skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1000 artikelen over gezondheid!

Adviezen bij gingivitis en paradontitis

Wereldwijd behoort parodontitis tot de meest voorkomende microbiële ziekten, waarvan de gevolgen zich niet alleen tot de mondholte beperken. Het lijkt een multifactoriële aandoening met een bacteriële dysbiose als basale oorzaak.

Onderzoeken tonen aan dat specifieke probiotische bacteriën gunstige effecten hebben op de mondflora en een remmende werking op orale pathogenen. Lactobacillen in het bijzonder lijken in staat te zijn de symbiose van het microbiële ecosysteem in de mond te herstellen en/of te handhaven.

Net als in de darmen hangt een goede microbiële samenstelling in de mond af van een stabiel evenwicht tussen de gunstige bacteriën en potentieel pathogene bacteriën. Onder invloed van bijvoorbeeld een slecht voedingspatroon, kan het evenwicht verstoord raken met een overgroei aan orale pathogenen tot gevolg. Deze onbalans (dysbiose) van de orale mondflora is een primaire oorzaak van gingivitis en parodontitis.

De Streptococcus mutans en Streptococcus sobrinus zijn bacteriën die dominant kunnen zijn bij het ontwikkelen van parodontale ziekten. Andere pathogenen zijn Porphyromonas gingivalis en Aggregatibacter actinomycetemcomitans. Vanwege translocatie van pathogenen uit de mondholte naar de bloedbaan kan parodontitis een risicofactor zijn voor diverse chronische ziekten.

Studies met L. paracasei, L. plantarum, L. rhamnosus, L. casei, L. fermentum, Lactobacillus reuteri en L. salivarius hebben onder andere een sterk antipathogeen effect aangetoond. Naast een antimicrobiële werking hebben deze bacteriën bovendien anti-inflammatoire eigenschappen en reguleren zij pro- en anti-inflammatoire cytokines.

Bij toepassing van deze bacteriën wordt een daling waargenomen in de pro-inflammatoire cytokines, betrokken bij parodontitis, waaronder IL-1β, IL-6, IL-8, PGE2 en TNF-α. Door hun productie aan bacteriocinen kunnen zij ook voor het herstel van de barrièrefunctie van de mond zorgen [1-25].

Parodontitis

In de parodontologie en implantologie berust de aanpak van parodontitis voor een belangrijk deel op het onderdrukken en kolonisatieresistent maken van de zuurvormende pathogenen in de tandplaque. Mede door het steeds vaker voorkomen van bacteriële multiresistentie wordt de noodzaak voor een alternatieve aanpak groter.

Onderzoeken bevestigen een gunstig effect van rekolonisatie van de mondflora met de juiste probiotische bacteriën. Fluoridebehandeling veroorzaakt vaak dysbiose en heeft daardoor een negatief effect op de darmimmuniteit [26-27].

De mond is de toegangspoort tot het gastro-intestinale systeem, door het doorslikken van speeksel (1-1,5 l/dag). De darmflora wordt door de orale flora beïnvloed. Een verandering wordt gezien van de darmflora en permeabiliteit van het darmepitheel door bijvoorbeeld P. gingivalis. Door de slechte mondflora is er aanvoer van ongewenste bacteriën in het darmkanaal.

Bij een langdurig stand houden van een slechte mondflora, kan de barrièrefunctie van het darmslijmvlies verslechteren. Uiteindelijk kan dit bijdragen aan het ontstaan van inflammatoire aandoeningen waaronder darmaandoeningen (IBD), prikkelbare darmsyndroom (PDS) en (voedsel)allergieën. Door de mondgezondheid te bevorderen is een correctie mogelijk op de dysbiose van de darmflora.

Er is bijvoorbeeld een antagonistische werking door L. fermentum op pathogene bacteriën zoals Salmonella typhi, Salmonella enteriditis, Listeria monocytogenes, en Escherichia coli soorten. L. fermentum heeft ook een hoge β-galactosidase activiteit waardoor het een lactose-intolerantie zou kunnen opheffen. L. fermentum is ook inzetbaar bij colitis ulcerosa en PDS.

Chronische systemische ontstekingsziekten

Parodontitis kan mogelijk chronische systemische ontstekingsziekten veroorzaken. Het voorkomen van ontstekingsprocessen in de mondholte, door rekolonisatie van effectieve lactobacillen, kan risicoverlagend zijn in de ontwikkeling van bijvoorbeeld Alzheimer, maar ook bij diabetes Type II en hart- en vaatziekten.

Er zijn steeds meer aanwijzingen dat er een associatie bestaat tussen parodontitis en het ontstaan van een ontregelde bloedsuikerspiegel, vooral bij diabetes type II. De grondslag kan liggen in de verhoogde cytokineproductie bij parodontitis. Migratie van deze pro-inflammatoire cytokines naar de bloedbaan kan een verhoogde concentratie aan ontstekingsmarkers geven in het bloed.

Ook wordt bij parodontitispatiënten meer atherosclerotische plak waargenomen in vergelijking met parodontaal gezonde personen.

Bij hartinfarctpatiënten werd de bacterie P. gingivalis meer waargenomen dan bij controlepersonen. Ook zag men dat deze bacterie het atherosclerotische proces doet versnellen. Paropathogenen in de systemische circulatie kunnen pathogenese van atherosclerose veroorzaken.

Slechte adem (halitose)

Een vaak voorkomend probleem is slechte adem (halitose). Dit kan gerelateerd zijn aan een slechte mondgezondheid. Vluchtige zwavelverbindingen, voornamelijk geproduceerd door gramnegatieve bacteriën, waaronder P. gingivalis en S. mutans zijn verantwoordelijk voor de geur. Met name L. salivarius geeft een afname van deze zwavelverbindingen en is geschikt in de behandeling van chronisch slechte mondgeur. Dat geldt ook voor de L. rhamnosus en L. plantarum die veelvuldig worden ingezet.

Jarenlang werden (mond)infecties bestreden met antibiotica, maar desondanks blijven infectieziekten een groot probleem voor de gezondheid. Door het toenemende gevaar van multiresistente bacteriën is er noodgedwongen een verschuiving in de behandelstrategie richting probiotica.

Van lactobacillen zijn geen noemenswaardige bijwerkingen bekend. Onschuldige gastro-intestinale effecten zoals opgeblazenheid en lichte darmkrampen zijn mogelijk aan het begin van de behandeling.Bij probiotische lactobacillen in mondspoeling is de contacttijd met het mondepitheel van groot belang (ten minste 10 minuten spoelen , waarbij uiteindelijk de totale hoeveelheid wordt opgedronken). Tijd van inname: bij voorkeur voor het slapen gaan, omdat er dan geen voeding meer ingenomen wordt.

Goede mondhygiëne met groene thee

Groene thee is een ideaal mondspoelmiddel. Spoelen met groene thee werkt minstens even goed als chloorhexidine en fluorideoplossing tegen tand-erosie. Groene thee onderdrukt de bacteriën in de mond die tandbederf veroorzaken en vermindert de vorming van zuren die het tandglazuur aantasten. De polyfenolen die in groene thee voorkomen zijn vaak onderzocht met betrekking tot het remmen van de Streptococcus mutans.

Polyfenolen remmen de aanhechting van de Streptococcus mutans bacterie door de productie van glucosetransferase te remmen. Groene thee is ook bekend vanwege haar antivirale eigenschappen, wat voor een mondspoelmiddel een ontzettend interessante eigenschap is. Vele virussen, zoals het griepvirus, komen immers via de mond binnen.

Daarnaast helpt groene thee tegen een slechte adem door modificatie van de sterk geurende zwavelverbindingen in de mond. Het vermindert oxidatieve stress en inflammatie in de mond, veroorzaakt door tabaksrook, en het geeft mogelijk bescherming tegen mondkankers. Groene thee is van nature rijk aan fluoride, een sporenelement dat de demineralisatie van het gebit en het metabolisme van zuurvormende bacteriën in tandplaque afremt [28-30].

Co-enzym Q10 en vitamine D tegen tandvleesontsteking en tandbederf

Co-enzym Q10, aangebracht via een gel op het tandvlees, vermindert plaquevorming, tandvlees-bloedingen en ontstoken tandvlees bij mannen en vrouwen die veel last hebben van tandvleesontstekingen. De methode kan daarom een aanvulling zijn op de klassieke tandsteenverwijdering [31].

Het risico van tandbederf wordt aanzienlijk verminderd door een optimale vitamine D-concentratie. Dit blijkt uit een review van internationaal vitamine D-expert dr. William Grant. Grant evalueerde voor zijn review 325 wetenschappelijke studies, die een periode beslaan van het midden van de 19e eeuw tot heden en die een verband aantonen tussen de intensiteit van UV-straling en het optreden van tandbederf.

In gebieden met een lagere UV-stralingsintensiteit treedt tandbederf duidelijk vaker op dan in gebieden met een hogere UV-straling. UV-straling stimuleert de aanmaak van vitamine D en vitamine D is op zijn beurt de motor voor de opbouw van antibacteriële peptiden die het ontstaan van tandbederf voorkomen. Hiervoor is wel een minimale vitamine D-spiegel van 75 nmol/l vereist.

Een gemiddeld vitamine D-concentratie van 75 nmol/l geldt in de wetenschap als de waarde vanaf waar vitamine D zijn positieve effect voldoende kan ontwikkelen. Waarden tussen de 100 en 150 nmol/l worden als optimaal beschouwd. Volgens Grant is het noodzakelijk dat in de tandheelkunde de rol van een optimale vitamine D-spiegel volledig wordt erkend [32].

Antimicrobieële effecten van Oil-pulling

Uit onderzoek komt naar voren, dat oil pulling effectief is in het reduceren van tandplaque, pathogene mondbacteriën en een slechte adem. Onderliggende mechanismen zijn het microbieële effect van sommige oliesoorten, vooral kokosolie, vernietiging van biofilms in de mond en het weghalen van pathogene bacteriën t.g.v. het biofilm-oplossende effect van de verzeepte olie.

In 2015 kreeg een groep van 60 tieners met ontstoken tandvlees en plaque de opdracht 30 dagen lang met kokosolie te spoelen, naast het tandenpoetsen. Na zeven dagen begonnen zowel de plaque als het ontstoken tandvlees opvallend af te nemen. Deze verbetering zette zich gedurende de rest van het experiment door [33-34].

De werkwijze bij Oil pulling is als volgt. Neem een eetlepel koudgeperste kokosolie en spoel hiermee uw mond. Zuig en duw gedurende 15 minuten de vloeistof tussen uw tanden door. Spuug de vloeistof daarna uit. Het is een eeuwenoude ayurvedische techniek die een ontgiftende werking zou hebben.

Druivenpitextract; remineralisatie

Druivenpitextract helpt om de tanden te remineraliseren. Volgens een laboratoriumonderzoek (in vitro) uit 2008 zou het de tanden beter remineraliseren dan fluoride. In een onderzoek in 2016 bleek in vitro, druivenpitextract de remineralisatie van gebleekte tanden duidelijk te bevorderen net als tarwegras en caseïne fosfopeptide-amorfe calciumfosfaat (CPP-ACP). In dit onderzoek bleek CPP-ACP hierin iets effectiever dan druivenpitextract en tarwegras [35-36].

Mondzweertjes en lycopeen

Lycopeen, een stof uit tomaten, versnelt de genezing van mondzweertjes (lichen planus). Patiënten die dagelijks 8 mg lycopeen innamen, ondervonden een duidelijke vermindering van het brandende gevoel in de mond. De gunstige effecten tekenden zich af bij alle patiënten die lycopeen namen, en slechts bij 4% die een placebo namen.

Lycopeen zorgt voor de rode kleur van tomaten. De onderzoekers vermoeden dat het als antioxidant optreedt tegen lichen planus, een huidziekte die gekenmerkt wordt door kleine, irriterende bultjes op de huid, de lippen of het wangslijmvlies. Ze veroorzaken jeuk en een branderig gevoel [44].

Mondbrand

Er zijn vele oorzaken van mondbranden, van voedselintolerantie tot en met schildklieraandoeningen. Ook tongbranden is een heel vervelende klacht die het leven kan vergallen. Meestal nemen de klachten in de loop van de dag toe en worden ze vooral ´s avonds behoorlijk heftig.

Bij de meeste mensen met mondbranden zijn de klachten iedere dag aanwezig, soms gedurende vele maanden of jaren. Sommige mensen hebben alleen last van een branderige of pijnlijke tong. Anderen hebben het vooral aan de binnenkant van de lippen, het gehemelte en soms ook wel in de keel, dan noemen we het mondbranden.

Veel mensen hebben ook last van een droge mond of een afwijkende en soms geheel afwezige smaak. Mond- en tongbrand [45, 46] kan o.a. behandeld worden met het supplement palmitoylethanolamide (PEA).
Tanja Visser & Marijke de Waal Malefijt, natuurdiëtisten

Voedings- en laboratoriumtesten

Laboratoriumtesten urine bloed ontlasting en speekseltesten Natuurdiëtisten kunnen als geen ander uw voedingsstatus inschatten en adviezen geven op het gebied van voeding in relatie tot ziekte en gezondheid. Dit doen ze aan de hand van laboratoriumtesten.

Met laboratoriumbepalingen is de natuurdiëtist in staat uw voedingsstatus te bepalen en de dieetadviezen op maat te maken en door laboratoriummonitoring te evalueren en zo nodig bij te stellen.

Wij werken samen met de Duitse fabrikant van laboratoriumtesten Medivere. Medivere levert laboratorium diagnostische diensten waarbij de conventionele geneeskunde als ook aanvullende (complementaire) medische diagnostica en therapieën optimaal worden gecombineerd.

Op onze pagina over voedings- en laboratoriumtesten kunt u alle Medivere testen bekijken en bestellen.

Literatuur en links:

[1] Arimatsu K, Yamada H, Miyazawa H, Minagawa T, Nakajima M, Ryder M et al. Oral pathobiont induces systemic inflammation and metabolic changes associated with alteration of gut microbiota. 2014;4-4828

[2] Bascones-Martinez A, González-Febles J, Sanz-Esporrin J. Diabetes and periodontal disease. Review of the literature. Am J Dent. 2014;27(2):63-7

[3] Casanova L, Hughes FJ, Preshaw PM. Diabetes and periodontal disease: a two-way relationship. Br Dent J. 2014;217(8):433-74.

[4] Chatterjee A, Bhattacharya H, Kandwal A. Probiotics in periodontal health and disease. J Indian Soc Periodontol. 2011;15(1):23-28 5.

[5] Chen LJ, Tsai HT, Chen WJ, Hsieh CY, Wang PC, Chen CS, et al. In vitro antagonistic growth effects of Lactobacillus fermentum and lactobacillus salivarius and their fermentative broth on periodontal pathogens. Braz J Microbiol. 2012;43(4):1376-84 6.

[6] Flichy-Fernández AJ, Alegre-Domingo T, Peñarrocha-Oltra D, Peñarrocha-Diago M. Probiotic treatment in the oral cavity: An update. Med Oral Patol Oral Cir Bucal. 2010 Sep 1;15 (5):e677-80

[7] Nishihara T, Suzuki N, Yoneda M, Hirofuji T. Effects of Lactobacillus salivarius-containing tablets on caries risk factors: a randomized open-label clinical trial. BMC Oral Health. 2014;14-110

[9] Noble JM, Scarmeas N, Papapanou PN. Poor oral health as a chronic, potentially modifiable dementia risk factor: review of the literature. Curr Neurol Neurosci Rep. 2013;13(10):384

[10] Noguchi S, Toyokawa S, Miyoshi Y, Suyama Y, Inoue K, Kobayashi Y. Five-year follow-up study of the association between periodontal disease and myocardial infarction among Japanese male workers: MY Health Up Study. J of Public health (2014) Oct; 1-7

[11] Poole S, Singhrao SK, Chukkapalli S, Rivera M, Velsko I, Kesavalu L, Crean S. Active Invasion of Porphyromonas gingivalis and Infection-Induces Complement Activation in ApoE-/- Mice Brains. J Alzheimers Dis. 2014 Jul 24

[12] Poole S, Singhrao SK, Kesavalu L, Curtis MA, Crean StJohn. Determining the presence of periodontopathic virulence factors in short-term postmortem Alzheimer’s disease brain tissue. J Alzheimer’s dis. 2013;36(4):665-77

[13] Santos Tunes R, Foss-Freitas MC, Nogueira-Filho Gda R. Impact of periodontitis on the diabetes-related inflammatory status. J Can Dent Assoc. 2010;76:a35

[14] Seymour GJ, Ford PJ, Cullinan MP, Leishman S, Yamazaki K. Relationship between periodontal and systemic disease. Clin Microbiol Infect. 2007;13 Suppl 4:3-10

[15] Singhrao SK, Harding A, Simmons T, Robinson S, Kesavalu, Crean S. Oral inflammation, tooth loss, risk factors, and association with progression of Alzheimer’s disease. J Alzheimers Dis. 2014;42(3):723-37

[16] Stewart R, Weyant RJ, Garcia ME, Harris T, Launer LJ, Satterfield S, et al. Adverse oral health and cognitive decline: the health, aging and body composition study. J Am Geriatr Soc. 2013;61(2):177-84 23. Sugano N. Biological plaque control: novel therapeutic approach to periodontal disease. J. of Oral Science, Vol. 54, No.1,1-5, 2012

[17] Taylor GW, Borgnakke WS. Periodontal disease: associations with diabetes, glycemic control and complications. Oral Dis, 2008(3):191-203 26.

[18] Teanpaisan R, Piwat S, Dahlé G. Inhibitory effect of oral Lactobacillus against oral Pathogens. Lett Appl Microbiol. 2011;53(4):452-459

[19] Teeuw WJ, Gerdes VE, Loos BG. Effect of periodontal treatment on glycemic control of diabetic patients: a systematic review and meta-analysis. Diabetes Care. 2010;33(2):421-7

[20] Teughels W, Durukan A, Ozcelik O, Pauwels M, Quirynen M, Haytac MC. Clinical and microbiological effects of Lactobacillus reuteri probiotics in the treatment of chronic periodontitis: a randomized placebo-controlled study. J Clin Periodontol 2013; 40: 1025–1035.

[21] Teughels W, Loozen G, Quirynen M: Do probiotics offer opportunities to manipulate the periodontal oral microbiota? J Clin Periodontol 2011; 38 (Suppl. 11): 159–177

[22] Ünal G. Importance of Probiotics in Health. AgroFood Industry hi-tech Vol.22, No.2, 201131. Voedingswaarde. Een mondvol microben. 2014; Okt32. Voedsel en Waren Autoriteit. VWA/BuR/2009/11698

[23] Wu CC, Lin CT, Wu CY, Peng WS, Lee MJ, Tsai YC. Inhibitory effect of Lactobacillus salivarius on Streptococcus mutans biofilm formation. Mol Oral Microbiol. 2014 Jun 24

[24] Yoshida T, Fujiwara W, Enomoto M, Nakayama, Matsuda H, Sugiyama H, et al. An Increased Number of CD4+CD25+ Cells Induced by an Oral Administration of Lactobacillus plantarum NRIC0380 Are Involved in Antiallergic Activity. Int Arch Allergy Immunol 2013;162:283-289

[25] Zahradnik RT, Magnusson I, Walker C, McDonell E, Hillman CH, Hillman JD. Preliminary assessment of safety and effectiveness in humans of ProBiora3 TM, a probiotic mouthwash. J Appl Microbiol. 2009;107(2):682-90.

[26] Loskill P, Zeitz C, Grandthyll S, et al. Reduced adhesion of oral bacteria on hydroxyapatite by fluoride treatment. Langmuir. 2013 May 7;29(18):5528–5533.

[27] Luengpailin S, Banas JA, Doyle RJ. Modulation of glucan-binding protein activity in streptococci by fluoride. Biochim Biophys Acta. 2000 May 1;1474(3):346–352.

[28] Ferazzano, G.F. et al Plant polyfenols and their anti-cariogenic properties: a review. Moleculues Basel Switzerland, 2011 (16): 1486-1507

[29] Ferazzano, G.F. et al Antimicrobial properties of green tea extract against cariogenic microflora: an in vivo study. Journal of Medicinal Food 2011 (14): 907-911

[30] Narotzki B et al. Green tea: A promising natural product in oral health. Archives of Oral Biology. 2012; doi:10.1016/j.archoralbio.2011.11.017

[31]Chatterjee A et al. Evaluation of Co-Q10 anti-gingivitis effect on plaque induced gingivitis: A randomized controlled clinical trial. J Indian Soc Periodontol. 2012 Oct;16(4):539-42

[32]Grant WB. A review of the role of solar ultraviolet-B irradiance and vitamin D in reducing risk of dental caries. Dermato-Endocrinology 2011; 3(3):1-6

[33] Faizal C Peedikayil et al, Effect of coconut oil in plaque related gingivitis – A preliminary report, Niger Med. J, 2015;56:143-147

[34]Thaweboot et al. Effect of oil-pulling on oral microorganisms in biofilm models. Asia J Public Health 2011;2: 62-66.

[35] Qian Xie et al. In Vitro Remineralization Effects of Grape Seed Extract on Artificial Root Caries, J Dent. 2008 Nov; 36(11): 900–906.

[36] Girija S. Sajjan et al., Remineralization of bleached enamel with novel nutraceutical agents: An in vitro study International, Dental & Medical Journal of Advanced Research (2016), 2, 1–5

[37] Merve Tekçe , Gizem İnce , Hare Gürsoy , Şebnem Dirikan İpçi , Gokser Cakar , Tanju Kadir, Selçuk Yılmaz. Clinical and Microbiological Effects of Probiotic Lozenges in the Treatment of Chronic Periodontitis: A 1-Year Follow-up Study. J Clin Periodontol. 2015 Apr;42(4):363-72. doi: 10.1111/jcpe.12387. Epub 2015 Apr 10.Probiotische mint zuigtabletten

[38] Tasli L, Mat C, De Simone C, Yazici H (2006). Lactobacilli lozenges in the management of oral ulcers of Behcet’s syndrome.

[39] Kõll P1, Mändar R, Marcotte H, Leibur E, Mikelsaar M, Hammarström L., Characterization of oral lactobacilli as potential probiotics for oral health, Oral Microbiol Immunol. 2008 Apr;23(2):139-47. doi: 10.1111/j.1399-302X.2007.00402.x.

[40] Oral Microbiol Immunol. 2008 Apr;23(2):139-47. doi: 10.1111/j.1399-302X.2007.00402.x.

[41] Chen LJ, Tsai HT, Chen WJ, Hsieh CY, Wang PC, Chen CS, et al. In vitro antagonistic growth effects of Lactobacillus fermentum and lactobacillus salivarius and their fermentative broth on periodontal pathogens. Braz J Microbiol. 2012;43(4):1376-84

[42] Nishihara T, Suzuki N, Yoneda M, Hirofuji T. Effects of Lactobacillus salivarius-containing tablets on caries risk factors: a randomized open-label clinical trial. BMC Oral Health. 2014;14-110

[43] Wu CC, Lin CT, Wu CY, Peng WS, Lee MJ, Tsai YC. Inhibitory effect of Lactobacillus salivarius on Streptococcus mutans biofilm formation. Mol Oral Microbiol. 2014 Jun

[44] Saawarn N, Shashikanth MC et al. Lycopene in the management of oral lichen planus: A placebo-controlled study. Indian J Dent Res. 2011 Sep;22(5):639-43.

[45] López-Jornet P, Camacho-Alonso F, Lucero-Berdugo M. | Quality of life in patients with burning mouth syndrome. | J Oral Pathol Med. | 2008 Aug;37(7):389-94. Epub 2008 Jul 9.

[46] Speciali JG, Stuginski-Barbosa J. | Burning mouth syndrome. | Curr Pain Headache Rep. | 2008 Aug;12(4):279-84.

[47] http://www.naturafoundation.nl/monografie/orale_probiotica.html

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen