De genetische invloed op verwerken van emoties

Mensen met een bepaalde variant van het COMT-gen zijn minder goed in het verwoorden van hun gevoelens. Onderzoekers vonden dat mensen met het Met-Met-allel van het COMT-gen niet alleen minder vaardig waren in het uiten van hun emoties, maar ook minder hersenactiviteit toonden in een hersengebied dat belangrijk is voor emotioneel bewustzijn.

Er was al bekend dat mensen die moeite hebben met het uiten van hun emoties een hoger risico hebben op het ontwikkelen van psychiatrische problemen zoals depressie en angststoornissen. De bevinding is dan ook van belang voor het beter begrijpen van verschillen tussen mensen in hun vatbaarheid voor psychische problemen.

Het COMT-gen codeert voor een enzym dat betrokken is bij de stofwisseling van dopamine, een belangrijke boodschapperstof in de hersenen. COMT staat voor catechol-O-methyltransferase. Genetische variaties in het COMT-gen kunnen zorgen voor een sneller of trager werkend COMT-enzym.

Wat doet het COMT- gen?

Hoe kan het dat één gen zo’n diepgaand effect op gedrag kan hebben? In een notendop: het COMT- gen reguleert dopamine, een neurotransmitter in het voorste deel van je hersenen. Het voorste deel van je hersenen bepaalt persoonlijkheid, planning, remming van gedrag, emoties en kortetermijngeheugen. Al deze functies worden in wezen gereguleerd door de afgifte en opname van dopamine in de neuronen.

Het COMT- gen codeert voor een enzym dat ervoor zorgt dat dopamine wordt afgebroken nadat het vrijkomt. Dit zorgt ervoor dat precies de juiste concentratie dopamine zich bindt aan het volgende neuron en dit ook activeert.

Als er te veel dopamine bindt, wordt een toename van impulsieve en agressieve neigingen waargenomen, maar als er te weinig dopamine bindt, treedt depressief/angstig gedrag op. Daarom is een gedragsverandering waarschijnlijk als er veranderingen in de afbraak van dopamine optreden.

COMT- varianten

COMT- varianten kunnen daarom worden gebruikt als moleculair genetische markers die verband houden met angst-, pijn- en stressreacties, maar het is belangrijk op te merken dat deze varianten veel voorkomen. Ze kunnen niet worden beschouwd als bepalende factoren bij de ontwikkeling van alle mentale toestanden, aangezien is aangetoond dat meerdere factoren een rol spelen.

De meest voorkomende variant in deze context bleek te worden gedefinieerd door een aminozuursubstitutie van methionine (Met) in plaats van valine (Val) op positie 158 (Val158Met).

Afhankelijk van het aantal kopieën van je gen, kun je worden geclassificeerd als:

• een tobber/piekeraar/vluchter (A-genotype of AA of ook wel Met/Met genoemd), of
• een krijger/vechter (G-genotype of GG of ook wel Val/Val genoemd), of
• een mix van beide (AG-genotype of AG of ook wel Met/Val genoemd). Het AG-genotype kan zowel een krijger als een tobber/piekeraar zijn.

Het Met-Met allel (allel is een variant van een gen) komt voor bij ongeveer 20% van de bevolking. Mensen met het Val-Val allel zijn juist beter in het omgaan met emoties en hebben sterkere activiteit in de posterieure gyrus cingulatis (afbeelding) tijdens het beoordelen van woorden met een emotionele betekenis. Dit hersengebied is betrokken bij emotioneel bewustzijn en autobiografisch geheugen. De meeste mensen hebben het Val-Met allel.

Een artikel in The Journal of Sports Science and Medicine ontdekte dat elite mixed martial arts-atleten het krijgergenotype van het COMT- gen bezitten in vergelijking met de niet-atleet-controlegroep. Deze variant biedt veerkracht tegen stress en een emotioneel voordeel ten opzichte van individuen met het piekergenotype. Bovendien biedt dit genotype ook bescherming tegen angst en pijngevoeligheid bij deze personen , wat de perfecte combinatie van eigenschappen biedt om deel te nemen aan vechtsporten.

Een studie waarin werd gekeken naar de invloed van het COMT-genotype op metingen van waargenomen pijn en toestands-/eigenschapsangst, ontdekte dat krijgers tijdens stressvolle situaties kleinere hoeveelheden van een stressmarker in hun speeksel afscheidden, en dat het krijger-allel een emotioneel voordeel biedt ten opzichte van pieker-alleldragers.

Verrassend genoeg heeft het hebben van het krijgergenotype andere voordelige voordelen , zoals meer empathie, meer sociaal gedrag en het vermogen om onaangename prikkels te verwerken. Maar krijgergenotypen waren slechter in geheugen- en aandachtstaken in vergelijking met hun tobberige tegenhangers .

Volgens een Nature- onderzoek wordt het piekergenotype van het COMT- gen gekenmerkt door verhoogde cognitieve prestaties ten koste van meer angst en kwetsbaarheid voor stress. Met andere woorden, deze personen hebben een beter kortetermijngeheugen, blijvende aandacht en presteren beter in verschillende taken. Maar deze verhoogde prestatie gaat gepaard met aanzienlijke angst en een verhoogde stressreactie.

Bij het beoordelen van angstverwerking bij deze individuen, bleek uit een studie dat de tobbers een significant verhoogde schrikreflex vertoonden in vergelijking met de krijgers, en aangetrokken werden tot het vermijden van schade, in tegenstelling tot het zoeken naar nieuwigheden, zoals waargenomen bij het krijgergenotype.

Verder werd opgemerkt dat tobbers relatief kwetsbaar waren voor tegenspoed, maar reageerden op constructief leiderschap in de werkomgeving. De neiging van tobbers om zich gestrest te voelen, betekent echter niet dat ze alle stressvolle activiteiten moeten vermijden. Bij universiteitsstudenten hadden degenen die als tobbers werden geclassificeerd, een aanzienlijk hogere veerkracht in vergelijking met hun krijger-tegenhangers, wat in combinatie met ander bewijs suggereert dat deze individuen een lage, geleidelijke blootstelling aan een taak nodig hebben en de tijd zouden moeten nemen om door ervaring aan de druk te wennen . Met andere woorden, consistente blootstelling aan een stressvolle taak zal ervoor zorgen dat deze personen uitblinken.

Piekeraar of Krijger COMT RS 4680

COMT rs4680 (Val158Met) is een goed bestudeerde SNP (single-nucleotide polymorphism, afgekort als SNP, uitgesproken als snip) betreft een variatie in het DNA in het COMT- gen. Het COMT-gen codeert voor het COMT-enzym, dat dopamine afbreekt in de prefrontale cortex van de hersenen.

COMT rs4680 (AA, type Met/Met) = Piekeraar/Vluchter.
Lagere COMT-enzymatische activiteit, dus hogere dopaminegehalten; lagere pijndrempel, verhoogde kwetsbaarheid voor stress, maar ook efficiënter in het verwerken van informatie onder de meeste omstandigheden. Spieren raken gespannen (verzuurd), motorische vaardigheden (onhandiger) worden negatief beïnvloed, hersenen werken harder (‘draaien door’), want adrenaline verhoogt alertheid/arousel (activatietoestand van het centrale en autonome zenuwstelsel). Met onsamenhangend denken tot gevolg, wat tunnelvisie kan geven. Of zelfs tot OCD (obsessieve compulsieve stoornis) kan leiden .

COMT rs4680 (GG, type Val/Val) = Krijger/Vechter.
Hogere COMT-enzymatische activiteit, dus lagere dopaminegehalten (versnelde afbraak); hogere pijndrempel, betere stressbestendigheid, zij het met een bescheiden vermindering van de executieve cognitieprestaties onder de meeste omstandigheden.
Hoewel de definities van elkaar verschillen, zijn experts het erover eens dat executieve functies bestaan uit vermogens die de mens in staat stellen om intentioneel en doelgericht problemen op te lossen. Deze vermogens zijn onderdeel van de cognitie. Executieve functies worden ook wel hogere cognitieve processen of hoogontwikkelde cognitieve vaardigheden genoemd.

COMT rs4680 (AG, type Met/Val)= een tussenvorm (mixvorm).
Met 1 gunstige en 1 ongunstige type. Het COMT heeft een normale enzymatische activiteit.

COMT RS 4818 G/C

Onderzoek suggereert dat een synoniem polymorfisme binnen het COMT-gen rs4818 G/C verantwoordelijk is voor een grotere variatie van COMT-activiteit in vergelijking met het Val158Met-polymorfisme.
Deze resultaten laten zien dat het rs4818 G/C-polymorfisme sterke en differentiële effecten heeft op prefrontale cortex (PFC)-functies. Lage prefrontale dopaminegehalten zijn nadelig voor planning bij het oplossen van niet-emotionele problemen, maar leiden tot optimale effecten bij emotioneel geïnformeerde besluitvorming.

Hoewel hoge prefrontale dopaminegehalten gunstig kunnen zijn voor het oplossen van niet-emotionele problemen, leiden ze tot ongunstige keuzes wanneer de besluitvorming afhangt van de verwerking van emotionele feedback.

Verschillende polymorfismen in COMT, waaronder rs6269 en rs4646312, zijn in verband gebracht met variabiliteit in pijngevoeligheid en perceptie.

COMT en oestrogeen

COMT breekt niet alleen catecholamines af, het is ook betrokken bij de regulatie van de oestrogeenspiegel, vanwege het vermogen om oestrogeenvormen af te breken.
Vrouwen hebben gemiddeld een hoger dopamineniveau dan mannen. De reden ligt in het hormoon oestrogeen, dat de activiteit van COMT vermindert (dus minder snel dopamine afbreekt) en het baseline dopamineniveau verhoogt.

COMT mutaties en het vermogen om te ontgiften

Het vermogen van je lichaam om zich te ontdoen van gifstoffen en andere verontreinigingen is absoluut essentieel voor je gezondheid. Het is ook een essentieel onderdeel van je vermogen om te herstellen van stress. Meestal voert je lichaam deze processen op de achtergrond uit en ben je je er waarschijnlijk niet eens van bewust. Maar dit is niet altijd het geval.

Er zijn bepaalde problemen, zoals de COMT-mutatie, die deze ontgiftingsprocessen kunnen belemmeren. En als je je niet bewust bent van zo’n probleem, kun je lange periodes van slechte gezondheid ervaren zonder duidelijke oorzaak. In combinatie met chronische stress, kan de voorwaarden scheppen voor langdurige gezondheidsproblemen zoals het bijniervermoeidheidssyndroom.

Het COMT-gen helpt bij het maken van een essentieel enzym dat bekend staat als catechol-O-methyltransferase. Dit enzym helpt bij het afbreken van catecholamines zoals dopamine, noradrenaline en epinefrine, evenals medicijnen en stoffen die dezelfde catecholstructuur hebben. Dus als je een mutatie in dit gen hebt, zal je lichaam moeite hebben om deze stoffen te verwerken en te verwijderen. Dit betekent dat je hogere dan gebruikelijke niveaus van deze stoffen kunt ervaren, evenals de metabolieten die ze helpen creëren.

COMT wordt ook in verband gebracht met hoge cortisolspiegels en disfunctie van de Hypofyse-Bijnier-As (HPA-as). Deze mutatie heeft een krachtige invloed op je stressreactiviteit en je vermogen om te ontstressen. Het kan ook een belangrijke rol spelen bij het bijniervermoeidheidssyndroom en bij je herstel ervan.

COMT mutatie en verwantschap met MTHFR gen

De COMT-mutatie is nauw verwant aan het MTHFR-gen. Methyleentetrahydrofolaatreductase of MTHFR is een andere vrij veel voorkomende genmutatie die in twee hoofdvarianten voorkomt:
MTHFR: C677T
MTHFR: A1298C
Het is mogelijk om de ene of de andere van deze mutaties te hebben of om beide te erven. Je kunt tegelijkertijd ook MTHFR- en COMT-mutaties hebben.

Zowel COMT- als MTHFR-genen zijn betrokken bij de methyleringsroute en MTHFR kan de werking van COMT beïnvloeden. Als de MTHFR-activiteit bijvoorbeeld lager is dan normaal, zal dit ook de COMT-processen verlagen. En als de activiteit van beide wordt verlaagd door mutaties, kan dat ernstige gevolgen hebben voor de gezondheid.

Stress en intensieve lichaamsbeweging kunnen ook van invloed zijn op je catecholaminespiegels. Het eten of drinken van bepaalde voedingsmiddelen en dranken kan het catecholaminegehalte verhogen. Het gaat dan om o.a.:
Thee, koffie en andere cafeïnehoudende dranken, alcohol
Bananen
Citrusvruchten
Chocolade of cacao
Vanille

Het gebruik van bepaalde medicijnen (maar ook tabak, cocaïne) kan ook van invloed zijn op je catecholaminespiegels. Het gaat dan om de volgende medicatie:
Paracetamol
Albuterol
Amfetaminen
buspiron
Calciumantagonisten
Clonidine
Cocaïne
Cyclobenzaprine
Guanethidine
Monoamineoxidaseremmers (MAO-remmers)
Fenoxybenzamine
fenothiazinen
Pseudo-efedrine
Reserpine
Tricyclische antidepressiva

Symptomen van hoge catecholamines kunnen zijn:
Hoge bloeddruk en snelle hartslag
Hartkloppingen
Pijn op de borst
Overmatig zweten
Ernstige hoofdpijn/ migraine
Bleekheid
Gewichtsverlies
Symptomen van angst/ anxiety (gevoel van onbehagen, zoals zorgen of angst, dat mild of ernstig
kan zijn)
Gegeneraliseerde angststoornis (GAS): rusteloos, opgewonden of gespannen voelen, snel vermoeid zijn, moeite hebben met concentreren, prikkelbaar zijn, hoofdpijn, spierpijn, buikpijn of onverklaarbare pijn hebben, moeite met het beheersen van gevoelens van zorgen, slaapproblemen hebben, zoals moeite met inslapen of doorslapen
Paniekaanval
Tremoren

Voedingsfactoren die de COMT-activiteit kunnen beïnvloeden

Omdat het COMT-enzym anders werkt bij de tobbers dan bij de krijgers, kunnen bepaalde dieet- of levensstijlaanpassingen worden aangebracht om het genotype ten goede te laten komen en optimale cognitieve prestaties te garanderen.

Als je bijvoorbeeld piekert, ben je misschien gevoeliger voor wijn, koffie en groene en zwarte thee. Dit komt omdat ze catecholen bevatten die de dopamineproductie in de hersenen kunnen beïnvloeden, wat angstgevoelens kan vergroten. Daarom kan het in dat opzicht gunstig zijn om je inname van deze catecholen te verminderen.

Aan de andere kant zouden krijgergenotypen hun catecholamines in de voeding moeten verhogen om een dopamine-boost te geven om zich door eentonige taken heen te worstelen. Deze individuen profiteren ook van intensieve oefeningen met een ‘sensatie’-element, zoals mountainbiken, snowboarden, skiën en mountainbiken om er maar een paar te noemen.

COMT: relatie met chronisch vermoeidheidssyndroom en fibromyalgie

Van catechol-O-methyltransferase (COMT) is aangetoond dat het klinische pijn, dalende modulatie en door inspanning geïnduceerde symptoomverergering beïnvloedt. COMT reguleert nociceptieve verwerking en ontsteking, belangrijke pathofysiologische kenmerken van chronisch vermoeidheidssyndroom en fibromyalgie (CVS/FM).

Lagere COMT-activiteit is in feite in verband gebracht met verhoogde catecholaminespiegels in de hersenen, die op hun beurt in verband zijn gebracht met pijn, hyperalgesie en verhoogde vatbaarheid voor infecties, allemaal gevestigde kenmerken van CVS/FM.

COMT kan zowel neuro-inflammatie als het functioneren van het immuunsysteem beïnvloeden, evenals de beschikbaarheid van catecholamines en andere neurotransmitters, zoals endogene opioïden en hormonen. Het zijn catecholamines en hun interactie met adrenerge receptoren die uiteindelijk pro-inflammatoire cytokines vrijgeven.

Hoge niveaus van catecholamine-expressie kunnen ook brede effecten hebben op andere biologische mechanismen, waaronder oxidatieve stress en mitochondriale functie.

Mitochondriale disfuncties en metabolische veranderingen zijn herhaaldelijk waargenomen bij mensen met CVS/FM.

Tot slot

De associatie tussen COMT-genotypepolymorfisme met angststoornissen, neurologische en psychiatrische stoornissen is de afgelopen decennia actief onderzocht. Enkele neurologische aandoeningen zoals migraine en de ziekte van Parkinson zijn ook onderzocht om hun associatie met COMT-varianten vast te stellen.

Onlangs is de focus van onderzoek verschoven naar nieuwere concepten met betrekking tot COMT-genvarianten en neurologische en psychiatrische stoornissen om onderzoek te richten op verbeterde behandelstrategieën. Sommige onderzoeken hebben de rol onderzocht van polymorfismen van het COMT-genotype als reactie op de behandeling van neurologische en psychiatrische aandoeningen zoals Parkinson en ADHD.

Op dit gebied moet echter nog meer worden onderzocht. Bovendien is een betere kennis van de pathofysiologie van ziekten op genniveau vereist voor vooruitgang in therapeutische strategieën, voornamelijk gepersonaliseerde of gerichte (dieet)strategieën. Gepersonaliseerde geneeskunde is de behoefte op het gebied van neurologie en psychiatrie om de symptomen beter te beheersen, de patiëntenzorg te verbeteren en uiteindelijk de kwaliteit van leven van de patiënt te verbeteren.
Dit zal ook de kosten van de patiëntenzorg op de lange termijn verlagen.

Marijke de Waal Malefijt

Leestip: Farmacogenetica en kruiden- en voedingssupplementen
Leestip: CBD-interacties met geneesmiddelen en supplementen
Leestip: MTHFR-genmutatie en chronische aandoeningen
Leestip: Afwijkende Cyp-enzymen geven bijwerking supplementen

Leestip ‘Dopamine-maatschappij’

Psychiater Dr. Anna Lembke schrijft in haar tweede boek over de krachtigste chemische stof van allemaal: de dopamine die regeert over de pijn- en pleziercentra van onze geest. In een tijdperk van overconsumptie en onmiddellijke bevrediging, legt ze in haar boek Dopamine Nation uit welke persoonlijke en maatschappelijke prijs betaald wordt voor het geregeerd worden door dopamine. Het maakt niet uit waar je jezelf te veel aan overgeeft – van internet tot eten tot werk tot seks – je zult dit boek meeslepend, eng, overtuigend en slim beargumenteerd vinden.

NIFGO leverpaspoort

NIFGO DNA paspoort voor medicatie kun je hier bestellen.

Inhoud van de afnamekit
Speekselkit voor DNA-afname
Heldere gebruiksaanwijzing
Retourenvelop

Goed om te weten
Procedure duurt ongeveer 4 tot 6 weken
Privacy is gewaarborgd
Als zorgkosten aftrekbaar

Genen inzichtelijk op het DNA-paspoort

CACNA1S, CFTR, COMT, CYP1A2, CYP2A6, CYP2B6, CYP2C8, CYP2C9, CYP2C19, CYP2D6, CYP2E1, CYP3A4, CYP3A5, CYP4F2, DPYD, G6PD, GSTM1, GSTP1, HLA-B*1502, IFNL3, MT-RNR1, NAT1, NAT2, OPRM1, RYR1, SLCO1B1, TPMT, UGT1A1, UGTB27, VKORC1, F2, F5, MTHFR 677 en MTHFR 1298.

Nutrigenomics rapport (optioneel)

Kies als aanvulling bij het DNA-paspoort voor een Nutrigenomics rapport. In dit rapport is ook de bijlage Nutrigenomics toegevoegd (25 genen, die inzicht geven bij behandeling door orthomoleculaire artsen en diëtisten).

Tromboseprofiel risico rapport (optioneel)

Kies als aanvulling bij het DNA-paspoort voor een tromboseprofiel risico rapport. In dit rapport is ook het tromboseprofiel toegevoegd.

Ashwagandha

Ashwagandha heeft sterke stress- en angstverlagende effecten door regulatie van het stress-systeem (hypothalamus-hypofyse-bijnieras en sympatho-adrenale as), ondersteuning van de bijnierfunctie en remming van oxidatieve stress. Ashwagandha gaat vermoedelijk stressgeïnduceerde verlaging van de serotoninespiegel en verhoging van de cortisol- en glutamaatspiegel tegen.

Stressverlaging en angstreductie (anxiolyse) zijn ook het gevolg van stimulering van de GABAerge neurotransmissie (via GABAA en GABAρ-receptoren). In verschillende humane studies met proefpersonen met chronische stress leidde suppletie met ashwagandha-extract tot dosisafhankelijke afname van de cortisolspiegel (een belangrijke stressmarker) en CRP-spiegel (C-reactief proteïne, een ontstekingsmarker). Ashwagandhasuppletie leidde tot afname van concentratieproblemen en vergeetachtigheid.

In vitro effect of Withania somnifera, AYUSH-64, and remdesivir on the activity of CYP-450 enzymes: Implications for possible herb−drug interactions in the management of COVID-19.
CYP3A4, CYP2C8 en CYP2D6.