skip to Main Content
Kenniscentrum - sinds 2005 - met ruim 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Etherische olie beïnvloedt GABA-neurotransmitter

Etherische olie uit aromatische planten beïnvloedt de GABA-neurotransmitter, die werkt op het centrale zenuwstelsel en een kalmerende en rustgevende werking geeft.

hersenenGeuren hebben een sterke invloed in ons dagelijks leven onder andere omdat ze specifieke gevoelens kunnen oproepen. Het gebruik van etherische olie uit aromatische planten om angstgevoelens of stress te verminderen kent een lange traditie. De neurotransmitter GABA speelt hierin een belangrijke rol.

GABA (gamma-aminoboterzuur) is de belangrijkste remmende neurotransmitter in het centrale zenuwstelsel en heeft een kalmerende en rustgevende werking.
Neurotransmitters zijn de boodschapperstoffen die communicatie tussen de verschillende neuronen mogelijk maken.

In de hersenen is het uitgangspunt dat er een balans is tussen stimulerende en remmende neurotransmitters. Wanneer er teveel overactiviteit in de neuronen ontstaat, geeft GABA de natuurlijke balans door de overactieve neuronen in hun werking te remmen.

Door GABA, maar ook door een neurotransmitter als bijvoorbeeld noradrenaline, wordt een angstimpuls van de ene hersencel naar de andere overgebracht. Het gaat hierbij met name om drie hersengebieden: de amygdala, de hippocampus en de prefrontale cortex. Deze gebieden vormen het ‘angstcircuit’ in de hersenen.

In de amygdala vindt de emotionele informatieverwerking plaats. Als je gevaar of angst beleeft verwerken je hersenen de informatie daarover allereerst op die plaats. Vervolgens geeft de hippocampus er betekenis aan. Bij angst lijkt de verbinding tussen de hypothalamus, de hypofyse en de bijnierschors in de war te zijn.

Gunstig effect etherische oliën op GABA

Etherische olie beïnvloedt GABA-neurotransmitterIn een recent onderzoek [1] is gekeken naar de effecten van 38 verschillende etherische oliën op het GABA-systeem. Bij inhalatie blijken ze een gunstig effect op het GABA-systeem te hebben en ze kunnen daarom worden ingezet bij angsten of stress.
Met name zoete sinaasappel, lavendel, geranium, lemongrass en eucalyptus laten gunstige effecten zien in klinische studies bij pre- en postoperatieve stress, angst rondom de bevalling en als aanvullende therapie bij de behandeling van angststoornissen.
In verschillende dierstudies lieten etherische oliën soortgelijke effecten zien als benzodiazepines, dat zijn medicijnen met een sterke rustgevende en ontspannende werking die overeenkomt met GABA.

Omdat er een aanzienlijke verscheidenheid was in de etherische olieconcentratie, aangebrachte hoeveelheid, blootstellingstijd en wijze van toediening zijn verdere studies nodig om de toepassing van etherische oliën die via inhalatie worden toegediend voor angstgerelateerde situaties te bevestigen.

Etherische olie verhoogt energiepeil post-Covidpatiënten

Etherische olie beïnvloedt GABA-neurotransmitterEen groot aantal patiënt herstelt niet volledig nadat ze COVID hebben gehad. Ze blijven klachten houden zoals hoofdpijn, last van de ademhaling en hoge bloeddruk. In 58% van de gevallen is sprake van vermoeidheid.

Uit een dubbelblind en placebogecontroleerd onderzoek [2] met veertig post-Covidpatiënten bleek dat hun energiepeil toenam door dagelijks het aroma van etherische oliën te inhaleren. Het waren patiënten die na minstens vijf maanden na een COVID-19-infectie nog steeds niet helemaal de oude waren.

De deelnemers in de interventiegroep kregen een 15ml-flesje met een mix van etherische oliën van tijm, sinaasappelschil, kruidnagel en boswellia. De etherische oliën van tijm en kruidnagel werden bereid via stoomdestillatie. Die van wierook werd bereid via hydrodestillatie van de hars. De etherische sinaasappelolie werd geperst via koude persing uit de schillen van de vrucht.

De placebogroep kreeg een 15ml-flesje met geurloze kokosolie. Alle deelnemers kregen de opdracht om 4 druppels van het meegeleverde flesje olie op een geurteststrip te doen. Ze moesten de geur elke ochtend en avond in totaal 15 minuten blijven inademen. Om de olie in te ademen, haalden ze diep adem en hielden ze de teststrip binnen 5 cm van hun neus.

Na twee weken was er sprake van minder vermoeidheid volgens de multidimensional fatigue symptom inventory. Vooral de mentale vermoeidheid was afgenomen. Ook de scores voor algemene vermoeidheid, globale vermoeidheid, ‘gedragsvermoeidheid’ en vitaliteit waren significant beter.

Deelnemers aan dit onderzoek waren vrouwen. Van hen is bekend dat ze meer vermoeidheid ervaren dan mannen, bij meerdere subtypes van vermoeidheid. Daarom zijn deze bevindingen mogelijk niet generaliseerbaar naar mannen.

Etherische oliën hebben antivirale effecten

Literatuuronderzoek [3] naar de antivirale effecten van etherische oliën en hun chemische bestanddelen geeft aan dat ze mogelijk een leidende rol kunnen spelen bij de ontwikkeling en het ontwerp van middelen tegen COVID-19.

Essentiële oliën kunnen namelijk makkelijk het virusmembraan binnendringen en daardoor membraanverstoring veroorzaken. Ook hebben ze een opmerkelijk vermogen om virusaanhechting (door remming van ACE-2) en replicatie (door remming van Mpro) te remmen. Verder hebben etherische oliën een sterke neiging om de cytokinestorm die wordt gegenereerd tijdens SARS-CoV-2-infectie te onderdrukken en dus de alveolaire ontsteking te remmen. Bovendien remmen deze essentiële oliën de rekrutering van macrofagen naar de beschadigde plaats.

Positief effect op darmmicrobioom

Etherische olie beïnvloedt GABA-neurotransmitterEtherische oliën en hun bestanddelen hebben een positief effect op het darmmicrobioom en de potentie ontstekingen te verminderen. Dit concluderen wetenschappers op basis van een review [4].
De oliën blijken de productie van zuurstof- en stikstofradicalen te verminderen. Daarnaast remmen ze de productie van nuclear factor kappa-B (NF kappa-B), een eiwitcomplex dat de expressie van genen beïnvloedt, die betrokken zijn bij de vorming van pro-inflammatoire cytokinen.

Veel gebruikte etherische oliesoorten zijn: Thymus vulgaris, Citrus aurantium, Piper nigrum, Nigella sativa, Zingiber officinale, Coriandrum sativum, Origanum vulgare, Mentha piperita, Rosmarinus officinalis, Foeniculum vulgare en Lavandula augustifolia. Deze oliën zijn in staat zogenaamde lipopolysaccharidenproducerende (LPS) bacteriën in toom te houden.

Wat is etherische olie?

Etherische olie wordt ook wel aromatische olie, essence of essentiële olie genoemd. Het is een mengsel van geurstoffen uit de bloesem, vrucht, bladeren, schil, schors of het zaad of hout van planten, bloemen, kruiden of vruchten. Vanwege de hoge prijzen van uit planten gewonnen etherische oliën, worden ook oliën met synthetische (door de mens gemaakte) ingrediënten op de markt gebracht of worden oliën verdund. Vaak wordt voor deze producten de term ‘geurolie’ of ‘parfumolie’ gebruikt.
Meestal bevat een plant niet meer dan 1% etherische olie, maar bij nootmuskaat en kruidnagel is dat meer dan 10%.

Hoewel de toevoeging ‘olie’ anders doet vermoeden, bevatten etherische oliën geen vet. Ze worden oliën genoemd omdat ze niet oplosbaar zijn in water. Ze zijn vloeibaar op kamertemperatuur, verdampen snel bij verhitting en zijn vaak brandbaar. Ga er dus voorzichtig mee om.

Welke soorten zijn er?

Er zijn drie verschillende soorten etherische olie:

  • cultivar, dit zijn gecultiveerde, gekweekte planten,
  • wild, dit wil zeggen dat het plantenmateriaal in het wild is verzameld,
  • bio, dit geeft aan dat een olie biologisch is gecertificeerd.

Wat zit er in etherische olie?

In etherische olie kunnen allerlei verschillende geurstoffen zitten. Bekende voorbeelden zijn: limoneen, linalool, geraniol en citronellol. Elke soort olie heeft een unieke geur. Dit komt doordat de geur niet alleen afhangt van de soort plant die gebruikt is, maar ook het productieproces, de regio waar de plant vandaan komt, en het moment van de oogst invloed hebben op de geur.

Toepassing van etherische olie

Etherische olie beïnvloedt GABA-neurotransmitterEtherische oliën kunnen worden gebruikt als:

Luchtverfrisser: door etherische olie te laten verdampen in een ruimte. De verdampte olie verspreidt een aangename geur, maar is ook een bron van schadelijke, vluchtige organische stoffen (VOS). Wil je wel een lekkere geur in huis, maar gebruik je liever geen etherische oliën? Dan zijn gedroogde kruiden of citrusschillen een alternatief.

Persoonlijke verzorgingsproducten: bijvoorbeeld zelf een massage- of badolie maken door een paar druppels etherische olie toe te voegen aan een basisolie. Het is niet aan te raden etherische olie direct op de huid aan te brengen, omdat dit kan leiden tot allergische reacties.

Was- en reinigingsmiddelen: zelfgemaakte reinigingsproducten zijn vaak op basis van water en azijn. Om het schoonmaakmiddel een aangename geur te geven wordt er etherische olie aan toegevoegd.

Bij aromatherapie: als een vorm van kruidengeneeskunde.

Bestrijdingsmiddel. Bepaalde etherische oliën mogen worden gebruikt als bestrijdingsmiddel.

Aromastof toegevoegd aan voedsel. Een aantal vastgestelde etherische oliën mag als aromastof aan voedsel worden toegevoegd. Deze zijn te koop als ‘levensmiddelenaroma’ en hebben vaak een E-nummer. Levensmiddelenaroma’s moeten aan andere kwaliteitseisen voldoen dan etherische olie. Etherische olie is overigens, behalve als het als levensmiddelaroma is toegestaan, absoluut niet bedoeld om op te eten of te drinken. Dit is schadelijk voor je gezondheid.

Schadelijke stoffen

Etherische oliën kunnen zowel synthetische als natuurlijke grondstoffen bevatten, die zeer schadelijk kunnen zijn. Een voorbeeld van zo’n stof is D-limoneen. Dit is een bestanddeel van synthetische citroen- en dennengeur en wordt vaak gebruikt als geurstof in olie. Maar het kan reageren met ozon in de lucht en zo vrij zwevende deeltjes vormen die schadelijk zijn gebleken voor hart en longen.

Ook zijn sommige mensen allergisch voor een specifieke geurstof en reageren ze op die bepaalde geurstof met huiduitslag, jeuk, bultjes of geïrriteerde slijmvliezen. Van bepaalde geurstoffen kan het risico op een allergische reactie toenemen als de olie veroudert. Dit geldt bijvoorbeeld voor linalool, limoneen, geraniol en citronellol. De kwaliteit en samenstelling van etherische oliën kan door licht, warmte en zuurstof worden aangetast.

Vanwege hun natuurlijke oorsprong worden etherische oliën, die sterk geconcentreerd zijn, vaak ten onrechte als ongevaarlijk beschouwd. Bij sommige oliën kan in zeldzame gevallen alleen al het inademen van geurstoffen tot allergische reacties leiden. Pas op met toepassen van etherische oliën bij baby’s en houd deze oliën altijd buiten het bereik van kinderen.

Etherische olie beïnvloedt GABA-neurotransmitter

 

Marijke Verstege

Bronnen

1. Aromas Influencing the GABAergic System; Hartley, N., & McLachlan, C. S. (2022). Aromas Influencing the GABAergic System. Molecules, 27(8), 2414; https://www.mdpi.com/1420-3049/27/8/2414/htm .
2. Aromatherapy blend of thyme, orange, clove bud, and frankincense boosts energy levels in post-COVID-19 female patients: A randomized, double-blinded, placebo controlled clinical trial; Hawkins J, Hires C, Keenan L, Dunne E.; Complement Ther Med. 2022 Aug;67:102823. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0965229922000255?via%3Dihub .
3. An updated and comprehensive review of the antiviral potential of essential oils and their chemical constituents with special focus on their mechanism of action against various influenza and coronaviruses; Abdul Rouf Wani, Kanchan Yadav, Aadil Khursheed, Manzoor Ahmad Rather; Microbial Pathogenesis; Volume 152, March 2021, 104620; https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0882401020309864?via%3Dihub .
4. Essential Oils and Their Major Compounds in the Treatment of Chronic Inflammation: A Review of Antioxidant Potential in Preclinical Studies and Molecular Mechanisms; Érica Martins de Lavor, Antônio Wilton Cavalcante Fernandes, Roxana Braga de Andrade Teles et al.; Oxidative Medicine and Cellular Longevity / 2018 6468593; https://www.hindawi.com/journals/omcl/2018/6468593/ .
5. Etherische olie; Waar zit wat in; https://waarzitwatin.nl/producten/etherische-olie .
6. Etherische oliën: positief effect op het darmmicrobioom; natuurdiëtisten; https://www.natuurdietisten.nl/etherische-olien-positief-effect-op-het-darmmicrobioom/ .
7. GABA verbetert de slaap en vermindert angst; Judith Rolf; natuurdiëtisten; https://www.natuurdietisten.nl/gaba-verbetert-de-slaap-en-vermindert-angst/ .
8. Kruiden en angst in COVID-tijdperk; Tessa Gottschal & Marijke de Waal Malefijt; Natuurdiëtisten; https://www.natuurdietisten.nl/kruiden-en-angst-in-covid-tijdperk/ .