skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1000 artikelen over gezondheid!

Milieugifstoffen slecht voor hart en vaten

Er komt steeds meer bewijs dat milieugifstoffen in hoge mate kunnen bijdragen aan hartziekten. Een oorzaak die artsen vaak over het hoofd zien.

Naast bekende oorzaken als stress, roken, diabetes, en obesitas kan ook vervuiling van de leefomgeving en blootstelling aan giftige stoffen als metalen, oplosmiddelen en bisfenol A (BPA) uit plastics hartproblemen veroorzaken.

Om de veelvuldige processen in het lichaam in stand te houden is het lichaam op voldoende toevoer van mineralen en vitaminen door de voeding aangewezen. Maar dit wordt steeds moeilijker omdat het nutriënten gehalte van onze voeding door de moderne landbouwmethodes en tal van manipulaties bij opslag en verwerking steeds verder afneemt. Aan de andere kant stijgt de belasting met giftige metalen vanuit het milieu.

Veranderingen van het milieu zoals emissies van de industrie, zure regen, het gebruik van pesticiden en van slib uit de waterzuivering voor de bemesting van landbouwgrond bevorderen de ophoping van zware metalen in de bodem en in het oppervlaktewater. Via de voedselketen en het drinkwater neemt het menselijk lichaam continue meer en meer schadelijke stoffen op. Door gelijktijdige afname van essentiële mineraalstoffen en sporenelementen vindt er een latente verzuring van het lichaam plaats. Door eenzijdige voeding (voornamelijk eiwit-, suiker en vetrijk) en verkeerde levensstijl (te snel en te laat eten, te weinig drinken, te weinig bewegen) wordt dit nog meer versterkt. Een “zuur” lichaamsmilieu bevordert de opname van schadelijke stoffen nog verder en verlaagd de uitscheiding.

Veel ‘beschavingsklachten’ en vooral veel aspecifieke storingen van het welzijn, zoals moeheid, uitputting, concentratiestoornissen of een verhoogde gevoeligheid voor allergieën en infecties worden in samenhang gebracht met tekorten aan mineralen en belasting met metalen.
Er circuleren veel soorten gif in het milieu. Wij bespreken hieronder een paar waarvan bekend is dat ze hart- en vaatproblemen veroorzaken.

Arseen

Dit chemische element kan de oorzaak zijn van beroerte, ziekte van de kransslagaders en verkalking van de lichaamsslagaders. Het zit in drinkwater, voedsel (vooral kip), onkruidverdelger, geïmpregneerd hout, medicijnen en glas.

Vergiftigingssymptomen van arseen

Doelorgaan van de pathologische werking van arseenverbindingen is vooral het huid (epitheliale) weefsel. Huidveranderingen over een groot oppervlak zoals eczeem, dermatitis, depigmentatie en hyperkeratose (verdikking, verhoorning van de huid) kunnen zich ontwikkelen. Witte dwarse strepen op de nagels (strepen van Mees) en sterk haaruitval zijn geconstateerd.

Gevolgen van de beschadiging van het slijmvlies zijn dikwijls ontstekingen van het bindvlies en vaak ook chronische ontstekingsreacties van de luchtwegen en het maag-darmkanaal.
De neurotoxische uitwerkingen van arseen betreffen vooral het perifere zenuwstelsel door de vorming van neuropathie en polyneuritis (ontsteking van meerdere zenuwen).

Arseenverbindingen kunnen ook het bloedvormend systeem beïnvloeden: de levensduur van de rode bloedcellen (erythrocyten) is dan vaak verkort, hemolysen (afbraak rode bloedcellen) treden op.

Er bestaat een wisselwerking tussen anorganisch gebonden arseen en koper. Een aanvoer van anorganisch gebonden arseen door de voeding heeft een stijging van de koperconcentraties in de nieren en tegelijk een lichte daling in bloedcellen en –plasma tot gevolg.

Bisfenol A

Een hoge concentratie bisfenol A kan pijn op de borst, een hartaanval en ziekte van de kransslagaders (die het hart van bloed voorzien) tot gevolg hebben. Deze organische verbinding vindt men in plastic flessen, de coating van de binnenkant van conservenblikken en in sealmiddelen voor gebitsvullingen.

Kwik

Het hart is een van de organen die het doelwit zijn van methylkwik, wat wij meestal binnenkrijgen door het eten van vis uit met kwik vervuild water. In onderzoek werd een samenhang gevonden tussen het eten van vis en schaal- en schelpdieren en hart- en vaatziekten.
Organische kwikverbindingen (methyl-Hg) zijn bestanddeel van fungicides (schimmels), pesticiden, onkruidverdelgers, houtbeschermingsmiddelen en zaadbeits.
Elementair kwik (Hg0, dampvorming) vindt zijn toepassing vaak bij de productie van batterijen en thermometers en voor TL-lampen. In de tandheelkunde wordt kwik veelvuldig toegepast als kwantitatief kleinste ingrediënt van amalgaamtandvullingen.

Anorganische kwikverbindingen (Hg2+) worden verwerkt in producten voor de huidverzorging en in antiseptica. Industrieafvalwater, industriële emissies en vuilnisbelten hebben voor een ophoping van kwik in bodem en water geleid.

Metallisch kwik wordt na het doorslikken normaliter onveranderd uitgescheiden en niet geresorbeerd. Dampvorming kwik echter, zoals het bij het uitboren van amalgaamvullingen of bij het breken van een thermometer vrij komt, word bij inademing zeer goed geresorbeerd, passeert makkelijk de bloed-hersen-barriëre en hoopt zich op in het zenuwweefsel en hersenen.

Kwikdepots in het lichaam hebben een zeer lange halfwaardetijd, ze worden maar zeer traag via de nieren uitgescheiden. Dit proces kan door het toedienen en aanvullen van zogenaamde ‘chelaatvormers’, zwavelhoudende aminozuren, zink of selenium bespoedigd worden.

Effecten van kwik

Kwikverbindingen inactiveren net als andere zware metalen ook, de enzymen met SH-groepen, verstoren de structuur van de celmembranen, de verwerking van zuurstof en vooral de proteïnesynthese. Door hun binding aan eiwitten nemen allergieën toe (kwik vormt bovendien stabiele bindingen met amino-, hydroxyl- en fosfaatresten).

Naast een sterke neurotoxische(giftige werking op het zenuwstelsel) werking beïnvloeden kwikverbindingen negatief de immunologische regulatiemechanismen, het humorale afweersysteem en het cellulaire immuunsysteem. Het fagocyterende systeem wordt vaak sterk verzwakt. Verder hebben grote hoeveelheden kwik een verhoogde afscheiding van ontstekingsstimulerende mediatoren (bijv. histamine) als ook een verlengde IgE-specifiek immuun antwoord . Daarmee verhoogt het de kans op allergische reacties van het lichaam.

Wisselwerkingen

Kwikoxide en methyl-kwik passeren de bloed-hersen-barriëre en ook de placenta. Kwikophopingen bevorderen de vorming van vrije radicalen, die kankerverwekkend werken.
Door interferentie met selenium kan kwik het anti-oxidatieve systeem beschadigen. Kwik vormt met selenium een onoplosbare verbinding. Door grote hoeveelheden kwik worden de seleniumreserves ‘opgebruikt’.

Vergiftigingssymptomen van kwik

De vergiftigingssymptomen door de verschillende kwikverbindingen geven niet alleen hart en vaatziekten. Organische Hg-verbindingen (methyl-Hg) beschadigen het centrale zenuwstelsel: cortex- en cerebellum-cellen. Gevolgen kunnen zijn; paresthesieën (prikkelend, brandend en pijnlijk gevoel), gezichts- en gehoorstoornissen, coördinatiestoornissen, veranderingen van de persoonlijkheid. Daarnaast zijn veranderingen mogelijk van het hormonale systeem (door ophoping vooral in de hypofyse), immuun- ziekten (verlagen van het aantal T-lymphocyten en killercellen, verhoging van IgE, remming van functie van de lymphocyten), auto-immuunziekten en reumatische aandoeningen.

Intoxicatie met elementair kwik wordt gekenmerkt door longontsteking, parodontose, verhoogde speekselproductie, metaalsmaak, tremor en proteïnurie.

Anorganische Hg2+-verbindingen: na orale opname komt het naast de vorming van eczeem tot een veretsing in de mond, keel en maag-darm kanaal (vooral slokdarm). Later komen er systemische symptomen, vooral beschadigingen van de niertubuli. Anorganische kwikverbindingen met een lage toxiciteit kunnen door de bacteriën in de mond en de darmflora in sterk toxische kwikzouten omgevormd worden. Chronische intoxicatie toont zich vooral in veranderingen van de persoonlijkheid, tremor, delirium, verlies van geheugen, psychoses, nefrotisch syndroom (nierlijden) met beschadigingen aan de tubuli tot acuut nierfalen.

Lood

Al bij blootstelling aan kleine hoeveelheden kan lood hoge bloeddruk veroorzaken. De meest voorkomende oorzaken van blootstelling zijn water drinken uit een oude waterleiding, eten van oude keramische borden, haarverf of cosmetica en zelfs gewoon via het inademen.

Loodverbindingen worden vaak gebruikt in de industrie (galvano techniek, drukkerijen, kunststofindustrie, aardewerk- en tegelfabrieken). Ze zijn bestanddeel van lakken, roestwerende verven, keramisch glazuur (vooral Spaans en Portugees aardewerk), insecticiden en hagelmunitie.
Schilders en decorateurs van glas en porselein zijn bijzonder zwaar belastte beroepsgroepen.
Verder wordt lood gebruikt voor start- en tractieaccu’s. In de bouw wordt het vaak gebruikt, bijv. voor overkappingen en afdaken. Uitstoot vindt vooral plaats door uitsmelting en bij de verbranding van kolen. Loodacetaat kan aan haarkleuringsmiddelen toegevoegd zijn.

Lood in voedingsmiddelen

In de afgelopen 10 jaar hebben industriële emissies, slib en zware metalen houdende meststoffen geleid tot een ophoping van lood in bodem en water.
Een versterkte opname van lood via de voeding (vooral groenten) is het gevolg. Ook fruit-, groenten- en visconserven en tomatenpuree in tubes en blikken verhogen het loodaandeel in de voeding. Oorzaak hiervan zijn meestal de loodhoudende soldeernaden in de blikken.

Lood wordt via de inademing en de voeding opgenomen en in de longen en het maagdarmkanaal opgenomen. Het wordt vooral in botten en tanden opgeslagen en kan daar lang blijven; de geschatte halfwaardetijd is 25 jaar. Het beschikt over een bijzonder affiniteit met melktanden en groeiende botten.

Effecten van lood

De giftige effecten van lood berusten voornamelijk op de inactivering van proteïnen en enzymen door complexvorming met zwavel-waterstof-groepen. Hierdoor kunnen geen disulfidebruggen meer worden gevormd, proteïnen en enzymen worden geblokkeerd.

Lood heeft neurotoxische effecten. Het remt de prikkeloverdracht in het perifere zenuwstelsel en blokkeert belangrijke enzymen van de hersenstofwisseling. Bovendien verstoord lood de opbouw van cellen en vernielt de celmembraan. Gevolgen zijn vooral een atrofie van de oogzenuw, een sterke beschadiging van de nervus radialis (zenuw bij het spaakbeen) en polyneuropathiën (zenuwaandoeningen).

Het centraal zenuwstelsel van kinderen is buitengewoon kwetsbaar en kan makkelijk door lood worden beschadigd omdat de bloed-hersenbarriëre nog niet volledig is. Het gevolg kan een beperking in de ontwikkeling van de intelligentie zijn.
Psychiatrische gevolgen zijn verminderde concentratie en een slecht geheugen.
Ook de vorming van bloed wordt op verschillende niveaus verstoord. Lood remt sommige bij de haemsynthese (bloedaanmaak) betrokken enzymen. Ook verhindert het de omzetting van driewaardig naar tweewaardig ijzer in de maag en heeft een schadelijk effect op de Na-K-pomp binnen de rode bloedcellen (erythrocyten).

Lood heeft een grote immuntoxische potentie: grote hoeveelheden lood beschadigen vooral het cellulaire afweersysteem door een verstoring van de rijping en differentiatie van de immunocompetente cellen. De effectiviteit van het fagocyterend systeem wordt verlaagd.
Bovendien kan lood door verhoogde vrijmaking van histamine allergische reacties uitlokken.
Ook de capaciteit van het antioxidatieve systeem kan door dit zware metaal sterk belemmerd worden.

Wisselwerkingen van lood met andere elementen

Lood remt de werking van essentiële elementen calcium, ijzer en zink.
Lood beïnvloedt de calciumstofwisseling. Samentrekking van de gladde spiervezels is het gevolg en dit betreft vooral het maag-darmkanaal. In botten kan lood i.p.v. calciumfosfaat opgeslagen worden.
Lood kan de opname van ijzer verlagen. Lood bindt makkelijker aan metallothionein (MT) dan zink. Hierdoor wordt de werking van zink sterk afgezwakt.

Vergiftigingssymptomen van lood

De gevolgen van een loodbelasting zijn naast hart en vaataandoeningen veelvuldig. De algemene gezondheidstoestand wordt slechter en uit zich vooral in slechte eetlust, moeheid, uitputting, prikkelbaarheid, slapeloosheid, hoge bloeddruk, gewrichtspijnen, hoofdpijn, verlaagde afweer, klachten bij de spijsvertering, diarree, kolieken. Naast apathie en stupor worden bij langdurige en massieve blootstelling aan lood de geleiding in de motorische zenuwen geremd.

Lithium

Lithium wordt als bestanddeel van legeringen veelvuldig gebruikt in de aluminiumindustrie. Lithiumverbindingen worden ingezet als katalysatoren, bijv. bij de productie van herbiciden/pesticiden en van geneesmiddelen. In de chemische en nucleaire energietechniek is lithium als bestanddeel van batterijen belangrijk vanwege zijn grote energiedichtheid. Lithiumbatterijen zitten in camera’s, kwartsuurwerken, afstandsbedieningen, rookmelders, computergeheugens en mobiele telefoons. Vanwege hun lange levensduur worden zij ook bij voorkeur ingezet voor pacemakers, neurostimulatoren, defibrillators.

Therapeutisch worden lithiumzouten bij de behandeling van manisch-depressieve psychoses en als immuunstimulans bij verzwakking van het immuunsysteem en gezwellen ingezet.

Lithium in voedingsmiddelen

Plantendelen bevatten in het algemeen meer lithium dan zaden, vruchten en knollen en zijn zetmeelhoudende producten lithiumarm. Dierlijke levensmiddelen zijn lithiumrijker dan plantaardige.
Lithiumzouten zijn in hoge doses toxisch. Een lithiumvergiftiging is meestal te wijten aan een overdosering van lithium-therapeutica.

Vergiftigingssymptomen van lithium

Bij een acute vergiftiging treden vooral een beschadiging op aan huid en slijmvliezen (vooral van het maag-darmkanaal), oogontstekingen, misselijkheid, overgeven en diaree op. Verstoringen aan het centrale zenuwstelsel uiten zich in storingen van het gezichtsvermogen, verwardheid, opwinding, tremor, ataxie en uiteindelijk coma.

Als gevolg van een chronische intoxicatie ontstaan grote beschadigingen van de nieren met proteïnurie, polyurie en nierfalen. Als verder gevolgen kunnen zich hypotensie en arrhythmiën ontwikkelen. Bovendien kunnen hoge doses lithium een vrijzetting van het schildklierhormoon remmen.

Oplosmiddelen

Contact met deze chemische stoffen kan leiden tot een onregelmatig hartritme ofwel aritmie. Ze worden gebruikt in haarkleurmiddelen, cosmetica, schoonmaakmiddelen, fabriekschemicaliën, benzine, verf en bij de stomerij.

Commentaar NDN:

Pesticiden kunnen in het bijzonder bij kinderen gezondheids- of ontwikkelingsprobleem geven Uit onderzoek blijkt dat deze schadelijk kunnen zijn voor kinderen tot de leeftijd van zeven jaar. Dit is vijf jaar langer dan oorspronkelijk werd gedacht.

Vroeger hield de wetenschap overheden voor, dat het immuunsysteem van kinderen zich goed kan weren tegen pesticiden vanaf de leeftijd van twee jaar. Nieuw onderzoek laat zien dat veel kinderen tot op de leeftijd van zeven jaar nog gevoelig zijn voor die stoffen. Kinderen zijn tot vijf maal zo kwetsbaar voor de organofosfaten in pesticiden als volwassenen.

In het betreffende onderzoek (UC Berkeley News persbericht), waarbij 458 kinderen in landelijke leefgebieden betrokken waren, bleek dat de ontgiftingscapaciteit van het lichaam nog steeds niet volledig actief is bij kinderen van zeven jaar.
Deze bevindingen geven aan dat er een ingrijpende herziening nodig is van de veiligheidseisen voor pesticiden in huis en in de agrarische sector. Bovendien moeten artsen en diëtisten (toxinen via de voeding) zich nu op toxinen richten als mogelijke oorzaak van gezondheids- en ontwikkelingsproblemen bij kinderen tot op de leeftijd van zeven jaar. Het vraagt ook om o.a. de levercapaciteit goed te ondersteunen met natuurlijke biologische voeding. De natuurdiëtist kan u hierover adviseren.

Literatuur en links:

Referenties
J Toxicol Environ Health, 1994; 43: 419-440
Nutr Rev, 2004; 62: 68-72
Am J Epidemiol, 2005; 162: 1037-1049
JAMA, 2008; 300: 1303-1310
ROM WN, ed. Environmental and Occupational Medicine, 2nd edn. Boston: Little, Brown & Co. 1992

Compendium mineraalstoffen, sporenelementen en diagnostiek; Microbioloog Ralf Abels (Rp- Analytic) www.rp-vitamamino.com (haaranalyse)

Websites:
www.nvkc.nl
www.uwbloedserieus.nl
www.europeanlaboratory.nl
www.rp-vitamino.com
http://berkeley.edu/news/media/releases/2009/06/22_pesticide.shtml

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen