedacht. Het blijkt dat gemiddeld Nederland de optimale inname van vitamine D lang niet haalt. Uit de lezing van dr. Erik van Klaarwater kwam naar voren dat veel gezondheidsklachten die in eerste instantie niet geassocieerd worden met een vitamine D gebrek kunnen worden voorkomen of genezen door het verhogen van de vitamine D- spiegel in het bloed. Het aantal publicaties over vitamine D is in de afgelopen 50 jaar gestegen van enkele tientallen naar zo’n 2200 per jaar. De invloed van vitamine D op de gezondheid komt op die manier steeds duidelijker in beeld.

Opname

Vitamine D wordt in het lichaam gevormd uit een metaboliet van cholesterol, 7-dehydrocholesterol. Dit wordt in de huid onder invloed van UV-licht omgezet in cholecalciferol; vitamine D3. Vitamine D3 wordt vervolgens in de lever omgezet naar hydroxy-cholecalciferol, en ten slotte in de nieren en weefsels in de actieve verbinding: 1,25-dihydroxy-vitamine D.

In supplementvorm komt vitamine D2 en D3 voor. Hoewel vaak wordt gedacht dat vitamine D2 minder effectief is dan vitamine D3, lijkt dit niet helemaal te kloppen. Vitamine D2 kan minder snel worden omgezet in het lichaam en er is meer van nodig om een hogere serumspiegel te bereiken. De serumspiegel blijft echter wel langere tijd hoog bij gebruik van vitamine D2. Hoewel de meeste onderzoeken worden gedaan met D3, is de uiteindelijke effectiviteit van praktisch gebruik van een supplement rijk aan vitamine D2, gelijk aan dat van vitamine D3.

Bloedspiegel stijgt niet snel door suppletie

In tegenstelling tot enkele tientallen jaren geleden, kunnen we tegenwoordig de vitamine D spiegel in het bloed eenvoudig laten bepalen. Het blijkt dat de serumspiegel niet snel stijgt door suppletie. Wanneer door volwassenen dagelijks 10 mcg (400IU) per dag wordt ingenomen, blijkt de serumspiegel vitamine D nauwelijks te veranderen.

Voorheen kreeg men het advies om dagelijks 15 minuten met ontblote handen en gezicht buiten te komen. Dit zou voldoende vitamine D opleveren. Deze aanbeveling schiet echter schrijnend tekort, en zouden we snel moeten vergeten. Zonlicht laat de serumspiegel zeker stijgen, maar in welke mate is afhankelijk van verschillende factoren.

Een donkere huidskleur, het weer, de stand van de zon in de wintermaanden en het smeren met een hoge beschermingsfactor hebben een negatief effect op de opname van vitamine D via de huid. Blootstelling van het gehele lichaam aan de zon, tot optreden van roodheid van de huid, levert ongeveer 10.000 tot 20.000 IU vitamine D op. Voor iemand met een donkere huid duurt deze blootstelling aan de zon 10x zo lang als iemand met een lichte huid.

Vitamine D en ziekten

De meest bekende ziekte die gekoppeld is aan een vitamine D gebrek, is rachitis. Een theelepel levertraan (10 mcg vitamine D) gold vroeger als advies om te voorkomen dat men rachitis kreeg. Rachitis is het allerlaatste symptoom van een gebrek aan vitamine D.
Voor die tijd is het immuunsysteem al verzwakt en kunnen er luchtwegaandoeningen zijn, zoals COPD en astma. Ook is de vatbaarheid voor infecties, zoals TBC, griep en infecties van de bovenste luchtweg vergroot.

MS, hart- en vaatziekten, depressie, schizofrenie, osteoporose, Metabool syndroom, fibromyalgie, darmklachten en gewrichtsklachten worden ook geassocieerd met een vitamine D tekort. Maar ook de relatie vitamine D en kanker is aangetoond. Het risico op borstkanker, longkanker, prostaatkanker en vermoedelijk leukemie, is groter bij een lage vitamine D spiegel in het bloed. Vrouwen die aromataseremmers gebruiken na de behandeling van borstkanker, hebben bij een goede vitamine D spiegel 88% minder kans op gewrichtspijn die vaak optreed bij gebruik van deze medicijnen.

Griep en vitamine D

Ook griep kan beter worden voorkomen met vitamine D, dan bestreden met een virusremmer. Bij een studie onder 400 schoolkinderen tussen 6 en 15 jaar bleek dat de kans op influenza A 42% lager was in de vitamine D groep, welke van december tot en met maart dagelijks 1200IU vitamine D slikte. Ter vergelijking: behandeling met Tamiflu gedurende 10 dagen na infectie verminderde de kans op een symptomatische infectie met slechts 8 tot 10%.

Is vitamine D suppletie toxisch?

Vaak wordt gewaarschuwd voor een te hoge inname van vetoplosbare vitaminen zoals vitamine D. Uit recente studies blijkt dat inname van 250mcg (10.000 IU) vitamine D per dag, gedurende 20 dagen bij gezonde volwassenen niet leidt tot een stijging van de hoeveelheid calcium in het bloed. Bijwerkingen treden pas op bij serumspiegels van 700 tot meer dan 1600 nmol/L. Inname van 1 mcg vitamine D laat de serumspiegel stijgen met ongeveer 1 nmol/L. Bij een dosering van 2000 IU vitamine D zal de serumspiegel naar verwachting dus stijgen met 50 nmol/L.

Een onbedoeld experiment in Boston laat zien dat vitamine D niet snel toxisch is.
11.000 gezinnen dronken gedurende lange tijd melk, waaraan per ongeluk 300 tot 6000 mcg (12.000 tot 240.000 IU) vitamine D per liter was toegevoegd. In totaal traden bij zo’n 40.000 personen 56 gevallen van toxiciteit op, vooral bij zuigelingen en personen boven de 70 jaar. Niemand overleed.

Enkel bij chronische granulomateuze ontstekingen zoals sarcoidose en TBC-infecties is gebruik van extra vitamine D af te raden, omdat de geactiveerde cellen van het immuunsysteem zelf vitamine D produceren.

Dosering

Een goede dosering vitamine D suppletie zou zijn: 40 x (75 – serumconcentratie vitamine D) x kilogram lichaamsgewicht. Voor een persoon van 70 kg met een serumconcentratie van 30 nmol/L betekent dit bijvoorbeeld dat een dosering van 40x(75-30) x 70 = 126.000 IU vitamine D, toegediend over een periode van 3000 IU per dag.

Wanneer de serumwaarden niet bekend zijn, geldt: inname van 25 mcg vitamine D per dag. Dit is in 97,5% van de gevallen voldoende om een serumspiegel van meer dan 50 nmol/L te bereiken (bij mensen tot 64 jaar.). Om een spiegel van >75 nmol/L te halen is 38,7 mcg (1548 IU) voldoende.

Caroline Slikker

Literatuur en links:

Vieth, R., Cole, D., Hawker, G., Trang, H. & Rubin, L (2001) Wintertime vitamin D insufficiency is common in young Canadian women, and their vitamin D intake does not prevent it. Eur. J. Clin. Nutr. 2001;55:1091 – 1097

Holick MF. McCollum Award Lecture, 1994: vitamin D – new horizons for the 21st century. Am J Clin Nutr 1994;60:619-30

Abbas S, Linseisen J, Chang-Claude J. Dietary vitamin D and calcium intake and premenopausal breast cancer risk in a German case-control study. Nutr Cancer 2007;59:54-61

T Richart, L Thijs, T Nawrot, J Yu, T Kuznetsova, EJ Balkenstein, HA Struijker-Boudier, and JA Staessen. The metabolic Syndrome and Carotid Intima-Media Thickness in relation to the Parathyroid Hormone to 25-OH-D(3) Ratio in a general Population. Am J Hypertens, July 1, 2010

Timothy A Sentongo, Edisio J Semaeo, Nicolas Stettler, David A Piccoli, Vorginia A Stallings, and Babette S Zemel. Vitamine D status in children, adolescents, and young adults with Crohns disease. Am. J. Clinical Nutr, nov 2002; 76: 1077-1081

Holick MF. Vitamin D deficiency. N Engl J Med 2007;357:266-281

Justin M. Skripak et al. Serum vitamin D Levels and Markers of Severity of Childhood Asthma in Costa Rica. Pediatrics, Nov 2009; 124:S139-S140

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen