Een persoonlijke oproep van Marijke de Waal Malefijt

Natuurdiëtisten.nl

Gratis Nieuwsbrief

Waardevolle en actuele informatie en tips over voeding en uw gezondheid!

Uw emailadres wordt alleen gebruikt voor toezenden van de nieuwsbrief.

Nieuwsbrief archief

Homocyste´ne

Veel artsen in Nederland zijn het er nu over eens dat aan de hoeveelheid B12 in het bloed niét te meten is of u voldoende B 12 heeft. Homocysteïne meten in het bloed doet dit wel. De waarde van een homocysteïne-bloedbepaling Verhoogde homocysteïne-waarde geeft een functioneel B12 tekort aan. Ook al bevindt de bloedspiegel van B12 zich nog in de (lage) normale waarden! Homocysteïne is een aminozuur dat in het menselijke lichaam aangemaakt kan worden uit een ander aminozuur, te weten methionine. Die omzetting gebeurt met behulp van enzymen. Onder normale omstandigheden wordt het geproduceerde homocysteïne weer omgevormd of afgebroken zodat de hoeveelheid in het lichaam niet toeneemt.

Verloopt dit proces onvolledig dan kan homocysteïne in het bloed blijven circuleren. Een verhoogd homocysteïne-gehalte (verhoogd homocysteïne) kan ontstaan door genetische afwijkingen, maar ook door een gebrek aan foliumzuur, vitamine B6, B2, B12. Deze hebben namelijk een functie als co-enzym bij de afbraak van methionine. Met het toenemen van de leeftijd neemt het 'normale' homocysteïne-gehalte toe: met zo'n 5 tot 10% per 10 jaar.

Het normale homocysteïne-gehalte in het bloed wordt in Engeland en Amerika steeds meer gesteld op 7 µmol/liter voor mannen en 6 µmol/liter voor vrouwen. Een waarde boven de 15 µmol/liter is te hoog. Dit gehalte moet wel bepaald zijn wanneer iemand 12 uur lang niet gegeten of gedronken heeft (nuchter is). Homocysteïne & voeding Groente, fruit en vooral kiemen (alfalfa, taugé, broccoli kiemen e.d.) bevatten stoffen die de waarden doen dalen. De meest effectieve anti-homocysteïne producten zijn:
Groentekiemen, avocado, cottage cheese, ricotta, vis, oesters, peulvruchten, ei, uien,
knoflook, noten, zaden (tahin), algen, tarwekiemen, gevogelte, broccoli, koolsoorten, witlof, bladgroenten, muesli en asperges.

Als er ondanks verandering van de voedingsgewoonten nog steeds sprake is van een verhoogd homocysteïnegehalte dan is suppletie raadzaam. De natuurdiëtist kan u hierbij adviseren. Publicatie in 2005

Veel artsen helaas
nog niet op de hoogte

Veel artsen in Nederland zijn het er nu over eens dat niet aan de hoeveelheid B12 in het bloed te meten is of u er voldoende van heeft. Men heeft nu geadviseerd om daarvoor het homocysteïne in het bloed te meten. Stijgt dit, dan is er een functioneel B12 tekort. Ook al bevindt de bloedspiegel van B12 zich nog in de (lage) normale waarden!

Ondanks dat dit gepubliceerd is in het december nummer van 2005 van het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde zijn veel artsen hiervan helaas niet op de hoogte. Vegetariërs lopen een verhoogde kans op een functioneel vitamine B12 tekort. Homocysteïne en hart- en vaatziekten Homocysteïne is dus een stof die door het lichaam zelf wordt aangemaakt. Het ontstaat bij de stofwisseling van eiwitten door het aminozuur methionine. Methionine is een belangrijke bouwsteen voor diverse lichaamseiwitten. Wanneer het aminozuurgehalte in het bloed te hoog is, wordt dit (hyper)homocysteïne genoemd (HCC). Een chronisch teveel aan homocysteïne is een belangrijke risicofactor voor hart- en vaatziekten. Meerdere oorzaken De oorzaak van het te hoog homocysteïne gehalte is een verstoorde omzetting van homocysteïne op basis van erfelijke enzymmutaties. Een erfelijk verhoogd homocysteïne gehalte treft vaak jonge mensen. Daarnaast is het ook mogelijk dat HCC ontstaat door omgevingsfactoren zoals voedingsgewoonten (te weinig groenten, onvoldoende volkoren producten, 10 tot 15 kopjes koffie, gebakken vetten, etc).

Als ‘oorzaak’ voor hoge homocysteïnewaarden wordt naast een tekort aan B2, B6, B11 en B12 ook genoemd: hormoonpreparaten (de pil, androgenen, levo-dopa), bepaalde andere reguliere medicatie, alcoholmisbruik en roken. In wezen verbruiken deze ‘veroorzakers’ genoemde vitaminen waardoor er een tekort ontstaat.
Homocysteïne kan ook verhoogd raken door een tekort aan o.a. de zogenaamde methyldonoren; foliumzuur, vitamine B6 of B12, MG (trimethylglycine) en vitamine B 2. Dit betekent dat de genoemde vitamines mogelijk ook het risico op hart- en vaatziekten bij een grote groep mensen kan laten dalen. Onderzoek Uit onderzoek bij 557 proefpersonen (leeftijd tussen 18 en 65 jaar) bleek dat (hyper)homocysteïne altijd in verband kon gebracht worden met een tekort aan foliumzuur, vitamine B6 of B12. De onderzoekers pleiten voor voedingsaanvullingen bij personen die een teveel aan homocysteïne in het lichaam hebben.
(Bron: Henriquez P, Doreste J, et al, Nutritional determinants of plasma total homocysteïne distribution in the Canary Islands, European Journal of Clinical Nutrition, 2007; 61(1): 111-118.)Te hoge homocysteïne-waarde: boodschapper van slecht nieuws?  Homocysteïne wordt voornamelijk bepaald bij risico op hart- en vaatziekten, maar het wordt steeds vaker gezien als ‘boodschapper van biochemische omzettingsproblemen; met als gevolg diverse soorten ‘ziekten’. Homocysteïne wordt gezien in relatie met zenuwziekten, Alzheimer, MS, reumatische ziekten, chronisch vermoeidheid syndroom, beroerte, hoge bloeddruk, kanker, psychische stoornissen, spierziekten, osteoporose, vaatafwijkingen, huidziekten (o.a. psoriasis), etc.
Hieronder een aantal die al vanaf 2002 met grote regelmaat opduiken in de literatuur. Homocysteïne in de literatuur 2002: Homocysteïne en hersenfunctie Duthie SJ, Whalley LJ, Collins AR, Leaper S, Berger K, Deary IJ. Homocysteïne, B vitamin status, and cognitive function in the eldery. Am J Clin Nutr 2002; 75(5):908-913 Cognitieve prestaties In 2002 berichtte de American Journal of Clinical Nutrition dat bij ouderen het functioneren van de hersenen deels afhankelijk is van de concentraties foliumzuur, vitamine B12 en homocysteïne in het bloed. De homocysteïnespiegel kan volgens onderzoeker Duthie tot wel 8% van de verschillende in cognitieve prestatie verklaren. Dit is de uitkomst van een onderzoek van de Rowett Research Institute in Aberdeen.
Dr. Susan Duthie onderzocht een groep proefpersonen die in 1921 of 1936 geboren waren. Eerst werd bij de proefpersonen voor de eerste maaltijd bloed afgenomen. Hierin werden de concentraties foliumzuur, vitamine B12 en homocysteïne bepaald.
Vervolgens voerden de proefpersonen zes tests uit waarmee de cognitieve prestatie gemeten werd. Gekeken werd naar de mentale toestand, het lees- en verbale leervermogen en het omgaan met matrixen, getallen en blokken.

Mensen met meer foliumzuur in hun bloed hadden tevens een hogere concentratie vitamine B12. Mensen met minder foliumzuur of vitamine B12 in de bloedbaan hadden juist een grotere hoeveelheid homocysteïne in het bloed. De groep proefpersonen die in 1921 geboren was, had een hogere homocysteïnespiegel dan de mensen die in 1936 geboren waren. Op vijf van de zes tests scoorde de jongere groep beter.
Een hogere foliumzuurspiegel zorgde voor een betere score in de tests met matrixen, getallen en blokken en voor het verbaal leervermogen. Mensen met meer vitamine B12 in het bloed konden beter met matrixen, getallen en blokken omgaan.
Een hogere homocysteïnespiegel had juist een tegenovergestelde effect van vitamine B12. In de oudere onderzoeksgroep werd 7 tot 8% van de verschillen in cognitieve prestatie veroorzaakt door verschillen in de homocysteïnespiegel. Dit was niet het geval in de jongere groep. 2002: Homocysteïne en papilloma virusinfectie Rebecca L. Sedjo, Paula Inserra, Martha Abrahamsen, Robin B. Harris, Denise J. Roe, Susie Baldwin and Anna R. Giuliano. Human Papillomavirus Persistence and Nutrients Involved in the Methylation Pathway among a Cohort of Young Women. Cancer Epidemiology Biomarkers & Prevention Vol. 11, 353-359, April 2002

Het humaan papilloma-virus is een familie van virussen die o.a. verantwoordelijk zijn voor wratten. Van een aantal soorten is bekend dat zij het risico van baarmoederhalskanker vergroten. Om de relatie tussen vitamine B6, foliumzuur en vitamine B12 nader te bestuderen volgden onderzoekers een groep van 201 jonge vrouwen.
Aan het begin van de studie en na 3 en 9 maanden werd de aanwezigheid van HPV-stammen die het risico van baarmoederhalskanker vergroten onderzocht. Vrouwen die de hoogste hoeveelheid vitamine B12 in het bloed hadden (>493 picogram / ml) bleken 40% minder risico te lopen op het ontstaan van chronische HPV-infecties. Voor andere onderzochte stoffen (vitamine B6, foliumzuur en methionine) werd geen relatie gevonden. 2003: Homocysteïne en borstkanker Zhang SM, Wilett WC, Selhub J, Hunter DJ, Giovannucci EL, Holmes MD, Coldiz GA, Hankinson SE, Plasma folate, vitamin B6, vitamin B12, homocysteïne, and risk of breast cancer. J Nat/Cancer Inst 2003; 95(5);373-80

Hoge bloedspiegels van foliumzuur en vitamine B6 verminderen de kans op borstkanker. Voor vrouwen die veel alcohol gebruiken en daardoor een verhoogde kans op borstkanker hebben, is het gebruik van foliumzuur extra belangrijk. Dit is de conclusie van wetenschappers van de Harvard.
Tussen 1989 en 1990 werd van 32.826 vrouwen die meededen aan de Nursus Health Study bloedmonsters verzameld. In 1980, 1984, 1986 en 1990 werden vragenlijsten ingevuld over hun voedingsgewoonten. De inname van foliumzuur, vitamine B6, vitamine B12 en homocysteïne werd berekend. Ook werden de bloedspiegels van deze stoffen bepaald.
De vrouwen werden zes jaar gevolgd. In deze periode ontwikkelden 712 vrouwen borstkanker. Deze vrouwen deden mee met het onderzoek. Een groep van 712 vrouwen zonder borstkanker diende als controle.

Het bleek dat de 20% vrouwen met de hoogste foliumzuurspiegel 27% minder kans hadden op borstkanker dan 20% vrouwen met de laagste foliumzuurspiegel. Werd de alcoholconsumptie in de analyse betrokken, dan bleek dit verband duidelijk bij vrouwen die per dag ten minste 15 gram alcohol gebruikten, equivalent aan ongeveer één drankje. Het risico van borstkanker was bij deze vrouwen 89% lager. Bij vrouwen die minder dan één drankje per dag nuttigden, was de relatie foliumzuurspiegel en borstkanker niet significant. De 20% vrouwen met de hoogste vitamine B6–spiegel hadden 30% minder kans op borstkanker dan de 20% vrouwen met de laagste spiegel. Vrouwen vóór de overgang hadden 64% minder kans op borstkanker als ze hoge vitamine B12-spiegels hadden. Dit gold niet voor vrouwen na de overgang. Er werd geen verband gevonden tussen de homocysteïnespiegel en het risico van borstkanker. 2004:  Een hogere hoeveelheid selenium in het bloed gaat gepaard met lagere homocysteïnespiegels Sonia González, José M. Huerta, Julieta Álvarez-Uría, Serafina Fernández, Ángeles M. Patterson and Cristina Lasheras. Serum Selenium Is Associated with Plasma Homocysteine Concentrations in Elderly Humans. J. Nutr. 134:1736-1740, July 2004

In proefdieren was al eerder ontdekt dat een hogere inname van selenium resulteerde in een lagere homocysteïnespiegel in het bloed. Een hogere homocysteïnespiegel is een bekende risicofactor voor het ontstaan van hart- en vaatziekten. In dit onderzoek is nagegaan of een vergelijkbaar effect bij mensen ook optrad.

Bij deelnemers aan het onderzoek werd de inname van eiwitten geschat aan de hand van een vragenlijst. Vervolgens werd in het bloed gekeken naar de hoeveelheid selenium, foliumzuur, vitamine B12 en kreatinine. Uit de resultaten bleek dat in deze groep de hoeveelheid selenium zelfs een sterkere relatie met de homocysteïnespiegel had dan foliumzuur.

Daarnaast werd gevonden dat mensen die de hoogste hoeveelheid selenium in het bloed hadden tweederde minder kans hadden op het hebben van een sterk verhoogde homocysteïnespiegel dan mensen met de laagste hoeveelheid selenium. Naast aanvulling van de betrokken B-vitaminen lijkt het gebruik van selenium een nieuwe mogelijkheid om het homocysteïnegehalte te verlagen.
2004: Homocysteïne en osteoporose McLean RR, Jacques PF, Selhub J, Tucker KL, Samelson EJ, Broe KE, Hannan MT, Cupples LA, Kiel DP. Homocysteïne as a predictive factor for hip fracture in older persons. N Engl J Med 2004; 350 (20):2042-9

Een verhoogd homocysteïne in het bloed is geïdentificeerd als een nieuwe risicofactor voor osteoporose. Sinds 2000 wordt een verhoogd homocysteïne algemeen gezien als een onafhankelijke risicofactor voor hart- en vaatziekten. Aanpassingen in de voeding, minder koffie, meer groenten en fruit en het slikken van een voedingssupplement met ten minste extra foliumzuur, vitamine B6 en vitamine b12, geven al spoedig een opvallende verlaging van een dergelijke verhoogde homocysteïne.

Een onderzoek toonde een verdubbeling van het risico van osteoporose bij een verhoogde homocysteïne. Onderzoek werd verricht naar botbreuken, in klinisch opzicht een sterkere indicator dan de meestal gebezigde meting van de botmineralendichtheid als relevante factor. In het onderzoek werden gegevens uit de Framinghamstudie benut als onderzoeksmateriaal.

Gedurende een vervolgperiode van twaalf jaar bij mannen en vijftien jaar bij vrouwen, werd eenmalig de homocysteïnespiegel bepaald en het aantal gevallen van heupfractuur geregistreerd. Zowel mannen als vrouwen hadden een verhoogd risico van een heupfractuur indien de homocysteïnespiegel verhoogd was. Vergelijking van het laagste kwartiel van homocysteïneconcentratie met het hoogste kwartiel leverde een verdubbeling van het risico op. 2004: Homocysteïne en schizofrenie Relevantie van het metabolisme van homocysteïne voor de behandeling van schizofrenie Tijdschrift voor Psychiatrie 46 (2004) 2, 93-99

Afwijkingen van de homocysteïnestofwisseling zijn ook in verband gebracht met schizofrenie. Afwijkingen van het metabolisme van homocysteïne zijn zeker niet specifiek voor schizofrenie. Er zijn wel aanwijzingen dat hyperhomocysteïnemie bij patiënten met schizofrenie vaker voorkomt. Het zou kunnen dat genetische afwijkingen in samenhang met verminderde beschikbaarheid van voedingsstoffen zoals foliumzuur gerelateerd zijn aan schizofrenie. Misschien is er een samenhang tussen het voorkomen van een mutatie van het gen dat codeert voor een enzym dat betrokken is bij de homocysteïnestofwisseling, en een goede respons op antipsychotica. Mogelijk draagt subklinische deficiëntie van foliumzuur en vitamine B12 van de moeder gedurende de zwangerschap bij aan de kwetsbaarheid voor het ontwikkelen van schizofrenie.
icon Lees hier meer over homocysteïne en schizofrenie. 2005: Homocysteïne en zwangerschapssuiker Cho NH, Lim S, Jang HC, Park HK, Metzger BE. Elevated homocysteïne as a risk factor for development of diabetes in women with a previous history of gestational diabetes mellitus: a 4 year prospective study. Diabetes Care 2005; 28(11):2750-5

De homocysteïnespiegel is een belangrijke risicofactor voor de ontwikkeling van suikerziekte na een zwangerschap. Dit bleek uit een Koreaans onderzoek.
Het vier jaar durende onderzoek werd uitgevoerd onder 170 vrouwen die tijdens de zwangerschap suikerziekte (diabetes gravidarum) ontwikkelde, maar dit voor en na afloop van de zwangerschap niet hadden. Zes weken na de bevalling werden homocysteïnespiegels, nuchtere glucose, glucosetolerantie, nuchtere insuline- en cholesterolspiegels bepaald. Gedurende de vier jaar dat de vrouwen gevolgd werden, werden deze parameters meerdere malen bepaald.

Alle vrouwen hadden aan het begin van het onderzoek een normale of verminderde glucosetolerantie. Geen van hen was glucose-intolerant. Gedurende de vier jaar ontwikkelden achttien van hen diabetes, negen hadden een normale en negen hadden een verminderde glucose-intolerantie bij aanvang. Zij bleken ook bij aanvang opvallend hogere homocysteïnespiegels te hebben dan de anderen. Verder werd een verband gevonden dat hoe hoger de glucosespiegels waren bij de constatering van de zwangerschapssuiker, des te groter de kans dat later diabetes ontwikkeld zou worden. Deze relaties waren onafhankelijk van de BMI en het voorkomen van diabetes in de familie. 2005: Homocysteïne en glutengevoeligheid Clin Gastoenterol Hepatol 2005;3:574-80.

Op basis van hun onderzoek bij glutengevoelige patiënten concludeerden onderzoekers dat bij deze patiënten de homocysteïnespiegel vaak verhoogd is.
Bij 40 patiënten met glutengevoelige enteropathie en bij 120 gezonde controlepersonen werd getest op homocysteïne, foliumzuur en vitamine B12. De prevelatie van hyperhomocysteïne was hoger in de personen gediagnosticeerd met enteropathie (20%) dan in de controlepersonen (5,8%).
Ook bleek in de patiëntengroep veel vaker een foliumzuurtekort voor te komen dan onder de gezonde personen (42,5% versus 8,3%). De spiegels van beide B-vitaminen vertoonden een omgekeerd evenredig verband met de homocysteïnespiegel. Een glutenvrij dieet bleek de foliumzuur, de vitamine B12- en de homocyateïnespiegel te normaliseren. 2007: Homocysteïne en trombose Omar S, Ghorbel IB, Feki H, Souissi M, Feki M, Houman H, Kaabachi N. Hyper homocysteïnemia is associated with deep venous thrombosis of the lower extremities in Tunisian patients. Clin Biochem 2007; 40(1-2):41-5

Een hoog homocysteïnegehalte hangt samen met trombose in de diepliggende aders van de benen. In een studie werd bij 90 personen met diepveneuze trombose en 160 gezonde mensen het homocysteïnegehalte gemeten. Daarnaast werd de concentratie van vitaminen B12 en foliumzuur in het bloed gemeten.
De mensen met trombose bleken duidelijk hogere homocysteïnewaarden in hun bloed te hebben (gemiddeld 11,5 mmol/l). Ook bleek een relatie te bestaan tussen het homocysteïnegehalte en de concentraties van vitamine B12 en foliumzuur. Vervolgonderzoek moet plaatsvinden om het gunstige effect van deze vitamines te bevestigen bij patiënten met trombose. 2007: Homocysteïne en oogziekte
Rochtchina E, Wang JJ, Flood VM, Mitchell P, Elevated serum homocysteïne, low serum vitamin B12, folate, and age-related macular degeneration: the Blue Mountains Eye Study, Am J Ophthalmol 2007; 143(2)344-6

Een hoog gehalte aan homocysteïne en een laag gehalte aan vitamine B12 in het bloed blijken leeftijdsgebonden maculadegeneratie te bevorderen.
Bij 2335 mensen die deelnamen aan een groot opgezet oogonderzoek in Australië werd de concentratie van homocysteïne, vitamine B12 en foliumzuur in het bloed bepaald. Ook werd het netvlies, gemeten. Er werd gecorrigeerd voor de beïnvloedende factoren leeftijd, geslacht en roken.
Uit de resultaten bleek dat een homocysteïnegehalte van meer dan 15 mmol per liter in het bloed ongunstig is voor het netvlies bij mensen die jonger zijn dan 75 jaar. Een laag gehalte vitamine B12 (minder dan 125 pmol/l) bleek ook de oogziekte te bevorderen. Foliumzuur was niet van invloed.
Verder onderzoek is noodzakelijk om te bekijken of suppletie van vitamine B12 slijtage van het netvlies kan tegengaan. 2007: Homocysteïne en diabetes Sahin M, Tutuncu NB, Ertugul D, Tanaci N, Guvener ND. Effects of metformin or rosiglitazone on serum concentration of homocysteïne, folate, and vitamine B(12) in patients with type 2 diabetes mellitus. J Diabetes Complications 2007; 21(2):118-23

Onderzoekers vonden bij suikerpatiënten die als medicatie metformine gebruikten, dat de concentraties foliumzuur en vitamine B12 in het bloed verlaagd waren. Daarbij vond men hoge waarden voor homocysteïne. In het onderzoek werden 165 patiënten met diabetes type 2 behandeld met metformine of met rosiglitazon gedurende een periode van 6 weken. Bloedmonsters werden genomen aan het begin en eind van het onderzoek.
Na de behandeling met methformine was het homocysteïnegehalte verhoogd (2,36 mumol/l) en de hoeveelheden foliumzuur (1,04 ng/ml) en vitamine B12 (20,17 pg/ml) waren verlaagd. De behandeling met rosiglitazon liet een daling van het homocysteïnegehalte (0,92 mumol/l) zien en geen veranderingen in de hoeveelheden foliumzuur en vitamine B12.

Een hogere hoeveelheid selenium in het bloed gaat gepaard met lagere homocysteïnespiegels
Naast aanvulling van de B-vitaminen lijkt het gebruik van selenium een nieuwe mogelijkheid om het homocysteïnegehalte te verlagen.
In proefdieren was reeds eerder ontdekt dat een hogere inname van selenium resulteerde in een lagere homocysteïnespiegel in het bloed.

Een hogere homocysteïnespiegel is een bekende risicofactor voor het ontstaan van hart- en vaatziekten. In dit onderzoek is nagegaan of een vergelijkbaar effect bij mensen ook optrad. Bij deelnemers aan het onderzoek werd de inname van eiwitten geschat aan de hand van een vragenlijst. Vervolgens werd in het bloed gekeken naar de hoeveelheid selenium, foliumzuur, vitamine B12 en kreatinine. Uit de resultaten bleek dat in deze groep de hoeveelheid selenium zelfs een sterkere relatie met de homocysteïnespiegel had dan foliumzuur.
Daarnaast werd gevonden dat mensen die de hoogste hoeveelheid selenium in het bloed hadden tweederde minder kans hadden op het hebben van een sterk verhoogde homocysteïnespiegel dan mensen met de laagste hoeveelheid selenium.

Sonia González, José M. Huerta, Julieta Álvarez-Uría, Serafina Fernández, Ángeles M. Patterson and Cristina Lasheras. Serum Selenium Is Associated with Plasma Homocysteïne Concentrations in Elderly Humans. J. Nutr. 134:1736-1740, July 2004 Boekentips van Patrick Holford

Marijke de Waal Malefijt

Gezondheid algemeen
Vond u deze informatie nuttig? Lees dan alstublieft de persoonlijke oproep van Marijke de Waal Malefijt, oprichtster van Natuur DiŰtisten Nederland