skip to Main Content
Kenniscentrum - sinds 2005 - met ruim 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Probiotica effectief bij depressie en angststoornissen

Een aanvullende probiotische behandeling is een veelbelovende nieuwe pragmatische en niet-stigmatiserende therapie bij depressieve symptomen. Dat is de conclusie uit een onderzoek dat gepubliceerd is in Translational Psychiatry.

Probiotica effectief bij depressie en angststoornissenDit is de eerste gerandomiseerde gecontroleerde studie om te bepalen of kortdurende, hoog gedoseerde probiotische suppletie, depressieve symptomen samen met darmmicrobiële en neurale veranderingen bij depressieve patiënten vermindert.

Het darmmicrobioom speelt een belangrijke rol bij de gezondheid, ook bij de geestelijke gezondheid. Onderzoekers van de Universiteit van Basel en de Universitaire Psychiatrische Klinieken Basel (UPK) hebben aangetoond dat probiotica het effect van antidepressiva kunnen ondersteunen en depressies kunnen verlichten. [1]

Probiotica met 8 verschillende stammen

Depressieve stoornis is een van de meest voorkomende en belastende psychiatrische stoornissen, maar de huidige behandelingsopties zijn nog steeds onbevredigend. Tweederde van de depressieve patiënten reageert niet adequaat op initiële antidepressiva en tot 30% van de therapieresistente patiënten ervaart restsymptomen bij geoptimaliseerde behandelingen. De ontwikkeling van nieuwe en efficiëntere behandelmethoden is daarom dringend nodig.

Uit overtuigende preklinische gegevens blijkt dat de darmflora de hersenfuncties en depressief gedrag beïnvloedt, wat een veelbelovend nieuwe behandelingsvorm kan zijn bij depressie.

Probiotica effectief bij depressie en angststoornissenPatiënten kregen een probiotisch supplement met acht verschillende stammen:

  1. Streptococcus thermophilus NCIMB 30438,
  2. Bifidobacterium breve NCIMB 30441,
  3. Bifidobacterium longum NCIMB 30435 (opnieuw geclassificeerd als B. lactis),
  4. Bifidobacterium infantis NCIMB 30436 (opnieuw geclassificeerd als B. lactis),
  5. Lactobacillus acidophilus NCIMB 30442,
  6. Lactobacillus plantarum NCIMB 30437,
  7. Lactobacillus paracasei NCIMB 30439,
  8. Lactobacillus delbrueckii, Bulgaricus NCIMB 30440.

De dagelijkse dosis bevatte 900 miljard kve/dag.

Darmmicrobioom beïnvloedt de psyche

Probiotica effectief bij depressie en angststoornissenUit eerdere onderzoeken is bekend dat patiënten met een depressie een bovengemiddelde prevalentie van darm- en spijsverteringsproblemen vertonen. Als het darmmicrobioom van mensen met een depressie wordt geïmplanteerd bij muizen die steriel zijn grootgebracht, dus zonder darmmicrobioom, ontwikkelen de dieren ook depressief gedrag.

Ze zijn bijvoorbeeld minder energiek en tonen minder interesse in hun omgeving dan hun leeftijdsgenoten.
Onderzoekers vermoeden daarom dat de samenstelling van de bacteriële gemeenschap in de darm een belangrijke rol speelt bij depressieve symptomen.

Verandering in de verwerking van emotionele stimuli

Een ander interessant effect van het nemen van probiotica werd gezien in relatie tot hersenactiviteit bij het bekijken van neutrale of angstige gezichten.
De onderzoekers onderzochten dit effect met behulp van functionele magnetische resonantie beeldvorming (fMRI). Bij patiënten met een depressie gedragen bepaalde hersengebieden voor emotionele verwerking zich anders dan bij personen met een goede geestelijke gezondheid.

Na vier weken probiotica normaliseerde deze hersenactiviteit in de probioticagroep maar niet in de placebogroep.
“Hoewel de microbioom-darm-hersen-as al een aantal jaren onderwerp van onderzoek is, moeten de exacte mechanismen nog volledig worden opgehelderd”, zegt onderzoeker Schaub.

Dit was nog een reden waarom de onderzoekers het belangrijk vonden om een breed scala aan bacteriën te gebruiken in de vorm van probiotica, zoals formuleringen die al op de markt verkrijgbaar zijn.

“Met aanvullende kennis van de specifieke werking van bepaalde bacteriën kan het wellicht mogelijk zijn om de selectie van bacteriën te optimaliseren en de beste mix te gebruiken om de behandeling van depressie te ondersteunen”, aldus Schaub. Ze wil ook graag benadrukken dat probiotica niet geschikt is als enige behandeling voor depressie.

De darm-hersen-as bij depressie

Er is verondersteld dat de darm-hersen-as betrokken is bij het ontstaan van depressie. De darm-hersen-as is een communicatienetwerk tussen de darm en de hersenen dat werkt door neuro-immuun- en neuro-endocriene processen. Het wordt gemedieerd door verschillende moleculen, waaronder vetzuren met een korte keten, secundaire galzuren, GABA-neurotransmitters en tryptofaanmetabolieten, die zijn afgeleid van de microbiota.

Tijdens dysbiose, of een verstoring van de microbiota-homeostase, zijn de darm-hersenroutes ontregeld en geassocieerd met neuro-inflammatie en veranderde permeabiliteit van de bloed-hersenbarrière. Veranderingen in de neuroactieve microbiota kunnen veranderingen in depressie veroorzaken door :

  • Probiotica effectief bij depressie en angststoornissende afgifte van de neurotransmitters serotonine en dopamine direct te beïnvloeden,
  • de stressrespons en de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as (HPA-as) te beïnvloeden,
  • de niveaus van de hersenen afgeleide neurotrofe factor (BDNF) te beïnvloeden
  • de afgifte van inflammatoire cytokinen.

Depressie wordt bijvoorbeeld geassocieerd met de afgifte van C-reactief proteïne (CRP) en cytokinen zoals IL-1, IL-2, IL-6, IFN-γ en IL-1β.

Een studie van Guida en collega’s (Brain Behav. Immun. 2018, 67, 230–245) onthulde dat door antibiotica geïnduceerde dysbiose bij muizen leidde tot een algemene ontstekingstoestand en depressief gedrag, maar werd omgekeerd met de probiotische Lactobacillus casei. Er is ook aangetoond dat fecale microbiële transplantatie van mensen met depressie naar microbiota-deficiënte knaagdieren een depressie-achtig fenotype veroorzaakt.

Terwijl interventiestudies bij mensen aan kracht begint te winnen, heeft voorlopig bewijs uit observationele studies aangetoond dat de darmmicrobioom-profielen van patiënten met depressieve symptomen significant verschillen van die van gezonde controles. Dit is ook het geval bij patiënten met stemmingen en angststoornissen.

Prebiotische, probiotische microbiota-therapieën bij depressie

Gezien het opkomende bewijs dat de darm-hersen-as bij depressie betrokken is, komt er meer interesse in het ontwikkelen van nieuwe behandelingen, namelijk probiotica, prebiotica, synbiotica en microbiota-hersteltherapieën die gericht zijn op het darmmicrobioom. Probiotica zijn preparaten van micro-organismen die, wanneer ze worden toegediend, de microbiële balans (diversiteit) in de darm verbeteren, terwijl prebiotica niet-verteerbare verbindingen zijn (bijvoorbeeld fructo-oligosachariden, galacto-oligosachariden en xylooligosacchariden) die worden gemetaboliseerd door micro-organismen in de darm, waardoor de darmmicrobioomsamenstelling wordt gemoduleerd om uiteindelijk de gastheer ten goede te komen.

Probiotica effectief bij depressie en angststoornissenDe wetenschappelijke literatuur classificeert prebiotica als functionele voedingsmiddelen, gezien hun rol bij het bevorderen van de gezondheid en het voorkomen van ziekten. Wanneer ze synergetisch worden gecombineerd, staan probiotica en prebiotica bekend als synbiotica.

Probiotica bestaan meestal uit combinaties van Lactobacillus en Bifidobacteria soorten. Van deze micro-organismen is aangetoond dat ze ontstekingen onderdrukken en het immuunsysteem moduleren door de inductie van het cytokine IL-8 in menselijk colonepitheel te voorkomen, evenals de darmpermeabiliteit te verminderen, waardoor endotoxemie  wordt geremd.

Verschillende onderzoeken suggereren dat het gebruik van probiotica fysieke en mentale gezondheidsvoordelen oplevert voor de gastheer.

Belangrijk is daarnaast dieetaanpassingen door te voeren, omdat een juist voedingspatroon direct positieve invloed uitoefent op de microbiële samenstelling. Dit vraagt om dieetkennis en kennis van het darmmicrobioom (goed kunnen duiden van een darmmicrobioom uitslag). Darmmicrobioom gespecialiseerde Natuurdiëtisten kunnen u daarbij helpen.

Lees meer over probiotica in ons probiotica-archief.

Referenties

[1] Schaub AC, Schneider E, Vazquez-Castellanos JF et al. Clinical, gut microbial and neural effects of a probiotic add-on therapy in depressed patients: a randomized controlled trial. Translational Psychiatry, 2022, 12.1: 1-10. https://www.nature.com/articles/s41398-022-01977-z
[2] The Gut Microbiome in Depression and Potential Benefit of Prebiotics, Probiotics and Synbiotics: A Systematic Review of Clinical Trials and Observational Studies. Sauliha R. Alli, Ilona Gorbovskaya. International Journal of moleculair science. 2022 May; 23(9):4494. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9101152/
[3] Luna RA, Foster JA. Gut brain axis: diet microbiota interactions and implications for modulation of anxiety and depression. Curr Opin Biotechnol. 2015;32:35–41. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25448230/
[4] Dinan TG, Stanton C, Cryan JF. Psychobiotics: a novel class of psychotropic. Biol Psychiatry. 2013;74:720–6. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23759244/
[5] Naseribafrouei A, Hestad K, Avershina E, Sekelja M, Linlokken A, Wilson R, et al. Correlation between the human fecal microbiota and depression. Neurogastroenterol Motil. 2014;26:1155–62. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24888394/
[6] Zheng P, Zeng B, Zhou C, Liu M, Fang Z, Xu X, et al. Gut microbiome remodeling induces depressive-like behaviors through a pathway mediated by the host’s metabolism. Mol Psychiatry. 2016;21:786–96. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27067014/
[7] Jiang HY, Ling ZX, Zhang YH, Mao HJ, Ma ZP, Yin Y, et al. Altered fecal microbiota composition in patients with major depressive disorder. Brain Behav Immun. 2015;48:186–94. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25882912/
[8] Valles-Colomer M, Falony G, Darzi Y, Tigchelaar EF, Wang J, Tito RY, et al. The neuroactive potential of the human gut microbiota in quality of life and depression. Nat Microbiol. 2019;4:623–32. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30718848/
[9] Majeed M, Nagabhushanam K, Arumugam S, Majeed S, Ali F. Bacillus coagulans MTCC 5856 for the management of major depression with irritable bowel syndrome: a randomised, double-blind, placebo controlled, multi-centre, pilot clinical study. Food Nutrition Res. 2018;62. https://doi.org/10.29219/fnr.v62.1218 .
[10] Kazemi A, Noorbala AA, Azam K, Eskandari MH, Djafarian K. Effect of probiotic and prebiotic vs placebo on psychological outcomes in patients with major depressive disorder: a randomized clinical trial. Clin Nutr. 2019;38:522–8. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29731182/
[11] Nikolova VL, Cleare AJ, Young AH, Stone JM. Updated review and meta-analysis of probiotics for the treatment of clinical depression: adjunctive vs. stand-alone treatment. J Clin Med. 2021;10:14.
[12] Lukic I, Getselter D, Ziv O, Oron O, Reuveni E, Koren O, et al. Antidepressants affect gut microbiota and Ruminococcus flavefaciens is able to abolish their effects on depressive-like behavior. Transl Psychiatry. 2019;9:133. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30967529/
[13] Chahwan B, Kwan S, Isik A, van Hemert S, Burke C, Roberts L. Gut feelings: A randomised, triple-blind, placebo-controlled trial of probiotics for depressive symptoms. J Affect Disord. 2019;253:317–26. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31078831/
[14] Pinto-Sanchez MI, Hall GB, Ghajar K, Nardelli A, Bolino C, Lau JT, et al. Probiotic Bifidobacterium longum NCC3001 reduces depression scores and alters brain activity: a pilot study in patients with irritable bowel syndrome. Gastroenterology. 2017;153:448. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28483500/
[15] Reininghaus EZ, Platzer M, Kohlhammer-Dohr A, Hamm C, Morkl S, Bengesser SA, et al. PROVIT: supplementary probiotic treatment and vitamin B7 in depression—a randomized controlled trial. Nutrients. 2020;12:17. https://www.mdpi.com/2072-6643/12/11/3422
[16] Tillisch K, Labus J, Kilpatrick L, Jiang Z, Stains J, Ebrat B, et al. Consumption of fermented milk product with probiotic modulates brain activity. Gastroenterology. 2013;144:1394–U1136. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23474283/
[17] Haghighat N, Rajabi S, Mohammadshahi M. Effect of synbiotic and probiotic supplementation on serum brain-derivedneurotrophic factor level, depression and anxiety symptoms in hemodialysis patients: a randomized, double-blinded, clinical trial. Nutritional Neurosci. 2021;24:490–499. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/1028415X.2019.1646975?journalCode=ynns20
[18] Nadeem I, Rahman MZ, Ad-Dab’bagh Y, Akhtar M. Effect of probiotic interventions on depressive symptoms: A narrative review evaluating systematic reviews. Psychiatry Clin Neurosci. 2019;73:154–62. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30499231/
[19] Wang G, Zhu G, Chen C, Zheng Y, Ma F, Zhao J, et al. Lactobacillus strains derived from human gut ameliorate metabolic disorders via modulation of gut microbiota composition and short-chain fatty acids metabolism. Beneficial Microbes. 2021;12:267–81. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34109894/
[20] Cheng YW, Liu JM, Ling ZX. Short-chain fatty acids-producing probiotics: a novel source of psychobiotics. Crit. Rev. Food Sci. Nutrition 2021. https://doi.org/10.1080/10408398.2021.1920884 .
[21] Schmidt K, Cowen PJ, Harmer CJ, Tzortzis G, Errington S, Burnet PWJ, et al. Prebiotic intake reduces the waking cortisol response and alters emotional bias in healthy volunteers. Psychopharmacology. 2015;232:1793–801. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25449699/
[22] The Gut Microbiome in Depression and Potential Benefit of Prebiotics, Probiotics and Synbiotics: A Systematic Review of Clinical Trials and Observational Studies. https://www.mdpi.com/1422-0067/23/9/4494/htm