Post-covid en orthomoleculaire suppletie

De nasleep van covid-19 wordt long covid, chronische covid, post-covid(syndroom), PACS (post-acute covid-19 syndrome) of PASC (post-acute sequelae of SARS-CoV-2 infection) genoemd. Inmiddels zijn er meer dan 200 zeer uiteenlopende symptomen aan post-covid toegeschreven.

Symptomen/aandoeningen die bij post-covid kunnen voorkomen in verschillende combinaties zijn:

Chronische vermoeidheid, intermitterende koorts, koude rillingen, haaruitval, (nacht)zweten/opvliegers, gewichtsverlies, terugkerende infecties, huiduitslag, hormonale-/menstruatieproblemen, (sterk) mitochondriale dysfunctie, afgenomen kwaliteit van leven;

Hersenen/zenuwstelsel: cognitieve disfunctie (‘hersenmist’ of ‘brain fog’ met gebrek aan mentale helderheid, verminderde concentratie, vergeetachtigheid, woorden niet kunnen vinden, verwardheid, tragere informatieverwerking en niet goed kunnen plannen of veel tegelijk doen, hoofdpijn (migraine of spierspanningshoofdpijn), stemmingen (somberheid/depressie, angst, anxiety) , prikkelbaarheid, PTSS (posttraumatische stressstoornis), slaapproblemen, slaapapneu, pijnklachten, duizeligheid, dunnevezelneuropathie, tremor, verergering van bestaande neurodegeneratieve ziekten;

Zintuigen: smaakverlies, reukverlies, gestoorde reukzin, minder goed horen, tinnitus, rode ogen, conjunctivitis, wazig zien;
Longen/luchtwegen: piepende ademhaling, kortademigheid/benauwdheid bij rust en/of na inspanning, (droge) chronische hoest, ophoesten van slijm, keelpijn, chronische rinitis, longfibrose, afname longfunctie;

Hart, bloed en bloedvaten: hartritmestoornissen, hoge hartslag bij rust, hartkloppingen bij rust en/of na inspanning, POTS (posturaal orthostatisch tachycardiesyndroom), orthostatische hypotensie, pijn op de borst, myocarditis, cardiomyopathie, oedeem in de ledematen, stollingsproblemen (microstolsels, trombose/embolie), bloedarmoede;

Bewegingsapparaat: inspanningsintolerantie/PEM (post-exertionele malaise, verergering van klachten na (minimale) inspanning), spier- en/of gewrichtspijn, spierzwakte, gewrichtsontsteking, afname spierkracht en spiermassa (sarcopenie);

Maagdarmkanaal: gebrek aan eetlust, spijsverteringsklachten zoals misselijkheid, overgeven, buikpijn en diarree;

Nieren: achteruitgang nierfunctie, nefritis;

Lever: verhoogde leverenzymwaarden, achteruitgang leverfunctie, leverdisfunctie, autoimmuun hepatitis;

Mitochondriale dysfunctie

Mitochondriële disfunctie kan al aanwezig zijn voorafgaande aan de virusziekte. Denk aan: een tekort aan bepaalde essentiële nutriënten, gebruik van statines (die de co-enzym Q10-spiegel sterk kunnen verlagen), obesitas, metabool syndroom, hypertensie, hartziekte, chronische bronchitis, emfyseem of diabetes type 2 en veroudering (>55 jaar).
Dit leidt tot een minder effectieve aangeboren en verworven immuunrespons waardoor het virus zich gemakkelijker ongehinderd kan verspreiden, de ziekte ernstiger verloopt en de kans op post-covid toeneemt. Wetenschappers vermoeden dat longontsteking bij acute covid-19 wordt getriggerd door SARS-CoV-2-geïnduceerde mitochondriopathie.

Er is overlap met klinische kenmerken van ME/CVS (myalgische encefalomyelitis/chronisch vermoeidheidssyndroom). Mogelijk is er sprake van een gemeenschappelijke etiopathogenese. Etiopathogenese is het ontstaan van psychisch (dys)functioneren: complex samenspel neurobiologische en psychische processen. Er is een wederzijdse beïnvloeding.
In het geval dat post-covid voldoet aan de criteria voor ME/CVS, wordt het wel PCFS (post-covid fatigue syndrome) genoemd.

Er is ruime keuze uit voedingsstoffen en (kruiden)extracten die bij post-covid kunnen worden ingezet. Let daarbij wel op mogelijke reacties en bijwerkingen. Afwijkende lever Cyp-enzymen geven bijwerking bij het slikken van supplementen en kruiden. Laat dan eerst een Lever-DNA cypenzymen-profiel maken.

Virusremming:

• Lactoferrine (cheleert ijzer, remt celinfectie en virusreplicatie),
• Quercitine (cheleert ijzer, remt celinfectie en virusreplicatie, synergie met zink en resveratrol),
• Curcumine (cheleert ijzer, remt celinfectie en virusreplicatie),
• EGCG uit groene thee (cheleert ijzer, remt celinfectie en virusreplicatie),
• Berberine (cheleert ijzer, remt virusreplicatie),
• Omega-3-vetzuren EPA/DHA (remmen celinfectie),
• Ashwagandha (remt celinfectie).

Tegengaan intestinale dysbiose:
probiotica, guarboonvezel, arabinogalactanen, postbiotica, lactoferrine, quercitine, medicinale paddenstoelenextracten, AHCC, EGCG.

Ondersteunen van immuunsysteem, antivirale immuunrespons:
Vitamine A, vitaminen B (vooral B12), vitamine C (synergie met quercitine), vitamine D, vitamine E, zink, magnesium, selenium (te kort geeft de ontwikkeling van virusvarianten met hoge virulentie), EPA/DHA, probiotica, medicinale paddenstoelen extracten, lactoferrine, quercitine, resveratrol, berberine, boswellia, curcumine, astaxanthine.

Auto-immuunreacties. Acute covid-19 kan gepaard gaan met een auto-immuunreactie, net als andere virale infecties zoals infectie met (of reactivering van) het Epstein-Barr-virus. Het immuunsysteem wordt met name bij ernstige acute covid-19 (met hyperinflammatie) geactiveerd en kan uitgeput raken, met tijdelijke immunosuppressie met lymfopenie tot gevolg. Bij deze ontregeling van het immuunsysteem kan de normale tolerantie voor lichaamseigen (eiwit)antigenen tekortschieten en kunnen auto-antistoffen worden aangemaakt tegen uiteenlopende auto-antigenen. Er ontstaan ook meer IgG- voedingsreacties.

Bij neuropathie, chronische ontstekingen en pijn:
Palmitoylethanolamide (PEA). Palmitoylethanolamide  heeft drie hoofdfuncties in het lichaam: celbescherming, ontstekingsremming en pijnstilling.

Bij mitochondriale dysfunctie en mitochondriale stress:
Ubiquinol (Covid verlaagt co-enzym Q10-status), alfaliponzuur, L-carnitine of Acetyl-L- carnitine, N-acetylcysteine. Voedingsstoffen voor mitochondria: alle B-vitaminen, vitamine C en D en E, K2, magnesium, zink, mangaan, selenium, omega 3-vetzuren.

Tegengaan van oxidatieve stress algemeen (opregulatie Nrf2). NRF2 speelt een hoofdrol bij veel aandoeningen.

Endotheeldisfunctie, (micro)trombose en afname weefselperfusie:
Pycnogenol, EPA/DHA, resveratrol, alfaliponzuur, quercitine, vitamine K, vitamine D, vitamine C, B-vitaminen S-acetyl-l-glutathion (deze vorm komt ook voor in het brein).

Mestcelactivatie(syndroom). Mestcellen worden geactiveerd na infectie met SARS-CoV-2 en scheiden histamine en andere stoffen uit (waaronder leukotriënen, chemokines, PAF [platelet activating factor], IL-1β, IL-6, TNF-α), die betrokken zijn bij allergische reacties, ontstekingen en (micro)trombose. Een ernstig verloop van acute covid-19 is mogelijk het gevolg van disfunctionele, hyperreactieve mestcellen. Deze immuuncellen, die ook een rol spelen bij ontstekingsgerelateerde fibrose van de longen, lever, nieren en hart, kunnen overactief blijven na de acute fase van covid-19.

Opties; Quercitine, resveratrol, Palmitoylethanolamide (PEA), Boswellia, astaxanthine, OPC, Ribes nigrum, vitamine C. Ondersteuning histamineafbraak in de lever (methylatie; SAMe).

Lees meer hier: Post-covid aangrijpingspunten voor orthomoleculaire suppletie.
Veel maatregelen kunnen ook ingezet worden voor andere type virussen om de weerstand te vergroten.

Speekseltesten CYP enzymsysteem (P450)-Lever

Een bepaalde enzymgroep (P450) in het endoplasmatisch reticulum van o.a. lever-, nier-, long- en darmcellen, houdt zich vooral met deze klus bezig. Het cytochroom-P450 (CYP) enzymsysteem van de lever is betrokken bij het metabolisme en de eliminatie van bijna alle reguliere geneesmiddelen, maar ook van alternatieve geneesmiddelen (zoals vitaminesupplementen, kruiden, etc.). De capaciteit van het systeem verschilt van persoon tot persoon. Dit leidt ertoe, dat niet iedereen op een bepaalde dosis van een (genees)middel hetzelfde reageert.

We noemen een aantal bekende enzymen waar onderzoeksgegevens over bekend zijn. De CYP450 enzymen CYP1A2, CYP2C9, CYP2C19, CYP2D6 en het al genoemde CYP3A4 zijn de belangrijkste enzymen in het metabolisme van geneesmiddelen. Dit laatste enzym neemt ca. 40-50% van alle geneesmiddelen voor zijn rekening.
Het CYP enzym 2D6 is aan te vragen via de huisarts en is o.a. belangrijk om te testen wanneer u niet goed reageert op bepaalde medicatie. De andere enzymen (farmacogenetica DNA paspoort ) kunnen niet via de huisartsenlaboratoria getest. Deze testen verlopen via gespecialiseerde laboratoria (bijvoorbeeld via Erasmus, Radboud).

Gamedi Leverpaspoort (DNA wangslijmvlies test)

Met het “Gamedi Leverpaspoort” is het mogelijk om preventief in kaart te brengen op welke medicijnen, kruiden, voedingssupplementen of voedingstoffen jij waarschijnlijk afwijkend reageert. In je persoonlijke Leverpaspoort zie je bovendien welke enzymen hierbij een rol spelen. Na de testuitslag wordt uw DNA vernietigt en niet bewaard.

Lees meer hierover in het artikel Farmacogenetica voor kruiden en supplementen.

Leverpaspoort-DNA-test is hier te bestellen.

De volgende Cyp-enzymen worden geanalyseerd:
ABCB1 transporteiwit, ALDH2-enzym, BChE-enzym, COMT-enzym, CYP1A1-enzym, CYP1B1-enzym, CYP2A6-enzym, CYP2B6-enzym, CYP2C19-enzym, CYP2C8-enzym, CYP2C9-enzym, CYP2D6-enzym, CYP2E1-enzym, CYP2F1-enzym, CYP3A4-enzym, CYP3A5-enzym, CYP4F2-enzym, DPD-enzym, Factor V Leiden, F2, SERPINC1, PROC, PROS1, G6PD-enzym, GSTM1-enzym, GSTP1-enzym, GSTT1-enzym, HLA-A*3101 / HLA-B*1502, HLA-B*5701, IL28B, MTHFR-enzym, NAT1-enzym, NAT2-enzym, NQO1-enzym, NUDT15 / TPMT en thiopurines, NUDT15-enzym, PON1-enzym, SLCO1B1-transporteiwit, SULT1A1-enzym, SULT1E1-enzym, TPMT-enzym, UGT1A1-enzym, VKORC1 / CYP2C9, VKORC1-enzym.

Meer weten over het DNA-paspoort (CYP enzymen paspoort)?

Kijk dan eens naar dit filmpje.

De ontwikkelingen in de farmacogenetica gaan snel. Steeds meer weten we over de relatie tussen variatie in het DNA en de respons op medicatie. U bent ermee geholpen. De specialist, apotheker en (huis)arts weten sneller welke medicatie voor u geschikt is en in welke dosering.

NIFGO leverpaspoort

Sinds 1 november 2022 wordt standaard de bijlage Nutrigenomics in de rapportage van het DNA paspoort opgenomen.
NIFGO DNA paspoort voor medicatie kun je hier bestellen.

Inhoud van de afnamekit
Speekselkit voor DNA-afname
Heldere gebruiksaanwijzing
Retourenvelop

Zie al onze artikelen over P-450 cypenzymen hier.