Darmpathogenen geven beschadiging aan mitochondriën

Extreme vermoeidheid wordt veroorzaakt door mitochondriale schade door verstoringen in het darmmicrobioom. Overgroei van pathogenen, zoals schadelijke bacteriën en schimmels, beïnvloedt ons energieniveau. Pathogenen produceren giftige stoffen die de mitochondriën aantasten. Hierdoor werken de ‘energiefabrieken’ (mitochondria) in de cellen onvoldoende.(1)

Wat zijn mitochondriën?

Mitochondria zijn de energiecentrales van de cel. In bijna alle lichaamscellen zijn mitochondriën aanwezig. Ze zijn essentieel voor het produceren van energie door de vorming van ATP, de brandstof van elke cel. Bijna alle cellen bevatten 500 tot 2000 mitochondriën, waarvan de meesten aanwezig zijn in organen die veel energie verbruiken, zoals de hersenen, het hart, de lever en de skeletspieren. (2)

Gezonde mitochondriën zijn belangrijk om goed te functioneren als mens, omdat zij zorgen voor de energieproductie voor al onze cellen en lichaamsfuncties. Bij schade aan de mitochondriën raakt de energiecapaciteit van lichaamscellen verminderd en kunnen organen niet op volle kracht werken. De voornaamste klacht bij aantasting van de mitochondriën is vermoeidheid. (3)

Beschadigde mitochondriën

Mitochondriën zijn gekoppeld aan elk orgaansysteem in het lichaam, inclusief de hersenen. (3)
Wanneer de mitochondriën niet optimaal werken, kunnen neuronen niet goed hun taken uitvoeren om neurochemicaliën zoals dopamine en serotonine te produceren. Dit kan leiden tot vermoeidheid, weinig motivatie, somberheid, depressie, angst (anxiety) en verminderde verteringscapaciteit. Er bestaat een relatie tussen een laag dopaminegehalte en Parkinson.

Darmbacteriën en mitochondriën

Er zijn verschillende oorzaken voor een verminderde werking van de mitochondriën, zoals roken, gebruik van alcohol, medicijngebruik, infecties, blauw licht (4 ), te weinig zonlicht (5), een slecht eetpatroon en onvoldoende lichaamsbeweging. Een belangrijke en veelvoorkomende factor is een disbalans in de microbiële flora in de darmen. De bacteriën die huizen in de dikke en dunne darm, beïnvloeden ook de mitochondriën.

De bacteriële culturen in het maagdarmkanaal bestaan uit miljarden micro-organismen. Het metabolisme van de gastheer of -vrouw wordt mede bepaald door deze bewoners. Zo verteren en nemen ze voedsel op en produceren ze voedingsstoffen en korteketenvetzuren. (6)

Het korteketenvetzuur acetaat, dat door de bacteriestam Bacteroides geproduceerd wordt, kan gebruikt worden door de mitochondriën als energiebron. Tegelijkertijd kan boterzuur, dat door de stam Firmicutes wordt geproduceerd, de aanmaak van nieuwe mitochondria stimuleren. Zowel acetaat als boterzuur kunnen bovendien de interne productie van vrije radicalen en stikstofoxide afremmen en daarmee mitochondriale disfunctie voorkomen. (6)

De ongewenste productie van giftige metabolieten, zoals waterstofsulfide geproduceerd door Bilophila Wadsworthia en Desulfovibrio Piger, hebben een remmende werking op de elektrontransportketen in de mitochondriën. (6) Lees hier meer adviezen om de mitochondriën gezond te houden.

Dikke darmbacteriën en mitochondriën

In de dikke darm kan een overgroei aanwezig zijn van de bacteriële stammen Clostridia en LPS-bacteriën (lipopolysacharide). Clostridium Difficile is een agressieve bacteriesoort, die onder andere propionzuur, 4-hydroxyazijnzuur en 4-cresol produceert. Hierdoor raken de mitochondriën aangetast. Een overgroei van Clostridium Difficile wordt veelvuldig gevonden in de darm; antibioticagebruik is daar geregeld een oorzaak van. Flagyl is een type antibiotica dat protocollair door de huisarts wordt voorgeschreven om parasieten te bestrijden, maar daar krijgt men vaak een Clostridium overgroei voor in de plaats.

Naast het aantasten van de mitochondriën, kan Clostridium Difficile het darmslijmvlies aantasten en de spijsvertering ernstig verstoren. Behalve vermoeidheid kunnen mensen buikklachten ervaren en een verstoord ontlastingspatroon. Clostridium Difficile is een belangrijke veroorzaker van verstoringen in de darm, vaak gelabeld als PDS (prikkelbare darm syndroom), spastische darm of IBS (irratable bowel syndrome). Dit is geen diagnose, maar slechts een overkoepelende parapluterm die niet de achterliggende oorzaak verklaart. Een overgroei van Clostridia wordt geassocieerd met de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa. (1,7,8)

Pseudomonas is een gram-negatieve bacterie en valt in de groep LPS-bacteriën. Deze schadelijke bacterie produceert tevens 2-hydroxy-phenylproprionzuur. Om deze schadelijke bacteriën terug te dringen, is het belangrijk dat men let op een goede vertering van eiwitten en vetten, omdat pathogenen hiervan leven. Lactobacillus Rhamnosus LG is een goedaardige bacterie en Saccharomyces Boulardii is een probiotische schimmel, die ingezet kunnen worden om Clostridia en Pseudomonas te verdringen. (9,10)

Een overgroei van Clostridia en Pseudomonas kunnen beiden gemeten worden. Dit kan met een darmmicrobioomanalyse waarbij de microbiële samenstelling in kaart wordt gebracht van de dikke darm.

SIBO en mitochondriën

SIBO is een afkorting voor Small Intestinal Bacterial Overgrowth. In de dunne darm horen van nature weinig bacteriën aanwezig te zijn. Wanneer er teveel en verkeerde bacteriën in de dunne darm leven, geeft dit klachten als een opgeblazen gevoel, gasvorming en diarree. Het kan leiden tot een verstoorde vertering en verminderde opname van voedingsstoffen. Lees hier meer over SIBO.

Wanneer mensen last hebben van SIBO, worden er in de dunne darm stoffen gevonden die de mitochondriën nadelig beïnvloeden. Zo kan men verschillende organische zuren tegenkomen, zoals 2-hydroxyphenyl-propionzuur, hippuurzuur, tricarballylzuur en wijnzuur. Om de verstoringen in de dunne darm onder de loep te nemen, kan de Organix Dysbiosetest van Medivere gebruikt worden. (7)

SIFO en mitochondriën

SIFO staat voor Small Intestinal Fungal Overgrowth. In dit geval zijn er teveel schimmels aanwezig in de darm. Candida is een bekende schimmel en wordt regelmatig gevonden in de darm. Wanneer deze schimmel overmatig aanwezig is, raken de mitochondriën beschadigd door de gifstoffen wijnzuur en citramalinezuur die Candida produceert. Candida is in staat uit suiker grote hoeveelheden wijnzuur te produceren, dit heeft een giftige werking op de spier- en nierfunctie.

De verhoogde aanwezigheid van deze metabolieten in de urine kan een overmatige schimmelgroei in de darm aantonen. Candida produceert ook oxalaat. Oxalaten kunnen nierstenen veroorzaken, maar kunnen ook verantwoordelijk zijn voor een reeks andere gezondheidsproblemen die verband houden met ontstekingen, auto-immuniteit (zoals reumatoïde artritis, lupus) en mitochondriale disfunctie. Aspergillus is een ander type schimmel dat de mitochondriën aantast dankzij de productie van mycotoxinen. De goedaardige schimmel Saccharomyces Boulardii kan helpen Candida te verlagen. (7,11)

Mitochondriale ondersteuning

Er zijn diverse stoffen die ingezet kunnen worden om de mitochondriën extra te ondersteunen. Deze kruiden, voedingsstoffen of orthomoleculaire stoffen (waaronder alfaliponzuur, carotenoiden, Acetyl-L-Carnitine, zink, magnesium, mangaan, NADH, B-vitaminen, vitamine E, vitamine C, astaxanthine, resveratrol, curcumine, groene thee, etc.) kunnen als supplement naast de voeding gebruikt worden voor meer energieproductie.

Ubiquinol
Ubiquinol is een sterke antioxidant. Het beschermt de celmembranen tegen schade van vrije radicalen en draagt bij aan een betere elasticiteit van de celwand. De bescherming in het binnenste membraan van de mitochondriën is belangrijk, vanwege de vrije radicalen die ontstaan tijdens de energieproductie. Zodoende beschermt het de mitochondriën tegen DNA-schade. Dit effect is voor zowel ouderen als jonge mensen wenselijk. (12)

Rhodiola
Rhodiola herstelt de balans tussen de sympathische en parasympathische activiteit van het autonome zenuwstelsel. Rhodiola gaat stressgeïnduceerde mentale en fysieke vermoeidheid en uitputting tegen, mede door verbetering van de ATP-productie in mitochondriën, verhoging van de aanmaak van nieuwe mitochondriën, verbetering van de glucose- en vetstofwisseling, verhoging van creatinefosfaat in spierweefsel en hersenen en verlaging van de cortisolspiegel. (13)

MCT-vetten
MCT-vetten (medium-chain triglycerides of middellange ketenvetzuren) zijn makkelijk verteerbare vetten aangezien deze geen galzouten of pancreasenzymen nodig hebben voor opname. Ze worden, gebonden aan albumine, direct opgenomen in de poortader en hebben geen carnitine nodig voor de opname in de mitochondriën. MCT’s bevorderen het lipidenmetabolisme en het energieniveau en bezitten daarnaast de capaciteit om zowel de darmflora als de doorlaatbaarheid van de darmwand te versterken. (14)

Urolithine
Bij het ouder worden neemt de capaciteit van de mitochondriën af en treedt een vermindering op van de inspanningscapaciteit. Het is aangetoond dat urolithine de mitofagie stimuleert, dit is het proces dat de mitochondriën gezond houdt. Het verbetert de spierfunctie en zorgt dat de mitochondriale genen goed tot uiting komen. (15) Lees meer over voldoende urolithine in de darm.

Quercitine
Quercitine is een bioflavonoïde dat aanwezig is in onze voeding. Natuurlijke bronnen hiervoor zijn bijvoorbeeld appels en uien. Het werkt als antioxidant en ontstekingsremmer. Op de mitochondriën heeft quercitine verschillende effecten zoals het stimuleren van ATP-productie, bescherming van het membraan en aanmaak van nieuwe mitochondriën. (16)

Commentaar Natuur Diëtisten Nederland

De kwaliteit en diversiteit van de microbiotische culturen (darmflora) staat sterk onder invloed van de voeding die u eet. De intestinale microflora kan veranderen afhankelijk van het eetpatroon. Dat betekent dat u zich met de juiste voeding een weg kan eten naar een gezonde en stabiele darmflora. Het is duidelijk dat een ongunstige verandering van de darmflora samengaat met energieverlies, mede te verklaren door een verminderde functie van de mitochondriën.

Met een op maat gemaakt voedingsadvies en suppletieadvies kunt u het tij keren door de darmflora te herstellen. Het is mogelijk om de mitochondriën te versterken waardoor u lekkerder in uw vel zit en energieker bent. Samen met een natuurdiëtist of natuurarts kunt u aan de hand van een darmmicrobioom- en/of organische zuren testuitslag met een persoonlijke aanpak aan uw gezondheid werken.

Maaike Soetermans, Natuurdiëtist