skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1000 artikelen over gezondheid!

Homeopathie en voeding bij depressies in de overgang

Zestig procent van de vrouwen ervaren tijdens de overgang klachten zoals opvliegers, slapeloosheid en nachtzweten. Als vrouwen in de overgang komen, hebben zij ook een hoger risico op depressie. Het is onbekend om hoeveel vrouwen het precies gaat.

Dubbelblind gerandomiseerd placebo (1) gecontroleerd onderzoek van het academisch medisch centrum van de Universiteit van Mexico toont aan dat een geïndividualiseerde klassiek homeopathische behandeling in vergelijking met Prozac (fluoxetine) even goed werkt in het verminderen van depressie bij vrouwen in de overgang.

Depressie volgens DSM-IV

Honderd drieëndertig postmenopauzale vrouwen, gediagnosticeerd met zware depressie volgens DSM-IV (matige tot ernstige intensiteit) werden verdeeld over drie groepen. Een groep met homeopathie (en fluoxetine placebo), een groep met fluoxetine (met homeopathie als placebo) en een groep met alleen maar placebomiddelen. Gedurende zes weken werden zij behandeld.

De mate van depressie halveerde bij meer dan vijftig procent van de vrouwen in de homeopathiegroep, ten opzichte van een derde in de fluoxetine groep. Zowel fluoxetine als homeopathie verbeterde de depressie significant ten opzichte van placebo.

Homeopathie werkt goed

Homeopathie verbetert de depressie met 5 punten op de Hamilton depressieschaal, fluoxetine met 3.2 op de Hamilton depressieschaal (schaal van 0 tot 52). Een verandering in meer dan drie punten wordt als klinisch significant beschouwd. Overgangsklachten namen significant af in de homeopathie groep, ten opzichte van de fluoxetine-en placebogroep.

Onderzoekers concluderen dat homeopathie net zo goed werkt als fluoxetine bij depressie in de overgang en meer effect heeft op overige overgangsklachten dan fluoxetine. Naast homeopathie kunnen voedingsadviezen op maat bijdragen aan het balanceren van de hormoonhuishouding.

Overgang en voeding

Een gezond voedingspatroon met een gezonde levensstijl zijn de belangrijkste ingrediënten voor een gezonde hormoonhuishouding. Er zijn bepaalde groenten die extra ondersteunend werken. Dit zijn de groenten die behoren tot de familie van de kruisbloemigen, zoals broccoli, bloemkool, boerenkool en spruitjes.

Alle groenten uit deze familie bevatten diindolylmethaan, kortweg DIM genoemd, een stof die hormoon balancerend werkt. DIM is een fytonutriënt dat het lichaam een handje helpt om oestrogeen te verteren en af te breken. Bij het eten van kruisbloemige groenten wordt DIM in het spijsverteringskanaal gevormd uit indol-3-carbinol (I3C).

In tegenstelling tot de fyto-oestrogenen soja en rode klaver heeft DIM geen fyto-oestrogene eigenschappen zoals bindingscapaciteit met oestrogeenreceptoren. Vermoedelijk gebruikt DIM dezelfde metabolische route als oestrogeen, omdat de chemische structuur van DIM overeenkomsten heeft met oestrogenen. Tevens wordt er meer van het gunstige oestrogeen gemaakt ten koste van het minder gunstige (carcinogene) oestrogeen.

Metabolisme van DIM uit de familie van de kruisbloemigen

DIM beïnvloed het leverenzym ‘cytochroom P450’, dat van belang is bij de ontgifting in het lichaam. DIM is een sterke promotor van het CYP1A1 enzym, een onderdeel van cytochroom P450, verantwoordelijk voor de aanmaak van 2-hydroxyoestrogenen (2HE) vanuit de oestrogenen oestron en oestradiol.

Het 2-hydroxyoestogeen is een gunstig oestrogeen, in tegenstelling tot het 4-HE oestrogeen en 16-HE oestrogeen. DIM kan het CYP1A1 enzym stimuleren met een factor drie (2). Hierdoor wordt meer 2-HE gemaakt in plaats van 16-HE.

Bij een lagere ratio 2HE/16HE is er meer 16HE aanwezig. De metabolieten van 16HE zijn sterke oestrogenen en zijn gerelateerd aan een hoger risico op borstkanker en baarmoeder(hals) kanker in tegenstelling tot 2-HE. Pas bij ruime hoeveelheden koolsoorten ziet men veranderingen in de 2HE/16HE ratio.

Tien belangrijkste voeding tips bij de overgang

1. Kies voor biologische voeding en neem bij voorkeur zo vers mogelijke voeding.
2. Neem geen vetten zoals: margarine, frituurvet, gebak, snacks, chips. Gebruik dagelijks omega 3 rijke oliesoorten zoals; lijnzaadolie, hennepolie, walnootolie.
3. Vermijd suiker en geraffineerde producten en vervang deze ook niet voor zoetstoffen. Beperk brood en pasta’s om het gewicht te reguleren. Neem ook geen fructoserijke alternatieven zoals agave en ahornsiroop.
4. Wissel de lunch (broodmaaltijd) af met een warme maaltijd van gestoomde groenten of rauwkost met een dressing van de juiste oliesoorten en vis (sardines) of een gekookt ei, kalkoen of roerei met verse kruiden. Het dieet moet voldoende zwavelhoudende aminozuren (en goede verzuren) bevatten voor een goede hormoonopbouw.
5. Vermijd roken, alcohol en teveel koffie (3).
6. Neem geen frisdranken, chocolademelk of koffie, maar 2 liter zuiver water per dag.
7. Noten (paranoten zijn seleniumrijk), zaden, pitten en peulvruchten werken hormoon balancerend.
8. Kies meer voor geiten-, schapen- of cocosyoghurt dan voor dagelijks koemelk- en sojaproducten.
9. Quercitine (een bioflavonoid) dat vooral voorkomt in uien, appels, rode druiven, tomaten, bonen, cranberry’s, citrusfruit en blauwe en rode bessen, bramen, frambozen en kersen. Het is een voedingsstof die ook in het oestrogenen metabolisme een belangrijke rol speelt. Namelijk remming van oestronsulfatase met als resultaat een antioestrogeen effect.
10. De activiteit van een speciaal enzym (beta-glucoronidase) moet afgeremd worden om te voorkomen dat schadelijke oestrogenen (die net zijn afgebroken en uitgescheiden via de gal door de lever) weer worden opgenomen. Dit enzym (gemaakt door bepaalde slechte bacteriën in de darmflora) breekt gal af, waarin gebonden schadelijk gebonden oestrogenen zitten.

Hierdoor worden de verkeerde oestrogene weer opgenomen en komen opnieuw in de circulatie. De productie van dit enzym wordt o.a. afgeremd door diverse typen vezels uit volle granen, groenten, fruit, peulvruchten, noten, zeewieren. Een goede darmflora (microbioom) is dus van belang. Verder is calcium-D-glucaraat uit bepaalde groenten en fruit belangrijk hierbij.

Calcium-D-glucaraat in groenten en fruit

Calcium D-glucaraat is een natuurlijke substantie die het lichaam helpt ontgiften en die de hormonale balans ondersteunt. Calcium D-glucaraat vergemakkelijkt het ontgiftingsproces door de reabsorptie van oestrogeen-achtige toxines in de bloedstroom te verhinderen en ze de kans te geven het lichaam te verlaten met de ontlasting.

Calcium D-glucaraat (4) verlaagt het ongezonde oestrogeen. Calcium-D-glucaraat is het calciumzout van ‘D-glucaric acid’, een lichaamseigen stof die ook in groenten en fruit wordt teruggevonden, vooral in sinaasappels, appels, pompelmoezen en cruciferen groenten. Deze stof bevordert het uitscheiden van giftige stoffen via de gal.

Tijdens fase II van de ontgifting worden vetoplosbare kankerverwekkende stoffen in de lever gebonden aan glucuronzuur. Na deze zogenaamde glucuronidatie wordt de potentieel schadelijke stof via gal en darmen uit het lichaam verwijderd. Een ongezonde darmflora kan dit echter tegenwerken.

Bepaalde darmbacteriën maken dan het enzym bèta-glucuronidase aan dat het glucuronzuur afsplitst van de potentieel giftige stof. Dit resulteert in een vrijgemaakte schadelijke stof die vooral terug opgenomen wordt in het lichaam en in mindere mate met de stoelgang verdwijnt.

Daarom is het niet te verwonderen dat een hoge bèta-glucuronidase-activiteit geassocieerd wordt met een verhoogd risico op kanker. Dit blijkt vooral dikke darm-, borst- en prostaatkanker te zijn.

Gelukkig kent calcium-D-glucaraat in de darm een metabolisatie tot D-glucaro-1,4- lacton, dit is een remmer van het bèta-glucuronidase enzym. Een rem op het enzym maakt het mogelijk om de potentieel giftige stof na glucuronidatie toch in de stoelgang te laten verdwijnen.

Vitamine B

Veel vrouwen, die tijdens de overgang last hebben van opvliegers, willen liever geen hormonen slikken vanwege bijkomende gezondheidsrisico’s en zoeken daarom naar veilige alternatieven. Opvliegers worden veroorzaakt door verstoringen van het warmteregulatiecentrum in de hersenen. Deze verstoringen zijn waarschijnlijk het gevolg van – met daling van de oestrogeenspiegel samenhangende – stijging van de centrale noradrenerge activiteit en daling van de serotonerge activiteit.

In wetenschappelijk onderzoek is aangetoond dat foliumzuur (maar ook andere vitamine B zoals vitamine B 12, B6 en B3) een antidepressieve activiteit in de hersenen heeft door de afgifte van noradrenaline te remmen (door interactie met noradrenerge α1- en α2-receptoren) en de afgifte van serotonine te stimuleren (door interactie met serotonerge 5-HT1A- en 5-HT2A/2C-receptoren).

De uitkomsten van pilotonderzoek (5) in de universiteitskliniek van Alexandrië, Egypte, bevestigen deze hypothese. Suppletie met foliumzuur leidde tot significante daling van de plasmaspiegel van MHPG (methoxy-4-hydroxyfenylglycol), de belangrijkste metaboliet van noradrenaline.

In de foliumzuurgroep was sprake van een significante negatieve correlatie tussen klinische verbetering van opvliegers en de plasmaspiegel van MHPG. De onderzoekers pleiten voor vervolgstudies om de effectiviteit en veiligheid van foliumzuursuppletie bij opvliegers nader te onderzoeken en om de optimale foliumzuurdosis vast te stellen. Bepaling van diverse vitamine B soorten in het bloed is aan te raden.

Hormonen speekseltest

De menopauze zou een gemakkelijke, geleidelijke overgangsperiode in het leven van een vrouw moeten zijn. Veel vrouwen geeft het een nieuwe capaciteit voor werk, plezier, gezondheid en zelfontwikkeling. Vrouwen voelen zich vrijer en energieker wanneer ze niet langer energie kwijt zijn aan hun maandelijkse periode.

Een ideale menopauze is een redelijk haalbaar doel voor de meeste vrouwen. Het is belangrijk om de gehalten van testosteron, oestrogeen en progesteron in speeksel (diverse laboratoria doen deze testen) te bepalen, zodat de voedingsadviezen nog meer op maat gegeven kunnen worden.

Elk van deze hormonen speelt een rol in de gezondheid gedurende en na afloop van de menopauze. Het is niet voldoende om ieder apart te bepalen. Er moet gekeken worden naar de patronen van balans of disbalans van diverse hormonen in relatie tot elkaar. De relatie tussen de hormonen is een cruciaal stuk van de puzzel. Ook de schildklierfunctiebepaling in bloed (TSH, vrije T4, Vrije T3, reversed T3, Anti TPO, antilichamen meting tegen het enzym thyroid peroxidase) is cruciaal.

Wanneer u ontdekt welk type hormonale disbalans u hebt, zijn er stappen op maat te zetten om de hormoonbalans te herstellen. Omdat de menopauze bij elke vrouw anders is, is het over het algemeen minder effectief om alleen naar de ervaringen van andere vrouwen te luisteren.

Menopauzale typen

Er zijn diverse menopauzale typen te herkennen afhankelijk van de hormoon-waarden. Allerlei combinaties zijn mogelijk.
Laag testosteronMilde depressie en vermoeidheid kunnen signalen zijn van een laag testosteron. Ook verlies van het libido (geen interesse in seks), gemis aan gedrevenheid en zekerheid, of aan wilskracht en vitaliteit. Het kan zijn dat er minder sprake is van opvliegers, maar wel last van vermoeidheid en loomheid. Er worden dingen uitgesteld die altijd leuk werden gevonden. Ook komt het voor dat een testosterontekort opvliegers geeft terwijl er voldoende oestrogeen en progesteron is.

Testosterontekort kan het risico geven op afwijkingen aan de vagina, zoals ‘lichen sclerosus’. Dit is een huidaandoening waarbij de schaamlippen en vagina erg dun en broos worden. Laag testosteron kan een verzwakte spierspanning geven met rimpels en een slappe huid tot gevolg. Ook pijn op de borst door spasmen van de coronaire slagaders komt voor.
Hoog testosteronMaar ook een te hoog testosteron kan een probleem vormen. Met adequate gehalten van zowel oestrogeen als progesteron, kunnen klachten geleidelijk verlopen. Testosteron geeft zelfvertrouwen, kracht en libido. Hoge testosteron kan geagiteerd en angstig veroorzaken. Deze frustratie kan zelfs leiden tot een soort depressie, die anders is dan bij een lage testosteron. Een vettige huid, acne en haar in het gezicht kan duiden op een verhoogde hoeveelheid testosteron.

Daarnaast wordt verhoogde testosteron in verband gebracht met insulineresistentie. Insulineresistentie kan ouderdomsdiabetes, risico op een hartziekte en borst- en baarmoederhalskanker vergroten.
Laag oestrogeenDoor stress of andere factoren zijn de bijnieren niet in staat voldoende productie van oestrogeen te reguleren. Een veel voorkomend signaal is het hebben van opvliegers. In feite kunnen opvliegers geproduceerd worden door diverse hormonale disbalansen, dus komen ze voor als klacht bij de meeste menopauze typen.

Mogelijke klachten zijn: mentaal verminderde scherpte ten opzichte van normaal, met verminderde verbale vaardigheden. Gevoelens van wanhoop of depressie. Fysiek uit een oestrogeentekort zich in een dunnere huid, meer rimpels. Zonder oestrogeen om het testosteron in balans te brengen, kan een vette huid en acne ontstaan. Verder komt voor: kleinere borsten, stressincontinentie (urineverlies bij niezen of hoesten), excessieve en onregelmatige vaginale bloedingen en enig verlies van libido.

Ten slotte kan het meer moeite kosten om precies werk (verminderde coördinatie/motoriek kan ook duiden op een lage B 12) met de handen te doen. Aangezien oestrogeen helpt de botmassa te reguleren, kan een verlaagd oestrogeen het risico op osteoporose verhogen. Daarnaast geeft een te laag oestrogeen kans op de ontwikkeling van insulineresistentie, wat kan bijdragen aan diabetes, kanker en hartproblemen.
Laag oestrogeen, laag testosteronVeel vrouwen met dit type menopauze voelen zich lusteloos, mat of depressief. Problemen met het geheugen of met het leren van nieuwe dingen doen zich vaak voor. Een ander signaal kan zijn een gebrek aan interesse in dingen of zelfs in mensen. Partner en familie worden gekwetst of in verwarring gebracht.

Het tekort van zowel oestrogeen als testosteron doet het libido tot een minimum zakken. Dunner en droger wordende vaginale wand kan geslachtsgemeenschap pijnlijk maken, wat ook niet uitnodigt tot vrijen. Ook hier kan stressincontinentie een probleem zijn, evenals voortijdige verslapping van de huid en rimpels. Als gevolg van een verlies aan collageen kan het borstweefsel krimpen en verslappen.

Tenslotte bestaan ook hier gezondheidsrisico’s als osteoporose, hart- en vaatziekten en insulineresistentie.
Laag oestrogeen, hoog testosteronVrouwen kunnen lijden aan een combinatie van agitatie en vermoeidheid. Lage oestrogeen geeft concentratieverlies en een verstoorde slaap met diepe vermoeidheid, terwijl een hoog testosteron geïrriteerd geeft.

Een disbalans in de testosteron-oestrogeen-ratio geeft naast een vettige huid en acne, ook een risico op ‘androgene alopecia’ (haarverlies of zelfs kaalheid). Daarnaast ook hier weer het grootste risico op insulineresistentie.
Laag progesteronHet klassieke symptoom bij een laag progesteron is angst. Progesteron heeft een rustgevend effect op het zenuwstelsel. Bij een lager wordend progesteron kan ook medicatie (anti-depressiva, valium, etc.) minder werkzaam worden.

Progesterontekort geeft slaapstoornissen. Vrouwen met dit type menopauze kunnen ook last hebben van (hoofd) pijn en (gewrichts)ontstekingen. Wanneer het progesteronniveau te laag wordt om de oestrogeen in balans te brengen, neemt het risico op baarmoeder- en borstkanker toe. Lage progesteron vergroot ook het risico op osteoporose (door zijn rol in de botaanmaak) en hart- en vaatziekten.
Laag progesteron, laag testosteronMinder energie, een grotere neiging naar depressie, gebrek aan libido, minder gedrevenheid en motivatie en pijnlijke spieren hangen samen met een lage testosteron. Ook slaapstoornissen worden vaak gezien bij deze combinatie. Geen energie meer om de meeste dingen te doen die altijd leuk waren, maar genoeg energie om zich druk te maken voor van alles en nog wat.

Er zijn momenten van hypoglycemie (lage bloedsuikerspiegel) en hypoinsulinemie (laag insulinelevel) bij oestrogeendominantie. De lage insuline en lage bloedsuiker kunnen vermoeidheid en een slechte concentratie doen toenemen.
Laag progesteron, hoog testosteronWanneer de angst van de lage progesteron samen gaat met de prikkelbaarheid van de hoge testosteron, is het resultaat explosief. Naasten vinden dat vrouwen overdreven reageren op alles. Daarnaast kan een slechte slaap de conditie rap doen verslechteren.

Verder kunnen periodes van slaapapneu (onderbreking van de ademhaling voor korte periodes gedurende de slaap) optreden, die verdere verstoring van de slaap geeft. Zowel een laag progesteron- als een hoog testosteron brengt een risico op baarmoederkanker met zich mee.

Abnormale bloedingen kunnen optreden, die onregelmatig, langdurig en behoorlijk hevig kunnen zijn. Deze afwijkende bloedingen starten soms in de jaren voorafgaand aan de menopauze, maar kunnen doorgaan bij de start van de menopauze. Daarnaast is er een verhoogd risico op hyperinsulinemie.
Laag oestrogeen, laag progesteronEmotioneel zijn er vaak problemen als depressie, gevoelens van hopeloos- en waardeloosheid en geheugenproblemen. Bij deze verlaagde hormooncombinatie is het meest waarschijnlijke om urineverlies bij lachen of niezen te krijgen. Vrouwen met dit type menopauze voelen zich vaak tekortschieten op vele manieren.

Fysiek gezien hebben vrouwen opvliegers, vaginale droogheid, vermoeidheid of slechte slaap. Omdat lage oestrogeen en progesteron niet in staat zijn de effecten van testosteron in bedwang te houden, zien we hier ook een vettige huid en acne optreden. Ook hier weer; effect op botten en cholesterol, waardoor het risico op osteoporose en hartproblemen in grote mate toeneemt. Laag oestrogeen, laag progesteron, laag testosteronMentaal en emotioneel kan het problemen opleveren als angst, depressie, somberheid, geheugenproblemen en gevoelens van apathie. Fysiek levert het opvliegers, vaginale droogheid, gebrek aan libido, incontinentie, slapeloosheid, vermoeidheid en zwakte op.

Hyperinsulinemie en insulineresistent liggen ook hier weer op de loer. Het risico op osteoporose is vooral hoog bij dit type menopauze, omdat oestrogeen, progesteron en testosteron een rol spelen in de bescherming van botten.
Laag oestrogeen, laag progesteron, hoog testosteronEen hoog testosteron leidt mogelijk tot gevoelens van frustratie en agitatie. De combinatie van een hoog testosteron met tekorten aan oestrogeen en progesteron kan mannelijke effecten geven, zoals haar in het gezicht, een lager wordende stem en kleiner wordende borsten.

Alle symptomen die eerder beschreven zijn bij drie hormonen kunnen hier ook voorkomen. Vrouwen met dit type menopauze hebben bijna altijd insulineresistentie en dus risico op baarmoeder- of borstkanker, niet-insulineafhankelijke diabetes en hartproblemen.
Lage DHEADHEA (dehydroepiandrosteronsulfaat) wordt door de bijnieren gemaakt. Kleinere hoeveelheden worden in de eierstokken gemaakt. De productie van DHEAS staat onder controle van het hypofysehormoon adrenocorticotroop hormoon (ACTH) en andere hypofysefactoren. De hypofyse is een hormoonproducerende klier onder aan de hersenen. Omdat DHEAS vooral wordt aangemaakt in de bijnier is het een goede maat voor het functioneren van de bijnieren.

Lage hoeveelheden DHEAS kunnen worden veroorzaakt door het slecht functioneren van de bijnier of door hypopituitarisme, een ziekte waarbij de hypofyse te weinig hormonen aanmaakt. Een verhoogde hoeveelheid DHEAS wijst op afwijkingen in de bijnieren. Verhoogde hoeveelheid DHEAS kan bij vrouwen leiden tot menstruatiestoornissen en zichtbare verschijnselen van vermannelijking of virilisatie (diepere stem, overmatige haargroei in gezicht en op het lichaam, gespierdheid, vergroting adamsappel).

Lage bijnieractiviteit

Typische symptomen van lage bijnieractiviteit zijn: moe bij het opstaan ook na een goede nachtrust, blijvende trek in zoete of zoute dingen, verminderd vermogen om stress op te vangen en over het algemeen een laag energieniveau.

Veel vrouwen met een bijnieruitputting hebben vaak, naast een chronische vermoeidheid ook een voedselallergie of andere overgevoeligheden, zijn vatbaar voor infecties, hebben bloedsuikerdips, immuunziektes en reumatische artritis. Ook fibromyalgie, slaapproblemen en laag libido komt vaak voor. Op mentaal niveau zien we een toename van angst, depressieve buien, periodes van verwarring en minder helder kunnen denken en een verminderde frustratie tolerantie.

Veel van deze symptomen worden ook gezien bij een traag werkende schildklier. Vandaar dat het hele palet aan hormonen onderzocht dient te worden. Dehydroepiandrosteron (DHEA) is een steroïde hormoon dat door de bijnieren, de geslachtsklieren, vetweefsel en de huid wordt aangemaakt uit cholesterol. DHEA is een natuurlijke precursor ofwel prohormoon van androsteendion, dat verder omgezet kan worden in het androgeen testosteron en de oestrogenen oestron en oestradiol.

Grip krijgen op de hormoonhuishouding

Willen vrouwen grip krijgen op hun hormoonhuishouding dan is er werk aan de winkel. Start eerst met nutriënten onderzoek (volbloed), schildklieronderzoek (bloed), groot hormoonprofiel in speeksel (DHEA, testosteron, progesteron, oestrogeen) en maak dan een plan van aanpak. Daarin kunnen homeopathie, voeding en voedingssuppletie en beweging op maat belangrijke maatregelen zijn in het herstel van de hormoonbalans.
Marijke de Waal Malefijt

 

Voedings- en laboratorium zelftesten

Laboratoriumtesten urine bloed ontlasting en speekseltesten Wij werken samen met de grote Duitse fabrikant van laboratoriumtesten Medivere. Medivere levert laboratorium diagnostische diensten waarbij de conventionele geneeskunde als ook aanvullende (complementaire) medische diagnostica en therapieën optimaal worden gecombineerd.

Op onze pagina over voedings- en laboratoriumtesten kunt u alle hierbovengenoemde Medivere testen bekijken en zelf bestellen.

Literatuur en links:

(1) Macías-Cortés, E. D. C., Llanes-González, L., Aguilar-Faisal, L., & Asbun-Bojalil, J. (2015).Individualized Homeopathic Treatment and Fluoxetine for Moderate to Severe Depression in Peri- and Postmenopausal Women (HOMDEP-MENOP Study): A Randomized, Double-Dummy, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. PloS One, 10(3), e0118440. doi:10.1371/journal.pone.0118440. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25768800

(2) Parkin, D.R. and D. Malejka-Giganti, Differences in the hepatic P450-dependent metabolism of estrogen and tamoxifen in response to treatment of rats with 3,3′-diindolylmethane and its parent compound indole-3-carbinol. Cancer Detect Prev, 2004. 28(1): p. 72-9.

(3) Faubion SS, Sood R et al. Caffeine and menopausal symptoms: what is the association? Menopause. 2014 Jul 21. [Epub ahead of print]

(4) Monograph. Calcium-D-glucarate. Altern Med Rev 2002; 7(4):336-9.

(5) Gaweesh SS, Abdel-Gawad MM, Nagaty AM et al. Folic acid supplementation may cure hot flushes in postmenopausal women: a prospective cohort study. Gynecol Endocrinol. 2010;26(9):658-62.

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen