skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1000 artikelen over gezondheid!

Cacao: vrolijke noodzakelijke noot of hype?

Cacao is de noot van een vrucht van een inheemse boom uit het Amerikaanse oerwoud. Carl. Linnaeus een Zweedse wetenschapper gaf deze inheemse boom de naam Theobroma cacao (“cacao, het voedsel van de goden”).

De Theobroma cacao groeit in het wild in een uitgestrekt gebied door het noordelijke en westelijke deel van de Amazone, de bekken van de Venzolaanse Orinocorivier en in bepaald gebieden van Centraal-Amerika en het zuiden van Mexico. Cacao wordt ook geteeld.

Cacao vrucht

Cacao kent geen seizoen. De bomen staan het gehele jaar in bloei. Bestuiving vindt meestal plaats door insecten uit de muggenfamilie, nauwelijks door bijen. Bevrucht groeit iedere bloem uit tot een vrucht. De cacaovrucht heeft een harde schil en wordt meestal tussen de 17 en 20 centimeter groot.

De vrucht valt niet van de boom als hij rijp is. Elke vrucht bevat 20 tot 50 bonen. Een volwassen cacaoboom produceert ongeveer 50 vruchten. De rijpingstijd van een vrucht duurt 5 tot 6 maanden. De rauwe natuurlijke vorm van chocola kan twee tot drie keer per jaar geoogst worden.

Bron van vitamine en mineralen

Cacao bevat omega 6 vetzuren. Bij de bewerking tot chocola worden deze vetzuren ranzig en er ontstaan ongezonde transvetten (1). Daarnaast bevat cacao magnesium, ijzer, chroom, zink, koper en vit C.

Zwarte chocolade bevat meer dan 70% cacao. Bepaalde effecten worden toegeschreven aan de flavonoļden die zich bevinden in cacao. Flavonoļden zijn o.a. nodig voor het handhaven van de integriteit van de capillairwanden.

Flavonolen

Ian A. Macdonald: “flavonolen kunnen mogelijk een gunstige uitwerking hebben op de verhoging van de bloedtoevoer naar de hersenen. Dit kan goed uitwerken bij bijvoorbeeld een cognitieve beperking, zoals vermoeidheid of slaapgebrek” (2). Omdat flavonolen een bittere smaak hebben worden ze soms uit diverse chocoladeproducten gehaald.

Zwarte chocolade heeft volgens Kris Verbrurgh bekend van het boek ‚De Voedselzandloper’ een bijzonder gezond effect op hart- en bloedvaten (3). Het verlaagt de bloeddruk en zorgt voor minder kleverige bloedplaatjes (4,5).

Een goed humeur

Cacao bevat de aminozuren tryptofaan en serotonine. Tryptofaan kan in het lichaam omgezet worden in serotonine. Beide stoffen worden in verband gebracht met een goed humeur. Een verhoogde serotonineaanmaak kan angst en stress verlagen. Deze stofjes in chocola zouden wellicht verantwoordelijk kunnen zijn voor de populariteit van het product.

Kanker en chocola

Ook in diëten in de strijd tegen kanker wordt soms zwarte chocola aanbevolen (6). Het onderzoek naar de polyfenolen en kanker is pas net op gang gekomen. Er is vastgesteld dat proanthocyanidinen (PAC, ook bekend als oligomerisch proanthocyanidine of OPC) in cacaopasta in staat zijn om de ontwikkeling van kanker bij proefdieren te vertragen.

Het gaat hier vooral om longkanker. De opname van polyfenolen uit cacao in het bloed zouden leiden tot een daling van de EGFR (Epidermal Growth Factor Receptor) receptor. Deze receptor is van cruciaal belang voor de groei van kankercellen en angiogenese.

Nadelen Chocola

Chocola heeft ook ongunstige eigenschappen. Zo bevat veel chocolade suiker, een voedingsstof die niet essentieel is en waarvan de bloedsuikerspiegel snel stijgt. Cacaoboter is rijk aan verzadigd vet (7).
Chocola bevat van zichzelf een kleine hoeveelheid cafeļne en theobromine (een stofwisselingsproduct van cafeļne). Cafeļne kan bijwerkingen geven als slapeloosheid, rusteloosheid en risico van aantasting van hart- en bloedvaten (8).

Chocola wordt in de lever verwerkt. Dit proces kost nutriėnten waaronder vitamine B en magnesium. Tannine in chocola kan een onoplosbare verbinding aangaan met ijzer. Oxaalzuur die ook in cacao zit, bindt ijzer en calcium aan zich waardoor deze mineralen niet of nauwelijks opgenomen kunnen worden in het lichaam. Oxaalzuur wordt ook wel een ‘mineralen rover’ genoemd.

Biogene amine en cacao

Chocola en cacao bevat biogene aminen waaronder fenylethylamine, histamine en serotonine. Biogene aminen zijn stoffen die gemaakt worden uit aminozuren, bouwstenen van eiwitten. Histamine is de bekendste en wordt door het lichaam zelf gemaakt. Het speelt een belangrijke rol speelt bij allergische reacties.

Biogene amine komen van nature voor in producten waarin eiwitafbraak heeft plaatsgevonden. Sommige mensen hebben een overgevoeligheid voor biogene amines in voedsel. Een overgevoeligheidsreactie reactie lijkt op een allergie. Biogene amine kunnen ook gedrag beļnvloeden.

Fenylethylamine kan de hiervoor gevoelige gebruiker klachten geven. Fenylethylamine, een vaso-actief amine verhoogt de bloeddruk. Vooral astma, huiduitslag en migraine kunnen hiervan het gevolg zijn (9).

Verslavend lekker

Chocola kan een verslavend effect hebben door een combinatie van stoffen die bewezen effecten hebben op de hersenen. Denk aan: neurotransmitters β-fenylethylamine, dopamine, serotonine en endorfine (10). Maar ook cafeļne, theobromine en anandamide, een stof die verwant is aan THC (de werkzame component van cannabis).

Deze ingrediėnten kunnen er ook voor zorgen dat men zich emotioneel en mentaal beter voelt na het eten van chocola. Verslaving ligt hierdoor mogelijk op de loer. De aanwezigheid van deze stoffen is echter zeer laag. Het is dus nog discutabel of chocola in deze lage hoeveelheden daadwerkelijk verslavend kan werken.

Supervoeding een marketingstunt

Pure chocolade groeit niet aan de boom zoals het wordt verkocht. Pure chocolade is een voedingsmiddel dat wordt bewerkt. Dit bewerkingsproces zorgt voor een gezonde winstmarge die gebruikt kan worden voor marketing doeleinde. Door de antioxidanten (die ook in groenten en fruit voorkomen) in de cacaobonen wordt chocolade door de slimme marketeer een ‘superfood’ genoemd (11).

Door er de naam ‘superfood’ aan te hangen wekt het de schijn dat ze iets magisch hebben voor de gezondheid.

De synergie van nutriėnten uit een breed pallet van biologische voedingsmiddelen (groenten, fruit, peulvruchten, noten, zaden, volle glutenvrije granen, etc.) goed afgestemd op iemands constitutie, die daarnaast ook nog goed klaar gemaakt worden in de keuken geven naar onze mening een betere garantie op gezondheid.

Rauwe chocola

Rauwe cacao is de gezondste keuze. Er zijn tegenwoordig ook rauwe chocolade producten op de markt die gezoet zijn met stevia of gedroogde kokosbloesem nectar. Kies met mate voor Fair Trade chocolade of cacaoproducten van een rauwe biologische kwaliteit.

Er bestaat ook een product wat chocola kan vervangen op basis van carob (uit Johannesbroodpitten). Carob heeft dezelfde smaak en geur als cacao maar zonder cafeļne en weinig vet. Er bestaan onder andere carobrepen en carobpasta. Een mooi alternatief voor een verwen moment.

Het is mogelijk dat de drang naar chocolade ontstaat omdat er allerlei stoffen in het lichaam en de hersenen tekort komen door een onvolwaardige voeding. Bijvoorbeeld een tekort aan chroom of magnesium. Natuurlijke voeding zoals onder andere groenten, fruit, olijfolie extra vierge en kruiden bevatten ook diverse psychoactieve stoffen en hebben niet de nadelen van chocola.
Judith Rolf, natuurdietist.

Literatuur en links:

(1) Wolfe, D., (2013) Superfoods (2e druk).The Netherlands: Belfra Publishers for Succes BV.

(2) Ian. A. Macdonald, University of Nottingham Medical School.

(3) Verbrurgh, K. De Voedselzandloper, over afvallen en langer jong blijven. Amsterdam: Bert Bakker

(4) Grassi, D., Necozione, S., Lippi, C. et al. Cocoa reduces blood pressure and insulin resistance and improves endothelium-dependent vasodilation in hypertensives. Hypertension, 2005, 46: 398-405

(5) Holt, R.R., Schramm, D.D., Keen, C,L., Lazarus, S.A.,and Schmitz, H.H. Chocolate consumption and platelet function. JAMA, 2002, 287: 2212-2213

(6) Béliveau, R., Gngras, D., (4e druk) Eten tegen kanker, de rol van voeding bij het ontstaan van kanker. Utrecht/Antwerpen: Kosmos Uitgevers BV

(7) Voedingscentrum. http://www.voedingscentrum.nl/nl/service/veelgestelde-vragen/Aangepast-dieet/is-het-goed-voor-mijn-hart-om-dagelijks-chocola-te-nemen-.aspx.

(8) Trimbos Institute of Mental Health and Addiction

(9) V&G. http://www.relatie-voeding-gedrag.nl/Pages/BiogeneAminen.aspx.

(10) Parker, G., Parker, I., Brotchie, H., Review (2006): Mood state effects of chocolate. Journal of Affective Disorders, deel 92, 149–159

(11) Marber, I., Super Eating, Een revolutionaire methode om meer uit je voeding te halen. Vianen/Antwerpen:The House of Books

(12) Maastricht UMC; Ruijters EJ, Haenen GR, Bast A. The cocoa flavanol(-)epicatechin protects the cortisol response. Pharmacol Res 2013; 79C:28-33.