skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1000 artikelen over gezondheid!

Vitamine B6: baat het niet, het schaadt soms wel

Pyridoxine oftewel vitamine B6 is een goed in water oplosbaar vitamine. Vitamine B6 is goed bestand tegen warmte, maar slecht tegen zonlicht. Onder invloed van zonlicht ontleedt vitamine B6. Pyridoxine komt in veel voedingsmiddelen voor. Het komt echter wel in lage hoeveelheden voor. Goede bronnen van pyridoxine zijn volkoren- en bruinbrood, aardappelen, lever, vis, peulvruchten en sommige groenten. Omdat pyridoxine een water oplosbaar vitamine is, is het lang koken in veel water van aardappelen en groenten een oorzaak van pyridoxineverlies.

Pyridoxine is een vitamine van het vitamine B-complex. Het vitamine B-complex bestaat uit acht vitamines. De opname van pyridoxine geschiedt in het duodenum (het eerste stuk van de dunne darm). Een deel van de opgenomen hoeveelheid wordt uitgescheiden met de urine. Een ander deel van de opgenomen pyridoxine wordt na fosforylering tot pyridoxalfosfaat (PLP) en pyridoxaminefosfaat (PMP) opgeslagen. Pyridoxine wordt voor 50% opgeslagen in de spieren.

Pyridoxine is belangrijk bij het eiwitmetabolisme. Pyridoxine is verantwoordelijk voor de deaminering (afsplitsing van de stikstofgroep) en transaminering (overdracht van de stikstofgroep) van aminozuren. Tekorten aan pyridoxine zijn zichtbaar in weefsels waar het eiwitmetabolisme hoog is. De ADH voor pyridoxine ligt ongeveer op 1,3mg per dag. De bovengrens voor opname is 100mg per dag. Sporters of mensen met een zwaar lichamelijk beroep hebben meer pyridoxine nodig, omdat zij meer eiwitten verbruiken met hun sport/beroep.

Een te hoge opname van pyridoxine door de voeding komt bijna niet voor, omdat een groot gedeelte wordt uitgeplast. Er geldt echter wel een bovengrens voor de inname van pyridoxine en hoge inname middels supplementen wordt niet aangeraden. Toxiciteitsverschijnselen bij een te hoge inname van pyridoxine zijn depressie, vermoeidheid, snel geïrriteerd zijn , hoofdpijn, zenuwbeschadiging en huidafwijking.

Functies van B6

Vitamine B6 fungeert in het lichaam als co-enzym. Een co-enzym is nodig voor een enzym om zijn functie te kunnen vervullen. Enzymen zijn eiwitten die bepaalde reacties in het lichaam mogelijk maken door te katalyseren. Katalyseren wil zeggen dat de reactie (sneller) op gang komt door het enzym zonder dat het enzym daarbij zelf verbruikt wordt.

Vitamine B6 is oplosbaar in water, gevoelig voor verhitting boven de 100°C en voor blootstelling aan licht. Bakken zorgt voor een achteruitgang van 50% van het pyridoxinegehalte. Deze achteruitgang is enigszins onvermijdelijk bij het garen van bijvoorbeeld vlees en vis.
Vitamine B6 is nodig voor diverse processen:– Stofwisseling van glycogeen. Glycogeen is de vorm waarin koolhydraten (suikers uit de voeding) worden opgeslagen in het lichaam.
– Stofwisseling van vetzuren (bestandsdeel van vetten).
– De stofwisseling van aminozuren (bestanddeel van eiwitten). Pyridoxine beïnvloedt de opbouw en afbraak van aminozuren.
– Goede werking van het zenuwstelsel en neurotransmitters. Het zenuwstel bestaat uit zenuwen, het ruggenmerg en de hersenen. Pyridoxine speelt een rol in de hersenen bij de productie van neurotransmitters. Neurotransmitters zorgen voor signaaloverdracht tussen zenuwcellen. Deze zenuwcellen zorgen onder andere voor de aansturing van spieren en het ontvangen van pijnprikkels.
– Regulering van de werking van een aantal hormonen zoals oestrogeen en testosteron.
– Synthese (aanmaak) van heemverbindingen. Synthese van heemverbindingen hebben invloed op de bloedaanmaak, specifieker op de aanmaak van hemoglobine. Hemoglobine is een onderdeel van rode bloedcellen en speelt een centrale rol in de zuurstofopname en het zuurstofvervoer.
– Een goede werking van het afweersysteem.
Tekenen van een mogelijk B6-tekort:Scheurtjes in lippen en mondhoeken (cheilosis), ontstoken tong, seborrhoïsch eczeems, perifere neuropathie, vermoeidheid, depressie, cognitieve achteruitgang, verminderde weerstand, migraine, bloedarmoede, verhoogde homocysteïnespiegel (risicofactor trombose, hart- en vaatziekten en dementie).

De UL (tolerable upper intake level) voor vitamine B6 voor volwassenen is vastgesteld op 25 mg/dag (European Food Safety Authority), respectievelijk 100 mg/dag (Food and Nutrition Board, American Institute of Medicine).
De NOAL (no observed adverse effect level) bedraagt 200 mg/dag, de LOAEL (lowest observed adverse effect level) 500 mg/dag.
VeiligheidVitamine B6 (met name pyridoxine) kan sensorische polyneuropathie (prikkeling in handen en voeten, doof gevoel, verminderde tastzin, onzeker lopen) veroorzaken, met name bij langdurige inname. Neuropathische klachten kunnen ook optreden bij inname van een lagere dosis, vooral wanneer naast vitamine B6 geen vitamine B-complex werd ingenomen. Het is belangrijk bij symptomen die kunnen wijzen op sensorische polyneuropathie direct te stoppen met de inname van P5P; de klachten verdwijnen daarna vrijwel altijd binnen een paar maanden.

10 Interacties met B6

1. Antibiotica (waaronder tetracyclines), corticosteroïden, anticonceptiepil (en hormonale suppletietherapie), hydralazine, diuretica (furosemide, bumetanide), fenelzine, MAO-remmers, fenobarbital, penicillamine, cycloserine, carbidopa en theofylline kunnen de vitamine B6-status negatief beïnvloeden; inname van extra vitamine B6 kan gewenst zijn
2. Anti-epileptica zoals fenytoïne kunnen de vitamine B6-status verlagen
3. Vitamine B6 kan de bloedglucosespiegel (bij diabetes) en bloeddruk (bij hypertensie) verlagen
4. Perifere neuropathie (met daling van de B6-status) door langdurige inname van isoniazide wordt voorkomen door vitamine B6-suppletie. Ook helpt vitamine B6 tegen convulsies door overdosering met isoniazide
5. Vitamine B6 vermindert mogelijk bijwerkingen van antipsychotica
6. Vitamine B6 kan de werkzaamheid van L-dopa verlagen door verhoging van de afbraak van L-dopa
7. Vitamine B6 kan de plasmaspiegel van fenobarbital verlagen
8. Alcohol verhoogt de afbraak van de actieve vorm van vitamine B6
9. Een vitamine B6-tekort kan leiden tot een lagere vitamine C-bloedspiegel, een verhoogde uitscheiding van calcium, zink en magnesium en een lagere koperopname
10. Vitamine B6 voorkomt bijwerkingen (‘Chinees restaurant syndroom’) van MSG (monosodiumglutamaat)

Baat het niet, het schaadt soms wel

De Volkskrant meldde onlangs dat schaatser Sven Kramer niet meer kon schaatsen na gebruik van hoge doseringen vitamine B6. In dosering van meer dan 25-100 mg per dag, kan vitamine B6 perifere sensorische neuropathie en zelfs zenuwdegeneratie veroorzaken.
Klachten zijn dan:– tintelingen in handen en voeten,
– kiespijnen die niet te verklaren zijn na gebitscontrole bij de tandarts,
– pijnlijke voetzolen en pijnlijke zenuwscheuten die steeds verder optrekken in de extremiteiten.

Neuropathische klachten kunnen ook op bij een (veel) lagere dosering vitamine B6 optreden, zelfs bij mensen die veel vitamine B6-rijke voeding eten, zoals een pond noten en zaden. De kans op perifere neuropathie is groter na langdurige vitamine B6-suppletie.

In de orthomoleculaire geneeskunde wordt de B 6 (pyridoxine) vaak gegeven in de reeds omgezette vorm namelijk als pyridoxaal 5- fosfaat (P5P). Het vermoeden is echter dat ook deze vorm ongeveer even snel neurologische bijwerkingen geeft (praktijkervaring van diverse natuurdiëtisten).

Gen-polymorfisme vitamine B6

Hoe B6 precies problemen veroorzaakt is nog niet helemaal duidelijk. Klachten kunnen ontstaan bij lage en hoge doseringen, maar ook volledig uitblijven bij diezelfde doseringen. Onderzoekers van de Institute of Molecular Medicine, School of Medicine, Trinity College te Dublin en het Center for Human Genetics hebben daarom onderzocht [3] of er variaties zijn in genen die de vitamine B6 stofwisseling regelen. Ze gingen op zoek naar zogenaamde SNP’ s in het bloed van 2345 gezonde mensen (Carter et al., 2015).

Een enkel-nucleotide polymorfie (Engels: single nucleotide polymorphism, afgekort als SNP) betreft een variatie in het DNA – een polymorfie – van een enkele nucleotide lang. Op één plaats in het genoom vind men dan bij verschillende mensen een ander nucleotide.

In het bloed van 2345 gezonde mensen kwamen verschillende gen-varianten B6 (SNP-’ s) voor. Deze gen-variaties beïnvloedden de vitamine B6 status in het bloed. Het verwerken van vitamine B6 blijkt afhankelijk van de genen. Verder onderzoek wordt uitgevoerd naar wat deze bevindingen betekenen voor vitamine B6-functies en de gevoeligheid voor neuropathie.

Commentaar NDN

Vitamine B6 bestaat uit drie verwante verbindingen (3-hydroxy-2-methyl-pyrimidinederivaten) met bijbehorende fosfaatesters: pyridoxine, pyridoxaal, pyridoxamine, pyri¬doxine-5-fosfaat, pyridoxaal-5-fosfaat en pyridoxamine-5-fosfaat. Het lichaam kan naar behoefte de ene vorm van vitamine B6 in de andere omzetten. De belangrijkste, biologisch meest actieve vorm van vitamine B6, is pyridoxaal-5-fosfaat (P5P).

Dierlijke bronnen van vitamine B6 zoals vlees, vis, gevogelte en eieren bevatten met name het goed opneembare pyridoxaal-5-fosfaat en pyridoxamine-5-fosfaat. Plantaardige bronnen (zetmeelrijke groenten, granen, peulvruchten) bevatten het minder goed opneembare pyridoxine-glucoside, pyridoxine en pyridoxine-5-fosfaat. In veel voedingssupplementen wordt meestal pyridoxine gebruikt, alhoewel pyridoxaal-5-fosfaat een hogere biologische beschikbaarheid heeft en waarschijnlijk minder toxisch is.

Alhoewel een klinische vitamine-B6-deficiëntie zeldzaam is, komt een subklinische vitamine-B6-deficiëntie wel vaak voor. Ruim 23% van alle Europese ouderen heeft een vitamine B6-tekort (P5P-plasmaspiegel < 20 nmol/l). Onder ouderen in verpleeghuizen kan dit percentage oplopen tot 75%.

Andere risicogroepen voor een vitamine-B6-tekort zijn rokers, alcoholisten, vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven. Maar ook mensen die door stress, medicijngebruik, chronische ontsteking of ziekte meer vitamine B6 nodig hebben. Pyridoxaal-5-fosfaat (P5P) is cofactor van meer dan honderdveertig enzymen. Deze enzymen katalyseren uiteenlopende biochemische reacties in het lichaam.
NotendopHet is wat lastig verteerbare technische informatie, maar de NDN zet de B6-stofwisseling in een ‘notendop’ op een rijtje voor u:
De lever is de grootste dirigent van het B6-metabolisme. Onderzoek [4] van de Universiteit Groningen (2012) heeft aangetoond dat ook de darmen een zeer belangrijke rol spelen in het handhaven van het B6-niveau in het lichaam. Bepaalde lever- of darmaandoeningen zouden het B6-metabolisme negatief kunnen beïnvloeden. In het plasma van het bloed is B6 vooral in de vorm van P-5-P aanwezig (gebonden aan albumine) in het hemoglobine en de rode bloedcel.

Om door de weefsels te kunnen worden opgenomen, is het zinkafhankelijke enzym alkalische fosfatase belangrijk. Bij een insufficiëntie van dit enzym kan met name P-5-P in het bloed flink oplopen (maar dalen in weefsels), ook zonder bijzonder hoge innames. Nadat P-5-P door alkalische fosfatase-enzymen is gedefosforyleerd kan het door FAD (vitamine B2) en molybdeen afhankelijk aldehyde-oxidases en NAD (vitamine B3) afhankelijke dehydrogenases verder worden afgebroken en worden uitgescheiden via de urine.

Wanneer in de organen (met name darmen, lever en spieren) het zink- en magnesiumafhankelijke enzym pyridoxaal-kinase insufficiënt is, zal de vitaminevorm van B6 (pyridoxine) niet goed worden omgezet in de actieve P-5-P vorm (wat soms ook bij autistische kinderen kan worden waargenomen). Hierbij doet zich het fenomeen voor, dat (ook bij géén extra inname van B6) de bloedwaarden kunnen oplopen, waarbij dan vooral pyridoxine aanwezig is i.p.v. P-5-P (dat normaal de overhand behoort te hebben: een verhoogd totaal, echter met een verstoorde ratio).
Wat is er aan de handDe vraag is nu: Is de capaciteit van de lever (en in mindere mate ook van bepaalde darmcellen zoals we nu recentelijk weten) om pyridoxine om te zetten in P-5-P overbelast, wat resulteert in de hoge pyridoxinewaardes? De neurotoxiciteit kan overigens berusten op het teveel aan pyridoxine of simpelweg het functionele tekort aan werkzame P-5-P dat immers door de enorme overmaat aan het niet-werkzame pyridoxine ontstaat.

Waardoor zou de lever van de betreffende personen overbelast kunnen zijn?
Beschadiging door virussen, alcohol, verkeerde voeding, metabool syndroom, hormonen of milieutoxines of genafwijking?
Of heeft de lever onvoldoende beschikking over magnesium en riboflavine (de twee belangrijkste cofactoren voor het omzetten van pyridoxine in P-5-P)?
Magnesium is namelijk de cofactor van het enzym pyridoxaal-kinase dat pyridoxine fosforyleert (omzet) tot pyridoxinefosfaat. Riboflavine in de cofactor van het enzym pyridoxine-fosfaatoxidase dat pyridoxinefosfaat oxideert (omzet) tot P-5-P, de actieve metaboliet.

Waardoor kan dit systeem zo enorm onder druk staan? Molybdeen en vitamine B3 zijn met name noodzakelijk voor de activiteit van bepaalde aldehyde-oxidase- en dehydrogenase-enzymen die zorgen voor de afbraak van B6. Ook hiermee zouden deels de hoge waardes kunnen worden verklaard als e.e.a. niet goed wordt afgebroken.

Maar hoe komen al deze systemen zo zwaar onder druk te staan dat het B6-metabolisme zo enorm ontspoort? Kortom nog genoeg vragen voor verder onderzoek.
Andere ondersteuning bij toxische B6-waarde Bij langdurig hoge B6- waarde in het bloed, kunnen de zenuwen chronisch aangedaan raken. Vreemd genoeg helpt het soms niet als gestopt wordt met het innemen van vitamine B6. Sensorische polyneuropathie komt vaker voor zoals ook bij alcohol en andere toxische stoffen voor het zenuwstelsel (zoals chemotherapie). Als daarmee gestopt is, en de pijn blijft, behandelt men in het Instituut voor neuropathie vaak met zenuwbeschermende en pijnstillende supplementen, zoals palmitoylethanolamide [5].

Ook een stof als alfa-liponzuur wordt vaker ingezet als zenuwvoedende voedingsstof in de orthomoleculaire geneeskunde. Voorlopig heeft de orthomoleculaire wereld zijn handen vol aan zichzelf kritische vragen stellen. Zoals: Is men niet met te ‘medicinale’ dosis met suppleties bezig? Wordt het niet tijd, dat suppleties altijd gepaard moeten gaan met bloedonderzoekcontroles. Moet er ook kritisch gekeken worden naar hoge dosis van andere vormen van voedingssuppletie?

Ik wens u hierbij fijne feestdagen, die hopelijk niet gecompenseerd hoeven te worden met supplementen voor een ongezond voedingsgedrag.

 

 

Marijke de Waal Malefijt

Kokospudding met mango-sinaasappelsaus

Deze kerstdagen trek in een lekker en licht verteerbaar nagerecht? Deze pudding met een zachte kokossmaak en een frisse saus van gepureerde mango is dan het maken waard.

Ingrediënten voor 4 personen:

  • 350 ml kokosdrank
  • 150 ml kokosmelk
  • 45 gram volkorenrijstmeel
  • 1 biologische sinaasappel
  • snuf zeezout
  • 1 mango
  • steviadruppels naar smaak
  • garnering: kokosvlokken of geraspte kokos

Bereiding

Vul een puddingvorm van circa 600 ml of 4 kleine vormpjes van circa 150 ml met koud water.
Giet de kokosdrank in een steelpan.
Doe het rijstmeel in een kom en roer los met kokosmelk.
Was de sinaasappel en haal een dunne schil van circa 4 cm van de sinaasappel af.
Halveer de sinaasappel en pers één helft uit. Bewaar het sap.
Snijd de andere sinaasappelhelft in dunne plakjes.
Doe de sinaasappelschil in de steelpan bij de kokosdrank en voeg wat zout toe.
Breng het geheel aan de kook en laat even zachtjes doorkoken.
Roer opnieuw het kokosmelk-meelmengsel door en bind al roerend de kokosdrank tot een dikke gebonden vloeistof.
Breng de warme pudding op smaak met steviadruppels.
Verwijder de sinaasappelschil.
Giet het water uit de vorm(pjes) en giet de warme puddingmassa in de vorm(pjes).
Laat in een paar uur in de koelkast opstijven.

Maak ondertussen de mango-sinaasappelsaus:
Schil de mango en snijd het vruchtvlees van de pit af.
Pureer het vruchtvlees met het sinaasappelsap en voeg zo nodig nog wat extra water toe om de saus dunner te maken.
Stort vlak voor serveren de pudding op een bordje en giet er wat saus over heen.
Garneer met kokos en plakjes sinaasappel.

Ben je snel vol na het hoofdgerecht? Wacht dan nog even met dit nagerecht en serveer de pudding een uurtje later. Voor extra versterking van de vertering kun je na het eten van de pudding afsluiten met een kopje verteringsversterkende kruidenthee. Denk bijvoorbeeld aan thee van sterrenmuntmix, venkelzoethout, citroenmelisse, verveine of verse blaadjes munt.

Foto en gerecht van Tanja Visser, natuurdiëtist

Laboratoriumtesten urine bloed ontlasting en speekseltesten

Test je bloed met de combinatietest

Combinatietest: vitamine D3, Actief B12 HoloTC, ferritine, Vitamine B6, Foliumzuur intracellulair.

Literatuur en links:

[1] de Kruijk JR, Notermans NC. | [Sensory disturbances caused by multivitamin preparations]. | Ned Tijdschr Geneeskd. | 2005 Nov 12;149(46):2541-4.

[2] Barak N, Huminer D, Stahl B. | [Vitamin B6 (Pyridoxine)–excessive dosage in food supplements and OTC medications]. | Harefuah. | 2004 Dec;143(12):887-90, 910, 909.

[3] Carter, T. C., Pangilinan, F., Molloy, A. M., Fan, R., Wang, Y., Shane, B., … Mills, J. L. (2015). Common Variants at Putative Regulatory Sites of the Tissue Nonspecific Alkaline Phosphatase Gene Influence Circulating Pyridoxal 5’-Phosphate Concentration in Healthy Adults. The Journal of Nutrition, 145(7), 1386–93. http://doi.org/10.3945/jn.114.208769

[4] Verhoeven-Duif, N. M., Albersen, M., Bosma, M., De Sain-van der Velden, M. G. M., Visser, G., Visser, W. F., & de Koning, T. J. (2012). VITAMIN B6 METABOLISM IN BRAIN. JOURNAL OF INHERITED METABOLIC DISEASE, 35, S18-S18.

[5] Vitamine B6: gevoelsstoornissen; http://www.neuropathie.nu/vitamines/vitamine-b6-gevoelsstoornissen.html

[6] Te hoge B 6 in bloed https://www.natuurdietisten.nl/consumentenbond-hoge-doses-b6-vitaminepillen/

[7] Wederzijdse afhankelijkheid van de co-enzym B vormen https://www.natuurdietisten.nl/kenniscentrum/natuurvoeding-geeft-vitaliteit-gekunstelde-voeding-kost-vitaliteit/wederzijdse-afhankelijkheid-co-enzym-b-vormen/

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen