skip to Main Content
Kenniscentrum - sinds 2005 - met ruim 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Zinktekort bij vegetarisch voedingspatroon

Mensen die weinig dierlijke eiwitten gebruiken blijken vaker een lagere zinkstatus te hebben. Dit wordt veroorzaakt door zowel een lagere zinkinname als -opname. Eiwitrijk voedsel is een rijke natuurlijke bron van zink.

Zinktekort bij vegetarisch voedingspatroonZeer zinkrijk zijn oesters, maar helaas kunnen ze ook een hoog gehalte aan zware metalen bevatten. Rood vlees en krab en in iets mindere mate gevogelte, ei en vis zijn ook goede zinkbronnen.

Bij plantaardig voedsel gaat het met name om hele granen, peulvruchten, noten (m.n. pecannoten) en zaden (met name pompoenpitten). Bij raffinage van de granen gaat tot 80% van het zink verloren, omdat zink vooral aanwezig is in de schilletjes en vliesjes. Groenten en fruit bevatten relatief weinig zink. Ook bij lactovegetariërs die veel peulvruchten, zaden en noten eten, zien natuurdiëtisten vaak een lage zinkstatus.

Bij zinktekort vaker een beroerteZinktekort bij vegetarisch voedingspatroon

Uit een groot observationeel onderzoek met 48.188 volwassenen bleek dat mensen met een vegetarisch en veganistisch voedingspatroon vaker een beroerte hebben dan mensen die vlees eten. Bij verder onderzoek naar een mogelijke reden voor dit fenomeen, zien wetenschappers dat onder andere een zinktekort een rol kan spelen.[1]

Alle cellen in ons lichaam hebben zink nodig (voor bijvoorbeeld energieproductie, celdeling en cel differentiatie). [2]

  • Zink is essentieel voor de activiteit van meer dan 300 (metallo)enzymen, die uiteenlopende biochemische reacties katalyseren,
  • Zink is nodig bij meer dan 2000 transcriptiefactoren,
  • Zink is betrokken bij de communicatie tussen cellen (intercellulaire signalering) en de signaaloverdracht in cellen (intracellulaire signalering),
  • Zink speelt In de hersenen een rol bij de zenuwprikkeloverdracht en is belangrijk voor de hersenfunctie (cognitie, gedrag, stemming),
  • Zink is belangrijk voor neuronale plasticiteit (het vermogen van hersenweefsel zich te herstellen en herstructureren),
  • Zink-ionen hebben een directe antimicrobiële activiteit en een darmbarrièrefunctie,
  • Zink is belangrijk voor groei en ontwikkeling, stofwisseling van eiwitten, koolhydraten en vetten, wondheling en weefselvernieuwing,
  • Zink is nodig voor een goed werkend immuunsysteem, antioxidantsysteem, bloedstolling, en zintuigfunctie (zien, ruiken, proeven). Belangrijk in deze Coronatijd.
  • Zink is nodig voor de botstofwisseling, (exocriene, endocriene) pancreasfunctie, hartfunctie, schildklierfunctie en vruchtbaarheid.

Zink: een rol in de vaatgezondheid en bloedstollingZinktekort bij vegetarisch voedingspatroon

Zink heeft dus verschillende functies in het lichaam, zoals we hierboven hebben kunnen lezen. Zink speelt echter ook een rol in de vaatgezondheid en bloedstolling. Een zinktekort zou een risico op een beroerte kunnen verhogen. Onderzoek toont een relatie aan tussen de aanwezigheid van een zinktekort en een verhoogd risico op beroerte bij specifieke groepen, waaronder mensen met overgewicht en diabetes type 2.

De onderzoekers wijzen er op dat dit verhoogde risico echter ook een rol kan spelen in de gezonde populatie met een lage zinkinname. Bijvoorbeeld vegetariërs en veganisten hebben een voedingspatroon met een lage zinkinname. Een zinktekort kan als er ook nog sprake is van een vitamine B12-tekort, leiden tot een verhoogd homocysteïne-gehalte wat het risico op hart- en vaatziekten vergroot. Bovendien speelt zink een belangrijke rol in de endotheelfunctie en ontstekingsremmende processen.

Zink in plantaardige voeding heeft een lagere biologische beschikbaarheid door een hogere fytaat-zink-ratio. Verhoging van de zinkinname via de voeding of suppletie met zink zou zinvol kunnen zijn.

Vaatgezondheid verbeteren met selenium en Q10Zinktekort bij vegetarisch voedingspatroon

Naast zink verbetert de vaatgezondheid ook met co-enzym Q10 en selenium in het bijzonder bij ouderen, blijkt uit een gepubliceerd onderzoek. [3] Hierdoor is er een lager risico op overlijden door hart- en vaatziekten. Een optimale cellulaire functie lijkt afhankelijk te zijn van zowel selenium als Q10. De aanmaak van Q10 daalt met het toenemen van de leeftijd. Er namen 308 ouderen tussen de 70 en 88 jaar deel aan dit onderzoek.

Na drie jaar had de onderzoeksgroep na aanvulling van selenium en Q10 een duidelijk lagere von willebrandfactor (vWf) concentratie en PAI-1 ten opzichte van de placebogroep zonder suppletie. Uit de analyse bleek een duidelijke relatie tussen een hoge vWf en PAI-1 en cardiovasculaire mortaliteit na tien en twaalf jaar follow-up.

De inname van voldoende selenium en co-enzym Q10 lijkt de vaatgezondheid te verbeteren en de kans op cardiovasculaire mortaliteit te verminderen. Bronnen van selenium zijn: vlees, vis, eieren, paranoten, broccoli, kool, knoflook, paddenstoelen. De top 11 aan voedingsbronnen van co-enzym Q10 kun je hier lezen.

Zinkdeficiëntie

Ook komt een zinktekort veel voor bij rokers, bij mensen met een regelmatige alcoholgebruik. Bij ouderen wordt vaak een zinktekort geconstateerd en ook bij een malabsorptie van de darmen komt zinkdeficiëntie voor. Zinktekort wordt ook vaak gezien bij: overconsumptie van junkfood, frisdranken, verwonding, chirurgie, overmatige sportbeoefening, frequente ejaculatie, hoge inname van koper of langdurig blootstelling aan allerlei toxinen.

Het zoetmiddel fructose dat veel wordt gebruikt in de levensmiddelenindustrie kan ook een zinkopnameverstoring geven. De westerse voedingspatronen met veel geraffineerde granen en suikers bevat weinig zink.

Bronnen:

[1] Grüngreiff K, Gottstein T, Reinhold D. Zinc Deficiency—An Independent Risk Factor in the Pathogenesis of Haemorrhagic Stroke? Nutrients 2020;12:3548. www.mdpi.com/2072-6643/12/11/3548
[2] Orthokennis www.orthokennis.nl/artikelen/zink-voor-een-gezonde-basis
[3] Alehagen, U., Alexander, J., Aaseth, J., Larsson, A., & Lindahl, T. L. (2020). Significant decrease of von Willebrand factor and plasminogen activator inhibitor-1 by providing supplementation with selenium and coenzyme Q10 to an elderly population with a low selenium status. European Journal of Nutrition 59;3581–3590. link.springer.com/article/10.1007/s00394-020-02193-5%5B/vc_column_text%5D%5B/vc_column%5D%5B/vc_row%5D

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen