Synthetische oxytocine bij de bevalling

Dit Deel 1 artikel gaat in op het primaire, fysieke effect van (synthetische)spatieoxytocine tijdens het bevallingsproces en de impact hiervan op de baarmoeder.

Deel 2 Synthetische oxytoxine bij de bevalling, wat later volgt, richt zich op het secundaire effect van synthetische oxytocine op het brein, genetica en mentale gezondheid: wat weten we van de lange termijn effecten op moeder en kind bij het inzetten van synthetische oxytocine tijdens de bevalling?

Wat is de natuurlijke functie van oxytocine?

We kennen oxytocine in de volksmond als het “knuffelhormoon”. Ons lichaam maakt het aan wanneer we ons ontspannen, geliefd en veilig voelen — denk aan intimiteit, huid-op-huidcontact en fijne sociale interacties. Tijdens de zwangerschap en geboorte speelt dit hormoon een absolute hoofdrol.

Oxytocine werkt in op de oxytocine receptor (de OXTR-receptor). Alleen daardoor kan oxytocine zijn werk doen. Deze OXTR-receptoren bevinden zich o.a. in het gladde spierweefsel van de baarmoeder, maar ook in het centrale zenuwstelsel (10).

Al een paar weken voor de bevalling zorgen stijgende niveaus van oxytocine en prolactine ervoor dat de baarmoedermond zachter wordt. De baarmoeder wordt in deze fase steeds gevoeliger voor oxytocine. Tijdens de bevalling is het hormoon de motor achter sterke, effectieve weeën die de ontsluiting bevorderen. Hierbij ontstaat een zichzelf versterkende fysiologische cirkel:

Oxytocine geeft sterke, effectieve weeën, dan neemt de pijn toe en oxytocine neemt verder toe en dat geeft nog sterkere, effectievere weeën.

Wanneer de oxytocinespiegel hoog genoeg is, geeft het lichaam ook endorfine af. Endorfine werkt als een natuurlijke pijnstiller; het zorgt voor een dromerige, ontspannen toestand waardoor de pijnperceptie afneemt. Vrouwen kunnen dit ook wel ervaren als de zogenaamde “bubbel” waarin ze kunnen verkeren tijdens de bevalling.

Als de baby geboren is vervult oxytocine nog steeds een belangrijke rol. In de meest gunstige situatie komt de baby direct bij de moeder op de borst te liggen en zoekt het uit reflex de tepel om voor het eerst te gaan drinken. Het huid-op-huidcontact stimuleert de aanmaak van oxytocine en kan ook de toeschietreflex stimuleren.

De toeschietreflex is de reflex die voor een goede melkstroom zorgt; zodra de baby begint met drinken wordt er oxytocine aangemaakt en dit stimuleert dat de melk naar de tepel wordt gestuwd, zodat de melk makkelijk beschikbaar is voor de baby. De toeschietreflex blijft ook na de eerste borstvoeding bestaan. De reflex kan geactiveerd worden door ieder “oxytocine-verhogend” moment: als de baby begint te huilen bijvoorbeeld en als de baby begint te zuigen aan de borst. Ook voor een optimaal werkende toeschietreflex is oxytocine essentieel, en evenals ontspannen zijn.

Na de geboorte van de baby trekt de baarmoeder samen om zo de placenta los te laten en de wond die overblijft dicht te drukken en overmatig bloedverlies te voorkomen. Het samentrekken van de baarmoeder, nadat de baby geboren is wordt ook wel naweeën genoemd en dit gebeurt net als met de ontsluitingsweeën onder invloed van oxytocine.

De verstoorde bubbel

Het “hormonale orkest” wat het bevallingsproces stuurt en reguleert heeft echter een veilige omgeving nodig. Als een barende vrouw zich onveilig, opgejaagd of bekeken voelt, maakt haar lichaam stresshormonen aan. Deze hormonen remmen de oxytocine, waardoor de bevalling vertraagt of stagneert.

Dit zien we bijvoorbeeld vaak gebeuren tijdens de verplaatsing van thuis naar het ziekenhuis. De autorit, de felle lichten in het ziekenhuis en de overgang naar een onbekende omgeving met nieuwe gezichten zorgen ervoor dat de natuurlijke oxytocine tijdelijk gas terugneemt. Hoewel de weeën vaak weer terugkeren zodra de vrouw zich op haar nieuwe plek veilig voelt, lukt het niet altijd om direct weer in die “ontspannen bubbel” te komen.

Als de ontsluiting hierdoor te lang stagneert, dan wordt er in het ziekenhuis vaak gekozen voor een medische interventie: het toedienen van synthetische oxytocine via een infuus om kunstmatig weeën te “maken”.

Pas helemaal aan het einde van de bevalling — tijdens de uitdrijving — is er een korte piek van stresshormonen (catecholaminen): die helpen bij een snelle geboorte van de baby. Direct na de geboorte zorgt deze unieke hormonale cocktail voor een alerte moeder en een wakkere baby, wat de eerste hechting en de start van de borstvoeding (via de toeschietreflex) optimaal ondersteunt.

Medische interventies en de cascade

Het fysiologische geboorteproces wordt dus geleid door een fijngevoelig hormonaal orkest. Deze regulatie kan gemakkelijk verstoord raken door medische ingrepen. In de geboortezorg leidt de ene interventie helaas vaak tot de volgende; dit noemen we de cascade van interventies (1).

Neem bijvoorbeeld de ruggenprik (epidurale analgesie). Hoewel dit een zeer effectieve vorm van pijnbestrijding is, heeft het grote invloed op het baringsproces:

1. Daling van oxytocine: Omdat de ruggenprik de natuurlijke pijnprikkel wegneemt, keldert de lichaamseigen oxytocineproductie drastisch. Hierdoor kan weeënzwakte ontstaan met als interventie het toedienen van weeënopwekkers, ofwel synthetische oxytocine.
2. Spierverslapping: De verdoving verslapt ook de bekkenbodemspieren. Hierdoor kan de baby minder makkelijk indalen en de juiste spildraai maken. Dit vergroot het risico op complicaties waarbij een kunstverlossing (vacuüm, tang of spoedkeizersnede) noodzakelijk wordt.
3. Foetale nood: Synthetische oxytocine geeft vaak hardere en snellere weeën met kortere pauzes dan het lichaam van nature zou aanmaken. Als de baby hier niet goed op reageert, kan er een onregelmatige hartslag (foetale nood) ontstaan, wat de kans op een spoedkeizersnede en kunstverlossing vergroot.

De keten werkt ook andersom: omdat een infuus met synthetische oxytocine de weeën kunstmatig versterkt en de natuurlijke endorfine-pauzes wegneemt, wordt de pijn vaak zo intens dat vrouwen vaker om pijnbestrijding zoals een ruggenprik of remifentanil-pompje vragen.

Daarnaast wordt synthetische oxytocine regelmatig, soms zelfs routinematig, toegediend om direct ná de geboorte de baarmoeder snel te laten samentrekken en zo overmatig bloedverlies (fluxus) te voorkomen. Soms wordt het later ook voorgeschreven als neusspray om de toeschietreflex bij de borstvoeding te stimuleren.

Deel 2 volgt binnenkort.

Lyske Altena, Orthomoleculair Epigenetisch Therapeut.

www.lyskealtena.nl  

Boek; Vrije geboorte, Anna Myrte Korteweg

Dit boek neemt je mee in de fysiologie van het bevallen. Er komt uitgebreid aan bod hoe het hormonale orkest tijdens de geboorte werkt en, nog belangrijker, wat je zelf kunt doen om dit te ondersteunen. Ook wordt er diep ingegaan op de verschillende oorzaak-gevolgreacties die tijdens het proces kunnen optreden. Na het lezen van dit boek heb je een helder inzicht in het verloop van een bevalling en de keuzes waar je als vrouw voor kunt komen te staan. Dat maakt het een hele fijne voorbereiding op een geboorte waarin jij zelf de regie houdt. Maar misschien wel net zo belangrijk: mochten er complicaties optreden, dan weet je vooraf al welke interventies mogelijk zijn. Zo kun je ook op onverwachte momenten een weloverwogen keuze maken, in plaats van dat het je overkomt.

Boek: Oxytocine: Knuffelhormoon met Kartelrand

Homeopathisch ontstoren van oxytocine is een complementaire behandelwijze die erop gericht is om vermeende negatieve effecten van synthetische oxytocine ongedaan te maken.
Meer informatie hierover kun je lezen in het boek; Oxytocine Knuffelhormoon met Kartelrand van Arjen Pasma. 
Hij kan gezien worden als één van de pioniers in de zoektocht naar een werkwijze om oxytocinebelasting bij moeders en kinderen te behandelen. In dit boek lees je over de klachten die kunnen optreden wanneer bij de bevalling synthetische oxytocine is toegepast ter inleiding van de bevalling en als stimulans van de weeën. Het ‘ontstoren’ van oxytocine wordt in detail besproken en daarmee is dit zowel een boek voor ouders als ook voor collega-homeopaten die kennis willen nemen van een duidelijke procedure. De schrijver wijst er nadrukkelijk op dit geen zelfhulpboek is, maar dat ‘ontstoren’ moet worden overgelaten aan therapeuten met kennis van zaken.

TENS-apparaat: medicijnvrije pijnbestrijding

Een TENS-apparaat (Transcutane Elektrische Neuro Stimulatie) helpt om weeën pijn op een natuurlijke manier te verzachten. Het is een compact apparaatje dat verbonden is met elektroden op je rug. Via een knop in je hand bepaal je zelf wanneer en hoe sterk het apparaat elektrische impulsen afgeeft.

Deze impulsen blokkeren de pijnoverdracht naar de hersenen waardoor de intensiteit van de pijn afneemt. Je kunt de intensiteit op elk moment eenvoudig aanpassen. Veel aanvullende zorgverzekeringen vergoeden de huur van een geboorte-TENS (zoals via GeboorteTENS.nl). Een veelgebruikt en geschikt model voor de bevalling is de Elle TENS 2.

Let op: Gebruik geen TENS-apparatuur bij hartritmestoornissen, epilepsie of wanneer je een pacemaker hebt. www.geboortetens.nl.  

Japans onderzoek

Uit recent (2026) Japans onderzoek (5) bij 23.000 moeders en hun kind werd gevonden dat moeders die tijdens en/of na de zwangerschap hoog scoorden op depressieve klachten (middels vragenlijsten), vaker peuters hadden met autisme-gerelateerde gedragskenmerken. Dit risico werd alleen bij meisjes peuters significant gevonden: meisjes die tijdens de zwangerschap en na de geboorte aan depressie van de moeder werden blootgesteld, hadden een risico op autisme-kenmerken dat 5 tot 9 keer hoger lag.

Zo bleek uit metingen op basis van de Tokyo Autistic Behavior Scale (TABS), en vragenlijst met 39 punten van autisme-kenmerken. Deze vragenlijst wordt in Japan gebruikt om autismekenmerken bij jonge kinderen (vaak tussen 2 en 3 jaar oud) in kaart te brengen. Deze lijst is dus niet om autisme te diagnosticeren, maar kan wel afwijkingen in kaart brengen van de ontwikkelingscurve op sociaal-emotioneel-communicatief vlak.

Dit onderzoek werd aangevuld met een muizen-onderzoek waarbij zwangere muizen onder stress werden gezet door periodes van tijdelijk weinig voedsel, door het kantelen van hun kooi en een verstoord bioritme door een onnatuurlijke lichtcyclus. De muizen die blootgesteld waren aan stress, bouwden slechtere nesten en zorgden minder goed voor hun jongen. Ook maakten deze muizenmoeders minder oxytocine aan. Bij de baby-muizen van deze onder stress-blootgestelde moedermuizen werd gezien dat jongetjes hyperactief gedrag vertoonden en meisjes trekken hadden van excessief zelfverzorgend gedrag. Daarnaast liepen de meisjes sociaal gezien achter.

Tevens hebben de onderzoekers de hersenen onderzocht van de babymuizen. Onderzoekers stelden vast dat de vrouwelijke jongen van moeders die tijdens de zwangerschap stress hadden ervaren, aanzienlijk minder bouwtekeningen (mRNA) voor de oxytocine-receptor (OXTR) aanmaakten in hun prefrontale cortex. Hierdoor hadden deze jonge vrouwtjes in de praktijk minder receptoren beschikbaar om oxytocine te ontvangen, waardoor hun brein minder gevoelig was voor dit hormoon en zij sociaal afwijkend gedrag vertoonden.

Als dit bij mensen net zo werkt, dan kan het zijn dat baby’s met een lager aantal OXTR-receptoren extra moeite hebben met het ontvangen van een grote dosering synthetische oxytocine.

Er komt dan dus een dosis oxytocine op een systeem af dat al moeite heeft om het signaal te verwerken, omdat de “ontvangstmodule” (de receptoren) door de prenatale stress al was gedownreguleerd.
Dit onderstreept dat synthetische oxytocine niet zomaar een eenvoudige ingreep is, maar een krachtige biochemische ingreep in een systeem dat op dat moment uiterst kwetsbaar en in ontwikkeling is.