skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1000 artikelen over gezondheid!

Eetbui-stoornis

Anders denken brengt beweging in anders eten!

Leven met dwangmatige eetbuien is een hel, een allesoverheersende geestestoestand. Het voelt als dwalen in een labyrint waar je moeilijk uit komt. Dat weet Joanna Kortink als geen ander. Zij besloot na dertig jaar eetproblemen en vervolgens jarenlange ervaring als psychotherapeute zelfhulpboeken te schrijven.

Ze schreef o.a. bestsellers als ‘Uit de ban van eetbuien’ en ‘Eerste hulp bij eetbuien’. Haar aanpak onderscheidt zich door psychotherapie te combineren met creatieve expressie, lichaamswerk en natuurgeneeskunde. “Omdat genezing meer is dan een gezond eetpatroon”.Ze begeleidt al jaren uitsluitend mensen met eetstoornissen en ze geeft ook training aan hulpverleners.

Van overleven naar voluit leven

Joanna Kortink mag zich met recht ervaringsdeskundige noemen. In haar sfeervolle net verbouwde praktijkruimte in Arnhem steekt Joanna (Kortink) vol passie van wal. “Jarenlang heb ik zelf met eetstoornissen geworsteld. Ik heb anorexia gehad, de eetbuistoornis en de langste tijd boulimia. Op mijn twintigste kreeg ik na een kortdurende gesprekstherapie te horen dat iedereen z’n zwakke plek had en dat ik er maar mee moest leren leven. Ik moest er niet aan denken om voor de rest van mijn leven in deze hel te blijven. Ik kon toen maar één ding bedenken: ‘Dan maar zelf de hulpverlening in.”

“Hoewel ik de ene na de andere studie volgde, bleef ik worstelen met een eetstoornis. Een droom schudde mij wakker. Ik zag een foto van mezelf waarop ik helemaal oké was. En met dat gevoel van ‘Ik ben goed zoals ik ben’ werd ik wakker. Dit was een piekervaring. Ik voelde me stralend totdat ik vervolgens naar de badkamer ging om mijn tanden te poetsen en in de spiegel keek. Meteen was

daar weer dat stemmetje van binnen dat me naar beneden haalde. Toen besefte ik dat als ik van mijn eetprobleem af wilde komen ik die stem, mijn innerlijke saboteur te lijf moest gaan. Met veel vallen en opstaan is me dat gelukt.
Ik had al jaren een eigen praktijk waarin ik mensen met de meest uiteenlopende problematiek begeleidde. Plotseling ontstond spontaan het diepe verlangen om alleen nog maar mensen met een eetstoornis te begeleiden. Ik ben blij dat ik deze impuls gevolgd heb”.

Verstrikkingen

“Hoewel ik pas na jarenlange genezing cliënten met eetstoornissen ben gaan begeleiden, probeer ik me telkens weer opnieuw bewust te zijn van overdracht. De term overdracht is een algemeen verschijnsel en een vrij ruim begrip. Waar ik op doel is een oude situatie die op een actuele wordt geprojecteerd. Zo kunnen ideale ouderfiguren worden geprojecteerd. Immers, hoe groter de nood, des te krachtiger het verlangen naar een ideale ouderfiguur. Maar ook minder sympathieke beelden kunnen worden geprojecteerd. Je hebt bijvoorbeeld een hekel aan je buurman, omdat hij je doet denken aan die vervelende broer van je.”
Ik zie Joanna glimlachen en ze zegt: “Ik denk meteen aan een vrouw met wie ik een intakegesprek had, die me sprekend aan een familielid deed denken, zowel in manier van doen als om te zien. Ik heb haar dit uitgelegd en heb haar meteen doorverwezen naar een collega.”

“Iedere sessie evalueer ik voor mezelf, het is dus geen lopende bandwerk. Tevens maak ik deel uit van een uitgebreid netwerk. Collega’s uit de wetenschap en verschillende disciplines zoals bijv. de

Uit de Bewustzijnskaarten:
“Ik mag hulp vragen.”

huisarts, de natuurarts, een psychiater, een haptotherapeut en een natuurdiëtiste. Ik lees veel en blijf studeren. Zo probeer ik op scherp te blijven. In de supervisie die ik geef, komt het thema overdracht en tegenoverdracht uiteraard ook ter sprake. In het boek ‘Ik ben van gisteren’ van Tessa Gottschal (zie bronnen onderaan ) wordt dit zeer gedetailleerd beschreven.“

Op de vraag van het ‘long lasting’ effect van haar behandelmethode antwoord zij: “Het belangrijkste uitgangspunt in mijn werk is niet dat je moet veranderen, maar het gaat om het loslaten van je automatische negatieve patronen en te leven zoals je werkelijk bent. Genezing gaat verder dan een gezond eetpatroon. Het gaat om het fysieke, emotionele, mentale én spirituele aspect. Cliënten die dit traject doorlopen hebben, zeggen stuk voor stuk dat ze niet bang zijn voor een terugval. Na een ernstige ziekte is het gebruikelijk dat je vijf jaar erna voor controle blijft komen. Ik maak met mijn cliënten dezelfde afspraak. Ik zie ze dus ook na jaren en dat betekent dat ze van alles mee maken. Fijne gebeurtenissen, maar ook intens trieste gebeurtenissen vinden plaats. Desalniettemin geven ze te kennen dat ze niet meer terug hoeven te grijpen naar hun oude overlevingsstrategie. Ze hebben een reis afgelegd van overleven naar voluit leven”.

Ieder moment is een nieuwe kans

Joanna Kortink staat met zowel ‘Uit de ban van eetbuien’ als ‘Eerste hulp bij eetbuien’ bovenaan in de top 10 van de Eetstoornissengids die is uitgebracht door het Kenniscentrum Eetstoornissen Nederland. “Hoe het voelt om zo met persoonlijke verhalen in de belangstelling te staan”? Joanna praat zorgvuldig en neemt de tijd voor haar antwoorden. “Met zowel de persoonlijke verhalen van mijn cliënten alsmede mijn persoonlijke verhaal wordt respectvol omgegaan. Wat betreft mijn eigen verhaal, als mij 25 jaar geleden was voorspeld dat ik daar mee naar buiten zou treden –o.a. op tv, in kranten en tijdschriften en er boeken over schrijven- dan had ik dat niet geloofd.

Uit de Bewustzijnskaarten:
“Anders eten
begint met anders denken.”

Ik schaamde me enorm voor mijn eetstoornis. Niemand wist ervan. Nu ligt het zover achter me dat ik er met gepaste afstand naar kan kijken en anderen hierbij kan ondersteunen. Vooral de respons van mensen die zelf een eetprobleem hebben is enorm. Wat hen aanspreekt is dat ik niet alleen een brede therapeutische achtergrond heb, maar tevens ervaringsdeskundig ben “. Ze pakt een pak bewustzijnskaarten en vervolgt met enthousiasme: “Eén van de spreuken uit de set Bewustzijnskaarten die ik heb geschreven luidt ‘Niet de gebeurtenis, maar de manier waarop ik ermee omga bepaalt hoe mijn leven eruit ziet’.

Ik schrijf spreuken voor cliënten. Ze leggen het op een plaats waar ze het kaartje iedere dag zien. Zo’n spreuk als ‘Ieder moment is een nieuwe kans’ hangt bijvoorbeeld op de koelkast of zit in de portemonnee. Gebleken is dat cliënten hier kracht uit putten. Voor de mensen die niet de Bewustzijnstraining volgen, maar alleen met de boeken aan de slag gaan, wilde ik ook zoiets doen. Zo zijn de 52 Bewustzijnskaarten ontstaan. Voor elke week een spreuk, maar je kunt ook naar behoefte een kaartje pakken en de tekst op je in laten werken”.

Aanwakkeren zelfgenezend vermogen

“Ik ervaar geen grotere afhankelijkheid dan voor mijn bekendheid. Belangrijk is dat je als therapeut een cliënt het vertrouwen geeft in zijn of haar zelfgenezend vermogen. De uitdaging zit in haalbare stapjes. Die haalbare stapjes is wat je als therapeut heel goed in de gaten moet houden”.
Joanna straalt energie uit en met een dampende mok Vatathee in haar hand onderstreept ze het belang van fysieke ondersteuning bij eetstoornissen. “Vrijwel de meeste cliënten die ik voor het

Uit de Bewustzijnskaarten:
“Ik ben trouw aan mezelf.”

eerst zie zijn uitgeput. De een kan dit beter voelen dan de ander. Vaak gaan ze maar door en doen ze dingen op hun wilskracht totdat ze er zowat bij neervallen.
In dit stadium heeft het geen zin om met een oververmoeide cliënt die zich amper kan concentreren aan emotionele blokkades te werken. Ze hebben eerst fysiek bij te tanken alvorens ze in staat zijn om het een en ander geestelijk op te nemen.

Eerst dient hun energie verhoogd te worden. Als je moe en prikkelbaar bent, blijven eetbuien immers op de loer liggen. Cliënten raad ik dan ook voedingsupplementen aan in de vorm van vitamines en mineralen en bijvoorbeeld een plantaardig middel om het zenuwstelsel tot rust te brengen. Ik adviseer bewust natuurlijke preparaten en voedingstips die bij hun constitutie passen., want het lichaam heeft door een eetstoornis al zo te lijden”. Een mooi boek voor de juiste voedingsadviezen passend bij iemands aanleg(constitutie)is het boek ‘t Went zo’n element’ die op jullie natuur diëtisten site beschreven staat.

Destructief gedrag

Het lichaam heeft behoorlijk te lijden door een eetstoornis. Een fragment uit Joanna haar boek Uit de ban van eetbuien illustreert het destructieve gedrag.
Lotte: Ik was verslaafd aan sporten. Ik hield er niet van maar het was mijn manier om naast het overgeven af te vallen. Op het laatst kon ik haast niet meer bewegen van de pijn. Als ik het niet langer dan 2 uur per dag volhield strafte ik mezelf af door niet te mogen eten. Ik werd zo ziek dat ik op een gegeven moment niet meer naar de sportschool kon. Nu leer ik te luisteren naar mijn lichaam en ontdek ik beetje bij beetje wat ik wat ik fijn vind om te doen.

“Beweging is een synoniem voor verandering, vooruitgang en vernieuwing. Wanneer we door wat het leven brengt de lust tot beweging verliezen en verstarren, is het belangrijk om opnieuw ‘in beweging’ te komen als we de draad weer op willen pakken. Cliënten die niet aan lichaamsbeweging doen oftewel ‘niet vooruit te branden zijn’ hebben daar allerlei excuses voor. Problemen kunnen echter ook ontstaan als iemand doorslaat naar de andere kant en dwangmatig gaat bewegen.
In beide situaties laat ik cliënten keer op keer in dialoog gaan met de innerlijke saboteur. De stem van binnen die hen ervan weerhoudt om te doen wat werkelijk voedend is.”

Verschillende soorten honger

“Ik begeleid uitsluitend mensen die dwangmatig eetgedrag vertonen. Dat kan variëren van mensen met anorexia (eenderde heeft eetbuien!), boulimia, de eetbuistoornis. Ook zijn er mensen die hulp vragen bij het wegeten van emoties en bij het doorbreken van de vicieuze cirkel van lijnen en weer aankomen. Om een indruk te krijgen of je iemand in therapie neemt of niet kun je denken aan de volgende vragen:

– Gebruikt u drugs? Rookt u? Alcohol? Hasj? Weed? Speed? Cocaine? Heroïne?
– Hoe vaak, hoeveel, voor hoeveel euro, hoeveel tijd kost het u (geld / verkrijgen / herstellen), wat zijn de effecten op uw leven denkt u?
– Bent u somber?
– Voelt u zich wel eens alsof u de hele wereld aan kan? Hoe lang duurt dat? Hoeveel slaapt u
dan? Wat vindt u van uzelf op die momenten? Wat doet u dan? Geeft u veel geld uit?
– Bent u wel eens bezig met ‘de dood’? Hoe vaak?
– Denkt u wel eens “het leven hoeft voor mij niet meer”?
– Heeft u concrete plannen? (bijvoorbeeld wanneer de therapie hier mislukt)
– Heeft u wel eens geprobeerd uzelf wat aan te doen? Wanneer? Hoe? Hoe vaak?
– Wat was de aanleiding? Hoe liep het af?
– Heeft u wel eens uzelf beschadigd? Hoe vaak? Moest u daarvoor wel eens behandeld in het ziekenhuis?
– Hoort u wel eens dingen die anderen niet horen?
– Heeft u wel eens het gevoel dat de omgeving niet echt is; misschien alsof u in een film of
een toneelstuk zit? Heeft u wel eens het gevoel dat u zelf niet echt bent, of u bent het wel,
maar u voelt alsof u het niet zelf bent. Hoe vaak? Hoe lang duurt dat dan?

Deze vragen zijn uiteraard een onderdeel van een volledige intake. Wanneer de cliënt iets vertelt wat je er aan doet twijfelen of het verstandig is om de therapie te beginnen dan is het zinvol eerst meer diagnostiek te laten doen. Dit is ook belangrijk wanneer er niets bijzonder in het verhaal zit. Wanneer je als hulpverlener bij een intake een niet-pluis gevoel blijft houden, hoe onbestemd ook, dan bestaat de mogelijkheid om door te verwijzen naar een “eerstelijns psycholoog”. Voordeel is dat de meeste mensen een aantal consulten vergoed krijgen door hun ziektekostenverzekering. Veel eerstelijns psychologen gebruiken testen waarvan aangetoond is dat ze werken (www.lve.nl/ adressen. Meestal zijn dat speciale vragenlijsten”.

Suicidaliteit en automutilatie

Joanna Kortink: “bij suicidaliteit, automutilatie of andere gevaren die prioriteit hebben verwijs ik naar aanleiding van een intake door. Cliënten tekenen voordat we het traject starten een contract waarin o.a. vermeld staat dat ze ermee akkoord gaan dat ik de huisarts op de hoogte stel van de behandeling en zo nodig tussentijds contact mee op neem. Ook betrek ik ouders of een partner bij het traject. Verder is het in gesprek gaan met hun ‘innerlijke saboteur’ een belangrijk onderdeel van de therapie.

Een kanttekening die ik hierbij nadrukkelijk wil maken (ik benadruk dat ook in mijn boeken) is dat het tevens belangrijk is om je lichamelijk grondig te laten onderzoeken. Lichamelijke verstoringen kunnen eveneens een grote rol spelen bij eetproblematiek! Mijn aanpak bestaat uit een combinatie van inzichtelijke, motiverende en directieve therapie. De Bewustzijnstraining is een leefstijlprogramma. Het is een integrale aanpak waarbij psychotherapie gecombineerd wordt met creatieve expressie, lichaamsgerichte therapie en natuurgeneeskunde”.

Vakgenoten die haar boeken lezen kunnen haar therapie als ‘zweverig’ ervaren. Joanna veert op en zegt vol overtuiging: “Nee ze zijn juist enthousiast. Regelmatig hoor ik ‘Eindelijk een auteur die eetproblematiek van alle kant belicht. Ze vinden de boeken praktisch en niet belerend. Gisteren hoorde ik nog dat de afdeling Eetstoornissen van een academisch ziekenhuis mijn boek ‘Uit de ban van eetbuien’ gebruikt en dan ook aan patiënten aanbeveelt om te lezen. Ook krijg ik positieve respons op hedendaagse thema’s waar ik over geschreven heb als hooggevoeligheid en familieverstrikking.
Vanuit de wetenschap hebben eetstoornisexperts zoals dr. Greta Noordenbos, universitair docent verbonden aan de opleiding psychologie en vrouwenstudies in Leiden en haar collega Tatjana van Strien uit Nijmegen positief gereageerd”.

Mythe: eens een eetprobleem altijd een eetprobleem

Joanna Kortink: “keer op keer beluister ik dat mensen geconfronteerd worden met uitspraken in de trant van ‘je komt er nooit van af, leg je er nu maar bij neer’. Keer op keer beluister ik ook het diepe verlangen van mensen om zich vrij te voelen. Dat is een natuurlijk en gerechtvaardigd verlangen.
Als ik geen vertrouwen heb in het genezingsproces van een cliënt, dan straal ik dat uit. Mijn uitstraling is dus van cruciaal belang. Ik denk aan een vrouw die kwam vanwege anorexia. Ze zei: ‘Jij bent de eerste hulpverlener bij wie ik vertrouwen in je ogen zie. Daar kan ik niet om heen’.

Nog zo’n mythe Het gaat niet om wilskracht, maar om inzicht. Wilskracht legt het af tegen onbewuste krachten. Pas als je inziet dat bepaalde opvattingen onzin zijn, kun je daadwerkelijk op een andere manier met eten omgaan. Kortom: anders eten begint met anders denken!

Marijke de Waal Malefijt

Literatuur en links

Aanraders:

Het boek of de luister cd ‘Uit de Ban van eetbuien’ Joanna Kortink www.eetbuien.nl
Bestel ‘Uit de ban van eetbuien’ bij Bol.com

Over overdracht: het boek ‘Ik ben van gisteren’ Tessa Gottschal. Over constituties: het boek ’t Went zo’n element’.
Bestel ‘Ik ben van gisteren’ bij Bol.com

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen